CHƯƠNG 1.MOT S6 VAN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VE QUYỀN HIẾN, NHAN MÔ, BO PHAN CƠ THE NGƯỜI VÀ HIEN, LAY XÁC 1.1 Khai niệm quyền hiến, nhận mô, bộ phan cơ thể người và hiến, lấy xác 1. Khái niệm bệ phận cơ thể người Bô phân cơ thé người là cum từ được sử dung tương đối phổ biến trong đời sống với một cách hiểu đơn nhất theo kiểu định nghĩa thống kê: “bộ phận cơ thé người bao gồm: chân, tay, máu xương gan tuy, mat.” Khái niệm này trở nên phức tạp từ khi có sự xuất biên BLDS 2005 lần đầu tiên ghi nhân quyền hiên và nhận bộ phận cơ thê của cá nhân với tư cách là quyền nhân thân khéng thể phủ nhận. (điều 33, 34, 35) mà không hệ giải thích thuật ngữ. Luc này người ta mới đề cập dén việc nhận thức như thé nào về khái niém bô phân cơ thê người dé có những hành xử đúng theo tinh thân của luật.
Khái niém nay phức tạp ở chỗ trước đó người ta đã sử dụng thuật ngữ này bên cạnh thuật ngữ mô @®điều 30, Luật Bảo vệ sức khoẻ nhân. Điều nay cho phép người ta hiểu rang bộ phan cơ thé và mô là hai khái niém khác nhau va không trùng nhau. Như thé có nglfa trên thực tế cá nhân mac di đã thực hién hành vi hiên té bảo (trửng, tỉnh trùng), mô, bộ phân cơ thé nhưng pháp luật chỉ thừa nhận một quyền duy nhất: quyền hiền bộ phận cơ thé. Cách hiểu nay cũng được cũng cô hơn khi một lần nữa nó được dùng trở lại trong Luật Hiền, lay, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiên, lay xác năm 2006.
Trong từ dién tiếng Việt thuật ngữ bộ phận cơ thể không được đính nghĩa, ta chi có thể suy đoán qua hai khái niém bộ phận và cơ thé. Theo đó bộ phân là "từng phân của một chỉnh thé" một phân của chính thê trong quan hệ với chính thé và cơ thể được hiểu là "tập hop thống nhật moi bộ phân của sinh vật. Từ những tra cứu trên cho phép ta có mét cách hiểu về bộ phân cơ thé người như sau: bô phận cơ thé người là phân câu tạo nên chính thé con người về mặt sinh học. Ở đây, đưới góc độ sinh học, về cơ bản, tất cả nhiing gi thuộc vé co thé con ngudi, câu tạo tiên cơ thể cơn người được gọi chung trong một khá: tiệm: bộ phận cơ thé người.
Trao đổi về van dé này TS. Phùng Trung Tâp thông nhật với cách hiểu trên khi cho rang “Bộ phận cơ thể người là những thành tô cầu thanh cơ thể sống hoàn chỉnh và nó thực tiện chức năng trao đổi chat giúp cơ thể ton tại và phát triển bình thường theo quy § luật tu nhiên”. Đây là cách hiểu rộng của cụm từ dưới góc độ sinh học nói chung. Việc phân chia cơ thé người thành những bộ phận khác nhau như vậy là căn cứ vào chức năng của chúng Nhung nêu dua vào đô phức tạp về cầu trúc thì cơ thé người không chia thành các bộ phận khác nhau mà chia thành các cấp đô tê bao, mô và cơ quan chuyên biệt nhiều tài liệu gọi là bộ phân cơ thể.
Trong đó, tế bao "là các đơn vị cầu trúc, chức năng cơ bản của moi sinh vật đa tê bào"; mô “la tập hop các tê bao cũng một loại hay nhiéu loại khác nhau dé thực hiện các chức năng nhật định của cơ thé người (khoản 1, Điêu 3, Luật Hiên, lây, ghép mô, bô phân cơ thé người và hiền, lây xác năm 2006) và cơ quan chuyên biệt "là một phần của cơ thé được hinh thành. từ nhiều loại mô khác nhau dé thực hiện các chức năng sinh ly nhất định" (khoản 2, Điều 3. Luật Hiến, lây, ghép mô, bộ phận cơ thể người và biên, lay xác năm 2006). Như vay bộ phân cơ thể người (nglữa rộng) có thé là tế bào, mô hoặc mét cơ quan chuyên biệt (bô phân cơ thể theo nghiia hep).
Ví đụ: da là một bộ phân cơ thể nhưng ở cấp đô mô, tim ở cấp đô cơ quan chuyên biệt còn giao tử lại ở cap độ tê bảo. Việc hiểu khái niém theo ng†ĩa hep đã chỉ phối toàn bộ các văn bản pháp quy liên quan đến ngành y như Luật Bão vệ sức khoẻ nhân dân năm 1989, Luật Hiên, lay, ghép mô, bộ phan cơ thé người và hiến, lay xác năm 2006. Hệ quả là có luật về hiển bô phận cơ thé nhưng các hoạt động hiên tế bảo, tuy đã bị gat ra khỏi pham vị điều chỉnh của luật, nên khoa học các liệu pháp tê bào của ta ở tình trạng áp dung tương tự trong khi đợi luật. Việc phân định bộ phân cơ thê nao là tê bảo, m6, cơ quan chuyên biệt là việc tương đổi phức tap vi nó mang tính kĩ thuật cao.
Cho nên, cách tiểu về bộ phân cơ thé trong Luật Hiên, lay, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiện, lay xác năm 2006 không những đã thu hẹp khái niém nay mà nhiéu khi cũng không thực sự chính xác, vi dụ: phổi được coi là cơ quan chuyên biệt trong khi xương lại được coi là mô. Thực té người hién cũng không quan tâm đến việc họ hién tê bao, m6 hay cơ quan chuyên biệt, cái họ quan tâm là họ hién tuy hay giao tử hay thận J Trong khoá luận tốt nghiệp về quyền hién, nhận mô, bô phận co thé và hién, lay xác, sinh viên sé tiép cận khái niém bộ phân cơ thê người theo nghila rộng, bao gồm ca những phân không còn cần thiết cho cơ thé (nhau thai) hay bị nhiễm bệnh: (khối t) gây hai đến sức khoẻ con người, can phải cất bỏ. Vì về mat thực tê, những phân * Hoùng Thị Minh Du C008), Mae sd Aida cạnh phép lý in quan đến vẫn af in bộ phân cơ thE người, kiện vấn thạc sf luật học, Trường Daihoc Luật Hà Nội, trá-5, 9 nêu trên mắc du trở lên không cần thiệt, bị loại bé khỏi cơ thé nhung nó vẫn xuất phát từ cơ thể mét con ngudi cu thé va trước khi bi cắt bé van là thành tô câu tạo nên cơ thé đó, về mat khoa học, muốn loại bỏ nó thi cân phải thực hién các thủ thuật y học tác đông lên cơ thé, mặt khác, tuy không có giá trị ghép trị liệu nhưng hoàn toàn có giá trị về mat nghiên cứu khoa học, chữa bệnh Xét cả về mặt pháp luật và dao đức thì các quy tắc liên quan cũng không thé khác so với các trường hợp bộ phan cơ thê thông thường nghia là trong mọi trường hợp nhân phẩm con người đều được tôn trọng, Bên cạnh đó, pháp luật không quy đính rõ về chất lượng bộ phận cơ thé người đừng vào mục đích chữa bệnh cho người khác và nghiên cứu khoa học. Tuy nhiên, bô phận cơ thé người là một mảnh ghép vào bô phận cơ thé của người khác can được chữa bệnh thì đương nhiên chất lượng của manh ghép này phải là những mảnh.
ghép không mang bệnh và phù hợp với chức năng sinh lý của bộ phận cơ thể cả nhân được ghép. Vì mảnh ghép vào bộ phận cơ thé người phai đáp ung day đủ nhũng tiêu chuẩn sinh học của bộ phân cơ thể được ghép trong cơ thể của người được chữa bệnh Nhưng đối với bộ phận cơ thé người được sử dụng vào mục dich nghiên cửu, giảng day thì không nhật thiết phải là bộ phận cơ thé con chưa mang mam bệnh. Bởi vì, đôi tượng nghiên cửu có thé là bộ phân cơ thé chưa mang bệnh, có thé là bô phân cơ thé người đang mang mam bệnh hoặc đã bi làm mật chức năng sinh lý do bị bệnh ma đã được tách ra khỏi cơ thé sông của một cá nhân Mục đích nghiên cứu bộ phân cơ thé bị nhiễm bệnh dé tim ra nguyên nhân gây bệnh để qua đó có căn cứ chê tạo được pham nham ngăn chắn, hạn chế hoặc tiêu diét các yêu tô gay ra bệnh trong cơ thê người. Đông thời bộ phận cơ thé bị nhiém bệnh là đối tượng để người học trong các trường y nhên biết bộ phận cơ thé bị nhiém bệnh, nghiên cứu tim ra cơ sở điêu trị bệnh cho con người va có các biện pháp ngăn chan hữu liệu các loại bệnh đã từng có trong cơ thé người Những bộ phận cơ thể người có thể tách ra khỏi mét cơ thể của cá nhân để ghép vào cơ thé của mét cá nhân khác nham muc đích chữa bệnh Hiên nay, y học đã có những tiễn bộ đáng kinh ngac, ngày nay các bác si đã co thể ghép gân nlur bat kì cơ quan nội tạng nao cho cơ thé con người.
Đã co ít nhất 21 cơ quan nội tạng từ thận, tim,. đến mô đá được cây ghép thành công. Bộ phận cơ thé người được cây ghép 10 gồm xương, gân, da, giác mạc, dây thân kinh, van tim, mạch máu. Giác mac và cơ xương là bô phận được cây ghép nhiều nhất.
Các bô phận có thé được cây ghép là ức và ruột. gen, thận, tim, phối, tuyển tụy, tuyến là cơ quan thường trong đó thận được cây ghép nhật, sau đó là gan va tim.Khái niệm xác của cá nhân Khi một cá nhân chết, cơ thé của người đó được gọi là thi thé. Xét về mặt pháp luật dân su, thì thời điểm chết của cá nhân đồng thời là thời điểm châm đút năng lực hành vi dân su của cá nhân Nhưng xét về mất sinh hoc thì chết la sự ngùng trao đôi chat của một cơ thé. Nhu vậy, “xác” dùng dé chỉ một cá nhân đã chết, theo đó năng, lực pháp luật dân sự của một cá nhân đã cham dit”.
Ké từ thời điểm cá nhân chết, tư cách chủ thé của cá nhén trong quan hệ xã hoi noi chung và trong quan hệ pháp luật dân sự nới riêng của cá nhân do cũng đồng thời châm đút Do vậy, xác của cá nhân. chính 1a thi thé của chính cá nhân của một người đã chết Thi thé của cá nhân là tổng hợp các bộ phận cầu thành cơ thé người. Ké từ thời điểm cá nhân chết, các bộ phận cơ thé đó không còn chức năng trao đổi chất dé bảo toàn va phát triển sự song của cá nhân đó theo bản chất tự nhiên. Xác của cá nhân là một thực thé tự nhiên tồn.
tại khách quan và phản ánh sự chết của cá nhân do. Xác của cá nhân là đối tương của việc hiên, lây xác, bộ phân cơ thé người sau khi cá nhân chết và là quyên nhân thân của mỗi cá nhân khi con sông Xác của cá nhân luôn được tôn trong và bảo vệ không những bằng pháp luật ma bằng cả đạo đức con người.