Mở đầu. Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu của đề tài.1 Mục tiêu chung.2 Mục tiêu cụ thể. Ý nghĩa của luận văn.1 Ý nghĩa lý luận và khoa học.2 Ý nghĩa trong thực tiễn.
Tổng quan tài liệu.2 Hộ gia đình, nông hộ và thu nhập của nông hộ.1 Khái niệm sinh kế.2 Sự bền vững và khung sinh kế bền vững.2 Cơ sở thực tiễn.1 Giới thiệu về dự án 4FGF. Tình hình nghiên cứu về sinh kế. Các quan điểm về sinh kế. Một số nghiên cứu về sinh kế.
20 Chương 2 Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu.1 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu.1 Đối tượng nghiên cứu.2 Phạm vi nghiên cứu.2 Câu hỏi và giả thiết nghiên cứu.1 Câu hỏi nghiên cứu.3 Nội dung nghiên cứu.1 Đánh giá điều kiện tự nhiên kinh tế, xã hội của xã Xuân Trạch (huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình).2 Phân tích thực trạng hoạt động sinh kế nông nghiệp của người dân địa phương .3 Nghiên cứu cơ cấu thu nhập sinh kế từ các hoạt động sinh kế của người dân địa phương.4 Phân tích thời gian giành cho các hoạt động sinh kế của người dân địa phương.5 Đề xuất các giải pháp phát triển sinh kế, thúc đẩy sản xuất nông nghiệp cho cộng đồng địa phương.4 Phương pháp nghiên cứu.1 Phương pháp thu thập số liệu.1 Thu thập số liệu thứ cấp.2 Thu thập số liệu sơ cấp. Phương pháp xử lý phân tích số liệu. 30 Chương 3 Kết quả nghiên cứu.1 Đánh giá điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội của xã Xuân Trạch.1 Điều kiện tự nhiên.2 Điều kiện kinh tế, xã hội.2 Thực trạng hoạt động sinh kế của người dân tại địa bàn nghiên cứu.1 Một số thông tin chung về nông hộ tại địa bàn nghiên cứu.2 Diện tích các loại đất: đất canh tác, rừng và đất rừng.3 Các cây trồng chính của nông hộ tại địa bàn nghiên cứu.4 Các vật nuôi chính của nông hộ tại địa bàn nghiên cứu.3 Cơ cấu thu nhập từ các hoạt động sinh kế của người dân địa phương.1 Thu nhập về nông nghiệp và phi nông nghiệp.2 Cơ cấu thu nhập từ trồng trọt và chăn nuôi.4 Thời gian giành cho các hoạt động sinh kế của người dân địa phương.1 Thời gian giành toàn bộ thời gian cho nông nghiệp của người dân địa phương.2 Thời gian giành một phần thời gian cho nông nghiệp của người dân địa phương.3 Thời gian giành toàn bộ thời gian cho phi nông nghiệp của người dân địa phương.4 Thời gian giành một phần thời gian cho phi nông nghiệp của người dân địa phương.5 Đề xuất giải pháp sinh kế bền vững nhằm nâng cao đời sống người dân địa phương. Giải pháp chung.2 Giải pháp cụ thể để phát triển sinh kế đối với xã Xuân Trạch.
75 Tài liệu tham khảo. Tính cấp thiết của đề tài Nông nghiệp là một ngành sản xuất đặc biệt, là hoạt động có từ xa xưa của loài người và hầu hết các nước trên thế giới đều xây dựng một nền kinh tế từ phát triển nông nghiệp dựa vào khai thác các tiềm năng của đất, trên cơ sở đó để phát triển các ngành khác. Vì vậy, sử dụng nguồn tài nguyên đất đai hợp lý, có hiệu quả kinh tế cao là nhiệm vụ quan trọng đảm bảo cho nông nghiệp phát triển bền vững. Nông thôn là vùng sinh sống của tập hợp cư dân, trong đó có nhiều nông dân.
Tập hợp cư dân này tham gia vào các hoạt động kinh tế, văn hoá, xã hội và môi trường trong một thể chế chính trị nhất định và chịu ảnh hưởng của các tổ chức khác. Nông thôn Việt Nam có vị trí địa chính trị đặc biệt quan trọng, có khoảng 70 % dân số nước ta sống ở vùng nông thôn. Muốn thực hiện thành công mục tiêu thiên niên kỷ, đưa nước ta cơ bản trở thành nước công nghiệp vào năm 2020, thì phát triển nông thôn là chiến lược đặc biệt cần được quan tâm và có những giải pháp bền vững. Thực tế trong bối cảnh hiện nay, để đạt được kết quả chiến lược phát triển nông thôn sẽ rất khó khăn nếu thiếu các yếu tố tác động, hỗ trợ từ bên ngoài.
Sự hỗ trợ từ bên ngoài là rất cần thiết để tạo ra sự thay đổi. Trong nông nghiệp, các can thiệp và hỗ trợ cần tác động vào hai ngành chủ yếu là trồng trọt và chăn nuôi. Khi có can thiệp vào sản xuất trồng trọt và chăn nuôi sẽ dẫn đến tạo ra sự thay đổi tập quán canh tác, hình thành thói quen và hành vi mới, từ đó thúc đẩy sản xuất phát triển, tạo điều kiện thay đổi sức sản xuất tăng thu nhập cho người dân. Kết quả là sản xuất phát triển, góp phần phát triển nông thôn.
Xóa đói giảm nghèo từ lâu đã trở thành mối quan tâm hàng đầu của Đảng và nhà nước ta, vì thế có rất nhiều chính sách tháo gỡ khó khăn để giúp người dân thoát nghèo. Và để thực hiện tốt chính sách trên thì một công việc hết sức quan trọng là nghiên cứu các hoạt động sinh kế, các phương thức sống của n 2 người dân nhằm giúp cho nhà hoạch định chính sách cũng như các tổ chức muốn giúp đỡ cho cuộc sống người dân một cái nhìn đầy đủ và toàn diện để có những biện pháp tác động hợp lý. Hướng tới mục tiêu giảm nghèo cho cộng đồng nông dân, một trong những lựa chọn mang tính thời sự đang được chú ý hiện nay là cải thiện, phát triển các hoạt động sinh kế, phát triển sản xuất nông nghiệp bằng các can thiệp và hỗ trợ từ bên ngoài với sự nỗ lực của các yếu tố bên trong cộng đồng. Để có chiến lược cải thiện, phát triển sinh kế và phát triển sản xuất, rõ ràng là cần phải có đầy đủ các thông tin về hiện trạng các hoạt động sinh kế của cộng đồng, phân tích cơ cấu, tỷ lệ thu nhập trong các hoạt động sinh kế của cộng đồng, cũng như phân tích số thời gian mà người nông dân đã giành cho các hoạt động sinh kế này.
Đây được coi là một trong những tiêu chí quan trọng để phân tích hoạt động sinh kế của cộng đồng. Xã Xuân Trạch (thuộc huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình) là một xã nghèo thuộc Chương trình 135 của Chính phủ, nơi có các điều kiện kinh tế, xã hội còn gặp nhiều khó khăn, dân trí của người dân còn thấp, các điều kiện về cơ sở hạ tầng, diện tích đất canh tác, vốn, khoa học kỹ thuật còn thiếu thốn, diện tích đất canh tác lúa nước ít, thiếu nước,. Hoạt động sinh kế của các hộ gia đình địa phương chủ yếu dựa vào trồng trọt, bao gồm: trồng sắn, trồng ngô, lạc, hồ tiêu, cao su,… Hoạt động chăn nuôi bao gồm: nuôi bò, nuôi lợn, gà và một số gia cầm khác. Xuân Trạch với các đặc điểm khó khăn về điều kiện tự nhiên và điều kiện sản xuất, rõ ràng là rất cần có các can thiệp và hỗ trợ trong nông nghiệp nhằm tạo ra động lực cho sự thay đổi và phát triển sản xuất.
Để có cái nhìn tổng thể về thực trạng nghèo đói của cộng đồng người dân địa phương, và có những khuyến nghị giúp người dân ở đây thực hiện các can thiệp cải thiện sinh kế, góp phần cải thiện và phát triển kinh kế nông nghiệp địa phương, trong khuôn khổ dự án 4FGF do Trung tâm Nông nghiệp Nhiệt đới Quốc tế quản lý, trường Đại học n 3 Nông Lâm Thái Nguyên thực hiện, chúng tôi đã tiến hành nghiên cứu đề tài: "Nghiên cứu hoạt động sinh kế nhằm phát triển sản xuất nông nghiệp tại xã Xuân Trạch - huyện Bố Trạch - tỉnh Quảng Bình". Mục tiêu của đề tài 2.1 Mục tiêu chung Đánh giá thực trạng các hoạt động sinh kế nông nghiệp của người dân tại địa bàn nghiên cứu, phân tích đóng góp về cơ cấu thu nhập từ các hoạt động sinh kế của người dân địa phương và phân bổ thời gian giành cho các hoạt động sinh kế của họ. Trên cơ sở đó đề xuất được các giải pháp phát triển sinh kế, thúc đẩy sản xuất nông nghiệp cho cộng đồng địa phương.2 Mục tiêu cụ thể - Đánh giá điều kiện tự nhiên kinh tế, xã hội của xã Xuân Trạch (huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình) - Phân tích được thực trạng hoạt động sinh kế nông nghiệp của người dân địa phương - Nghiên cứu được cơ cấu thu nhập sinh kế từ các hoạt động sinh kế của người dân địa phương - Phân tích được thời gian giành cho các hoạt động sinh kế của người dân địa phương - Đề xuất được các giải pháp phát triển sinh kế, thúc đẩy sản xuất nông nghiệp cho cộng đồng địa phương 3. Ý nghĩa của luận văn 3.
Ý nghĩa lý luận và khoa học - Hệ thống hóa những cơ sở lý luận liên quan đến khung sinh kế bền vững; - Xác định các nguồn lực chủ yếu, các nhân tố thuận lợi, khó khăn, cản trở trong tiếp cận các nguồn vốn của người dân xã Xuân Trạch; n 4 - Có được cái nhìn tổng thể về thực trạng hoạt động sinh kế của cộng đồng người dân trên địa bàn xã Xuân Trạch; - Báo cáo của luận văn cũng được coi như là một tài liệu tham khảo có giá trị nhất định đối với sinh viên và cán bộ nghiên cứu quan tâm. Ý nghĩa trong thực tiễn - Xác định các hoạt động sinh kế chủ yếu của người dân, đóng góp về cơ cấu thu nhập của các hoạt động sinh kế nông nghiệp và sinh kế phi nông nghiệp; đóng góp về thu nhập của hoạt động sinh kế nông nghiệp: trồng trọt, chăn nuôi,. để từ đó có các giải pháp phù hợp cho từng hoạt động sinh kế; - Luận văn có thể là cơ sở để có những định hướng, giải pháp phát triển chiến lược cải thiện sinh kế, nhằm góp phần xoá đói giảm nghèo cho địa phương. TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1.1 Nông nghiệp Nông nghiệp là một trong những ngành sản xuất vật chất chủ yếu của nền kinh tế nhằm cung cấp lương thực và các sản phẩm thiết yếu cho con người và xã hội.
Nông nghiệp là một trong những ngành kinh tế quan trọng và phức tạp. Nó không chỉ là một ngành kinh tế đơn thuần mà còn là hệ thống sinh học - kỹ thuật, bởi vì một mặt cơ sở để phát triển nông nghiệp là việc sử dụng tiềm năng. sinh học - cây trồng, vật nuôi. Chúng phát triển theo qui luật sinh học nhất định con người không thể ngăn cản các quá trình phát sinh, phát triển và diệt vong của chúng, mà phải trên cơ sở nhận thức đúng đắn các qui luật để có những giải pháp tác động thích hợp với chúng.