Nghiên cứu về siêu âm trong chẩn đoán và điều trị bệnh viêm tử cung trên chó

Nghiên cứu về viêm tử cung ở chó ngày càng trở nên quan trọng trong bối cảnh phong trào nuôi chó phát triển mạnh mẽ… 143 trang · Trường Đại Học Thú Y · 2020.

• Trường học: Trường Đại Học Thú Y
• Chuyên ngành: Thú Y
• Đề tài: Nghiên Cứu Siêu Âm Chẩn Đoán Và Điều Trị Viêm Tử Cung Ở Chó
• Loại tài liệu: Luận Án
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• 1. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• 1.1. Mục tiêu chung
• 1.2. Mục tiêu cụ thể
• 2. PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2. Địa điểm nghiên cứu
• 2.3. Thời gian nghiên cứu
• 3. NHỮNG ĐÓNG GÓP MỚI CỦA LUẬN ÁN
• 4. Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN CỦA LUẬN ÁN
• 4.1. Ý nghĩa khoa học
• 4.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 5. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 5.1. VỊ TRÍ, CẤU TẠO VÀ CHỨC NĂNG CỦA TỬ CUNG
• 5.1.1. Vị trí và cấu tạo tử cung chó
• 5.1.2. Chức năng
• 5.1.3. Cấu trúc tử cung
• 5.1.4. Mạch quản và thần kinh
• 5.2. BỆNH VIÊM TỬ CUNG TRÊN CHÓ
• 5.2.1. Khái quát bệnh viêm tử cung
• 5.2.2. Nguyên nhân và tiến trình sinh bệnh viêm tử cung ở chó
• 5.2.3. Nguyên nhân gây bệnh viêm tử cung trên chó

Tóm tắt

I. Tính cấp thiết của đề tài

Nghiên cứu về viêm tử cung ở chó ngày càng trở nên quan trọng trong bối cảnh phong trào nuôi chó phát triển mạnh mẽ tại Việt Nam. Sự gia tăng số lượng chó nuôi, đặc biệt là các giống chó ngoại, đã dẫn đến sự chú ý nhiều hơn đến sức khỏe của chúng. Bệnh viêm tử cung là một trong những bệnh lý phổ biến, ảnh hưởng đến khả năng sinh sản của chó cái. Theo thống kê, khoảng 19% chó dưới 10 tuổi và 20% chó lớn tuổi mắc phải bệnh này. Viêm tử cung không chỉ gây ra các triệu chứng như chậm động dục, vô sinh mà còn có thể dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng như nhiễm trùng huyết. Do đó, việc chẩn đoán và điều trị kịp thời là rất cần thiết. Việc áp dụng siêu âm chẩn đoán trong thú y đã chứng minh hiệu quả cao trong việc phát hiện sớm bệnh lý, giúp nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe cho chó. Nghiên cứu này không chỉ bổ sung kiến thức về bệnh viêm tử cung mà còn mở ra hướng đi mới trong việc ứng dụng công nghệ siêu âm trong chẩn đoán và điều trị.

II. Khái quát về bệnh viêm tử cung

Bệnh viêm tử cung là một quá trình viêm xảy ra ở tử cung của chó cái, thường gặp ở những con chưa được triệt sản. Bệnh này có thể dẫn đến sự tích tụ mủ trong tử cung, gây ra các triệu chứng lâm sàng nghiêm trọng. Nguyên nhân chính của bệnh thường là do sự xâm nhập của vi khuẩn, đặc biệt là Escherichia coli, vào tử cung sau chu kỳ động dục. Viêm tử cung có thể gây ra các biến chứng như tăng sản nội mạc tử cung, hoại tử và thậm chí là áp xe. Tuổi trung bình của chó cái mắc bệnh thường từ 6,5 đến 8,5 năm, với nguy cơ cao hơn ở những con chưa sinh sản. Việc phát hiện bệnh thường muộn, khi chó đã có các triệu chứng rõ ràng. Do đó, việc áp dụng siêu âm chẩn đoán có thể giúp phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm, từ đó đưa ra phương pháp điều trị kịp thời.

III. Phương pháp chẩn đoán và điều trị

Phương pháp chẩn đoán viêm tử cung chủ yếu dựa vào các triệu chứng lâm sàng và phi lâm sàng. Tuy nhiên, việc áp dụng siêu âm chẩn đoán đã mở ra một hướng đi mới trong việc phát hiện bệnh. Siêu âm có thể giúp xác định tình trạng viêm, mức độ tổn thương và thậm chí phát hiện các biến chứng như tích mủ trong tử cung. Kết hợp giữa siêu âm và các chỉ tiêu lâm sàng sẽ giúp đưa ra kết luận chính xác hơn về tình trạng bệnh. Về phương pháp điều trị, tùy thuộc vào mức độ viêm và tình trạng sức khỏe của chó, có thể áp dụng điều trị bảo tồn hoặc phẫu thuật cắt bỏ tử cung. Việc lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp sẽ giúp nâng cao hiệu quả điều trị và giảm thiểu rủi ro cho chó.

IV. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn

Nghiên cứu này không chỉ góp phần làm phong phú thêm tài liệu khoa học về bệnh viêm tử cung ở chó mà còn cung cấp thông tin hữu ích cho các bác sĩ thú y trong việc chẩn đoán và điều trị. Kết quả nghiên cứu cho thấy việc áp dụng siêu âm chẩn đoán có thể nâng cao độ chính xác trong việc phát hiện bệnh, từ đó giúp đưa ra phác đồ điều trị hiệu quả hơn. Điều này không chỉ có ý nghĩa trong việc cải thiện sức khỏe cho chó mà còn góp phần nâng cao nhận thức của chủ nuôi về tầm quan trọng của việc chăm sóc sức khỏe cho thú cưng. Việc phát hiện và điều trị sớm bệnh viêm tử cung sẽ giúp giảm thiểu tỷ lệ tử vong và nâng cao chất lượng cuộc sống cho chó.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu

Trong những năm gần đây, cùng với sự phát triển kinh tế và đời sống xã hội tại Việt Nam, phong trào nuôi chó cảnh và chó giữ nhà gia tăng nhanh chóng, bao gồm cả các giống chó bản địa lẫn các giống chó ngoại nhập. Sự gia tăng quần thể chó nuôi kéo theo tỷ lệ mắc các bệnh nội khoa, ngoại khoa, truyền nhiễm, ký sinh trùng và đặc biệt là các bệnh lý sản khoa. Trong số các bệnh sinh sản ở chó cái chưa triệt sản, bệnh viêm tử cung (pyometra) là một bệnh lý nghiêm trọng, gây suy giảm hoặc mất hoàn toàn chức năng sinh sản, dẫn đến chậm động dục, vô sinh, sảy thai, viêm tích mủ tử cung và có thể đe dọa trực tiếp tính mạng con vật do nhiễm trùng huyết, viêm phúc mạc hoặc suy đa cơ quan. Theo y văn quốc tế, bệnh ảnh hưởng khoảng 19% chó dưới 10 tuổi và xấp xỉ 20% ở nhóm chó lớn tuổi hơn (Jitpean & cs., 2012).

Tại Việt Nam, trước đây việc chẩn đoán viêm tử cung trên chó chủ yếu dựa vào các triệu chứng lâm sàng đơn thuần khi bệnh đã ở giai đoạn tiến triển nặng, dẫn đến hiệu quả điều trị không cao. Kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh, đặc biệt là siêu âm trong thú y, đã được ứng dụng phổ biến trên thế giới (Seifert & cs., 2012; Mattoon & Thomas, 2015) nhằm phát hiện sớm các bất thường cấu trúc đường sinh dục, đánh giá lượng dịch viêm và phân biệt các bệnh lý xoang bụng. Tuy nhiên, tại Việt Nam, ứng dụng siêu âm trong chẩn đoán và định hướng điều trị viêm tử cung ở chó còn mới mẻ và chưa có nhiều công trình nghiên cứu hệ thống, bài bản. Xuất phát từ thực tế này, luận án tập trung giải quyết khoảng trống về quy trình chẩn đoán hình ảnh kết hợp lâm sàng và cận lâm sàng nhằm nâng cao hiệu quả điều trị bệnh lý này.

Mục tiêu nghiên cứu

1. Mục tiêu chung: Chẩn đoán chính xác bệnh viêm tử cung bằng siêu âm kết hợp với chẩn đoán lâm sàng và phi lâm sàng để đưa ra phương pháp điều trị hiệu quả bệnh viêm tử cung ở chó.
2. Mục tiêu cụ thể:
   • (1) Đánh giá thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến bệnh viêm tử cung ở chó.
   • (2) Chỉ ra được các biểu hiện lâm sàng và các chỉ tiêu phi lâm sàng ở những chó bị viêm tử cung.
   • (3) Ứng dụng được chẩn đoán hình ảnh bằng siêu âm phát hiện bệnh viêm tử cung ở chó.
   • (4) Tìm ra phương pháp điều trị thích hợp cho từng trường hợp viêm tử cung ở chó.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Các giống chó ở mọi lứa tuổi, lứa đẻ được mang tới khám và điều trị bệnh sinh sản; chó cái được chẩn đoán mắc bệnh viêm tử cung.
• Địa điểm nghiên cứu: Phòng khám Thú y Gaia tại hai cơ sở trên địa bàn Hà Nội:
  • Cơ sở 1: Khu Quân đội F361, An Dương, Yên Phụ, quận Tây Hồ, Hà Nội.
  • Cơ sở 2: Shophouse Hướng Dương 5-21, Vinhomes Riverside, phường Phúc Đồng, quận Long Biên, Hà Nội.
• Thời gian nghiên cứu: Từ tháng 8 năm 2014 đến tháng 12 năm 2020.

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Các hướng nghiên cứu trước trong và ngoài nước

Luận án đã tổng hợp hệ thống các công trình nghiên cứu quốc tế và trong nước về giải phẫu, cơ chế bệnh sinh, vi sinh vật học, triệu chứng lâm sàng - phi lâm sàng, ứng dụng siêu âm và các phác đồ điều trị bệnh viêm tử cung:

• Cơ sở giải phẫu và sinh lý tử cung chó: Evans & De Lahunta (2013) mô tả chi tiết vị trí tử cung trong xoang chậu, cấu tạo hình chữ Y gồm cổ tử cung, thân và hai sừng tử cung, cùng hệ thống dây chằng rộng, dây chằng tròn, mạch máu và phân bố thần kinh giao cảm/phó giao cảm qua đám rối chậu. Anderson (1969) và Barrau & cs. (1975) làm rõ vai trò nội mạc tử cung trong việc làm tổ và nuôi dưỡng phôi thai. Verma & Chibuzo (1974) ghi nhận việc cắt thần kinh hạ vị và thần kinh chậu không làm biến đổi tần số hay biên độ co bóp tử cung. Burwell & cs. (1938) xác định áp lực tĩnh mạch tử cung trong thời kỳ mang thai cao hơn tĩnh mạch đùi.
• Cơ chế sinh bệnh học và vai trò nội tiết: Dow (1957, 1958, 1959a, 1959b) đưa ra khái niệm phức hợp "tăng sản nội mạc tử cung dạng nang - viêm tử cung" (Cystic Endometrial Hyperplasia - Pyometra Complex, CEH), trong đó sự tiếp xúc kéo dài với progesterone kích thích tăng sinh tuyến nội mạc, đóng cổ tử cung và ức chế co bóp cơ trơn, tạo điều kiện cho nhiễm khuẩn thứ phát. De Bosschere & cs. (2001, 2002) chỉ ra rằng CEH và viêm tử cung có thể phát triển độc lập. Lesboyries & Berthelon (1935), Cox (1970), Ganjam & cs. (1973), Hagman (2014) khẳng định progesterone làm giảm sức đề kháng cục bộ của tử cung. Egenvall & cs. (2001) và Jitpean & cs. (2012) xác định độ tuổi trung bình mắc bệnh từ 6,5 đến 8,5 tuổi.
• Căn nguyên vi sinh vật: Fransson & cs. (1997), Watts & cs. (1997), Agostinho & cs. (2014), Okano & cs. (2002) và Karlsson & cs. (1996) chỉ ra Escherichia coli là vi khuẩn chủ yếu gây bệnh do xâm nhập ngược dòng từ âm đạo, sản sinh nội độc tố lipopolysaccharide (LPS) dẫn đến hội chứng đáp ứng viêm toàn thân và nhiễm trùng huyết. Singer (2016) báo cáo khoảng 60% chó cái viêm tử cung bị nhiễm trùng huyết. Về mức độ nhạy cảm kháng sinh, Hagman & Greko (2005) ghi nhận 90% E. coli nhạy với ampicillin, trong khi Patel & cs. (2013) phân lập 20 mẫu vi khuẩn (9 mẫu E. coli, 4 Salmonella spp., 2 Pseudomonas spp., 3 Staphylococcus spp., 2 kết hợp) và xác định Gentamicin có tỷ lệ nhạy cảm cao nhất (85%), trong khi Oxytetracycline bị kháng 85%.

Chủng vi khuẩn phân lập từ tử cung chó bệnh	Tỷ lệ xuất hiện trên chó cái (%)
Escherichia coli	65 - 90
Staphylococcus spp.	2 - 14
Nhiễm từ 2 loại vi khuẩn trở lên	4 - 16
Không phân lập được vi khuẩn	10 - 26
Các vi khuẩn khác (Mycoplasma spp., Clostridium perfringens, Corynebacterium spp.)	Tỷ lệ thấp

• Triệu chứng, bệnh học lâm sàng và biến đổi sinh hóa: Richard & Couto (2009), Stephen & cs. (2017) tổng kết các dấu hiệu phổ biến gồm mệt mỏi, biếng ăn, uống nhiều/tiểu nhiều, chảy dịch âm hộ có mủ/máu (85%), sốt (20-30%), tăng bạch cầu trung tính, tăng protein, globulin, BUN, creatinine và phosphatase kiềm (ALP). Jitpean & cs. (2014b) và Kumar & cs. (2020) ghi nhận biến đổi huyết học (giảm PCV, HGB, tăng bạch cầu trung tính, P<0,05) và sinh hóa (tăng glucose, cholesterol, protein toàn phần, globulin, P<0,05).
• Ứng dụng siêu âm: Mattoon & Thomas (2015), Phạm Minh Thông (2011), Rachel Pollard & Silke Hecht (2015), Yeager & Concannon (1995) xây dựng nguyên lý quét siêu âm đường sinh dục, các dạng hồi âm của thành và lòng tử cung theo chu kỳ động dục, cũng như dấu hiệu tích tụ dịch viêm trống âm hoặc giảm âm.
• Phương pháp điều trị: Phẫu thuật cắt bỏ buồng trứng - tử cung (OHE) được xác định là phương pháp triệt để nhất (Fantoni & Shih, 2017; DeClue, 2016; Devey, 2013; Dabrowski & cs., 2015). Điều trị bảo tồn sử dụng Prostaglandin F2alpha (PGF2alpha) tự nhiên hoặc cloprostenol đơn thuần hoặc kết hợp chất chủ vận dopamine (cabergoline, bromocriptine) và chất đối kháng thụ thể progesterone (aglepristone) được nghiên cứu bởi Verstegen & cs. (2008), Lopate (2017), Jena & cs. (2013), Sridevi & cs. (2016), England & cs. (2007), Corrada & cs. (2006), Fieni (2006), Contri & cs. (2015), Gogny & Fieni (2016), và Ros & cs. (2014).
• Tình hình nghiên cứu tại Việt Nam: Sử Thanh Long & Trần Lê Thu Hằng (2015) ghi nhận viêm tử cung chiếm 43,61% các bệnh sinh sản ở chó. Nguyễn Phi Bằng & Nguyễn Thị Hạnh Chi (2019) xác định tỷ lệ mắc bệnh là 12,76%, trong đó 60,22% chó bệnh từng tiêm thuốc tránh thai Medroxyprogesterone Acetate (MPA), với tỷ suất chênh OR = 4,29. Nguyễn Văn Thanh & Nguyễn Thị Thanh Hà (2018) nghiên cứu trên 396 chó Berger Đức tại phía Bắc ghi nhận tỷ lệ mắc bệnh trung bình 16,42%, tăng cao ở chó trên 6 tuổi (23,91%) và mùa xuân - hè. Các tác giả Nguyễn Văn Dương (2012), Lê Văn Thọ & cs. (2014, 2017), Trần Ngọc Bích & cs. (2018) cũng mô tả các dấu hiệu lâm sàng tương tự.

Khoảng trống luận án lựa chọn giải quyết

Mặc dù đã có một số khảo sát dịch tễ bước đầu, các nghiên cứu tại Việt Nam trước đây chủ yếu dừng lại ở việc quan sát dấu hiệu lâm sàng hoặc phẫu thuật truyền thống mà thiếu một quy trình chuẩn hóa kết hợp giữa các chỉ tiêu lâm sàng, huyết học, sinh hóa máu, giải phẫu bệnh vi thể và kỹ thuật siêu âm cắt lớp 2D thời gian thực. Luận án giải quyết khoảng trống này bằng cách xây dựng dữ liệu thực nghiệm có đối chứng, đánh giá tiêu chí hình ảnh siêu âm để phân loại thể bệnh (viêm tử cung dạng đóng và dạng mở), chẩn đoán phân biệt với các bệnh lý khác và lượng hóa hiệu quả của phác đồ phẫu thuật so với bảo tồn bằng mô hình thống kê hồi quy logistic.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết và khái niệm sử dụng

Luận án dựa trên lý thuyết giải phẫu học cơ quan sinh dục thú nhỏ (Evans & De Lahunta, 2013), cơ chế bệnh sinh của phức hợp CEH-pyometra dưới tác động của hormone progesterone và độc tố vi khuẩn đường ruột xâm nhập ngược dòng (Dow, 1959; Hagman, 2014), cùng các nguyên lý vật lý sóng âm phản hồi (echo), trở kháng âm và phân cấp độ hồi âm trong chẩn đoán hình ảnh (Phạm Minh Thông, 2011; Mattoon & Thomas, 2015).

Vật liệu và thiết bị nghiên cứu

• Dụng cụ lâm sàng: Nhiệt kế, ống nghe, bàn khám, cân trọng lượng, găng tay y tế.
• Trang thiết bị phi lâm sàng: Máy siêu âm xách tay Chison Eco1vet, đầu dò chuyên dụng, gel siêu âm dẫn truyền, máy tông đơ cắt lông.
• Dụng cụ phẫu thuật: Bộ dụng cụ đại phẫu thú y (dao mổ, kéo, nhíp có mấu, panh kẹp mạch máu, kim khâu, chỉ tiêu Polyglyconate kích cỡ 2/0 và 3/0, khăn săng vô trùng, bàn mổ, gạc, máy hút dịch xoang bụng, đèn cực tím khử trùng phòng mổ).
• Dược phẩm và hóa chất:
  • Thuốc tiền mê, gây mê, sát trùng: Ketamine, Zoletil 50, Xylazine, Atropine, cồn Iodine 10%, cồn 70°.
  • Thuốc điều trị: Prostaglandin F2alpha (PGF2alpha), Prednisolone, Marbofloxacin, Amoxicillin, Vitamin K, Ketovet, dung dịch bổ trợ ADE.
  • Dung dịch truyền tĩnh mạch: Glucose 5%, Ringer Lactate, dung dịch Natri Clorid (NaCl) 0,9%.

Phương pháp nghiên cứu cụ thể

• Phương pháp chẩn đoán lâm sàng và phân loại:
  • Thu thập bệnh sử từ chủ nuôi (tiền sử sinh sản, sử dụng hormone ngừa thai, chu kỳ động dục, triệu chứng ủ rũ, khát nước, tiết dịch).
  • Phân loại thể bệnh: Viêm tử cung dạng mở (cổ tử cung mở, dịch mủ/máu chảy ra ngoài âm đạo) và Viêm tử cung dạng đóng (cổ tử cung đóng kín, dịch ứ đọng trong lòng tử cung, bụng căng to, không thấy dịch chảy ra ngoài).
  • Phân loại giống: Giống chó nội (Dingo Đông Dương, H’Mông cộc đuôi, Bắc Hà, Phú Quốc), giống chó ngoại (Tây Ban Nha, Berger/GSD, Rottweiler, Bull Pháp...), giống chó lai.
  • Phân chia lứa tuổi: Giai đoạn 1 (<2 tuổi), Giai đoạn 2 (2-5 tuổi), Giai đoạn 3 (>5 tuổi).
  • Phân chia mùa vụ: Mùa Xuân (tháng 2-4), Mùa Hạ (tháng 5-7), Mùa Thu (tháng 8-10), Mùa Đông (tháng 11 - tháng 1 năm sau).
• Phương pháp xét nghiệm cận lâm sàng và mô bệnh học:
  • Lấy mẫu máu chó bệnh và chó khỏe đối chứng gửi Bệnh viện Medlatec (Hà Nội) để phân tích các chỉ tiêu sinh lý máu (hồng cầu, bạch cầu, công thức bạch cầu, huyết sắc tố...) và sinh hóa máu (BUN, Creatinine, GOT, GPT, ALP, Protein toàn phần, Albumin, Globulin).
  • Làm tiêu bản mô bệnh học vi thể: Mẫu mô tử cung sau phẫu thuật (chó bệnh) và sau triệt sản sinh lý (chó khỏe) được cố định, đúc khối paraffin, cắt lát bằng máy chuyên dụng và nhuộm Hematoxylin - Eosin (HE) tại Bệnh viện Medlatec hoặc Bộ môn Bệnh lý - Khoa Thú y, Học viện Nông nghiệp Việt Nam.
• Phương pháp chẩn đoán hình ảnh bằng siêu âm:
  • Đặt chó ở tư thế nằm ngửa (hoặc nằm nghiêng), bôi gel chuyên dụng vùng bụng dưới. Quét đầu dò qua các mốc giải phẫu: bàng quang tiết niệu (giữ nước tiểu làm cửa sổ âm), trực tràng, thận và tử cung.
  • Đánh giá đường kính thân và sừng tử cung, độ dày thành cơ, đặc điểm bề mặt niêm mạc, đo mức độ tích dịch vô âm/giảm âm bên trong lòng tử cung.
  • Thực hiện quy trình chẩn đoán phân biệt trên siêu âm:
    • Phân biệt với có thai bình thường: Quan sát thấy các túi thai riêng biệt, thành bờ rõ, có dịch ối trống âm và cấu trúc tăng âm của phôi thai, phát hiện cử động tim thai rõ ràng từ ngày thứ 28 sau phối.
    • Phân biệt với thai chết lưu: Mất hoàn toàn cử động tim thai, hình dạng túi thai méo mó, dịch ối tăng âm vang, có thể xuất hiện bóng khí do phân hủy.
    • Phân biệt với chửa giả: Tử cung có thể dày nhẹ nhưng lòng tử cung không tích dịch, không có phôi thai; kết hợp triệu chứng phát triển tuyến vú, tiết sữa.
    • Phân biệt với sỏi bàng quang / viêm bàng quang: Thành bàng quang dày tăng âm không đều; sỏi hiển thị là khối tăng âm mạnh kèm bóng lưng phía sau, thay đổi vị trí theo trọng lực.
    • Hỗ trợ chẩn đoán đẻ khó: Giám sát nhịp tim thai, phát hiện suy thai hoặc vị trí thai nằm chắn tại cổ tử cung.
• Phương pháp điều trị:
  • Điều trị bảo tồn: Chỉ định cho chó thể trạng ổn định, viêm dạng mở, chủ nuôi có nhu cầu sinh sản tiếp hoặc chó già không đủ điều kiện gây mê. Phác đồ sử dụng liên tục 5-7 ngày:
    • Prostaglandin F2alpha: 0,05 - 0,1 ml/kg thể trọng (tiêm kích thích co bóp đẩy dịch mủ và tiêu biến thể vàng).
    • Prednisolone: 1 ml/10 kg thể trọng.
    • Marbofloxacin: 1 ml/10 kg thể trọng.
    • ADE: 2 - 5 ml/10 kg thể trọng.
    • Truyền tĩnh mạch hỗ trợ: Ringer Lactate (2/3) kết hợp Glucose 5% (1/3) với tổng liều 60 ml/kg thể trọng/ngày nếu nôn mửa, bỏ ăn.
  • Điều trị ngoại khoa: Áp dụng cho các trường hợp viêm dạng đóng, tử cung tích mủ lớn hoặc điều trị bảo tồn thất bại.
    • Tiền mê và gây mê bằng Ketamine hoặc Zoletil 50; sát trùng vùng bụng bằng cồn Iodine 10%.
    • Mở đường trắng giữa bụng, bộc lộ sừng tử cung, thắt cuống buồng trứng và mạch máu bằng chỉ tiêu Polyglyconate 2/0 hoặc 3/0 theo nút số 8, thắt thân tử cung dưới ngã ba sừng 2-5 cm và cắt bỏ toàn bộ buồng trứng - tử cung.
    • Rửa sạch xoang bụng bằng nước muối sinh lý ấm, hút dịch nếu có rò rỉ mủ; khâu phục hồi các lớp thành bụng, nhỏ kháng sinh Amoxicillin tại chỗ.
    • Chăm sóc hậu phẫu: Tiêm kháng sinh 3 ngày liên tục, sát trùng vết mổ hàng ngày bằng cồn Iodine và truyền dịch bổ trợ.
• Phương pháp xử lý số liệu thống kê:
  • Dữ liệu thu thập từ sổ theo dõi và bệnh án điện tử tại Phòng khám Thú y Gaia.
  • Sử dụng phần mềm Minitab 16 để phân tích dữ liệu:
    • Kiểm định 1-proportion test (với mức ý nghĩa $\alpha = 0,05$) để so sánh tỷ lệ mắc các bệnh sản khoa, tỷ lệ viêm tử cung theo giống, mùa vụ, lứa đẻ và nhóm tuổi.
    • Kiểm định tỷ số khả dĩ (Likelihood Ratio Chi-square test) để xác định mối liên quan giữa các dấu hiệu lâm sàng và các dạng viêm tử cung.
    • Thống kê mô tả (Mean, SE, SD) và kiểm định Two-Sample T test để so sánh các chỉ số huyết học, sinh hóa giữa nhóm chó bệnh và nhóm đối chứng ($P < 0,05$).
    • Phân tích Hồi quy Logistic để đánh giá xác suất thành công của điều trị dựa trên dạng bệnh và phương pháp can thiệp: $$\text{Logit}(P) = \ln\left(\frac{P}{1 - P}\right) = \beta_0 + \beta_1 \cdot \text{DVTC} + \beta_2 \cdot \text{PPDT} + e$$ (Trong đó: $\text{DVTC}$ là dạng viêm tử cung đóng/mở; $\text{PPDT}$ là phương pháp điều trị phẫu thuật/bảo tồn).

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Mở đầu và tính cấp thiết nghiên cứu

Chương này làm rõ bối cảnh phát triển của thú y thú nhỏ tại các đô thị lớn ở Việt Nam, nhấn mạnh rằng sự thiếu hụt các kỹ thuật cận lâm sàng hiện đại đã làm chậm trễ quá trình phát hiện bệnh viêm tử cung ở chó. Tác giả xác lập hệ thống mục tiêu, đối tượng khảo sát tại hai cơ sở Phòng khám Gaia Hà Nội giai đoạn 2014-2020, chỉ rõ ý nghĩa khoa học trong việc bổ sung dẫn liệu bệnh lý và ý nghĩa thực tiễn đối với các bác sĩ lâm sàng thú y.

Chương 2: Tổng quan tài liệu

Tác giả hệ thống hóa toàn diện các kiến thức nền tảng:

• Cấu trúc giải phẫu và mô học ba lớp của tử cung chó (thanh mạc, tầng cơ trơn dày có mạch máu đan xen, niêm mạc biểu mô trụ chứa các tuyến bài tiết).
• Bệnh sinh của phức hợp CEH - pyometra, nhấn mạnh nồng độ progesterone cao trong giai đoạn thể vàng làm ức chế miễn dịch tại chỗ và kích thích tăng tiết dịch.
• Cơ cấu vi sinh vật với sự ưu thế tuyệt đối của E. coli và nguy cơ nhiễm trùng huyết giải phóng nội độc tố LPS.
• Nguyên lý vật lý của siêu âm chẩn đoán, sự thay đổi hình thái siêu âm qua các giai đoạn chu kỳ động dục và hình ảnh bệnh lý tích mủ.
• Phân tích đối chiếu các phác đồ phẫu thuật và bảo tồn trên thế giới cũng như lược sử nghiên cứu bệnh lý này tại Việt Nam.

Chương 3: Vật liệu, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Trình bày chi tiết toàn bộ thiết kế nghiên cứu thực nghiệm:

• Mô tả nguồn gốc máy siêu âm Chison Eco1vet, hóa chất nhuộm HE, các loại chỉ khâu phẫu thuật và thuốc chuyên khoa.
• Quy chuẩn hóa quy trình tiếp nhận ca bệnh, phân nhóm theo các biến số dịch tễ (giống nội/ngoại, 3 nhóm tuổi, 4 mùa trong năm, số lứa đẻ).
• Thiết lập quy trình chẩn đoán hình ảnh siêu âm tiêu chuẩn và quy chuẩn chẩn đoán phân biệt với 5 bệnh lý thường gặp trong thực hành lâm sàng.
• Chi tiết hóa phác đồ điều trị nội khoa bảo tồn (PGF2alpha kết hợp Marbofloxacin, Prednisolone) và quy trình ngoại khoa cắt bỏ buồng trứng - tử cung.
• Thiết lập các thuật toán thống kê trên phần mềm Minitab 16 (1-proportion test, Two-sample T test, Chi-square, Logistic regression).

Chương 4: Kết quả và thảo luận

Chương này trình bày các phát hiện định lượng và thực nghiệm lâm sàng của luận án:

• Thực trạng các bệnh sinh sản tại phòng khám: Khảo sát trên tổng số 1.273 ca chó cái được đưa đến khám và điều trị các vấn đề sinh sản tại Phòng khám Thú y Gaia ghi nhận đẻ khó là bệnh lý chiếm tỷ lệ cao nhất (76,36%), tiếp theo là bệnh viêm tử cung (10,68%).

Bệnh sinh sản	Số ca bệnh (con)	Tỷ lệ (%)	Mức sai khác thống kê
Đẻ khó	972	76,36	$^e$
Viêm tử cung	136	10,68	$^d$
Chậm động dục	112	8,80	$^c$
Sảy thai	30	2,36	$^b$
Chửa giả	13	1,02	$^a$
Sa âm đạo	10	0,78	$^a$
Tổng cộng	1273	100,00	-

(Ghi chú: Các chữ cái khác nhau $a, b, c, d, e$ trong cùng một cột biểu thị tỷ lệ mắc bệnh có sự sai khác mang ý nghĩa thống kê với $P < 0,05$).

• Hiệu quả của chẩn đoán hình ảnh siêu âm: Hình ảnh siêu âm cho phép xác định rõ mức độ giãn rộng của sừng tử cung, độ dày niêm mạc và khối lượng dịch ứ đọng. Phương pháp siêu âm thể hiện sự vượt trội trong việc phân loại chính xác thể viêm tử cung dạng đóng (xuất hiện các vùng cấu trúc nang, ống chứa đầy chất dịch trống âm lớn) so với dạng mở (ít ứ dịch hơn do thoát ra âm đạo), đồng thời loại trừ nhanh chóng các trường hợp thai lưu, có thai giai đoạn sớm, chửa giả hoặc sỏi bàng quang.
• Đánh giá hiệu quả các phác đồ điều trị: Phân tích thực nghiệm khẳng định phương pháp phẫu thuật ngoại khoa cắt buồng trứng - tử cung đạt độ an toàn và tỷ lệ điều trị khỏi dứt điểm cao nhất, loại bỏ hoàn toàn nguy cơ tái phát. Trong khi đó, phác đồ điều trị bảo tồn bằng PGF2alpha kết hợp kháng sinh Marbofloxacin chỉ mang lại hiệu quả ở những trường hợp viêm dạng mở phát hiện sớm, có sự kiểm soát nghiêm ngặt về tưới máu và chức năng cơ quan.

---

Kết quả và những đóng góp mới

Đóng góp mới về mặt khoa học và lý luận

• Luận án là một công trình nghiên cứu hệ thống và hoàn chỉnh tại Việt Nam từ khâu đánh giá thực trạng dịch tễ, biểu hiện lâm sàng, biến đổi sinh lý - sinh hóa máu, tổn thương vi thể đến hình ảnh siêu âm cắt lớp của bệnh viêm tử cung ở chó.
• Cung cấp cơ sở dữ liệu khoa học định lượng về các chỉ số cận lâm sàng và hình thái siêu âm đường sinh dục bệnh lý trên đàn chó nuôi tại khu vực Hà Nội.
• Khẳng định giá trị chẩn đoán xác định và phân loại bệnh lý của kỹ thuật siêu âm 2D thời gian thực trong việc phát hiện viêm tử cung giai đoạn sớm so với phương pháp khám lâm sàng truyền thống.

Đóng góp mới về mặt thực tiễn và giải pháp đề xuất

• Đưa ra quy trình ứng dụng kỹ thuật siêu âm vào thực hành lâm sàng thú nhỏ, giúp các bác sĩ thú y nhanh chóng phân biệt viêm tử cung tích mủ với các trạng thái sinh lý và bệnh lý khác (có thai, thai lưu, chửa giả, sỏi bàng quang, đẻ khó).
• Xác lập phác đồ chỉ định điều trị rõ ràng cho từng ca bệnh: Ưu tiên phẫu thuật cắt bỏ tử cung - buồng trứng (OHE) để điều trị triệt để cho các ca viêm tử cung dạng đóng hoặc có nguy cơ biến chứng; áp dụng phác đồ bảo tồn có kiểm soát (PGF2alpha, Marbofloxacin, truyền dịch) đối với các ca viêm dạng mở còn nhu cầu sinh sản.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Dữ liệu nghiên cứu thực nghiệm của luận án tập trung chủ yếu trên tập mẫu chó bệnh được tiếp nhận khám và điều trị tại hai cơ sở của một hệ thống phòng khám thú y trên địa bàn thành phố Hà Nội trong giai đoạn 2014-2020, chưa bao phủ toàn diện các vùng sinh thái nông thôn hoặc các tỉnh thành khác.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng nghiên cứu dịch tễ học phân tử đối với các chủng vi khuẩn phân lập từ dịch viêm tử cung; theo dõi dài hạn khả năng thụ thai, tỷ lệ sống của chó con sau điều trị bảo tồn; nghiên cứu ứng dụng các dòng máy siêu âm thế hệ mới (Doppler màu, Doppler năng lượng) trong việc khảo sát huyết động học mạch máu tử cung - buồng trứng.

---

Giá trị tham khảo

• Đối với nghiên cứu sinh và học viên cao học chuyên ngành Thú y: Tài liệu cung cấp phương pháp luận chặt chẽ trong việc thiết kế nghiên cứu lâm sàng kết hợp chẩn đoán hình ảnh và phân tích số liệu y sinh bằng phần mềm thống kê chuyên dụng (Minitab).
• Đối với giảng viên và cơ sở đào tạo: Bổ sung tư liệu giảng dạy thực tiễn về bệnh lý học sản khoa thú nhỏ, kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh siêu âm thú y và kỹ thuật ngoại khoa đại gia súc/tiểu gia súc.
• Đối với bác sĩ thú y thực hành tại các phòng khám: Là cẩm nang tham khảo có giá trị cao về tiêu chuẩn chẩn đoán hình ảnh phân biệt, kỹ thuật phẫu thuật vô trùng cắt tử cung - buồng trứng và cách thiết lập phác đồ điều trị nội khoa an toàn.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung trong tổng số các ca bệnh sinh sản ở chó tại địa bàn nghiên cứu là bao nhiêu?

Theo số liệu thống kê tại Bảng 4.1 trên tổng số 1.273 ca bệnh sinh sản được đưa đến khám tại Phòng khám Thú y Gaia, bệnh viêm tử cung chiếm 136 ca, tương đương tỷ lệ 10,68% (đứng thứ hai sau bệnh đẻ khó chiếm 76,36%).

2. Vi khuẩn nào là nguyên nhân phổ biến nhất gây viêm tử cung ở chó và chiếm tỷ lệ bao nhiêu?

Căn nguyên vi sinh vật phổ biến nhất phân lập từ tử cung chó mắc bệnh viêm tử cung là Escherichia coli (E. coli), chiếm tỷ lệ từ 65% đến 90% các trường hợp được ghi nhận trong y văn.

3. Dấu hiệu đặc trưng để phân biệt viêm tử cung và có thai trên màn hình siêu âm là gì?

Khi siêu âm, tử cung chứa thai bình thường hiển thị các bọc thai riêng rẽ, màng ối rõ nét, dịch ối trống âm bao quanh và thấy rõ cấu trúc tăng âm của thai cùng cử động của tim thai (từ ngày thứ 28 sau phối). Ngược lại, viêm tử cung hiển thị hình ảnh lòng tử cung giãn rộng liên tục chứa đầy dịch viêm trống âm hoặc giảm âm không đồng nhất, không có cấu trúc bọc thai hay tim thai.

4. Thuốc nào được tác giả sử dụng trong phác đồ điều trị bảo tồn viêm tử cung và liều lượng ra sao?

Phác đồ điều trị bảo tồn trong 5-7 ngày bao gồm: Prostaglandin F2alpha (0,05 - 0,1 ml/kg thể trọng), Prednisolone (1 ml/10 kg thể trọng), Marbofloxacin (1 ml/10 kg thể trọng), ADE (2 - 5 ml/10 kg thể trọng), kết hợp truyền tĩnh mạch Ringer Lactate và Glucose 5% (60 ml/kg thể trọng/ngày).

5. Phương pháp thống kê nào được sử dụng để phân tích xác suất thành công của các phương pháp điều trị?

Luận án sử dụng mô hình Hồi quy Logistic ($\text{Logit}(P) = \beta_0 + \beta_1 \cdot \text{DVTC} + \beta_2 \cdot \text{PPDT} + e$) trên phần mềm Minitab 16 để đánh giá mối liên hệ giữa dạng bệnh lý (dạng mở/dạng đóng), phương pháp can thiệp (phẫu thuật/bảo tồn) với cơ hội điều trị thành công.

---

Kết luận

Luận án đã thực hiện một nghiên cứu toàn diện về bệnh viêm tử cung trên đàn chó nuôi tại Hà Nội thông qua việc kết hợp chặt chẽ giữa dịch tễ học lâm sàng, cận lâm sàng và kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh siêu âm. Kết quả nghiên cứu khẳng định siêu âm 2D là phương pháp không xâm lấn có độ chính xác cao giúp chẩn đoán sớm, phân loại thể bệnh và chẩn đoán phân biệt hiệu quả với các bệnh lý vùng bụng khác. Phẫu thuật cắt bỏ buồng trứng - tử cung tiếp tục được xác định là phương pháp điều trị triệt để nhất, trong khi điều trị bảo tồn bằng PGF2alpha kết hợp kháng sinh mang lại giải pháp thay thế hợp lý cho các trường hợp viêm dạng mở nhẹ còn khả năng sinh sản. Công trình cung cấp các dẫn liệu khoa học và thực tiễn có giá trị đóng góp trực tiếp cho công tác đào tạo và nâng cao chất lượng khám chữa bệnh thú nhỏ tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI Kinh tế và đời sống của Việt Nam ngày càng phát triển trong những năm gần đây, đời sống dân trí được cải thiện và nâng cao. Do vậy, phong trào nuôi chó ngày càng phát triển. Ngoài các giống chó được nuôi từ lâu đời, gần đây có rất nhiều giống chó ngoại được nhập vào nước ta làm phong phú và đa dạng các giống chó. Chó là một trong những con vật được con người thuần hóa, nuôi dưỡng sớm và có quan hệ mật thiết đối với con người.

Bản chất chó là một loài thông minh, nhanh nhẹn, và rất thân thiện trung thành nên việc nuôi chó để giữ nhà, làm cảnh và làm kinh tế được quan tâm chú ý trong nhiều gia đình người dân, đặc biệt ở các thành phố lớn như Hà Nội, Đà Nẵng, Hồ Chí Minh. Ngoài ra, chó còn được dùng huấn luyện đặc biệt để hỗ trợ trong công việc của cảnh sát và quân đội trong lĩnh vực An ninh và Quốc phòng. Loài chó giữ một vị trí quan trọng trong đời sống của con người, đi cùng với sự phát triển đó tình hình dịch bệnh trên chó ngày càng gia tăng bao gồm các bệnh như: Nội khoa, Ngoại khoa, Sản khoa, Ký sinh trùng và Truyền nhiễm. Cho đến nay, người dân đã và đang rất chú ý đến các bệnh Truyền nhiễm tăng nguy cơ chết trên chó như bệnh viêm ruột tiêu chảy do Parvovirus, bệnh Care.

chủ động nhập vaccine và phòng bệnh nên đã khống chế phần nào các bệnh truyền nhiễm. Đối với bệnh Ký sinh trùng, người dân không những hiểu biết về phòng bệnh nội, ngoại ký sinh trùng như ve, ghẻ, giun, sán… mà còn chủ động phòng và trị các bệnh ký sinh trùng đường máu trên chó. Đối với các bệnh Ngoại khoa chủ yếu triệt sản, mổ đẻ và điều trị các vết thương nhiễm trùng do tổn thương cơ giới như tai nạn, cắn nhau. Đối với bệnh Nội khoa chủ yếu tập trung vào đường hô hấp như viêm phổi, viêm khí quản và bệnh đường tiêu hóa như viêm ruột tiêu chảy hay một số bệnh về tiết niệu sinh dục.

Chủ nuôi đã dần dần biết cách phòng các bệnh Nội khoa như giữ ấp vào mùa đông và thoáng mát về mùa hè và cân bằng dinh dưỡng để phòng một số bệnh biến dưỡng trên chó như còi xương, thiếu canxi… Đối với các bệnh Sản khoa ít được chú ý đến bởi theo quy luật tự nhiên, động vật trưởng thành về thể vóc và giới tính sẽ có hoạt động sinh sản là bình thường. Nhưng thực trạng cho thấy, chó cái thường mắc các bệnh về đường sinh sản như chậm lên giống hoặc lên giống theo chu kỳ nhưng phối nhiều lần không có chửa, bệnh sa âm đạo, 1 bệnh polip âm đạo, chửa giả và nổi bật là bệnh viêm tử cung. Bệnh viêm tử cung là nguyên nhân lớn gây chậm động dục, chậm sinh, vô sinh trên chó và không thụ thai, sảy thai, viêm tích mủ trong tử cung… Trung bình bệnh ảnh hưởng khoảng 19% các chó dưới 10 tuổi (Jitpean & cs., 2012), xấp xỉ 20% ở chó già hơn (Jitpean & cs. Bệnh viêm tử cung là bệnh đe dọa tính mạng tiềm tàng với các biến chứng nghiêm trọng bao gồm nhiễm trùng huyết, viêm phúc mạc, rối loạn chức năng các cơ quan.

Trong giai đoạn đầu của quá trình bệnh, sự kích thích tử cung bằng các yếu tố nội sinh hoặc ngoại sinh qua một thời gian dài dường như đóng một vai trò gây bệnh tiềm ẩn. Tử cung dưới ảnh hưởng hormone progesterone dễ bị nhiễm trùng do vi khuẩn, vì progesterone kích thích sự phát triển của các tuyến nội mạc tử cung và hoạt động bài tiết của chúng, cùng với sự đóng cổ tử cung và sự co bóp cơ trơn tử cung (Noakes & cs. Ở nước ta, trước đây ít xuất hiện và cũng ít quan tâm đến bệnh viêm tử cung ở chó, bởi lẽ chó thường được thả rông để trông nhà và khi đến tuổi trưởng thành, đến chu kỳ động dục thì chó đực tìm đến để giao phối với chó cái và sinh con đều đặn. Ngày nay, phần lớn chó nuôi được chủ quan tâm chăm sóc, ít cho thả rông thậm chí đến chu kỳ, chủ không cho đi giao phối bởi sợ lây bệnh từ chó đực, đồng thời ít chủ nuôi nhận thức về triệt sản cho chó.

Phần lớn việc phát hiện bệnh viêm tử cung khi chủ nuôi thấy chó bắt đầu có các dấu hiệu bất thường về sinh lý và chủ động mang chó đến khám và điều trị tại các phòng khám. Những trường hợp này chủ yếu là phát hiện ở giai đoạn bệnh đã tiến triển nặng. Hiện nay, ở nước ta các công trình nghiên cứu về bệnh viêm tử cung ở chó còn hạn chế và việc chẩn đoán bệnh viêm tử cung chủ yếu dựa vào dấu hiệu và triệu chứng lâm sàng nên hiệu quả không cao. Trên thế giới hiện nay, áp dụng kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh bằng siêu âm trong Thú y đã rất phổ biến đem lại ý nghĩa thực tiễn lớn.

Theo Seifert & cs. (2012) cho biết việc chẩn đoán các bệnh trên chó ngoài các yếu tố như trình độ chuyên môn, kinh nghiệm lâm sàng thì cần phải có sự hỗ trợ của các trang thiết bị máy móc và khoa học kỹ thuật, trong đó có kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh phát hiện bệnh đạt hiệu quả cao như, siêu âm, chụp X quang, cắt lớp vi tính, cộng hưởng từ… Sử dụng siêu âm để chẩn đoán bệnh đặc biệt hữu dụng trong việc xác định bệnh lý ở cơ quan tiêu hóa như gan, dạ dày, lách… các cơ quan tiết niệu như thận, bàng quang… và cơ quan sinh dục như chẩn đoán có thai, chửa bóng, u nang hay viêm tử cung tích mủ… Chính vì vậy, siêu âm là phương pháp chẩn đoán được sử dụng nhiều trong nhân y và được nghiên cứu bài bản trong thú y ở nhiều nước trên thế giới. 2 Theo Matton & Thomas (2015) đối với chó đã có nhiều công trình nghiên cứu ứng dụng siêu âm phát hiện những rối loạn trên đường sinh dục như viêm nội mạc tử cung, viêm tử cung có mủ, số lượng và kích thước của thai, phát hiện thai còn sống hay đã chết trước khi sinh qua hình ảnh tim thai, ước định tuổi thai, phát hiện các trường hợp thai giả. Nhưng trong lĩnh vực Thú y ở Việt Nam, siêu âm còn khá mới, chưa phát huy được hết tiềm năng.

Đặc biệt, trong bệnh viêm tử cung có rất ít ứng dụng cũng như các công trình nghiên cứu áp dụng siêu âm để chẩn đoán. Siêu âm có thể phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm cũng như biết được mức độ viêm và tiến triển của bệnh. Siêu âm kết hợp với các chỉ tiêu lâm sàng và phi lâm sàng của bệnh viêm tử cung sẽ đưa ra được kết luận bệnh sớm, phác đồ điều trị kịp thời và có thể tư vấn phù hợp cho từng trường hợp viêm tử cung như điều trị bảo tồn hay cắt bỏ tử cung bị viêm. Xuất phát từ thực tế trên, tôi tiến hành nghiên cứu bệnh viêm tử cung trên chó cũng như ứng dụng hiệu quả phương pháp siêu âm trong chẩn đoán và điều trị bệnh viêm tử cung.

MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU 1. Mục tiêu chung Chẩn đoán chính xác bệnh viêm tử cung bằng siêu âm kết hợp với chẩn đoán lâm sàng và phi lâm sàng để đưa ra phương pháp điều trị hiệu quả bệnh viêm tử cung ở chó. Mục tiêu cụ thể Đánh giá thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến bệnh viêm tử cung ở chó. Chỉ ra được các biểu hiện lâm sàng và các chỉ tiêu phi lâm sàng ở những chó bị viêm tử cung.

Ứng dụng được chẩn đoán hình ảnh bằng siêu âm phát hiện bệnh viêm tử cung ở chó. Tìm ra phương pháp điều trị thích hợp cho từng trường hợp viêm tử cung ở chó. PHẠM VI NGHIÊN CỨU 1. Đối tƣợng nghiên cứu Gồm các giống chó ở mọi lứa tuổi, lứa đẻ được mang tới khám và điều trị tại phòng khám (Sử dụng cho nội dung nghiên cứu bảng 4.

3 Chó cái bị viêm tử cung được mang tới khám và điều trị tại phòng khám Gaia tại hai cơ sở (Sử dụng cho nội dung nghiên cứu bảng 4. Địa điểm nghiên cứu Phòng khám thú y Gaia cơ sở 1: khu Quân đội F361, An Dương, Yên Phụ Tây Hồ, Hà Nội. Phòng khám thú y Gaia cơ sở 2: Shophouse Hướng Dương 5-21 Vinhome Riverside Phúc Đồng, Long Biên Hà Nội. Thời gian nghiên cứu Nghiên cứu từ tháng 8 năm 2014 đến tháng 12 năm 2020.

NHỮNG ĐÓNG GÓP MỚI CỦA LUẬN ÁN Đây là công trình nghiên cứu hoàn chỉnh, hệ thống từ đánh giá thực trạng, chẩn đoán lâm sàng, phi lâm sàng, đặc biệt chẩn đoán hình ảnh bằng siêu âm phát hiện bệnh viêm tử cung ở chó. Là cơ sở để đưa ra những phương pháp chẩn đoán, điều trị sớm bệnh viêm tử cung trên các giống chó được nuôi ở Hà Nội nói riêng và Việt Nam nói chung. Kết quả của luận án khẳng định ứng dụng thành công kỹ thuật siêu âm trong chẩn đoán bệnh viêm tử cung ở chó. Hình ảnh siêu âm giúp xác định bệnh sớm để đưa ra phương án điều trị kịp thời.

Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN CỦA LUẬN ÁN 1. Ý nghĩa khoa học Kết quả của luận án góp phần bổ sung số liệu vào tài liệu khoa học về triệu chứng lâm sàng, phi lâm sàng và hình ảnh siêu âm bệnh viêm tử cung ở chó. Chẩn đoán hình ảnh viêm tử cung bằng siêu âm cho kết quả chính xác và đưa ra phác đồ điều trị hiệu quả. Ý nghĩa thực tiễn Kết quả của luận án là những thông tin khoa học cho các bác sỹ thú y làm việc trong các phòng khám thú nhỏ về kinh nghiệm chẩn đoán bằng siêu âm cũng như đưa ra quyết định điều trị viêm tử cung trên từng trường hợp cụ thể để có kết quả cao trong điều trị.

TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. VỊ TRÍ, CẤU TẠO VÀ CHỨC NĂNG CỦA TỬ CUNG 2. Vị trí và cấu tạo tử cung chó Tử cung nằm trong xoang chậu, dưới trực tràng và nằm trên bàng quang, tử cung bao gồm cổ tử cung, thân tử cung, và hai sừng tử cung. Tử cung hình chữ Y và giao với hai sừng là ống dẫn trứng về phía trước và phía sau là âm đạo.

Kích thước khác nhau tùy thuộc vào lứa tuổi, số lần mang thai, giai đoạn chu kỳ động dục, và con vật có mang thai hay không. Ví dụ: ở con cái chưa từng mang thai, nặng 11.25 kg có sừng tử cung dài trung bình từ 10 đến 14 cm và đường kính 0,5 đến 1 cm. Thân tử cung dài 1,4 - 3 cm, đường kính 0,8 - 1 cm.