Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP 1.Tổng quan tình hình nghiên cứu về quản lý tài chính doanh nghiệp 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài Quản lý tài chính là quá trình quản lý xuyên suốt từ khi lên kế hoạch tài chính, đến khâu tổ chức thực hiện, theo dõi, đánh giá và điều chỉnh kịp thời kế hoạch tài chính, từ đó thực hiện báo cáo cho các cấp lãnh đạo doanh nghiệp. Quản lý tài chính giúp nhà lãnh đạo doanh lập chiến lược, kế hoạch tài chính ngắn hạn, dài hạn dựa trên đánh giá tổng quát, cũng như từng khía cạnh các nhân tố tài chính, bao gồm: chiến lược tham gia vào thị trường tiền tệ, thị trường vốn, thị trường chứng khoán, thị trường ngoại hối, xác định chiến lược tài chính cho các chương trình, các dự án của doanh nghiệp, mở rộng hay thu hẹp sản xuất. Quản lý tài chính cũng giúp cho nhà lãnh đạo doanh nghiệp có phương án tái cơ cấu doanh nghiệp để nâng cao năng lực tài chính cũng như sức cạnh tranh trên thị trường….
Môi trường kinh doanh ngày nay càng được mở rộng và đa dạng hơn, một mặt mang lại những cơ hội cho doanh nghiệp khi muốn mở rộng thị trường và đổi mới cơ chế quản lý kinh doanh nhưng cũng tiềm ẩn nhiểu rủi ro và là thách thức không nhỏ đối với khả năng của doanh nghiệp. Để đứng vững và phát triển, doanh nghiệp không chỉ cần hoạt động sản xuất kinh doanh hiệu quả, mà còn phải có cơ chế quản lý tài chính tốt. Do vậy, đã có nhiều cấp, ngành, nhiều tác giải nghiên cứu quản lý tài chính doanh nghiệp dưới các góc độ khác nhau. Một số công trình nghiên cứu về vấn đề quản lý tài chính như sau: - “Quản trị tài chính” của tác giả Eugene F Brigham & Joel F Houston.
Tác giả đã nghiên cứu kiến thức khá toàn diện và chuyên sâu về quản trị tài z 4 chính trong môi trường kinh doanh toàn cầu hóa. - "MBA Trong Tầm Tay - Chủ Đề Tài Chính & Kế Toán" của tác giả Theodore Grossman, John Leslie Livingstone, xuất bản 2010. Công trình đã nghiên cứu về vấn đề quản lý tài chính kế toán từ phân tích con số đến lập kế hoạch dự báo tài chính và các giải pháp chiến lược. - “Cẩm nang kinh doanh – Tài chính dành cho người quản lý” của tác giả Harvard tái bản năm 2017.
Tác giả cung cấp nền tảng kiến thức tài chính cơ bản cho những người quản lý; và hướng dẫn cách vận dụng các thông tin tài chính nhằm hoạch định và đưa ra những những quyết định kinh doanh hiệu quả. - Luận án tiến sỹ kinh tế “Nâng cao hiệu quả quản trị tài chính tại các doanh nghiệp may thuộc tập đoàn dệt may Việt Nam” của tác giả Nguyễn Văn Đức, thực hiện năm 2018 tại Học viện tài chính. Luận án hệ thống hoá và làm phong phú thêm những vấn đề lý luận về quản trị TCDN và hiệu quả quản trị TCDN; làm rõ nội hàm hiệu quả quản trị TCDN; các chỉ tiêu định lượng và định tính để đánh giá hiệu quả QTTC; chỉ ra các yếu tố khách quan và chủ quan tác động tới hiệu quả quản trị TCDN. - “Tập đoàn kinh doanh và cơ chế quản lý tài chính trong Tập đoàn kinh doanh” do Nhà xuất bản Tài chính xuất bản năm 2003 của tác giả Phạm Quang Trung (Đại học kinh tế Quốc dân).
Công trình đã nghiên cứu những vấn đề về cơ chế quản lý tài chính trong các Tập đoàn kinh tế và Tổng công ty Nhà nước; - “QLTC góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của các Tập đoàn kinh tế Việt Nam” – Luận án tiến sỹ của tác giả Vũ Anh Tuấn thực hiện năm 2012. Luận án đã nghiên cứu tác động của những chủ trương, biện pháp của Nhà nước về quản lý hoạt động tài chính trong các Tập đoàn kinh tế nhà nước từ góc độ lý thuyết đến thực tiễn; từ đó đưa ra các giải pháp hoàn thiện QLTC góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của các Tập đoàn kinh tế tại Việt Nam. - “QLTC của các doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn Hà Nội” – Luận z 5 án tiến sỹ của tác giả Nguyễn Thị Minh thực hiện năm 2014. Tác giả đã nghiên cứu công tác QLTC của doanh nghiệp nhỏ và vừa, là các công ty cổ phần, công ty trách nhiệm hữu hạn và các doanh nghiệp tư nhân trên địa bàn Hà Nội có ít hơn 300 lao động và tổng vốn dưới 100 tỷ đồng.
Tác giả đã phân tích dữ liệu và mô tả mức độ ảnh hưởng của từng nhân tố QLTC (lựa chọn cơ hội đầu tư, tổ chức huy động vốn, quản lý chi phí và hạch toán chi phí, phân tích tài chính và hoạch định tài chính, phân phối lợi nhuận và tái đầu tư) đến kết quả QLTC của doanh nghiệp. - “Hoàn thiện công tác quản lý tài chính đối với công ty TNHH một thành viên 95-Tổng cục công nghiệp Quốc phòng” - Luận văn thạc sĩ kinh tế, tác giả Lương Thị Thu Hiền Trường Đại học Thái Nguyên thực hiện năm 2014. Luận văn đã hệ thống hóa lý luận cơ bản về tài chính doanh nghiệp và quản lý tài chính doanh nghiệp, đi sâu nghiên cứu về thực trạng công tác quản lý tài chính tại công ty TNHH MTV 95. Qua đó rút ra điểm mạnh và điểm yếu trong công tác quản lý tài chính, đưa ra các giải pháp để hoàn thiện công tác quản lý tài chính công ty.
Kết quả nghiên cứu và khoảng trống nghiên cứu Các tài liệu và luận văn nêu trên đã tập trung nghiên cứu vấn đề quản lý tài chính doanh nghiệp, làm rõ cơ sở lý luận, phân tích thực trạng, hệ thống hóa các biện pháp, nhằm tăng cường năng lực của doanh nghiệp trong công tác quản lý tài chính. Mỗi luận văn có đối tượng nghiên cứu khác nhau, với hệ thống báo cáo tài chính khác nhau của các doanh nghiệp khác nhau (về quy mô, về đặc điểm của doanh nghiệp, về ngành nghề kinh doanh, về hoạt động tài chính,…). Trong các luận văn nêu trên không có một luận văn nào đề cập đến ngành nghề kinh doanh giống như ở Công ty cổ phần Điện lực Dầu khí Nhơn Trạch 2. Sau khi nghiên cứu các luận văn liên quan đến đề tài quản lý tài chính doanh nghiệp, tác giả rút ra được những thành tựu và hạn chế của các luận văn z 6 đó.
Từ đó, đề tài của tác giả đã kế thừa các điểm mạnh của các luận văn và tiếp tục đi sâu vào nghiên cứu các khía cạnh đặc thù của quản lý tài chính trong lĩnh vực sản xuất và kinh doanh điện năng, đó là ngành nghề kinh doanh cốt lõi của Công ty Cổ phần Điện lực Dầu khí Nhơn Trạch 2. Với nội dung như vậy, đề tài này có ý nghĩa thiết thực với Công ty cổ phần Điện lực Dầu khí Nhơn Trạch 2. Luận văn định hướng nghiên cứu ứng dụng vào thực tế để hoàn thiện công tác quản lý tài chính của Công ty, nhằm thúc đẩy sự phát triển bền vững cho Công ty. Cơ sở lý luận về quản lý tài chính doanh nghiệp 1.
Một số khái niệm Doanh nghiệp Doanh nghiệp làttổ chức có têntriêng, có tài sản, có trụtsở giao dịch, được đăng kýtthành lập theo quytđịnh của pháp luật nhằmtmục đích kinhtdoanh. Công ty cổ phần Công ty cổ phần làtdoanh nghiệp, trong đó: Vốntđiều lệ được chiatthành các phầntbằng nhau gọi là cổ phần; Cổ đôngtphải chịu trách nhiệmtvề nợ và nghĩa vụttrong phạm vi số vốn đãtgóp vào doanh nghiệp; Cổtđông có thể làttổ chức, cá nhân; sốtlượng cổ đông tốitthiểu là 3, tối đa khôngthạn chế; Cổ đông có quyềnttự do chuyển nhượngtcổ phần cho người khác, trừtcổ đông sở hữu cổtphần ưu đãi biểutquyết không được chuyểntnhượng cổ phần đótcho người khác. Tài chính doanh nghiệp Khái niệm về tài chính doanh nghiệp: Về mặt bảntchất, tài chính doanh nghiệptlà các quan hệ kinh tếtdưới hình thức giá trịtnảy sinh gắn liền với việc tạotlập, sử dụng các quỹ tiềnttệ trong quá trình hoạttđộng của doanh nghiệp. z 7 Về mặt hìnhtthức, tài chính doanhtnghiệp là các quỹ tiềnttệ trong quá trình tạotlập, phân phối, sử dụng và vậntđộng gắn liền với hoạt độngtcủa doanh nghiệp.
Vai trò của tài chính doanh nghiệp: - Khai thác, huy động các nguồn tài chính nhằm đáp ứng nhu cầu vốn cho doanh nghiệp duy trì hoạt động, phát triển, đầu tư; - Sử dụng vốn tiết kiệm, hiệu quả. - Là đòn bẩy kích thích và điều tiết sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp. - Là công cụ kiểm tra các hoạt động sản của doanh nghiệp. Vai trò của tài chính doanh nghiệp được phát huy tích cực hay thụ động, hoặc có thể là tiêu cực đối với hoạt động của doanh nghiệp trước hết phụ thuộc vào nhận thức, khả năng và trình độ của người quản lý; sau đó nó phụ thuộc vào môi trường kinh doanh và cơ chế quản lý kinh tế vĩ mô của nhà nước.
Tình hình tài chính doanh nghiệp là bức tranh phản ánh trung thực hoạt động cũng như sức mạnh của doanh nghiệp. Quản lý tài chính doanh nghiệp Khái niệm về quản lý tài chính doanh nghiệp: Quản lý tài chính doanh nghiệp là việc lựa chọn và đưa ra các quyết định tài chính, tổ chức thực hiện các quyết định đó nhằm đạt được mục tiêu hoạt động tài chính của doanh nghiệp, đó là tối đa hoá lợi nhuận, không ngừng làm tăng giá trị doanh nghiệp và khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp. Theo giác độ về quản lý kinh tế thì quản lý tài chính doanhtnghiệp được hiểu là sựttác động có chủtđích của nhà quản lý đến cáctquan hệ tài chính của doanhtnghiệp. Quản lý tài chính doanh nghiệptbao gồm xây dựng kếthoạch, tổ chức thựcthiện, điều chỉnh và kiểmtsoát quá trình tạo lập, phântphối và sử dụng các quỹttiền tệ đáp ứng nhu cầuthoạt động của doanh nghiệp.
z 8 Vai trò của quản lý tài chính doanh nghiệp: - Huy động đảm bảo đầy đủ và kịp thời vốn cho hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp; - Tổ chức sử dụng vốn tiết kiệm và hiệu quả; - Giám sát, kiểm tra chặt chẽ các mặt hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.