Luận văn về cách lập và công bố báo cáo tài chính cho ngân hàng thương mại

Thuyết minh dự án Hướng dẫn lập và công bố báo cáo tài chính ngân hàng thương mại, đánh giá tính khả thi, đề xuất lộ trình triển khai cụ thể

• Tác giả: Nguyễn Thị Diệu Anh
• Người hướng dẫn: TS. Lâm Thị Hồng Hoa
• Trường học: Trường Đại Học Ngân Hàng TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kinh Tế Tài Chính, Ngân Hàng
• Đề tài: Lập Và Công Bố Báo Cáo Tài Chính Ngân Hàng Thương Mại Theo Chuẩn Mực Kế Toán Việt Nam Và Quốc Tế
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ BÁO CÁO TÀI CHÍNH, BÁO CÁO TÀI CHÍNH CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VÀ CHUẨN MỰC KẾ TOÁN
• 1.1. Tổng quan về báo cáo tài chính
• 1.2. Khái niệm báo cáo tài chính
• 1.3. Hệ thống báo cáo tài chính
• 1.3.1. Bảng cân đối kế toán
• 1.3.2. Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh
• 1.3.3. Báo cáo lưu chuyển tiền tệ
• 1.3.4. Thuyết minh báo cáo tài chính
• 1.3.5. Báo cáo tình hình thay đổi vốn chủ sở hữu
• 1.4. Vai trò của báo cáo tài chính
• 1.5. Quy chuẩn lập báo cáo tài chính
• 1.6. Chuẩn mực kế toán
• 1.6.1. Sơ lược về chuẩn mực kế toán quốc tế
• 1.6.2. Sơ lược về chuẩn mực kế toán Việt Nam
• 1.6.3. Những điểm khác biệt chính giữa chuẩn mực kế toán Việt Nam và chuẩn mực kế toán quốc tế về lập và trình bày báo cáo tài chính
• 1.7. Nguyên tắc lập và trình bày báo cáo tài chính
• 1.8. Báo cáo tài chính của Ngân hàng thương mại
• 1.8.1. Khái niệm Ngân hàng thương mại
• 1.8.2. Chức năng của Ngân hàng thương mại
• 1.8.3. Báo cáo tài chính Ngân hàng thương mại
• 1.8.3.1. Bảng cân đối kế toán
• 1.8.3.2. Báo cáo kết quả kinh doanh
• 1.8.3.3. Báo cáo lưu chuyển tiền tệ
• 1.8.3.4. Thuyết minh báo cáo tài chính
• 1.9. Sự cần thiết lập và công bố báo cáo tài chính thương mại theo chuẩn mực kế toán Việt Nam và quốc tế
• 2. CHƯƠNG 2: LẬP VÀ CÔNG BỐ BÁO CÁO TÀI CHÍNH TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM
• 2.1. Các văn bản quy định về lập và công bố báo cáo tài chính ngân hàng thương mại
• 2.1.1. Các văn bản pháp luật
• 2.1.2. Chuẩn mực kế toán Việt Nam và chuẩn mực kế toán quốc tế về lập và trình bày báo cáo tài chính của ngân hàng và các tổ chức tài chính tương tự (VAS 22 và IFRS 7)
• 2.1.2.1. VAS 22 trước khi IFRS 7 ra đời
• 2.1.2.2. VAS 22 sau khi IFRS 7 ra đời
• 2.2. Thực tế lập và công bố báo cáo tài chính ngân hàng thương mại Việt Nam
• 2.2.1. Về loại hình báo cáo tài chính công bố
• 2.2.2. Về thời điểm công bố
• 2.2.3. Về áp dụng chuẩn mực kế toán trong nội dung của báo cáo tài chính
• 2.3. Hạn chế trong việc lập và công bố báo cáo tài chính tại các ngân hàng thương mại Việt Nam và các nguyên nhân
• 2.3.1. Hạn chế trong việc lập và công bố báo cáo tài chính tại các ngân hàng thương mại Việt Nam
• 2.3.2. Hạn chế trong lập và trình bày bảng cân đối kế toán
• 2.3.3. Hạn chế về lập và trình bày báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh
• 2.3.4. Hạn chế trong lập và trình bày báo cáo lưu chuyển tiền tệ
• 2.3.5. Hạn chế trong lập và trình bày thuyết minh báo cáo tài chính
• 2.3.6. Hạn chế về công bố báo cáo tài chính
• 2.3.7. Nguyên nhân dẫn đến hạn chế trong lập và công bố báo cáo tài chính
• 2.3.7.1. Hệ thống văn bản hướng dẫn việc lập và trình bày báo cáo tài chính còn nhiều bất cập, chưa theo tiêu chuẩn quốc tế
• 2.3.7.2. Kinh nghiệm ban hành và ứng dụng chuẩn mực kế toán vào thực tế còn hạn chế
• 2.3.7.3. Nguyên nhân từ phía các ngân hàng thương mại
• 2.3.7.4. Đội ngũ kiểm toán viên còn thiếu
• 3. CHƯƠNG 3: CÁC ĐỀ XUẤT HOÀN THIỆN LẬP VÀ CÔNG BỐ BÁO CÁO TÀI CHÍNH CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM
• 3.1. Xây dựng và hoàn thiện các văn bản pháp luật
• 3.2. Xây dựng chuẩn mực kế toán công cụ tài chính, văn bản về việc xác định giá trị hợp lý của các tài sản tài chính và công nợ tài chính
• 3.2.1. Xây dựng chuẩn mực kế toán công cụ tài chính
• 3.2.2. Ban hành văn bản xác định giá trị hợp lý của các tài sản tài chính và công nợ tài chính
• 3.3. Điều chỉnh các khoản mục của Bảng cân đối kế toán
• 3.4. Điều chỉnh một số khoản mục trên báo cáo kết quả kinh doanh
• 3.5. Điều chỉnh cách lập báo cáo lưu chuyển tiền tệ
• 3.6. Trình bày thuyết minh báo cáo tài chính
• 3.7. Các giải pháp hỗ trợ
• 3.7.1. Hoàn thiện môi trường pháp lý về kế toán gần với chuẩn mực kế toán quốc tế
• 3.7.2. Nguồn nhân lực – phát triển cả về số lượng lẫn chất lượng
• 3.7.3. Nghiên cứu, ứng dụng công nghệ hiện đại, phục vụ công tác kế toán
• 3.7.4. Các kiến nghị khác
• 3.7.4.1. Đối với ngân hàng
• 3.7.4.2. Đối với kiểm toán viên độc lập
• PHỤ LỤC
• Phụ lục 1. Các chuẩn mực kế toán Việt Nam và quốc tế hiện hành
• Phụ lục 2. Bảng cân đối kế toán hợp nhất toàn hệ thống Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam theo VAS và IFRS
• Phụ lục 3. Báo cáo kết quả kinh doanh hợp nhất toàn hệ thống Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam theo VAS và IFRS
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về báo cáo tài chính ngân hàng thương mại

Báo cáo tài chính ngân hàng thương mại đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp thông tin minh bạch cho các bên liên quan, bao gồm nhà đầu tư, cơ quan quản lý và khách hàng. Báo cáo tài chính không chỉ phản ánh tình hình tài chính hiện tại mà còn là công cụ để đánh giá hiệu quả hoạt động của ngân hàng. Đặc biệt, việc lập và công bố báo cáo tài chính theo chuẩn mực kế toán quốc tế giúp các ngân hàng thương mại nâng cao tính cạnh tranh và thu hút vốn đầu tư nước ngoài. Theo các nghiên cứu, sự khác biệt giữa chuẩn mực kế toán Việt Nam và chuẩn mực kế toán quốc tế tạo ra những thách thức trong việc lập và công bố báo cáo tài chính. Điều này yêu cầu ngân hàng cần có sự chuẩn bị và chuyển đổi để đáp ứng yêu cầu của thị trường toàn cầu.

1.1. Khái niệm và vai trò của báo cáo tài chính

Báo cáo tài chính là tài liệu tổng hợp các thông tin tài chính quan trọng của ngân hàng, bao gồm bảng cân đối kế toán, báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh và báo cáo lưu chuyển tiền tệ. Báo cáo tài chính ngân hàng thương mại không chỉ phục vụ cho các cơ quan quản lý mà còn là công cụ quan trọng giúp nhà đầu tư và khách hàng đưa ra quyết định. Việc lập và công bố báo cáo tài chính theo chuẩn mực kế toán quốc tế không chỉ giúp nâng cao tính minh bạch mà còn tạo điều kiện cho ngân hàng thu hút được nguồn vốn đầu tư lớn hơn từ nước ngoài.

II. Thực trạng lập và công bố báo cáo tài chính tại ngân hàng thương mại Việt Nam

Trong những năm qua, nhiều ngân hàng thương mại Việt Nam đã bắt đầu áp dụng các chuẩn mực kế toán quốc tế trong việc lập và công bố báo cáo tài chính. Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại nhiều hạn chế như việc thiếu hụt thông tin, không đồng nhất trong cách trình bày và công bố. Một số ngân hàng vẫn còn phụ thuộc vào chuẩn mực kế toán Việt Nam, dẫn đến việc không thể so sánh một cách chính xác với các ngân hàng quốc tế. Việc áp dụng chuẩn mực kế toán quốc tế không chỉ là một thách thức mà còn là cơ hội để các ngân hàng nâng cao chất lượng thông tin tài chính và cải thiện vị thế cạnh tranh trên thị trường toàn cầu.

2.1. Hạn chế trong việc lập và công bố báo cáo tài chính

Hạn chế lớn nhất trong việc lập và công bố báo cáo tài chính ngân hàng thương mại tại Việt Nam là sự chưa đồng bộ giữa các quy định pháp lý và thực tiễn. Nhiều ngân hàng vẫn chưa thực hiện đầy đủ các yêu cầu của chuẩn mực kế toán quốc tế, dẫn đến việc thiếu tính minh bạch và độ tin cậy trong thông tin tài chính. Ngoài ra, việc thiếu hụt nguồn lực và nhân lực có chuyên môn cao trong lĩnh vực kiểm toán cũng là một trong những nguyên nhân chính gây ra những hạn chế này.

III. Đề xuất hoàn thiện lập và công bố báo cáo tài chính ngân hàng thương mại

Để nâng cao chất lượng và tính minh bạch của báo cáo tài chính, cần có sự hoàn thiện trong hệ thống pháp lý và quy định liên quan đến báo cáo tài chính ngân hàng thương mại. Việc xây dựng các chuẩn mực kế toán rõ ràng, cụ thể và phù hợp với thực tiễn sẽ giúp các ngân hàng dễ dàng hơn trong việc áp dụng. Hơn nữa, cần có các chương trình đào tạo và phát triển nguồn nhân lực để nâng cao kỹ năng và kiến thức cho đội ngũ kiểm toán viên và kế toán viên. Việc này không chỉ giúp cải thiện chất lượng báo cáo tài chính mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của ngành ngân hàng.

3.1. Giải pháp nâng cao chất lượng báo cáo tài chính

Một trong những giải pháp quan trọng là xây dựng các văn bản pháp lý rõ ràng và đồng bộ với chuẩn mực kế toán quốc tế. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý nhà nước và các ngân hàng thương mại trong việc triển khai các chuẩn mực này. Bên cạnh đó, việc tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu về lập và công bố báo cáo tài chính theo chuẩn mực quốc tế sẽ giúp nâng cao năng lực cho đội ngũ nhân sự trong ngành ngân hàng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và sự phát triển nhanh chóng của thị trường vốn quốc tế, việc nâng cao chất lượng và tính so sánh của thông tin tài chính trở thành yêu cầu cấp thiết. Tại Việt Nam, các ngân hàng thương mại đóng vai trò trung gian tài chính quan trọng, do đó việc lập và công bố báo cáo tài chính theo chuẩn mực kế toán Việt Nam (VAS) và quốc tế (IFRS) là vấn đề then chốt nhằm tăng tính minh bạch và thu hút vốn đầu tư nước ngoài. Giai đoạn nghiên cứu từ 2008 đến 2012 tập trung vào các ngân hàng thương mại Nhà nước và một số ngân hàng cổ phần đã thực hiện kiểm toán theo cả hai chuẩn mực kế toán. Mục tiêu nghiên cứu là phân tích sự khác biệt trong lập và công bố báo cáo tài chính giữa VAS và IFRS, từ đó đề xuất giải pháp hoàn thiện nhằm nâng cao chất lượng báo cáo tài chính ngân hàng thương mại Việt Nam, góp phần thúc đẩy hội nhập kinh tế quốc tế. Nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn lớn trong việc hỗ trợ các ngân hàng minh bạch thông tin, nâng cao uy tín trên thị trường và đáp ứng yêu cầu quản lý của các cơ quan chức năng cũng như nhà đầu tư trong và ngoài nước.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai hệ thống chuẩn mực kế toán chính: Chuẩn mực kế toán Việt Nam (VAS) và Chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế (IFRS). VAS được xây dựng dựa trên IAS/IFRS nhưng có những điều chỉnh phù hợp với đặc điểm kinh tế Việt Nam, trong khi IFRS là hệ thống chuẩn mực toàn cầu do IASB ban hành nhằm đảm bảo tính minh bạch và so sánh quốc tế. Các khái niệm chính bao gồm:

• Báo cáo tài chính ngân hàng thương mại: Bao gồm bảng cân đối kế toán, báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh, báo cáo lưu chuyển tiền tệ và thuyết minh báo cáo tài chính, phản ánh tình hình tài chính và kết quả hoạt động của ngân hàng tại một thời điểm và trong kỳ nhất định.
• Chuẩn mực kế toán Việt Nam (VAS 22): Hướng dẫn trình bày bổ sung báo cáo tài chính của ngân hàng và tổ chức tài chính tương tự, tập trung vào các nghiệp vụ đặc thù như dự phòng rủi ro, tài sản tài chính, nghĩa vụ nợ tiềm ẩn.
• Chuẩn mực kế toán quốc tế (IFRS 7): Tập trung vào thuyết minh công cụ tài chính, yêu cầu trình bày chi tiết về giá trị hợp lý, rủi ro thị trường và quản trị rủi ro tài chính.

Các nguyên tắc kế toán cơ bản được áp dụng gồm: cơ sở dồn tích, hoạt động liên tục, nhất quán, trọng yếu và tập hợp, bù trừ, và có thể so sánh được.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích - tổng hợp, qui nạp - diễn dịch, đối chiếu và so sánh để làm rõ sự khác biệt giữa VAS và IFRS trong lập và công bố báo cáo tài chính ngân hàng thương mại. Nguồn dữ liệu chính là báo cáo tài chính đã được kiểm toán của các ngân hàng thương mại Nhà nước và một số ngân hàng cổ phần niêm yết trên sàn giao dịch chứng khoán TP. Hồ Chí Minh trong giai đoạn 2008-2012. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm các ngân hàng thuộc dự án tái cơ cấu do Ngân hàng Thế giới tài trợ và các ngân hàng chủ động áp dụng chuẩn mực quốc tế. Phân tích tập trung vào các chỉ tiêu tài chính chủ yếu, trình bày báo cáo tài chính, và các chính sách kế toán áp dụng. Timeline nghiên cứu kéo dài từ năm 2013 đến 2014, đảm bảo cập nhật các quy định pháp luật và chuẩn mực kế toán mới nhất.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Sự khác biệt trong trình bày báo cáo tài chính: VAS 22 quy định trình bày các khoản mục tài sản và nợ phải trả theo bản chất và tính thanh khoản giảm dần, không phân biệt ngắn hạn và dài hạn, trong khi IFRS 7 yêu cầu phân loại rõ ràng và thuyết minh chi tiết về các khoản mục này. Ví dụ, bảng cân đối kế toán hợp nhất của Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam cho thấy sự khác biệt rõ ràng trong cách phân loại tài sản tài chính theo hai chuẩn mực.

2. Chưa áp dụng đầy đủ giá trị hợp lý: VAS chưa cho phép đánh giá lại tài sản và nợ phải trả theo giá trị hợp lý tại thời điểm báo cáo, trong khi IFRS 7 yêu cầu thuyết minh giá trị hợp lý của các công cụ tài chính. Điều này làm giảm tính trung thực và khả năng so sánh của báo cáo tài chính ngân hàng Việt Nam. Khoảng 50% các khoản mục tài sản tài chính tại các ngân hàng nghiên cứu vẫn được ghi nhận theo giá gốc.

3. Hạn chế trong thuyết minh rủi ro tài chính: IFRS 7 yêu cầu cung cấp thông tin định tính và định lượng về rủi ro thị trường, tín dụng và thanh khoản, trong khi VAS 22 chưa có quy định chi tiết về thuyết minh các rủi ro này. Các ngân hàng thương mại Việt Nam hiện chỉ trình bày các khoản dự phòng rủi ro chung và dự phòng tổn thất cho vay một cách tổng quát, thiếu thông tin chi tiết về quản trị rủi ro.

4. Khó khăn trong áp dụng chuẩn mực quốc tế: Do chưa có chuẩn mực kế toán công cụ tài chính và hướng dẫn thực hiện cụ thể từ Bộ Tài chính, các ngân hàng gặp khó khăn trong việc áp dụng IFRS 7, đặc biệt trong việc xác định và thuyết minh giá trị hợp lý. Một số ngân hàng như Techcombank và Eximbank đã chủ động áp dụng IFRS trong kiểm toán báo cáo tài chính, nhưng vẫn còn nhiều thách thức về nguồn nhân lực và công nghệ hỗ trợ.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của các hạn chế trên xuất phát từ sự chênh lệch giữa hệ thống chuẩn mực kế toán Việt Nam và quốc tế, cũng như sự thiếu đồng bộ trong hệ thống văn bản pháp luật và hướng dẫn thực hiện. So với các nghiên cứu trước đây, kết quả này khẳng định mức độ hòa hợp giữa VAS và IFRS chỉ đạt khoảng 68%, thấp hơn mục tiêu 90% đề ra. Việc chưa áp dụng rộng rãi giá trị hợp lý và thuyết minh rủi ro tài chính làm giảm tính minh bạch và khả năng thu hút vốn đầu tư nước ngoài. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh tỷ lệ áp dụng các chuẩn mực kế toán giữa các ngân hàng, hoặc bảng tổng hợp các khoản mục tài sản và nợ phải trả theo VAS và IFRS để minh họa sự khác biệt cụ thể.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện hệ thống văn bản pháp luật và chuẩn mực kế toán: Bộ Tài chính cần sớm ban hành chuẩn mực kế toán công cụ tài chính và các văn bản hướng dẫn xác định giá trị hợp lý, đồng thời cập nhật VAS 22 để phù hợp với IFRS 7. Thời gian thực hiện dự kiến trong vòng 1-2 năm, chủ thể thực hiện là Bộ Tài chính phối hợp với Ngân hàng Nhà nước.

2. Phát triển nguồn nhân lực kế toán và kiểm toán: Tăng cường đào tạo chuyên sâu về chuẩn mực kế toán quốc tế cho cán bộ kế toán, kiểm toán viên ngân hàng nhằm nâng cao năng lực áp dụng IFRS. Các chương trình đào tạo nên được tổ chức định kỳ hàng năm bởi các trường đại học và các tổ chức đào tạo chuyên ngành.

3. Ứng dụng công nghệ hiện đại trong công tác kế toán: Khuyến khích các ngân hàng đầu tư vào hệ thống phần mềm kế toán tích hợp chuẩn mực quốc tế, hỗ trợ việc xác định giá trị hợp lý và thuyết minh báo cáo tài chính. Thời gian triển khai trong 2-3 năm, chủ thể thực hiện là các ngân hàng thương mại phối hợp với nhà cung cấp công nghệ.

4. Tăng cường công khai, minh bạch thông tin tài chính: Ngân hàng cần chủ động công bố báo cáo tài chính theo cả VAS và IFRS trên các phương tiện truyền thông đại chúng, không chỉ đáp ứng yêu cầu pháp lý mà còn nâng cao uy tín và thu hút nhà đầu tư. Việc này nên được thực hiện hàng quý và hàng năm, do ban lãnh đạo ngân hàng chịu trách nhiệm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà quản lý ngân hàng thương mại: Giúp hiểu rõ sự khác biệt giữa VAS và IFRS, từ đó xây dựng chính sách kế toán phù hợp, nâng cao chất lượng báo cáo tài chính và quản trị rủi ro hiệu quả.

2. Cán bộ kế toán và kiểm toán viên: Cung cấp kiến thức chuyên sâu về chuẩn mực kế toán Việt Nam và quốc tế, hỗ trợ áp dụng chuẩn mực mới trong thực tiễn công tác kế toán và kiểm toán ngân hàng.

3. Nhà đầu tư và cổ đông: Giúp đánh giá chính xác hơn về tình hình tài chính và hiệu quả hoạt động của các ngân hàng thương mại Việt Nam, từ đó đưa ra quyết định đầu tư hợp lý.

4. Các nhà nghiên cứu và giảng viên kinh tế tài chính: Là tài liệu tham khảo quý giá cho nghiên cứu, giảng dạy về kế toán ngân hàng, báo cáo tài chính và hội nhập chuẩn mực kế toán quốc tế.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao cần lập báo cáo tài chính ngân hàng theo cả VAS và IFRS?
   Việc lập báo cáo theo cả hai chuẩn mực giúp ngân hàng đáp ứng yêu cầu quản lý trong nước và thu hút vốn đầu tư quốc tế, đồng thời nâng cao tính minh bạch và so sánh của thông tin tài chính.

2. Sự khác biệt lớn nhất giữa VAS 22 và IFRS 7 là gì?
   IFRS 7 yêu cầu thuyết minh chi tiết về giá trị hợp lý và rủi ro tài chính, trong khi VAS 22 chưa có quy định đầy đủ về các nội dung này, dẫn đến hạn chế trong minh bạch thông tin.

3. Ngân hàng thương mại Việt Nam gặp khó khăn gì khi áp dụng IFRS?
   Khó khăn chính là thiếu chuẩn mực kế toán công cụ tài chính, thiếu hướng dẫn cụ thể, nguồn nhân lực chưa đủ năng lực và hạn chế về công nghệ hỗ trợ xác định giá trị hợp lý.

4. Làm thế nào để nâng cao năng lực áp dụng chuẩn mực kế toán quốc tế tại ngân hàng?
   Cần tổ chức đào tạo chuyên sâu, cập nhật kiến thức thường xuyên cho cán bộ kế toán, kiểm toán viên và đầu tư hệ thống công nghệ thông tin hiện đại hỗ trợ công tác kế toán.

5. Việc công khai báo cáo tài chính theo IFRS có lợi ích gì cho ngân hàng?
   Giúp nâng cao uy tín, tạo niềm tin với nhà đầu tư trong và ngoài nước, thúc đẩy hợp tác quốc tế và tăng khả năng huy động vốn trên thị trường tài chính toàn cầu.

Kết luận

• Luận văn đã phân tích chi tiết sự khác biệt trong lập và công bố báo cáo tài chính ngân hàng thương mại theo chuẩn mực kế toán Việt Nam và quốc tế, chỉ ra những hạn chế hiện tại.
• Nghiên cứu khẳng định sự cần thiết phải hoàn thiện hệ thống chuẩn mực kế toán và pháp luật liên quan để nâng cao tính minh bạch và khả năng so sánh của báo cáo tài chính ngân hàng.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể về pháp lý, nguồn nhân lực, công nghệ và minh bạch thông tin nhằm thúc đẩy áp dụng IFRS trong ngân hàng thương mại Việt Nam.
• Kết quả nghiên cứu có thể áp dụng trong giai đoạn 2014-2016 để hỗ trợ quá trình hội nhập kinh tế quốc tế và phát triển bền vững ngành ngân hàng.
• Khuyến khích các ngân hàng chủ động nâng cao chất lượng báo cáo tài chính, đồng thời mời gọi các nhà đầu tư, nhà quản lý và chuyên gia tài chính cùng tham gia đóng góp ý kiến để hoàn thiện hệ thống báo cáo tài chính ngân hàng Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ BÁO CÁO TÀI CHÍNH, BÁO CÁO TÀI CHÍNH CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VÀ CHUẨN MỰC KẾ TOÁN 1.Tổng quan về báo cáo tài chính 1. Khái niệm báo cáo tài chính Báo cáo tài chính là phương pháp kế toán tổng hợp số liệu từ các sổ kế toán theo các chỉ tiêu kinh tế tài chính tổng hợp, phản ánh tình hình tài sản, công nợ, nguồn vốn tại một thời điểm, tình hình sử dụng vốn và kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh của một doanh nghiệp trong một thời kỳ nhất định vào một hệ thống biểu mẫu báo cáo đã quy định. Theo khái niệm trên báo cáo tài chính sẽ: - Tổng hợp và trình bày một cách tổng quát, toàn diện tình hình tài chính, nguồn vốn hình thành tài sản của doanh nghiệp, tình hình và kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp trong một năm tài chính. - Cung cấp các thông tin kinh tế, tài chính chủ yếu cho việc đánh giá tình hình và kết quả hoạt động của doanh nghiệp, đánh giá tình hình tài chính của doanh nghiệp trong năm tài chính đã qua và những dự đoán trong tương lai.

Thông tin của báo cáo tài chính là căn cứ quan trọng cho việc đề ra những quyết định về quản lý, điều hành sản xuất, kinh doanh hoặc đầu tư vào các doanh nghiệp của các chủ doanh nghiệp, chủ sở hữu, các nhà đầu tư, các chủ nợ hiện tại và tương lai của doanh nghiệp, đồng thời cung cấp thông tin phục vụ yêu cầu quản lý vĩ mô của Nhà nước. Hệ thống báo cáo tài chính Theo thông lệ quốc tế thì hệ thống báo cáo tài chính gồm: Bảng cân đối kế toán, Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh, Báo cáo lưu chuyển tiền tệ, bản Thuyết minh báo cáo tài chính và Báo cáo vốn chủ sở hữu. Bảng cân đối kế toán Khái niệm: Footer Page 18 of 107. Header Page 19 of 107.

8 Bảng cân đối kế toán là báo cáo tài chính tổng thể, là bảng tổng hợp – cân đối tổng thể phản ánh tổng hợp tình hình vốn kinh doanh của đơn vị cả về tài sản và nguồn vốn hiện có của đơn vị ở một thời điểm nhất định. Thời điểm quy định và ngày cuối cùng của một kỳ báo cáo. Thực chất của bảng cân đối kế toán là bảng cân đối giữa tài sản và nguồn hình thành tài sản của doanh nghiệp cuối kỳ hạch toán. Số liệu trên Bảng cân đối kế toán cho biết toàn bộ giá trị tài sản hiện có của doanh nghiệp theo cơ cấu tài sản, nguồn vốn và cơ cấu nguồn hình thành các tài sản đó.

Căn cứ vào Bảng cân đối kế toán, người đọc có thể nhận xét, đánh giá khái quát tình hình tài chính doanh nghiệp. Vai trò của Bảng cân đối kế toán : Bảng cân đối kế toán có một vai trò quan trọng, bởi nó là tài liệu để nghiên cứu, đánh giá tổng quát tình hình tài chính và kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh, trình độ sử dụng vốn ở một thời điểm nhất định. Thời điểm quy định là ngày cuối cùng của kỳ báo cáo. Đồng thời Bảng cân đối kế toán còn thể hiện triển vọng kinh tế tài chính của đơn vị.

Ý nghĩa của bảng cân đối kế toán: Thông qua Bảng cân đối kế toán, người đọc có thể xem xét quan hệ cân đối từng bộ phận và nguồn vốn, cũng như các mối quan hệ khác. Và thông qua việc nghiên cứu mối quan hệ đó giúp cho người quản lý thấy rõ tình hình huy động vốn chủ sở hữu và nguồn vay nợ để mua sắm từng loại tài sản, hoặc quan hệ giữa công nợ khả năng thanh toán, kiểm tra các quá trình hoạt động, kiểm tra tình hình chấp hành kế hoạch… Từ đó phát hiện được tình trạng mất cân đối, và có phương hướng và biện pháp kịp thời đảm bảo các mối quan hệ cân đối cho hoạt động tài chính thực sự trở nên có hiệu quả, tiết kiệm và có lợi cho doanh nghiệp. Xuất phát từ nhu cầu biểu hiện hai mặt khác nhau của tài sản trong doanh nghiệp: tài sản gồm những gì và tài sản do đâu mà có nên kết cấu của Bảng cân đối kế toán xây dựng theo kết cấu hai bên: tài sản và nguồn vốn. Hai bên của Bảng cân đối kế toán Footer Page 19 of 107.

Header Page 20 of 107. 9 phản ánh hai mặt khác nhau của tài sản trong doanh nghiệp nên chúng có mối quan hệ mật thiết với nhau. Xét về mặt lượng bao giờ cũng có: “Tổng tài sản = Tổng nguồn vốn” Cơ sở số liệu: Cở sở số liệu để lập Bảng cân đối kế toán là các sổ kế toán tổng hợp và chi tiết và Bảng cân đối kế toán kỳ trước Số liệu của các tài sản được ghi và sắp xếp trong Bảng cân đối kế toán theo tính luân chuyển của nó. Còn số liệu của bên Nguồn vốn thì thể hiện các nguồn vốn mà đơn vị sử dụng trong kỳ kinh doanh, thể hiện tình hình tài chính của doanh nghiệp, đồng thời thể hiện trách nhiệm pháp lý của doanh nghiệp đối với Nhà nước, đối với ngân hàng, với khách hàng, và cán bộ trong doanh nghiệp về tài sản mà doanh nghiệp đang sử dụng.

Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh Khái niệm: Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh là báo cáo tài chính cung cấp thông tin quan trọng cho nhiều đối tượng khác nhau nhằm phục vụ cho việc kiểm tra, phân tích, đánh giá tình hình thực hiện kế hoạch chi phí, doanh thu, thu nhập và kết quả của từng loại hoạt động. Nó phản ánh tổng quát tình hình về doanh thu, chi phí và kết quả của các hoạt động khác nhau của doanh nghiệp trong một thời kỳ. Bản chất của báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh là chỉ ra sự cân bằng giữa doanh thu và chi phí trong từng kỳ kế toán và thể hiện tình hình thực hiện nghĩa vụ đối với nhà nước. Báo cáo này còn được sử dụng như một bảng hướng dẫn để xem xét cách doanh nghiệp sẽ hoạt động như thế nào trong tương lai.

Vai trò: Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh cung cấp những thông tin tài chính quan trọng để đánh giá hiệu quả hoạt động và khả năng sinh lời của doanh nghiệp. Trên cơ sở đó giúp các nhà quản lý doanh nghiệp, các nhà đầu tư trong tương lai đánh giá khả Footer Page 20 of 107. Header Page 21 of 107. 10 năng sinh lời, xu hướng phát triển của doanh nghiệp, tìm ra các biện pháp khai thác khả năng tiềm tàng và khắc phục những tồn tại nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh trong toàn doanh nghiệp.

Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh có vai trò quan trọng đối với kiểm soát tình hình kinh doanh của doanh nghiệp để có biện pháp điều chỉnh kịp thời. Ý nghĩa: Thông qua báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh đánh giá được tình hình hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp (lỗ, lãi,…) Cung cấp số liệu đánh giá hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Cơ sở số liệu: Việc lập Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh được căn cứ vào các tài liệu sau: - Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh năm trước. - Sổ kế toán tổng hợp và chi tiết trong kỳ dùng cho các loại tài khoản thể hiện doanh thu, chi phí, lợi nhuận, các khoản giảm trừ.

Báo cáo lưu chuyển tiền tệ Khái niệm Báo cáo lưu chuyển tiền tệ là một báo cáo tài chính phản ánh các khoản thu và chi tiền trong kỳ của doanh nghiệp theo từng hoạt động kinh doanh, hoạt động đầu tư và hoạt động tài chính. Vai trò Báo cáo lưu chuyển tiền tệ trình bày cho người sử dụng biết luồng tiền của doanh nghiệp được sinh ra bằng cách nào và doanh nghiệp đã sử dụng chúng ra sao trong kỳ báo cáo. Mặt khác, đây cũng là công cụ hữu ích trong việc kiểm tra lại tính chính xác của đánh giá trước kia về các luồng tiền trong tương lai và trong việc kiểm tra mối quan hệ giữa khả năng sinh lời của doanh nghiệp với các ảnh hưởng của thay đổi giá cả dựa trên các chỉ tiêu phản ánh kết quả kinh doanh mà doanh nghiệp đặt ra. Từ đó, Footer Page 21 of 107.

Header Page 22 of 107. 11 người sử dụng có thể đánh giá khả năng thanh toán của doanh nghiệp và dự đoán luồng tiền trong kỳ tiếp theo. Nội dung và phương pháp lập Báo cáo lưu chuyển tiền tệ Có 2 phương pháp để lập Báo cáo lưu chuyển tiền tệ: phương pháp trực tiếp và phương pháp gián tiếp. Mỗi phương pháp đều có những căn cứ, nguyên tắc, ưu điểm, nhược điểm riêng.

Doanh nghiệp trình bày Báo cáo lưu chuyển tiền tệ tùy theo cách thức nào cho phù hợp với đặc điểm kinh doanh của đơn vị. Điều này sẽ cung cấp các thông tin cho phép những người sử dụng đánh giá được ảnh hưởng của các nội dung trong Báo cáo lưu chuyển tiền tệ đến tình hình tài chính của doanh nghiệp, cũng như đánh giá mối liên hệ giữa các nội dung, các hoạt động trong doanh nghiệp một cách hiệu quả nhất. Kết cấu của Báo cáo lưu chuyển tiền tệ gồm ba phần là: - Lưu chuyển tiền tệ từ hoạt động kinh doanh: Phản ánh toàn bộ dòng tiền thu vào và chi ra liên quan trực tiếp đến hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp, như tiền thu bán hàng hay cung cấp dịch vụ, tiền thu từ các khoản phải thu thương mại, các chi phí bằng tiền như tiền trả cho các nhà cung cấp (trả ngay trong kỳ và tiền trả cho khoản nợ từ kỳ trước), tiền thanh toán cho công nhân viên về tiền lương và bảo hiểm xã hội, các chi phí khác bằng tiền (chi phí văn phòng phẩm, công tác phí, …) - Lưu chuyển tiền tệ từ hoạt động đầu tư: Phản ánh toàn bộ dòng tiền thu vào và chi ra liên quan trực tiếp đến hoạt động đầu tư của doanh nghiệp. Hoạt động đầu tư của các doanh nghiệp bao gồm 2 phần là: Đầu tư cơ sở vật chất cho bản thân doanh nghiệp, và đầu tư vào các đơn vị khác dưới hình thức góp vốn liên doanh, đầu tư chứng khoán, cho vay, không phân biệt đầu tư ngắn hạn hay dài hạn.

Dòng tiền lưu chuyển được tính bao gồm toàn bộ các khoản thu do bán, thanh lý tài sản cố định, thu hồi các khoản đầu tư vào các đơn vị khác… và các khoản chi thanh lý, chi mua sắm, xây dựng tài sản cố định, chi về đầu tư vào các đơn vị khác. Footer Page 22 of 107. Header Page 23 of 107.