Luận án về quy trình quản lý tiến trình nghiệp vụ trong ngân hàng thương mại Việt Nam

Chuyên khảo kinh tế phân tích Luận án nghiên cứu phát triển quy trình quản lý tiến trình nghiệp vụ trong lĩnh vực ngân hàng, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng

• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Văn Vỵ
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế Quốc dân
• Đề tài: Nghiên Cứu Phát Triển Quy Trình Quản Lý Tiến Trình Nghiệp Vụ Trong Lĩnh Vực Ngân Hàng Thương Mại Việt Nam
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CÁM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: QUẢN LÝ TIẾN TRÌNH NGHIỆP vụ (BPM)
• 1.1. Tiến trình nghiệp vụ
• 1.2. Khái niệm về tiến trình nghiệp vụ và quy trình nghiệp vụ
• 1.3. Vai trò của quy trình trong hoạt động quản lý
• 1.4. Những bài toán đặt ra đối với tiến trình nghiệp vụ
• 1.5. Quản lý tiến trình nghiệp vụ (BPM)
• 1.6. Khái niệm về BPM
• 1.7. Quá trình hình thành và phát triển của BPM
• 1.8. Thực trạng và xu thế của BPM
• 1.9. Mô hình hoá tiến trình nghiệp vụ
• 1.10. Mô hình và mô hình hoá
• 1.11. Ngôn ngữ mô hình hóa tiến trình nghiệp vụ
• 1.12. Hệ quản trị tiến trình nghiệp vụ (BPMS)
• 1.13. Lợi ích của BPMS
• 2. CHƯƠNG 2: HOẠT ĐỘNG NGÂN HÀNG VÀ ỨNG DỤNG BPM VÀO HOẠT ĐỘNG NGHIỆP vụ TẠI CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM
• 2.1. Hoạt động ngân hàng và vai trò của công nghệ trong hoạt động nghiệp vụ ngân hàng
• 2.2. Vị trí, vai trò và hoạt động của hệ thống NHTM
• 2.3. Vai trò CNTT trong hoạt động nghiệp vụ NHTM
• 2.4. BPM và hoạt động nghiệp vụ ngân hàng
• 2.5. Thực trạng hoạt động tin học hóa và quản lý quy trình nghiệp vụ tại một số NHTM
• 2.6. Đối tượng và phưong pháp điều tra
• 2.7. Tình hình tin học hóa nghiệp vụ tại ngân hàng
• 2.8. Cách thức tổ chức, xây dựng quy trình
• 2.9. Nhận định thực trạng hoạt động tin học hóa và quản lý quy trình nghiệp vụ tại một số NHTM
• 2.10. Những vấn đề đặt ra đối với các NHTM
• 2.11. Lựa chọn giải pháp BPM cho hoạt động tin học hóa nghiệp vụ
• 2.12. Xây dựng quy trình BPM cho hoạt động nghiệp vụ tại ngân hàng
• 3. CHƯƠNG 3: XÂY DỰNG QUY TRÌNH BPM TRONG LĨNH vực NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM
• 3.1. Cơ sở lý thuyết cho quy trình BPM
• 3.2. Phương pháp luận của quy trình BPM
• 3.3. Phương pháp BPM
• 3.4. Quy trình BPM tại các NHTM Việt nam
• 3.5. Vị trí của quy trình BPM trong hoạt động NHTM
• 3.6. Các đối tượng tham gia
• 3.7. Quy trình tin học hoá nghiệp vụ
• 3.8. Hoạt động thực nghiệm
• 3.9. Quy trình Tin học hoá nghiệp vụ
• 3.10. Quy trình Khởi tạo khoản vay
• 3.11. Quy trình Thẩm định giá
• 3.12. Đánh giá và nhận định
• 3.13. Khuyến nghị cho các NHTM trong việc triển khai quy trình BPM
• 3.14. Tổ chức hoạt động theo định hướng tiến trình
• 3.15. Thời điểm cần thiết áp dụng quy trình BPM
• 3.16. Các vấn đề mà ngân hàng cần chuẩn bị để ứng dụng BPM
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• TỪ ĐIÊN THUẬT NGỮ
• PHỤ LỤC 1 - HOẠT ĐỘNG ĐIỀU TRA, PHỎNG VẤN
• PHỤ LỤC 2 - PHÁT TRIỂN ỨNG DỤNG QUẢN LÝ PHÁT TRIỂN SẢN PHẨM DỊCH vụ THEO QUY TRÌNH BPM
• PHỤ LỤC 3 - QUY TRÌNH KHỞI TẠO KHOẢN VAY
• PHỤ LỤC 4 - QUY TRÌNH THẨM ĐỊNH GIÁ
• PHỤ LỤC 5 - NGÔN NGỮ BPMN 2
• PHỤ LỤC 6 - GIỚI THIỆU CÁC NGÔN NGỮ MÔ HÌNH HÓA TIẾN TRÌNH CHO HOẠT ĐỘNG NGHIỆP vụ NGÂN HÀNG
• PHỤ LỤC 7 - GIỚI THIỆU MỘT SỐ BPMS PHỔ BIẾN

Tóm tắt

I. Giới thiệu về quy trình quản lý ngân hàng

Quy trình quản lý ngân hàng thương mại tại Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức và cơ hội trong bối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu. Quản lý ngân hàng không chỉ đơn thuần là việc điều hành các hoạt động tài chính mà còn bao gồm việc áp dụng các công nghệ hiện đại để tối ưu hóa quy trình. Nghiệp vụ ngân hàng cần được quản lý một cách hiệu quả để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của khách hàng. Việc áp dụng quy trình ngân hàng giúp các ngân hàng nâng cao năng lực cạnh tranh và cải thiện chất lượng dịch vụ. Theo một nghiên cứu gần đây, các ngân hàng có quy trình quản lý rõ ràng thường có hiệu suất cao hơn và ít gặp rủi ro hơn trong hoạt động. Điều này cho thấy tầm quan trọng của việc xây dựng và duy trì một quy trình ngân hàng hiệu quả.

1.1. Khái niệm và vai trò của quy trình trong ngân hàng

Quy trình trong ngân hàng được định nghĩa là chuỗi các hoạt động liên quan đến việc cung cấp dịch vụ tài chính cho khách hàng. Quản lý nghiệp vụ ngân hàng bao gồm việc xác định, thiết kế, thực hiện và giám sát các quy trình này. Vai trò của quy trình không chỉ nằm ở việc tối ưu hóa hoạt động mà còn giúp ngân hàng đáp ứng nhanh chóng các yêu cầu của thị trường. Việc áp dụng công nghệ ngân hàng vào quy trình giúp tăng cường khả năng phục vụ khách hàng và giảm thiểu rủi ro. Các ngân hàng cần phải chú trọng đến việc xây dựng quy trình rõ ràng và hiệu quả để có thể cạnh tranh trong môi trường ngày càng khốc liệt.

II. Thực trạng quản lý nghiệp vụ ngân hàng tại Việt Nam

Thực trạng quản lý nghiệp vụ ngân hàng tại Việt Nam cho thấy nhiều ngân hàng vẫn đang sử dụng các quy trình lạc hậu, dẫn đến hiệu suất làm việc không cao. Nhiều ngân hàng chưa áp dụng các công nghệ tiên tiến trong quy trình ngân hàng, điều này ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh và sự phát triển bền vững. Theo khảo sát, chỉ một số ít ngân hàng đã thực hiện quản lý rủi ro ngân hàng một cách hiệu quả. Việc thiếu hụt chính sách ngân hàng và quy trình chuẩn mực đã dẫn đến tình trạng không đồng nhất trong hoạt động. Các ngân hàng cần phải đầu tư vào công nghệ và đào tạo nhân lực để cải thiện quy trình và nâng cao chất lượng dịch vụ.

2.1. Những thách thức trong quản lý nghiệp vụ ngân hàng

Các ngân hàng thương mại tại Việt Nam đang phải đối mặt với nhiều thách thức trong việc quản lý nghiệp vụ. Một trong những thách thức lớn nhất là sự cạnh tranh từ các ngân hàng nước ngoài và các công ty fintech. Chiến lược ngân hàng cần phải được điều chỉnh để phù hợp với xu hướng thị trường. Bên cạnh đó, việc thiếu hụt nguồn nhân lực có trình độ cao cũng là một vấn đề nghiêm trọng. Các ngân hàng cần phải xây dựng một hệ thống ngân hàng linh hoạt và hiệu quả để có thể thích ứng với những thay đổi nhanh chóng của thị trường.

III. Giải pháp nâng cao quy trình quản lý nghiệp vụ ngân hàng

Để nâng cao hiệu quả quản lý nghiệp vụ ngân hàng, các ngân hàng cần áp dụng các giải pháp công nghệ hiện đại như Hệ quản trị tiến trình nghiệp vụ (BPMS). Việc áp dụng BPMS giúp ngân hàng tự động hóa các quy trình, giảm thiểu sai sót và tăng cường khả năng kiểm soát. Ngoài ra, ngân hàng cũng cần xây dựng một chiến lược phát triển ngân hàng rõ ràng, tập trung vào việc cải thiện chất lượng dịch vụ và nâng cao trải nghiệm khách hàng. Các ngân hàng cũng nên chú trọng đến việc đào tạo nhân viên để họ có thể làm chủ công nghệ và quy trình mới.

3.1. Đề xuất giải pháp công nghệ cho ngân hàng

Việc áp dụng công nghệ thông tin vào quy trình ngân hàng là một trong những giải pháp quan trọng. Các ngân hàng cần đầu tư vào các hệ thống quản lý hiện đại để tối ưu hóa quy trình và nâng cao hiệu quả hoạt động. Công nghệ ngân hàng không chỉ giúp cải thiện quy trình mà còn tạo ra những sản phẩm dịch vụ mới, đáp ứng nhu cầu của khách hàng. Các ngân hàng cũng nên xem xét việc hợp tác với các công ty công nghệ để phát triển các giải pháp sáng tạo, từ đó nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường.

Nội dung chính

Tổng quan về luận án

Công trình nghiên cứu khoa học “Nghiên cứu phát triển quy trình quản lý tiến trình nghiệp vụ trong lĩnh vực ngân hàng thương mại Việt Nam” thuộc chuyên ngành Hệ thống thông tin quản lý (MIS) tại Trường Đại học Kinh tế Quốc dân, được thực hiện dưới sự hướng dẫn của PGS. Nguyễn Văn Vỵ và PGS. Trần Thị Song Minh. Luận án đại diện cho một bước tiến tiên phong trong việc giải quyết bài toán giao thoa giữa khoa học quản trị hiện đại và công nghệ thông tin (CNTT) tiên tiến trong lĩnh vực tài chính - ngân hàng tại Việt Nam.

Bối cảnh khoa học của nghiên cứu xuất phát từ sự dịch chuyển mang tính thời đại trong thiết kế hệ thống thông tin doanh nghiệp: chuyển dịch từ mô hình lấy dữ liệu làm trung tâm (data-centric) sang mô hình tập trung vào chức năng (function-centric), và đỉnh cao hiện nay là mô hình lấy tiến trình nghiệp vụ làm trung tâm (process-centric). Sau khi Việt Nam gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) vào ngày 11/01/2007, hệ thống các Ngân hàng Thương mại (NHTM) phải đối mặt với áp lực cạnh tranh khốc liệt. Các ngân hàng buộc phải đa dạng hóa và cá biệt hóa sản phẩm dịch vụ tài chính (thẻ, Internet Banking, Mobile Banking) trên nền tảng công nghệ cao. Tuy nhiên, nghịch lý quản trị xuất hiện khi các ngân hàng đầu tư hàng triệu USD vào hạ tầng nhưng năng suất không tương xứng, thời gian phát triển sản phẩm mới bị kéo dài, và xuất hiện sự đứt gãy trong giao tiếp giữa bộ phận nghiệp vụ (Business) và bộ phận CNTT (IT).

Khoảng trống nghiên cứu (Research Gap) then chốt được xác định: Trong khi các tổ chức tài chính quốc tế đã ứng dụng sâu rộng Quản lý tiến trình nghiệp vụ (Business Process Management - BPM), thì tại Việt Nam, tính đến thời điểm cuối năm 2013, “chưa có NHTM nào thực sự triển khai thành công các dự án BPM” ứng dụng cho hệ thống thông tin ngân hàng. Các nghiên cứu trong nước trước đây chỉ dừng lại ở việc khảo sát thị trường đơn lẻ hoặc xây dựng ứng dụng độc lập mà thiếu vắng một khung phương pháp luận hoàn chỉnh, một quy trình quản lý vòng đời tiến trình chuẩn hóa phù hợp với đặc thù “thiếu chuẩn” của các NHTM Việt Nam.

Luận án tập trung giải quyết ba câu hỏi nghiên cứu (Research Questions - RQ) mang tính nền tảng:

• RQ1: Quản lý tiến trình nghiệp vụ là gì và việc ứng dụng BPM vào hoạt động tại các NHTM Việt Nam có thể giải quyết những bài toán cốt lõi nào?
• RQ2: Đâu là phương pháp luận và khung quy trình khoa học cho hoạt động tin học hóa và quản lý quy trình nghiệp vụ tại các NHTM Việt Nam?
• RQ3: Để ứng dụng BPM vào hoạt động quản lý, các NHTM cần chuẩn bị các yếu tố tổ chức, nhân lực và hạ tầng công nghệ nào, triển khai theo lộ trình và công cụ gì?

Khung lý thuyết của luận án được xây dựng dựa trên việc kế thừa và điều chỉnh khung nghiên cứu hệ thống thông tin của Hevner (2004), kết hợp phương pháp luận phát triển tiến trình nghiệp vụ của Weske (2007, 2012). Công trình có quy mô học thuật đồ sộ với cấu trúc 139 trang toàn văn (chương 1: 43 trang, chương 2: 48 trang, chương 3: 31 trang), 43 hình vẽ mô hình hóa, 10 bảng biểu phân tích và 7 phần phụ lục chuyên sâu dài 78 trang. Dữ liệu thực nghiệm được thu thập thông qua các cuộc điều tra, phỏng vấn sâu tại các NHTM lớn giai đoạn 2012-2013 và kiểm chứng qua 3 quy trình ngân hàng cốt lõi: Quy trình Tin học hóa nghiệp vụ phát triển sản phẩm mới, Quy trình Khởi tạo khoản vay và Quy trình Thẩm định giá tài sản.

Literature Review và Positioning

Luận án thực hiện tổng quan tài liệu đa chiều qua ba dòng chảy học thuật chính yếu: Quản trị kinh doanh, Quản trị chất lượng và Công nghệ thông tin:

• Dòng chảy phân công lao động và quản trị khoa học: Khởi nguồn từ lý thuyết chuyên môn hóa lao động của Adam Smith (1776) trong tác phẩm kinh điển "The Wealth of Nations", tạo tiền đề cho việc phân chia phòng ban theo chức năng; kế tiếp là lý thuyết quản lý theo khoa học của Frederick W. Taylor (1911) giải quyết bài toán định mức thời gian và đồng bộ hóa thao tác trong dây chuyền sản xuất đơn lẻ.
• Dòng chảy quản trị chất lượng toàn diện: Tiến trình phát triển từ Kiểm soát chất lượng tổng thể (Total Quality Control - TQC) của Armand V. Feigenbaum tại General Electric đến Quản trị chất lượng toàn diện (Total Quality Management - TQM) của W. Edwards Deming với chu trình PDCA (Plan - Do - Check - Act), nhấn mạnh việc kiểm soát chất lượng tại từng mắt xích của tiến trình; kết hợp hệ thống sản xuất tinh gọn (Lean Manufacturing / Just-In-Time) của Toyota được James P. Womack và cộng sự đúc kết năm 1990 trong cuốn "The Machine That Changed the World"; cùng phương pháp luận Six Sigma của Motorola và General Electric (Mikel J. Harry & Richard Schroeder, 2000) giúp cắt giảm triệt để biến thiên quy trình. Điển hình như General Electric đã tiết kiệm được “trên 320 triệu USD sau 2 năm áp dụng Six Sigma, đạt 750 triệu USD năm 1998 và hơn 1 tỉ USD vào năm 1999”.
• Dòng chảy chiến lược chuỗi giá trị và tái cấu trúc: Lý thuyết chuỗi giá trị (Value Chain) của Michael Porter (1985) phân định các hoạt động chính và hoạt động hỗ trợ nhằm tạo lập lợi thế cạnh tranh; mô hình hiệu suất tổ chức của Geary Rummler & Alan Brache (1995); tiếp nối là cuộc cách mạng Tái cấu trúc quy trình nghiệp vụ (Business Process Reengineering - BPR) do Michael Hammer (1990) và Thomas Davenport (1993) khởi xướng, đặt nền móng cho việc ứng dụng CNTT đột phá nhằm thiết kế lại toàn diện các quy trình vận hành.

Các tranh luận học thuật then chốt được luận án phân tích sâu sắc:

• Tranh luận về bản chất tiếp cận BPM: Báo cáo khảo sát toàn cầu của BPTrends (Harmon & Wolf, 2011) trên 399 chuyên gia cho thấy sự phân hóa nhận thức: 41% coi BPM là phương pháp tiếp cận chiến lược top-down để quản trị hiệu quả theo quy trình chính; 27% coi là phương pháp tiếp cận hệ thống phân tích và tái thiết kế quy trình; 15% nhấn mạnh mục tiêu cắt giảm chi phí; trong khi chỉ còn 13% nhìn nhận BPM thuần túy là bộ công cụ phần mềm kỹ thuật (giảm từ mức 16% của các năm trước). Luận án định vị BPM là sự giao thoa tất yếu giữa phương pháp quản trị chiến lược và nền tảng công nghệ thực thi.
• Tranh luận giữa BPR triệt để và Cải tiến tiến hóa: BPR của Hammer đòi hỏi phá bỏ toàn bộ cấu trúc cũ gây rủi ro thất bại cao, trong khi BPM kết hợp tính đột phá của BPR với tính cải tiến liên tục, bền vững của TQM và Lean, kiểm soát rủi ro thông qua công cụ mô hình hóa và mô phỏng trước khi triển khai thực tế.

So sánh với các nghiên cứu quốc tế điển hình:

• So sánh với nghiên cứu của M. Adams (2007) tại Đại học Công nghệ Queensland (Úc) về việc xử lý ngoại lệ và luồng công việc động: Nghiên cứu của Adams tập trung sâu vào kỹ thuật phần mềm workflow, trong khi luận án mở rộng sang quy trình quản trị tổng thể cho khối ngân hàng.
• So sánh với luận án của Andrea Delgado Cavaliere (2012) tại Đại học Castilla-La Mancha (Tây Ban Nha) về cải tiến quy trình theo Kiến trúc hướng dịch vụ (SOA): Luận án kế thừa mối liên kết BPM-SOA nhưng cụ thể hóa vào bài toán tích hợp hệ thống Core Banking đa cấu trúc tại Việt Nam.
• So sánh với Alexander Luebbe (2011) tại Đại học Potsdam (Đức) và nghiên cứu URN tại Đại học Ottawa (2007): Các tác giả quốc tế tập trung vào năng lực suy luận mô hình hóa hình thức; luận án của nghiên cứu sinh tập trung vào việc chuẩn hóa ký pháp BPMN 2.0 và quy trình thực thi trên các hệ quản trị tiến trình nghiệp vụ (BPMS) thương mại như IBM Banking Industry Framework, Oracle BPM và TIBCO ActiveMatrix.

Đóng góp lý thuyết và khung phân tích

Đóng góp cho lý thuyết

Luận án mang lại những đóng góp nền tảng cho lý thuyết Hệ thống thông tin quản lý thông qua việc giải quyết 6 bài toán bản chất của tiến trình nghiệp vụ:

1. Bài toán Năng suất - Chất lượng: Xác lập cơ chế chuyên môn hóa, tự động hóa xử lý và tối ưu hóa thời gian di chuyển, đồng bộ hóa các luồng công việc song song, loại bỏ thời gian chờ lãng phí.
2. Bài toán Mô tả - Chuẩn hóa và Lưu trữ: Thiết lập khung chuẩn hóa ký pháp biểu diễn và cấu trúc kho quy trình (Process Repository), tạo hạ tầng chia sẻ dữ liệu dùng chung.
3. Bài toán Xây dựng - Phát triển: Cung cấp phương pháp luận phân tích thiết kế đa mức (từ mức logic trừu tượng đến mức vật lý thực thi), kết hợp công cụ mô phỏng để đánh giá tác động trước khi đóng gói ban hành.
4. Bài toán Giám sát - Vận hành: Hiện thực hóa cơ chế thực thi quy trình tự động trên nền tảng BPMS, theo dõi trạng thái giao dịch theo thời gian thực (Business Activity Monitoring - BAM).
5. Bài toán Chẩn đoán - Hoàn thiện: Cung cấp công cụ phát hiện điểm nghẽn (bottleneck), xung đột tài nguyên và đánh giá hiệu năng làm cơ sở tái thiết kế tối ưu.
6. Bài toán Quản trị sự thay đổi và Tri thức quy trình: Chuyển hóa kinh nghiệm quản trị ẩn thành tri thức tiến trình hiện hữu, nâng cao chỉ số năng lực thay đổi của tổ chức (Key Agility Indicator - KAI).

Công trình tạo ra bước đột phá về mặt nhận thức luận khi làm rõ ranh giới bản thể học (Ontological distinction) giữa hai khái niệm thường bị đồng nhất: “Tiến trình” (Business Process) là góc nhìn logic trừu tượng, là tập hợp các hoạt động biến đổi đầu vào thành đầu ra, đóng vai trò là “đối tượng của quản lý”; trong khi “Quy trình” (Procedure) là góc nhìn vật lý, là tiến trình đã được tham số hóa, gắn liền với các điều kiện ràng buộc, con người, hệ thống cụ thể và được ban hành như một “công cụ quản lý” để thực thi và kiểm soát.

Khung phân tích độc đáo

Khung phân tích của luận án tích hợp đa tầng giữa:

• Khung nghiên cứu Hệ thống thông tin của Hevner (2004) làm nền tảng định vị ngữ cảnh môi trường (Business Environment), cơ sở tri thức (Knowledge Base) và không gian nghiên cứu khoa học thiết kế (Design Science Research).
• Mô hình vòng đời tiến trình xoáy trôn ốc 4 pha: Thiết kế (As-Is / To-Be) -> Cấu hình -> Thực thi -> Đánh giá, kết hợp khung triển khai 7 giai đoạn của Mathias Weske (Chiến lược & Tổ chức, Khảo sát, Thiết kế, Lựa chọn nền tảng, Thực thi & Kiểm thử, Triển khai, Vận hành & Kiểm soát).
• Ma trận đối sánh công nghệ: Đánh giá phân tích năng lực giữa BPMS và DBMS truyền thống; so sánh các ngôn ngữ mô hình hóa (BPMN 2.0, UML Activity Diagram, EPC, BPEL4WS, YAWL) và xác lập tính ưu việt tuyệt đối của BPMN 2.0 trong việc kết nối nhận thức giữa khối Nghiệp vụ và khối Kỹ thuật.

Điều kiện biên (Boundary Conditions): Khung phân tích được thiết kế tối ưu hóa cho các định chế tài chính - ngân hàng thương mại hoạt động trong nền kinh tế chuyển đổi, nơi hệ thống CNTT lõi (Core Banking) đã được thiết lập nhưng các quy trình giao tiếp nghiệp vụ liên phòng ban vẫn còn phân mảnh và thủ công.

Phương pháp nghiên cứu tiên tiến

Thiết kế nghiên cứu

Luận án tuân thủ chặt chẽ lập trường triết học thực dụng (Pragmatism) và thế giới quan khoa học thiết kế (Design Science Paradigm). Phương pháp luận cốt lõi được áp dụng là Phương pháp luận Nghiên cứu Khoa học Thiết kế (Design Science Research Methodology - DSRM) theo chuẩn mực của Hevner (2004) và Ken Peffers cùng cộng sự (2008).

DSRM tiếp cận theo định hướng lấy vấn đề làm trung tâm (problem-centered approach) gồm 6 bước khép kín:

1. Xác định vấn đề và động lực nghiên cứu: Thông qua phân tích thực tiễn ngành ngân hàng Việt Nam hậu gia nhập WTO.
2. Xác định mục tiêu của giải pháp: Xây dựng khung quy trình BPM toàn diện giải quyết 6 bài toán nghiệp vụ.
3. Thiết kế và phát triển: Xây dựng quy trình BPM chuẩn hóa, cấu trúc các pha phân tích, thiết kế mô hình BPMN, và kiến trúc tích hợp hệ thống.
4. Thực nghiệm / Mô phỏng: Cài đặt và mô phỏng các quy trình nghiệp vụ ngân hàng thực tế trên môi trường BPMS.
5. Đánh giá: Sử dụng phương pháp định tính và định lượng đối sánh hiệu năng trước và sau áp dụng.
6. Phổ biến kết quả: Đóng góp vào cơ sở tri thức học thuật MIS và kiến nghị chính sách cho hệ thống NHTM.

Quy trình nghiên cứu rigorous

Quy trình nghiên cứu được triển khai với tính chuẩn xác cao:

• Thu thập dữ liệu sơ cấp: Tiến hành khảo sát thực địa, phỏng vấn sâu các nhà quản trị điều hành, cán bộ quản lý nghiệp vụ, chuyên gia phân tích hệ thống (BA) và kỹ sư CNTT tại các NHTM lớn tại Việt Nam trong hai năm 2012 và 2013; trao đổi chuyên môn với lãnh đạo, nhân viên các Vụ, Cục trực thuộc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (SBV), Học viện Ngân hàng và các công ty giải pháp phần mềm chuyên ngành (như Infosoft Vietnam).
• Chiến lược Tam giác đạc (Triangulation):
  • Tam giác đạc dữ liệu: Kết hợp dữ liệu thứ cấp toàn cầu (báo cáo BPTrends N=399, báo cáo IBM, Oracle, Report Linker) với dữ liệu khảo sát thực tế tại Việt Nam.
  • Tam giác đạc phương pháp: Kết hợp phân tích so sánh - lịch sử, phương pháp tiếp cận hệ thống, quy nạp logic và thực nghiệm phần mềm.
  • Tam giác đạc lý thuyết: Tích hợp lý thuyết kinh tế học quản trị, lý thuyết chất lượng và khoa học máy tính.
• Độ giá trị (Validity) và Độ tin cậy (Reliability): Các mô hình tiến trình được thiết kế theo đúng quy chuẩn BPMN 2.0 của tổ chức OMG (Object Management Group), kiểm tra tính hợp lệ về mặt cú pháp và ngữ nghĩa thông qua bộ thông dịch của hệ quản trị BPMS mô phỏng.

Data và phân tích

Dữ liệu khảo sát toàn cầu từ BPTrends được luận án phân tích chuyên sâu:

• Về cam kết chiến lược đối với BPM: 31% doanh nghiệp cam kết đưa BPM vào chiến lược phát triển hệ thống; 30% cam kết triển khai các dự án quy mô lớn; 26% thử nghiệm dự án vừa và nhỏ; 12% đang xem xét cơ hội và chỉ có 2% không quan tâm.
• Về mức độ trưởng thành tiến trình theo CMMI: Tỷ lệ tổ chức thực hiện tư liệu hóa quy trình ở mức “thường xuyên” và “phần lớn thời gian” đạt lần lượt 31% và 22%; chuẩn hóa quy trình đạt 29% và 22%; đo lường quy trình cốt lõi đạt 24% và 18%.
• Nền tảng phân tích và công cụ công nghệ:
  • Ngôn ngữ mô hình hóa: BPMN 2.0 (Business Process Model and Notation), UML Activity Diagram (UML AD).
  • Nền tảng thực thi BPMS: IBM Business Process Manager (IBM BPM), kiến trúc tích hợp khung ngân hàng IBM Banking Industry Framework, Oracle Enterprise Content Manager (OECM), TIBCO ActiveMatrix BPM.

Phát hiện đột phá và implications

Những phát hiện then chốt

1. Phát hiện thực trạng “khoảng trống quy trình” tại NHTM Việt Nam: Toàn bộ các NHTM được khảo sát đều nhận thức sâu sắc tầm quan trọng của việc rút ngắn chu kỳ phát triển sản phẩm dịch vụ tài chính, nhưng việc triển khai công nghệ bị tắc nghẽn do thiếu “văn hóa quy trình” và thiếu phương pháp luận BPM chuẩn mực. Các dự án tin học hóa diễn ra rời rạc, chắp vá, gây lãng phí đầu tư công nghệ.
2. Xác lập BPMN 2.0 là ký pháp chuẩn mực tối ưu: Luận án chứng minh BPMN 2.0 vượt trội hoàn toàn so với DFD, UML AD hay EPC trong việc biểu diễn nghiệp vụ ngân hàng nhờ khả năng mô tả đồng thời cả luồng công việc nghiệp vụ (Business-friendly) và khả năng ánh xạ trực tiếp sang các ngôn ngữ thực thi như BPEL/XML để hệ thống BPMS tự động hóa thực thi (IT-executable).
3. Đề xuất thành công khung quy trình BPM 4 giai đoạn chuẩn hóa cho NHTM Việt Nam: Khung quy trình bao gồm: (1) Khởi tạo và xác định sản phẩm dịch vụ; (2) Phân tích và mô hình hóa tiến trình (Business Analysis & Process Modeling); (3) Tích hợp và cấu hình hệ thống (System Integration via ESB/SOA); (4) Vận hành, giám sát hoạt động và tối ưu hóa liên tục (BAM & Continuous Improvement).
4. Kiểm chứng thực nghiệm thành công trên 3 tiến trình ngân hàng phức hợp:
   • Quy trình Tin học hóa nghiệp vụ / Phát triển sản phẩm dịch vụ mới: Giảm thiểu thời gian phê duyệt và bàn giao giữa khối kinh doanh và khối công nghệ.
   • Quy trình Khởi tạo khoản vay (Loan Origination): Tối ưu hóa việc luân chuyển hồ sơ, đồng bộ hóa giữa thẩm định tín dụng, tái thẩm định và phê duyệt hạn mức, loại bỏ hơn 40% thời gian chết giữa các phòng ban.
   • Quy trình Thẩm định giá tài sản: Chuẩn hóa toàn bộ các bước từ tiếp nhận hồ sơ, khảo sát hiện trạng, phân tích thị trường đến ban hành chứng thư thẩm định giá, đảm bảo tính tuân thủ pháp lý và minh bạch thông tin.

Implications đa chiều

• Đóng góp học thuật: Bổ sung vào cơ sở tri thức ngành Hệ thống thông tin quản lý (MIS) tại Việt Nam một công trình nghiên cứu hoàn chỉnh về BPM; chuẩn hóa hệ thống thuật ngữ chuyên ngành tiến trình - quy trình; xác lập mô hình ứng dụng DSRM chuẩn mực trong nghiên cứu công nghệ tài chính.
• Đổi mới phương pháp luận: Cung cấp khung hướng dẫn thực hành từng bước (step-by-step guideline) kết hợp giữa mô hình hóa BPMN, phân tích khoảng cách As-Is/To-Be và kiến trúc hướng dịch vụ SOA, có thể tái sử dụng cho các lĩnh vực dịch vụ công và doanh nghiệp phi ngân hàng.
• Ứng dụng thực tiễn trong ngành ngân hàng: Cung cấp cho ban lãnh đạo và khối CNTT tại các NHTM một cẩm nang triển khai BPM rõ ràng, giúp rút ngắn thời gian đưa sản phẩm mới ra thị trường (Time-to-Market), giảm thiểu rủi ro vận hành (Operational Risk) và nâng cao năng suất lao động.
• Khuyến nghị chính sách: Cung cấp luận cứ khoa học để Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (SBV) ban hành các quy định chuẩn hóa về kiến trúc công nghệ thông tin, quản trị rủi ro quy trình theo chuẩn Basel II/III và lộ trình chuyển đổi số ngành ngân hàng.

Limitations và Future Research

Luận án thừa nhận các giới hạn nghiên cứu khách quan:

• Giới hạn mẫu và thời gian khảo sát: Các khảo sát thực trạng và phỏng vấn chuyên sâu tập trung chủ yếu vào giai đoạn 2012-2013 tại một số NHTM lớn tiêu biểu tại Việt Nam, chưa bao phủ toàn bộ khối ngân hàng thương mại cổ phần quy mô nhỏ và ngân hàng liên doanh.
• Giới hạn môi trường thực nghiệm: Hoạt động thực nghiệm được thực hiện trên môi trường mô phỏng BPMS chuyên biệt (như IBM BPM) và một số phân hệ thử nghiệm, chưa triển khai cài đặt đồng bộ tức thời trên toàn bộ hệ thống Core Banking đa chi nhánh trên quy mô toàn quốc do rào cản về chi phí và an toàn bảo mật tài chính.

Chương trình nghiên cứu tương lai (Future Research Agenda):

1. Nghiên cứu Quản lý tiến trình nghiệp vụ ngữ nghĩa (Semantic Business Process Management - SBPM): Ứng dụng công nghệ Semantic Web và Ontology để tăng cường tính tự động hóa suy luận và tái cấu trúc quy trình theo ngữ cảnh dịch vụ web tài chính.
2. Ứng dụng Khai phá quy trình (Process Mining): Phân tích dữ liệu nhật ký sự kiện (event logs) từ hệ thống Core Banking và CRM để tự động khám phá mô hình quy trình thực tế, kiểm định mức độ tuân thủ (conformance checking) và phát hiện các nút thắt cổ chai tiềm ẩn.
3. Tích hợp Quản lý hoạt động nghiệp vụ (BAM) với Trí tuệ nhân tạo (AI): Xây dựng các mô hình dự báo rủi ro tín dụng và gian lận thanh toán theo thời gian thực trực tiếp trên luồng thực thi tiến trình.
4. Phát triển giải pháp BPMS mã nguồn mở: Nghiên cứu khả năng chuẩn hóa và triển khai các hệ quản trị tiến trình mã nguồn mở (như Camunda, Activiti) nhằm tối ưu hóa chi phí đầu tư cho các tổ chức tín dụng vừa và nhỏ tại Việt Nam.

Tác động và ảnh hưởng

• Tác động học thuật: Luận án trở thành tài liệu tham khảo nền tảng cho các chương trình đào tạo sau đại học và các nhóm nghiên cứu chuyên sâu về Hệ thống thông tin kinh tế tại Đại học Kinh tế Quốc dân, Học viện Ngân hàng và các viện nghiên cứu kinh tế - quản trị trên cả nước.
• Chuyển đổi ngành ngân hàng: Thúc đẩy sự thay đổi tư duy quản trị từ mô hình phòng ban khép kín (Functional Silos) sang mô hình quản trị theo chuỗi giá trị tiến trình xuyên suốt (End-to-End Business Processes), đặt nền móng cho quá trình số hóa ngân hàng (Digital Banking) tại Việt Nam.
• Ảnh hưởng chính sách và chuẩn hóa quốc gia: Đóng góp cơ sở khoa học cho Ngân hàng Nhà nước trong việc hoạch định chiến lược phát triển công nghệ thông tin ngành ngân hàng, chuẩn hóa các cổng thanh toán và quy trình giao dịch điện tử B2B, B2C.
• Lợi ích kinh tế - xã hội: Tối ưu hóa quy trình tín dụng và định giá tài sản giúp giảm chi phí giao dịch, rút ngắn thời gian tiếp cận vốn vay cho doanh nghiệp và người dân, thúc đẩy tính minh bạch và hiệu quả của hệ thống tài chính quốc gia.

Đối tượng hưởng lợi

• Nghiên cứu sinh và học viên sau đại học: Tiếp cận phương pháp luận DSRM chuẩn mực quốc tế, nhận diện các khoảng trống nghiên cứu sâu sắc về SBPM, Process Mining và tích hợp BPM-SOA trong tài chính.
• Các nhà khoa học và giảng viên đại học: Sử dụng các mô hình phân tích, hệ thuật ngữ chuẩn hóa và ma trận đánh giá công nghệ làm tài liệu giảng dạy chuyên môn trong các môn học Hệ thống thông tin quản lý, Phân tích thiết kế hệ thống và Quản trị vận hành.
• Giám đốc công nghệ (CIO), Giám đốc chuyển đổi số (CDO) và Trưởng phòng Nghiệp vụ NHTM: Sở hữu khung đánh giá lựa chọn BPMS, cẩm nang mô hình hóa BPMN 2.0 và quy trình mẫu để áp dụng trực tiếp vào các dự án tái cấu trúc ngân hàng.
• Cơ quan quản lý nhà nước và Ngân hàng Nhà nước: Khung tham chiếu chuẩn mực để thanh tra, giám sát mức độ an toàn hoạt động và độ trưởng thành quy trình của các tổ chức tín dụng.

Câu hỏi chuyên sâu

1. Đóng góp lý thuyết độc đáo nhất của luận án là gì? Đóng góp độc đáo nhất là việc xây dựng hệ thống phân định bản thể học giữa “Tiến trình” (đối tượng quản lý mang tính logic) và “Quy trình” (công cụ quản lý mang tính vật lý thực thi), đồng thời cấu trúc hóa 6 bài toán cơ bản của tiến trình nghiệp vụ trong tổ chức và giải quyết chúng bằng một khung quy trình BPM 4 pha khép kín tích hợp DSRM.

2. Đổi mới phương pháp luận của luận án so với các nghiên cứu trước đây? So với các nghiên cứu thuần túy định tính hoặc thuần túy kỹ thuật phần mềm (như M. Adams 2007, Alexander Luebbe 2011), luận án kết hợp xuất sắc phương pháp luận DSRM của Hevner (2004) với phương pháp tiếp cận hệ thống, tích hợp mô hình hóa tiêu chuẩn BPMN 2.0 và kiểm chứng thực nghiệm đa tình huống trên nền tảng công nghệ BPMS của IBM và Oracle.

3. Phát hiện bất ngờ nhất từ dữ liệu nghiên cứu là gì? Sự mâu thuẫn sâu sắc giữa mức độ đầu tư công nghệ và tính linh hoạt vận hành: 100% các NHTM lớn đều đầu tư mạnh vào Core Banking và xác định đa dạng hóa sản phẩm là sống còn, nhưng không thể đẩy nhanh tốc độ ra mắt sản phẩm do thiếu một “ngôn ngữ giao tiếp chung” giữa chuyên viên nghiệp vụ và lập trình viên IT, dẫn đến việc các quy trình liên tục bị lập trình cứng (hard-coded) thay vì được quản trị linh hoạt qua BPMS.

4. Luận án có cung cấp giao thức tái lập nghiên cứu (Replication Protocol) không? Có. Toàn bộ giao thức nghiên cứu được trình bày chi tiết và minh bạch qua 7 phụ lục (78 trang), bao gồm các mẫu bảng hỏi điều tra thực trạng, đặc tả yêu cầu người dùng (URD), sơ đồ tiến trình UML AD, biểu đồ chi tiết ký pháp BPMN 2.0 và các đoạn mã chương trình cấu hình thực nghiệm trên hệ thống.

5. Chương trình nghiên cứu 10 năm được phác thảo như thế nào? Luận án định hướng lộ trình phát triển 10 năm qua 3 làn sóng: (1) Chuẩn hóa mô hình hóa và triển khai BPMS diện rộng trong ngân hàng; (2) Tích hợp Semantic BPM và Web ngữ nghĩa để tự động hóa điều phối dịch vụ; (3) Khai phá quy trình thông minh (Process Mining) kết hợp AI nhằm tự động phát hiện sai lệch và tái thiết kế quy trình theo thời gian thực.

Kết luận

Luận án “Nghiên cứu phát triển quy trình quản lý tiến trình nghiệp vụ trong lĩnh vực ngân hàng thương mại Việt Nam” đã hoàn thành xuất sắc các mục tiêu nghiên cứu với 5 đóng góp cốt lõi:

1. Xác lập hệ thống cơ sở lý luận, phương pháp luận và giải quyết triệt để 6 bài toán nền tảng của quản lý tiến trình nghiệp vụ trong tổ chức.
2. Chuẩn hóa hệ thống khái niệm, phân định tường minh bản chất logic của “tiến trình” và bản chất vật lý của “quy trình” trong môi trường công nghệ.
3. Đề xuất quy trình BPM 4 giai đoạn toàn diện (Khởi tạo - Phân tích/Thiết kế - Tích hợp - Giám sát/Hoàn thiện) tối ưu hóa cho ngành NHTM Việt Nam.
4. Thực nghiệm thành công khung quy trình trên 3 bài toán ngân hàng then chốt: Tin học hóa phát triển sản phẩm mới, Khởi tạo khoản vay và Thẩm định giá.
5. Xây dựng khung hướng dẫn công nghệ, xác lập tính phù hợp của chuẩn BPMN 2.0 và hệ quản trị BPMS trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh và thích ứng của hệ thống ngân hàng.

Công trình đánh dấu sự chuyển dịch mô thức (Paradigm Shift) quan trọng từ quản trị chức năng truyền thống sang quản trị tiến trình linh hoạt, mở ra các hướng nghiên cứu hiện đại về Semantic BPM và Process Mining, để lại di sản học thuật và ứng dụng thực tiễn to lớn cho sự nghiệp hiện đại hóa ngành ngân hàng Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. Quản lý tiến trình nghiệp vụ (BPM) Phần đầu của chương trình bày các khái niệm căn bản đối với tiến trình nghiệp vụ, nhu cầu thực tiễn và các bài toán đặt ra đối với tiến trình nghiệp vụ trong hoạt động quản trị. Phần tiếp theo trình bày về quá trình hình thành, thực trạng và xu thế phát triển của BPM trên thế giới. Phần cuối trình bày kỹ về các vấn đề công nghệ có liên quan như mô hình hóa, ngôn ngữ mô hình hóa, các hệ quản trị tiến trình nghiệp vụ nhằm làm rõ cơ sở lý thuyết và thực tiễn cho quy trình BPM trong ngân hàng.

Hoạt động ngân hàng và ứng dụng BPM vào hoạt động tin học hóa nghiệp vụ tại các NHTM Việt nam Chương này tập trưng làm rõ sự cần thiết khách quan cần phải hoàn thiện quy trình nghiệp vụ tại các NHTM Việt nam. Phần đầu chương làm rõ mối quan hệ giữa tiến trình nghiệp vụ và hoạt động tin học hóa nghiệp vụ tại các NHTM. Phần tiếp theo tập trung vào phân tích thực trạng việc tổ chức, xây dựng và quản lý hoạt động quản lý quy trình và tin học hóa nghiệp vụ tại một so NHTM ở Việt Nam. Phần cuối làm rõ các công việc cần thiết khi ứng dụng giải pháp BPM nhằm hoàn thiện hệ thống quy trình nghiệp vụ tại các NHTM Việt nam, giải thích về mục đích của quy trình BPM và xác định rõ phạm vi giải quyết của quy trình bằng cách quy chiếu về các bài toán cụ thể.

Xây dựng quy trình BPM trong lĩnh vực NHTM Việt Nam Chương này trình bày lập luận của tác giả về quy trình trên các mặt: phương pháp luận, phương pháp triển khai và công cụ thực hiện. Quy trình BPM - về bản chất là những quy định về các bước phân tích, thiết kế, tích hợp, vận hành theo định hướng tiến trình tại các NHTM cũng được giải thích cụ thể. Các hoạt động thực nghiệm nhằm kiểm định và đánh giá quy trình đã đề xuất cũng được trình bày chi tiết. Phần cuối chương giải thích về các lợi ích và đưa ra các kiến nghị, đề xuất cho việc áp dụng quy trình.

Tổng quan tình hình nghiên cứu Đã có rất nhiều công trình nghiên cứu khoa học của nước ngoài được công bố trên các tạp chí chuyên ngành quốc tế. Tuy nhiên các nghiên cứu chuyên sâu về quy trình triển khai ứng dụng BPM tại Việt Nam nói chung và trong hệ thống ngân hàng nói riêng hầu như chưa được thực hiện. Ngoài một số đề tài nghiên cứu về BPM và các bài báo giới thiệu về khả năng ứng dụng của BPM, chưa có đăng tải chính thức nào về các nghiên cứu trong lĩnh vực này tại Việt Nam. Các công bố quốc tế đã chỉ ra tầm quan trọng cũng như xu hướng phát triển của BPM trong thời gian tới.

Trong báo cáo “BPM: Xu hướng tới năm 2013 - chú trọng vào chiến lược” của Report Link, các lợi thế của BPM cũng như các vấn đề cản trở đến sự phát triển của BPM đã được đề cập [65], Báo cáo cũng khẳng định các xu thế phát triển mạnh mẽ đầy hứa hẹn của thị trường BPM trong thời gian tới. về khía cạnh đánh giá kết quả triển khai ứng dụng giải pháp BPM cũng được các nhà khoa học thế giới quan tâm. Các nhân tố ảnh hưởng đến việc thành công của giải pháp BPM cho doanh nghiệp đã được Peter Trkman đề xuất [60], Tác giả đã xây dựng khung lý thuyết cho việc đánh giá và đề xuất các chỉ số đánh giá mức độ thành công của việc triển khai BPM. Tuy nhiên, tác giả không đề cập đến quy trình, phương thức triển khai hệ thống BPM như thế nào.

về khía cạnh công nghệ, các nghiên cứu chuyên sâu trên thế giới đang tập trung vào lĩnh vực ứng dụng của BPM sử dụng các công cụ và ngôn ngữ chuyên biệt. Trong nghiên cứu “Mô hình hoá tiến trình nghiệp vụ BPM với phưomg pháp URN” tại Đại học Ottawa, Canada năm 2007, các tác giả đã mô tả việc sử dụng ngôn ngữ đặc tả yêu cầu người dùng (URN) để xây dựng mô hình tiến trình nghiệp vụ [64], URN bao gồm các công cụ nhằm thu thập và suy luận các yêu cầu người dùng nhằm phục vụ cho các thiết kế chi tiết. Nghiên cứu đã đưa ra hướng phát triển đặc tả cho các lĩnh vực cụ thể, minh họa bằng tình huống trong các hệ thống viễn thông và dịch vụ. Các tác giả cũng đánh giá hiệu quả của phưomg pháp URN trong việc mô hình hóa tiến trình nghiệp vụ thông qua việc so sánh với các phưong pháp mô hình hóa khác.

Tuy nhiên, các tác giả chưa đề cập đến một quy trình chuẩn cho việc ứng dụng của URN trong các lĩnh vực nói chung và cũng không đề cập đến các tình huống trong lĩnh vực tài chính - ngân hàng. Nghiên cứu “BPMN, tập công cụ và phương pháp luận: trường hợp ứng dụng của 11 quản lý tiến trình nghiệp vụ trong đào tạo đại học ” của các tác giả tại các trường đại học tại London - Anh tập trung vào việc ứng dụng giải pháp BPM trong lĩnh vực đào tạo. Các tác giả đã sử dụng các ký pháp mô hình hóa quy trình nghiệp vụ (BPMN) và bộ công cụ Italio Designer để mô tả những lợi ích cũng như những thách thức gặp phải trong quá trình phân tích thiết kế cho các bài toán quản lý trong lĩnh vực đào tạo đại học [28]. Nghiên cứu này cũng đưa ra ý tưởng cho việc xây dựng những quy trình đặc thù cho việc triển khai ứng dụng BPM các lĩnh vực như: giáo dục, y tế, tài chính - ngân hàng, sản xuất,.

Việc sử dụng các công nghệ mới của Semantic Web kết hợp với BPM cũng đã được đề cập trong rất nhiều nghiên cứu. Khái niệm SBPM - Semantic Business Process Management được đưa ra nhằm tăng tính tự động hóa cho các tiến trình nghiệp vụ sử dụng các dịch vụ Web [24], Điều này hứa hẹn việc giảm thời gian triển khai và nâng cao hiệu quả công việc phân tích và thiết kế hệ thống, tuy nhiên cũng đòi hỏi phải thiết lập được bộ ngôn ngữ, xác định công cụ phù hợp và quy trình triển khai cho từng lĩnh vực đặc thù - đây cũng chính là vẩn đề chưa được đề cập tới đối với lĩnh vực tài chỉnh - ngân hàng tại Việt Nam cũng như trên thế giới. Nhiều hướng nghiên cứu chuyên sâu đã được công bố trong các luận án tiến sĩ về BPM tại các trường đại học trên thế giới, tuy nhiên phần lớn các nghiên cứu tập trung về khía cạnh công nghệ của BPM. Luận án tiến sĩ của M.

Adams (2007) - Đại học công nghệ Queensland - úc đưa ra các kỹ thuật trong các hệ thống quản lý luồng công việc nhằm tạo điều kiện linh hoạt động và xử lý ngoại lệ cho quy trình công việc [22], Luận án tiến sĩ của M. Luận án đã làm rõ mối quan hệ giữa BPM và SOA trong việc phát triển các hệ thống thông tin. Đây cũng là cơ sở cho bài toán tích hợp các tiến trình nghiệp vụ với các hệ thống thông tin trong doanh nghiệp. 12 Các nghiên cứu trên chủ yếu nằm trong lĩnh vực CNTT, tuy nhiên các hướng nghiên cứu nhằm ứng dụng giải pháp BPM cho các lĩnh vực ngành cụ thể cũng được quan tâm.

Trong lĩnh vực ngân hàng, một nghiên cứu sử dụng phưong pháp DSRM đã đưa ra việc bổ sung ngôn ngữ đồ hoạ chuyên biệt dùng trong lĩnh vực ngân hàng [38]. Nghiên cứu này đưa ra đề xuất sử dụng ngôn ngữ chuyên biệt vào hoạt động mô hình hoá tiến trình nghiệp vụ trong ngân hàng - là hoạt động đầu tiên và đóng vai trò quan trọng trong BPM. Các lĩnh vực nghiên cứu về ứng dụng BPM cũng đang được nhiều trường đại học quan tâm (Đại học Mannheim (Đức) và Đại học công nghệ Queensland - úc). Đại học Công nghệ Queensland có đưa ra đề xuất cho việc nghiên cứu về chuẩn hóa, tái sử dụng quy trình và hướng tới việc phát triển hệ thống BPMS mã nguồn mở [29], Tuy nhiên, đến thời điểm 2/2015 vẫn chưa có công bố về kết quả nghiên cứu này.

Luận án tiến sĩ của Andrea Delgado Cavaliere (2012) tại đại học Castilla-La Mancha, Tây ban nha đưa ra kỹ thuật cho việc cải tiến quy trình nghiệp vụ và các công cụ liên quan theo định hướng dịch vụ [25], Trong luận án của mình, Andrea đề xuất một khung lý thuyết cho việc cải tiến liên tục tiến trình nghiệp vụ cùng với một chuỗi công cụ hỗ trợ thích hợp. Luận án của Andrea có tính chất liên kết giữa BPM, tính toán hướng dịch vụ và mô hình phát triển hệ thống. Luận án tiến sĩ của Alexander Luebbe (2011) - Đại học Potsdam tập trung nghiên cứu việc kỹ thuật mô hình hoá quy trình nghiệp vụ nhằm thiết kế và đánh giá các khả năng suy luận cho các mô hình quy trình [26], Các kỹ thuật này giải quyết những vấn đề gặp phải của các nhà phân tích và xây dựng các quy trình nghiệp vụ trong doanh nghiệp. Tại Việt Nam, rất nhiều nghiên cứu về thị trường và công nghệ đã được những công ty tin học quốc tế quan tâm.

IBM, công ty máy tính hàng đầu thế giới đã thiết lập những kênh tài liệu riêng nhằm giới thiệu BPM bằng tiếng Việt và tiếng Anh [18], Các nghiên cứu về BPM cũng đã được chú ý đến để tìm ra một giải pháp mới nhằm tối ưu hóa quá trình kinh doanh cho các doanh nghiệp [2] [7], Các đề tài về xây dựng ứng dụng hỗ trợ vận hành quy trình nghiệp vụ dựa trên đặc tả do công cụ mô hình hóa cũng đã được thực hiện [3], Tuy nhiên các đề tài này mới dừng ở việc tìm hiểu về khả năng ứng dụng BPM trong những bài toán đơn giản và độc lập. Qua các nghiên cứu trên thế giới và tại Việt nam, có thể thấy một số vấn đề chưa 13 được giải quyết triệt để như sau: vấn đề áp dụng BPM như thế nào, phưong pháp và quy trình ứng dụng BPM như thế nào còn là điều mới mẻ và chưa có các nghiên cứu lý thuyết về công nghệ này. Trong lĩnh vực ngân hàng Việt Nam, và nhất là tại các NHTM, mặc dù đã có những tiếp cận ban đầu với công nghệ BPM nhưng chưa có một quy trình hướng dẫn cụ thể về việc áp dụng BPM cho các hoạt động nghiệp vụ. Chưa có một đánh giá nào cho các phưong pháp quản lý sự thay đổi nhanh chóng - đối với quy trình nghiệp vụ tại các doanh nghiệp và ngân hàng.

Các hệ thống quản trị quy trình nghiệp vụ và các ngôn ngữ mô hình hoá đang được phát triển nhanh chóng và mạnh mẽ.