Luận văn thạc sĩ luật học pháp luật về hệ thống kiểm soát nội bộ tại ngân hàng thương mại và thực tiễn áp dụng tại ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn việt nam

Khám phá luận văn thạc sĩ về hệ thống kiểm soát nội bộ tại ngân hàng thương mại, với thực tiễn tại ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn Việt Nam.

• Tác giả: Lê Thị Huế
• Người hướng dẫn: PGS. Phạm Thị Giang Thu
• Trường học: Trường Đại Học Luật Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Kinh Tế
• Đề tài: Kiểm Soát Nội Bộ Ngân Hàng Thương Mại: Thực Tiễn Tại Agribank Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU
• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN PHÁP LUẬT VỀ HỆ THỐNG KIỂM SOÁT NỘI BỘ TRONG CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1. Lý luận về hệ thống kiểm soát nội bộ
• 1.2. Các bộ phận cấu thành của pháp luật về hệ thống kiểm soát nội bộ
• 1.3. Lý luận về pháp luật hệ thống kiểm soát nội bộ tại ngân hàng thương mại
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VỀ HỆ THỐNG KIỂM SOÁT NỘI BỘ TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 2.1. Yêu cầu đối với hệ thống kiểm soát nội bộ của ngân hàng thương mại
• 2.2. Pháp luật về giám sát của quản lý cấp cao
• 2.3. Pháp luật về hoạt động kiểm soát nội bộ
• 2.4. Pháp luật về quản lý rủi ro
• 2.5. Pháp luật về đánh giá nội bộ về mức đủ vốn
• 2.6. Pháp luật về hoạt động kiểm toán nội bộ
• 2.7. Đánh giá quy định pháp luật về hệ thống kiểm soát nội bộ
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TIỄN ÁP DỤNG VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ HỆ THỐNG KIỂM SOÁT NỘI BỘ TẠI AGRIBANK
• 3.1. Khái quát về Agribank. Quá trình hình thành và phát triển
• 3.2. Mô hình hoạt động, cơ cấu tổ chức của Agribank. Kết quả hoạt động kinh doanh năm 2019
• 3.3. Thực trạng áp dụng pháp luật về hệ thống kiểm soát nội bộ tại Agribank
• 3.3.1. Hoạt động giám sát của quản lý cấp cao
• 3.3.2. Hoạt động kiểm soát đối với hoạt động cấp tín dụng
• 3.3.3. Bộ phận tư vấn
• 3.3.4. Đánh giá nội bộ về mức đủ vốn
• 3.3.5. Kiểm toán nội bộ
• 3.3.6. Mô hình hệ thống kiểm soát nội bộ tại Agribank
• 3.3.7. Đánh giá thực trạng hệ thống kiểm soát nội bộ tại Agribank
• 3.4. Những vấn đề tồn tại và giải pháp nâng cao thực hiện pháp luật về hệ thống kiểm soát nội bộ tại Agribank
• 3.4.1. Hoàn thiện quy định của pháp luật
• 3.4.2. Về phía Agribank
• 3.4.3. Hoạt động kiểm soát nội bộ
• 3.4.4. Toàn thiện kiểm toán nội bộ
• 3.4.5. Nâng cao năng lực cán bộ
• KẾT LUẬN CHUNG
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Lý do chọn đề tài

Ngân hàng thương mại (NHTM) đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế, là trung gian tài chính cung cấp vốn cho các hoạt động sản xuất, kinh doanh. Tuy nhiên, hoạt động của NHTM cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro, đặc biệt là gian lận và sai sót có thể dẫn đến thiệt hại lớn. Do đó, việc xây dựng hệ thống kiểm soát nội bộ (KSNB) hiệu quả là cần thiết để bảo vệ tài sản, đảm bảo tính chính xác của thông tin và tuân thủ pháp luật. Agribank, một trong những NHTM lớn tại Việt Nam, có mạng lưới rộng khắp và đóng vai trò trụ cột trong phát triển nông nghiệp và nông thôn. Việc nghiên cứu pháp luật về KSNB tại Agribank không chỉ giúp nâng cao hiệu quả quản lý mà còn góp phần bảo đảm an toàn cho hoạt động ngân hàng. Mục tiêu của nghiên cứu là tìm hiểu và phân tích các quy định pháp luật về KSNB, đánh giá thực trạng áp dụng tại Agribank, từ đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện và nâng cao hiệu quả hoạt động KSNB.

II. Tình hình nghiên cứu đề tài

Nghiên cứu về hệ thống KSNB trong các NHTM đã được thực hiện qua nhiều công trình nghiên cứu khác nhau. Một số công trình đáng chú ý như nghiên cứu về hoạt động kiểm tra, kiểm toán nội bộ trong các tổ chức tín dụng. Tuy nhiên, hầu hết các nghiên cứu tập trung vào khía cạnh kinh tế mà chưa đi sâu vào khía cạnh pháp lý của hệ thống KSNB. Đề tài này nhằm lấp đầy khoảng trống nghiên cứu về pháp luật KSNB trong NHTM, đặc biệt là tại Agribank. Thực trạng pháp luật hiện hành về KSNB tại NHTM cần được đánh giá một cách toàn diện để xác định những vấn đề còn tồn tại và đề xuất giải pháp phù hợp. Việc nghiên cứu này không chỉ có giá trị lý luận mà còn có ý nghĩa thực tiễn trong việc nâng cao hiệu quả quản lý và điều hành tại các NHTM.

III. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

Mục đích chính của nghiên cứu là làm rõ những vấn đề lý luận về hệ thống KSNB, tìm hiểu các quy định pháp luật liên quan đến KSNB tại NHTM và thực tiễn áp dụng tại Agribank. Nhiệm vụ nghiên cứu bao gồm: phân tích, đánh giá thực trạng pháp luật về KSNB, làm rõ nội dung của các quy định pháp luật, bình luận và đánh giá ưu nhược điểm, đồng thời phân tích những mặt đạt được và chưa đạt được trong thực thi pháp luật về KSNB tại Agribank. Từ đó, đề xuất các quan điểm và giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật về KSNB tại Agribank, giúp tổ chức này hoạt động an toàn và hiệu quả hơn trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế.

IV. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của luận văn là hệ thống các quy phạm pháp luật về KSNB trong NHTM, bao gồm các quy định của Luật các tổ chức tín dụng và các văn bản pháp luật liên quan do Ngân hàng Nhà nước ban hành. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào việc đánh giá thực trạng áp dụng các quy định này tại Agribank, thông qua việc phân tích các quy chế, quy định nội bộ và các hoạt động thực hiện của ngân hàng. Nghiên cứu sẽ không chỉ dừng lại ở việc phân tích lý thuyết mà còn đi sâu vào thực tiễn áp dụng, từ đó đưa ra những nhận định và đề xuất giải pháp phù hợp.

V. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài

Đề tài nghiên cứu có ý nghĩa khoa học và thực tiễn rõ rệt. Về mặt khoa học, nghiên cứu cung cấp cái nhìn toàn diện về hệ thống KSNB trong NHTM, đánh giá các quy định pháp luật hiện hành và chỉ ra những điểm hạn chế, bất cập trong thực tiễn áp dụng. Điều này không chỉ làm phong phú thêm tài liệu nghiên cứu về lĩnh vực này mà còn góp phần nâng cao nhận thức về vai trò của KSNB trong quản lý ngân hàng. Về mặt thực tiễn, nghiên cứu đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm hoàn thiện và nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống KSNB tại Agribank, từ đó giúp ngân hàng này hoạt động an toàn, hiệu quả hơn, bảo vệ tài sản và tăng cường độ tin cậy của thông tin tài chính.

VI. Kết luận chương 1

Chương 1 đã trình bày những lý luận cơ bản về hệ thống KSNB trong NHTM, bao gồm khái niệm, mục tiêu và vai trò của KSNB trong hoạt động ngân hàng. Hệ thống KSNB không chỉ giúp bảo vệ tài sản, đảm bảo độ tin cậy của thông tin mà còn góp phần thực hiện các chế độ pháp lý. Các quy định pháp luật về KSNB trong NHTM đã được xây dựng và phát triển qua nhiều giai đoạn, tuy nhiên còn nhiều vấn đề cần được cải thiện. Việc nghiên cứu pháp luật về KSNB tại Agribank sẽ giúp làm rõ những vấn đề này và đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động KSNB tại ngân hàng này.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Hệ thống kiểm soát nội bộ (KSNB) tại các ngân hàng thương mại (NHTM) đóng vai trò then chốt trong việc bảo vệ tài sản, đảm bảo tính chính xác của thông tin tài chính và tuân thủ pháp luật. Tại Việt Nam, NHTM đã phát triển mạnh mẽ, đặc biệt là Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam (Agribank) với mạng lưới hơn 2.233 chi nhánh và phòng giao dịch trên toàn quốc. Năm 2019, Agribank đạt lợi nhuận trước thuế 13.739 tỷ đồng, tăng trưởng tín dụng và nguồn vốn đều ổn định, khẳng định vị thế chủ lực trong lĩnh vực tài chính nông nghiệp, nông thôn.

Tuy nhiên, hoạt động kinh doanh ngân hàng luôn tiềm ẩn nhiều rủi ro, đòi hỏi hệ thống KSNB phải được xây dựng và vận hành hiệu quả. Luận văn tập trung nghiên cứu pháp luật về hệ thống KSNB tại các NHTM, đặc biệt là thực tiễn áp dụng tại Agribank trong giai đoạn 2016-2020. Mục tiêu nghiên cứu nhằm làm rõ cơ sở lý luận pháp luật, đánh giá thực trạng pháp luật và thực tiễn áp dụng, từ đó đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả hệ thống KSNB tại Agribank. Phạm vi nghiên cứu bao gồm các quy định pháp luật hiện hành như Luật các TCTD, Thông tư 13/2018/TT-NHNN và các văn bản liên quan, cùng với phân tích thực trạng tại Agribank.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hoàn thiện khung pháp lý và nâng cao năng lực quản trị rủi ro, góp phần bảo đảm an toàn hoạt động ngân hàng, tăng cường niềm tin của khách hàng và nhà đầu tư, đồng thời thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình sau:

• Khái niệm hệ thống kiểm soát nội bộ (KSNB): Theo COSO, KSNB là hệ thống chính sách và thủ tục nhằm đảm bảo hoạt động hiệu quả, báo cáo tài chính tin cậy và tuân thủ pháp luật. IFAC và các tổ chức kế toán quốc tế cũng nhấn mạnh vai trò của KSNB trong bảo vệ tài sản và ngăn ngừa gian lận.

• Pháp luật về hệ thống KSNB tại NHTM: Bao gồm các quy định trong Luật các TCTD (2010, sửa đổi 2017), Thông tư 13/2018/TT-NHNN và các văn bản hướng dẫn của Ngân hàng Nhà nước (NHNN). Pháp luật quy định rõ các bộ phận cấu thành như giám sát quản lý cấp cao, hoạt động kiểm soát nội bộ, quản lý rủi ro, đánh giá nội bộ về mức đủ vốn và kiểm toán nội bộ.

• Nguyên tắc xây dựng pháp luật về KSNB: Đảm bảo tính độc lập, phân công rõ ràng, nhận diện và đánh giá rủi ro liên tục, tích hợp KSNB vào hoạt động hàng ngày, hệ thống thông tin tin cậy và kiểm toán nội bộ toàn diện.

• Quản lý rủi ro ngân hàng: Phân loại rủi ro gồm rủi ro tín dụng, thị trường, hoạt động, thanh khoản, tập trung và lãi suất trên sổ ngân hàng, với yêu cầu nhận diện, đo lường và kiểm soát chặt chẽ.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Luận văn sử dụng dữ liệu thứ cấp từ các văn bản pháp luật, báo cáo hoạt động của Agribank giai đoạn 2016-2019, các tài liệu khoa học và báo cáo ngành ngân hàng.

• Phương pháp phân tích: Kết hợp phân tích pháp lý, so sánh các quy định pháp luật, tổng hợp các báo cáo thực tiễn, thống kê số liệu hoạt động kinh doanh của Agribank, đánh giá thực trạng áp dụng pháp luật về KSNB.

• Cỡ mẫu và chọn mẫu: Tập trung nghiên cứu toàn diện hệ thống KSNB tại Agribank – ngân hàng thương mại nhà nước lớn nhất Việt Nam với mạng lưới rộng khắp, đại diện cho thực tiễn áp dụng pháp luật trong lĩnh vực ngân hàng.

• Timeline nghiên cứu: Nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 2016-2020, giai đoạn Agribank tái cơ cấu, nâng cao năng lực tài chính và thực hiện các chính sách hỗ trợ khách hàng trong bối cảnh kinh tế có nhiều biến động.

Phương pháp luận dựa trên chủ nghĩa Mác-Lênin và quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam, kết hợp phân tích thực tiễn và tổng hợp các quy định pháp luật nhằm đưa ra đánh giá khách quan, toàn diện.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Khung pháp lý về hệ thống KSNB tại NHTM đã được hoàn thiện: Luật các TCTD 2010 và Thông tư 13/2018/TT-NHNN cung cấp cơ sở pháp lý đồng bộ, chi tiết cho việc xây dựng và vận hành hệ thống KSNB. Ví dụ, Thông tư 13/2018 quy định rõ 3 tuyến bảo vệ độc lập trong KSNB, bao gồm kiểm soát hoạt động, quản lý rủi ro và kiểm toán nội bộ.

2. Agribank đã thiết lập hệ thống KSNB phù hợp với quy định pháp luật: Mạng lưới 2.233 chi nhánh và phòng giao dịch được quản lý chặt chẽ, với các văn bản nội bộ đầy đủ, quy trình nghiệp vụ rõ ràng. Năm 2019, lợi nhuận trước thuế đạt 13.739 tỷ đồng, tăng trưởng tín dụng và nguồn vốn ổn định, cho thấy hiệu quả của hệ thống kiểm soát.

3. Hoạt động giám sát của quản lý cấp cao và Ban kiểm soát được thực hiện nghiêm túc: Hội đồng thành viên Agribank gồm 9 thành viên, có 4 ủy ban chuyên trách, đảm bảo giám sát toàn diện các hoạt động KSNB, quản lý rủi ro và kiểm toán nội bộ.

4. Một số hạn chế trong thực tiễn áp dụng pháp luật về KSNB: Văn bản nội bộ chưa đồng bộ hoàn toàn với quy định pháp luật mới, hoạt động kiểm toán nội bộ còn chưa phát huy hết vai trò tư vấn và cảnh báo rủi ro. Ngoài ra, việc nâng cao năng lực nhân sự và ứng dụng công nghệ thông tin trong KSNB vẫn còn hạn chế.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy khung pháp lý về KSNB tại NHTM đã có bước tiến quan trọng, phù hợp với thông lệ quốc tế và yêu cầu quản trị rủi ro hiện đại. Việc Agribank áp dụng nghiêm túc các quy định pháp luật đã góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động, giảm thiểu rủi ro tín dụng và rủi ro hoạt động.

So sánh với các nghiên cứu trước đây, luận văn làm rõ hơn khía cạnh pháp lý và thực tiễn áp dụng tại một ngân hàng lớn, từ đó chỉ ra những điểm cần hoàn thiện. Ví dụ, việc phân tách rõ ràng chức năng kiểm soát và kiểm toán nội bộ giúp tăng tính độc lập và hiệu quả giám sát.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện tăng trưởng lợi nhuận, dư nợ và nguồn vốn của Agribank giai đoạn 2016-2019, cùng bảng tổng hợp các quy định pháp luật chính về KSNB và quản lý rủi ro.

Ý nghĩa của nghiên cứu là cung cấp cơ sở khoa học để hoàn thiện pháp luật và nâng cao năng lực quản trị rủi ro tại các NHTM, góp phần bảo đảm an toàn hệ thống tài chính quốc gia.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện hệ thống văn bản nội bộ: Agribank cần rà soát, cập nhật và đồng bộ các quy chế, quy trình nội bộ với các quy định pháp luật mới, đặc biệt là Thông tư 13/2018/TT-NHNN, nhằm đảm bảo tính khả thi và hiệu quả trong vận hành KSNB. Thời gian thực hiện: trong 12 tháng tới. Chủ thể thực hiện: Ban Tổng Giám đốc và Ban Pháp chế Agribank.

2. Nâng cao năng lực nhân sự KSNB: Tăng cường đào tạo chuyên sâu về pháp luật, quản lý rủi ro và kỹ năng kiểm toán nội bộ cho cán bộ, nhân viên. Xây dựng chương trình đào tạo định kỳ và đánh giá hiệu quả. Thời gian: 6-12 tháng. Chủ thể: Phòng Nhân sự và Ban Kiểm toán nội bộ.

3. Ứng dụng công nghệ thông tin hiện đại: Đầu tư hệ thống phần mềm quản lý rủi ro, kiểm soát nội bộ và báo cáo tự động, giúp nâng cao tính chính xác, kịp thời và minh bạch thông tin. Thời gian: 18 tháng. Chủ thể: Ban Công nghệ thông tin và Ban Quản lý rủi ro.

4. Tăng cường vai trò kiểm toán nội bộ: Đẩy mạnh chức năng tư vấn, cảnh báo rủi ro và hỗ trợ quản lý trong KSNB, đảm bảo kiểm toán nội bộ hoạt động độc lập, khách quan và chuyên nghiệp. Thời gian: 12 tháng. Chủ thể: Ban Kiểm toán nội bộ và Hội đồng thành viên.

5. Xây dựng văn hóa kiểm soát và đạo đức nghề nghiệp: Tuyên truyền, phổ biến và thực thi nghiêm túc các chuẩn mực đạo đức, văn hóa kiểm soát trong toàn hệ thống Agribank nhằm nâng cao ý thức tuân thủ và trách nhiệm của từng cá nhân. Thời gian: liên tục. Chủ thể: Ban Lãnh đạo và các phòng ban liên quan.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Ban lãnh đạo và quản lý các ngân hàng thương mại: Giúp hiểu rõ khung pháp lý và thực tiễn vận hành hệ thống KSNB, từ đó nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro và tuân thủ pháp luật.

2. Cán bộ kiểm toán nội bộ và kiểm soát nội bộ: Cung cấp kiến thức chuyên sâu về pháp luật, nguyên tắc và phương pháp xây dựng, vận hành hệ thống KSNB, hỗ trợ nâng cao năng lực chuyên môn.

3. Cơ quan quản lý nhà nước và thanh tra giám sát ngân hàng: Là tài liệu tham khảo để đánh giá, hoàn thiện chính sách, quy định pháp luật về KSNB và quản lý rủi ro trong lĩnh vực ngân hàng.

4. Học viên, nghiên cứu sinh ngành Luật kinh tế và Tài chính ngân hàng: Cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn về pháp luật KSNB, giúp phát triển nghiên cứu và ứng dụng trong lĩnh vực quản trị ngân hàng.

Câu hỏi thường gặp

1. Hệ thống kiểm soát nội bộ là gì và tại sao quan trọng với ngân hàng?
   Hệ thống KSNB là tập hợp các chính sách, quy trình và thủ tục nhằm bảo vệ tài sản, đảm bảo tính chính xác thông tin và tuân thủ pháp luật. Nó giúp ngân hàng phát hiện và ngăn ngừa sai phạm, giảm thiểu rủi ro, đảm bảo hoạt động hiệu quả và bền vững.

2. Pháp luật Việt Nam quy định gì về hệ thống KSNB tại ngân hàng thương mại?
   Luật các TCTD 2010 và Thông tư 13/2018/TT-NHNN là các văn bản pháp luật chính quy định về xây dựng, tổ chức và vận hành hệ thống KSNB, bao gồm các tuyến bảo vệ, quản lý rủi ro, kiểm toán nội bộ và giám sát của quản lý cấp cao.

3. Agribank đã áp dụng hệ thống KSNB như thế nào trong thực tế?
   Agribank đã thiết lập hệ thống KSNB với mạng lưới rộng khắp, ban hành đầy đủ văn bản nội bộ, tổ chức giám sát chặt chẽ và kiểm toán nội bộ hiệu quả, góp phần tăng trưởng lợi nhuận và kiểm soát rủi ro trong giai đoạn 2016-2019.

4. Những thách thức chính trong việc áp dụng pháp luật về KSNB tại Agribank là gì?
   Bao gồm sự chưa đồng bộ của văn bản nội bộ với quy định mới, hạn chế về năng lực nhân sự, ứng dụng công nghệ thông tin còn yếu và vai trò kiểm toán nội bộ chưa phát huy tối đa.

5. Giải pháp nào được đề xuất để nâng cao hiệu quả hệ thống KSNB tại Agribank?
   Hoàn thiện văn bản nội bộ, nâng cao năng lực nhân sự, ứng dụng công nghệ hiện đại, tăng cường vai trò kiểm toán nội bộ và xây dựng văn hóa kiểm soát, đạo đức nghề nghiệp trong toàn hệ thống.

Kết luận

• Luận văn đã làm rõ cơ sở lý luận và pháp luật về hệ thống kiểm soát nội bộ tại ngân hàng thương mại, đặc biệt là Agribank.
• Đã đánh giá thực trạng pháp luật và thực tiễn áp dụng, chỉ ra những điểm mạnh và hạn chế trong hệ thống KSNB hiện nay.
• Đề xuất các giải pháp thiết thực nhằm hoàn thiện và nâng cao hiệu quả hệ thống KSNB, góp phần bảo đảm an toàn và phát triển bền vững của Agribank.
• Nghiên cứu có ý nghĩa khoa học và thực tiễn quan trọng cho các nhà quản lý, cơ quan quản lý nhà nước và học thuật trong lĩnh vực ngân hàng và luật kinh tế.
• Các bước tiếp theo bao gồm triển khai các giải pháp đề xuất, đánh giá hiệu quả và cập nhật liên tục các quy định pháp luật phù hợp với thực tiễn phát triển kinh tế - xã hội.

Hành động ngay: Các nhà quản lý và chuyên gia trong ngành ngân hàng nên áp dụng kết quả nghiên cứu để nâng cao năng lực quản trị rủi ro và tuân thủ pháp luật, góp phần phát triển hệ thống tài chính quốc gia an toàn, hiệu quả.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương 1 đã nêu một cách tổng quát các van dé cơ bản về hệ thống KSNB, pháp luật h thông KSNB tại NHTM. Từ việc nêu ra khái niệm, đặc điểm pháp luật vé hệ thông KSNB, các bộ phận cầu thanh pháp luật về hệ thống kiểm soát, nguyên tắc xây dựng pháp luật đã đưa ra cải nhìn chung nhất để các NHTM áp dụng trên thực tế. Với những nội dung néu trên, chương này của luân văn sé là tiên để quan trong giúp chủng ta nghiền cứu, hiểu được và giải quyết những van để thực tế phát sinh để từ đó có thé đưa ra các giải pháp. nhằm hoàn thiện hệ thống KSNB tại Agribank 1s CHƯƠNG 2.

THUC TRẠNG PHAP LUAT VE HE THONG KIEM SOÁT NỘI BỘ TẠI NGÂN HANG THƯƠNG MAI Cùng với sự phát triển về kinh tế, xã hội thì hoạt động lập pháp ở nước. ta cũng ngày cảng phát triển hon. Sự hoàn thiện hệ thông KSNB tại NHTM trong các quy đính của Luật TCTD lả một minh chứng cho khẳng đính đó. Luật các TCTD năm 2010 cơ bản đã khắc phục những nhược điểm của Luật các TCTD năm 1997 và Luật sửa đổi, bổ sung một số điểu của Luật các TCTD năm 2004 Nếu như Luật sửa đổi, bd sung một số điều của Luật các TCTD năm.

2004 tách bach hai chức năng KSNB va KTNB. Hoạt đồng KTNB thuộc vẻ Ban kiểm soát và NHTM phải lập hệ thông KSNB thuộc bộ máy điều hành, giúp Tổng Giám đốc (Giám déc) điều hảnh, thông suốt an toàn và đúng pháp luật mọi hoạt động nghiệp vu cia NHTM. Thi Luật TCTD 2010 đã đưa ra khái niệm hoàn chỉnh va toàn diện về hệ thống KSNB. Đây l một bước tiên quan trong của pháp luật, tién gn hơn đến thông lệ quốc tế.

Điều 40 Luật các TCTD năm 2010 quy định về hé thống KSNB: “He thống KSNB Ia tập hop các cơ chế, chính sách quy trình, quy định nôi bộ, cơ cẩu tỗ chức của TCTD, được xy đơng phù hợp với hướng dẫn của NEINN và được tô chức thực hiện nhằm bảo đâm phòng ngừa, phát hiện, xử i} kịp thời rit ro và đạt được yên cẩn đề ra”. Về phía NHNN cũng đã ban hành Thông tu số 44/2011/TT-NHNN quy định về hệ thống KSNB và KTNB tại các TCTD và Chỉ nhánh ngân hảng nước ngoài, thay thé hai Quyết định số 36/2006/QD-NHNN về quy chế kiểm. tra KSNB của TCTD va Quyết định số 37/2006/QĐ-NHNN về quy chế KTNB của TCTD. Với thông tư 44/2011/TT-NHNN, NHN đã phân định rõ chức năng kiểm tra, KSNB và KTNB va coi trọng những nguyên tắc cơ bản là tính độc lập, tính khách quan va tính chuyên nghiệp của KTNB.

Theo Thông 16 tư này, hệ thống KSNB tại NHTM đã cải thiện một bước 16 nét phủ hop với đặc điểm hoạt đông cia ngân hang hiện đại trong điều kiện hội nhập. Các 'NHTM đã tổ chức lại bộ máy kiểm toán như Trung ương thành lập Ban kiểm. soát và Phòng/Ban kiểm tra nội bô do Hội đồng quản tri/Hội đồng thành viên quan ly. Ở các Chi nhánh có các Phòng kiểm tra nội bộ hoặc Phòng kiểm tra khu vực (Ngân hang Công thương Việt Nam, Ngân hàng Bau tư va Phát triển).

Mặc di bô phận KTNB đã được các NHTM thánh lập, song bản chất hoạt đồng của bộ phân nay (từ mô hình tổ chức đến nôi dung hoạt động) lại không đồng nhất. Trên cơ sở đó, các NHTM đã bước dau triển khai zây dựng. và thiết lâp được hệ thống KSNB, QLRR Tuy nhiên, Thông tư số 44/2011/TT-NHNN côn mang tính khái quát, các quy định nối bộ có liên quan của NHTM còn sơ si vả chưa đây đủ, chưa đáp ứng được vai tro thật sự của một hệ thống KSNB trong hoạt động ngân hang. Hoạt động kiểm tra, KSNB của bộ phận chuyên trách van còn đang mập mờ với hệ thông kiểm tra, KSNB (trong khi đó day chỉ là một cách thức để vận hanh hệ thống kiểm tra, KSNB).

Việc quy đính KTNB độc lập với hệ thông KSNB là chưa đúng ma thực chất KTNB là một bộ phận cầu thành của hệ théng KSNB. những hạn chế trên, NHNN đã ban hảnh Thông tư 13/2018/TT-NHNN (đã được sửa đổi, bỗ sung bởi Thông tư Thông tư số 40/2018/TT-NHNN ngày 28 tháng 12 năm 2018). Có hiệu lực thi hảnh kể từ ngày 01/01/2019, hiện tại Thông tư số 13/2018/TT-NHNN (được sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư số 40/2018/TT-NHNN ngày 28 thing 12 năm 2018) cùng với Luật các TCTD 2010 (được sửa đỗi bé sung năm 2017) 1a cơ sở pháp lý, cung cấp các chuẩn. mực, tiêu chí cân thiết để cơ quan thanh tra giám sát ngân hang thực hiện việc đánh giá chất lương hoạt động KSNB, QLRR và KTNB của NHTM nhằm giảm bớt các sai phạm, kha năng ton that, nguy cơ mắt khã năng thanh toan, đỗ vỡ.

Thông tư 13/2018/TT-NHINN có thé coi là văn ban có him lượng kỹ thuật cao nhất từ trước tới nay. Thông thưởng, tại cắc nước khác, các cơ quan a thanh tra - giám sắt thưởng ban hanh ít nhất 9 loại văn ban khác nhau để quy định về KSNB, KTNB, quan trị doanh nghiệp, quản lý các rủi ro về tin dung, thị trường, hoạt động, thanh khoản, lãi suất trên số ngân hing và quy trình. đánh giá an toàn vốn nội bô. Vì vậy mà với Thông tư 13/2018/TT-NHNN thì NHNN đã nit ngắn được rét nhiêu nội dung có tính chất tương đồng giữa các loại van ban trên, đặc biệt la các quy định về quan trị doanh nghiệp.

Yêu cầu đối với hệ thống kiểm soát nội bộ của ngân hàng thương mại Hé thông KSNB cia NHTM phải đáp ứng 04 yêu cầu sau - Yêu cầu thứ nhất. phải dam bao hiệu qua va an toàn trong hoạt động, có hệ thông thông tin tai chính va thông tin quản ly trung thực, hop lý, đây di vả kip thời. Hệ thông KSNB phãi phủ hop với quy mô, điều kiên và mức độ phức tap trong hoạt động kinh doanh của chính NHTM đó. Đông thời, NHTM phải có đủ nguồn lực vẻ tai chính, con người, phải xây dựng, duy trì văn hóa kiểm soát, chuẩn mực đạo đức nghệ nghiệp.

Hệ thống thông tin va cơ chế trao đổi thông tin chức năng hỗ trợ hệ thống KSNB thông qua việc đảm bảo các thông tin được nấm bắt đây đủ và ‘kip thời trong toàn ngân hing Đây lả yêu cẩu quan trong trong hệ thẳng KSNB. Đó là sự phối hop nhịp nhàng, thông suốt giữa các bô phân, các đơn. vi trong một NHTM nhằm đảm bảo các cấp quản lý luôn nhanh chúng nắm. ‘bat đây đủ thông tin trong hoạt động kinh doanh, để ra quyết định Isp thời, hiệu quả.

'Về con người, văn hóa kiểm soát, chuẩn mực dao đức được gọi chung “môi trường kiểm soát” tác động đến việc thiết kế, hoạt đông và sư hữu hiệu của các chính sách, thủ tục kiểm soát của đơn vị. Môi trường kiểm soát tao ra. phong thải của toàn bô doanh nghiệp va có ảnh hưởng tới ý thức vé kiểm soát của các nhân viên. Môi trường kiểm soát bao gồm quan điểm, cách thức điều.

hành va công tác kế hoach của Ban lãnh dao, sự tham gia của những người Is chịu trách nhiệm quan tri doanh nghiệp, hiệu quả của cơ cầu tổ chức, tinh hợp. lý của các kế hoạch va mức độ tin cây của các ước tính của Ban lãnh đạo. ~ Yêu cầu thut hai, NHTM phải có quy định nội bộ tuân thủ theo quy định tại Điển 03 Luật các TCTD, phù hop với quy định tại Thông tư 13/2018/TT-NHNN và quy định của pháp luật có liên quan. ~ You câu thứ ba, hệ thống KSNB phải có 03 tuyén bảo vệ độc lập + Tuyển bảo vệ thử nhất có chức năng nhận dạng, kiểm soát va giảm.

thiểu rủi ro + Tuyến bão vệ thứ hai có chức năng xây dưng chính sách QLRR, quy. định nội bộ về quản tr rũi ro, do lường, theo dối rủi ro va tuân thủ quy định pháp luật, + Tuyển bao vệ thứ ba có chức năng KTNB do bô phận KTNB bộ thực hiện ~ Yêu cầu tint he các ý kiên thao luận (ý kiến thông nhất vả không thống nhất) và kết luận về hệ thông KSNB trong cuộc hop của Hội đồng quản. trị, Hội dong thanh viên, Ban kiểm soát, Ủy ban QLRR, Uy ban nhân sự, Hội đẳng rũ ro, Hi đồng quan ly vin, Hội đồng quản lý tài sản/nợ phải trả (Hội đẳng ALCO) phải được ghi lại bằng văn bản. Pháp luật về giám sát của quản lý cấp cao.

Giám sát cũa quân If cắp cao là việc giám sắt của Hội đồng quân tri, Hội đổng thành viên, Tổng Giám đốc (Giám đốc), ngân hang mẹ đối với các yêu cầu cụ thể về cơ cấu " ~Hội đông thành viên/Hội đồng quản trị trong NHTM phải có các ủy ‘ban giúp việc như Ủy ban nhân sự, Uy ban QLRR hoặc các ủy ban khác dé giúp việc (nêu cần thiếu, - Tông Giám đắc (Giám déc) phải thành lập các Hội đồng. Hội đồng rit ro, Hội đồng quan lý tai sn/nợ phải trả (Hội đồng ALCO) và Hội đồng quản. - Đổi với Ban kiểm soát có cơ cầu tổ chức tuân theo quy định tại Luật TCTD va quy đính nội bộ của NHTM. Đôi với hoạt đông KSNB, QURR, đánh giá nội bô vẻ mức đủ vốn sẽ chu sự giám sát của Hội đồng quản tr/Hội đồng thành viên và Tổng Giám độc (Giảm đc) theo nguyên tắc Hồi đẳng thành viên giám sát Tổng Giảm đốc, Tổng Giám đốc thực hiện giám sat đối với các ca nhân, bộ phận, cụ thé - Déi với hoạt động KSNB: + Hồi đồng thành viên/Hội đồng quan trị thực hiện giám sát hoạt dộng của Tổng Giám đóc trong các mặt hoạt động như tổ chức hoạt động kiểm soát, van hành hệ thông thông tin, thực thi các chính sách vẻ xây dựng văn ‘hoa, đạo đức nghề nghiệp, việc khắc phục tổn tại sau thanh kiểm tra, xử lý vi phạm nội bộ về chuẩn mực dao đức nghề nghiệp.

+ Trong khi đó, Tổng Giám đốc thực hiện giảm sát các cá nhân, bộ. phân trong viếc duy trì, thực hiên văn hóa kiểm soát, đạo đức nghề nghiệp, vân hành hệ thông thông tin, thực hiện các nhiệm vụ vé khắc phục và xử lý các tổn tại sau thanh kiểm tra. - Đối với QLRR giám sát của quấn I} cấp cao thé hiện trên ba khía canh + Thứ nhất, Hội đồng quản trị, Hội đông thảnh viên của NHTM giám. sat g Giám đốc (Giám đốc) trên cơ si để suất, tham mưu của Ủy ban QLRR trong việc xây dựng, tổ chức thực hiện chính sách QLRR va xử lý, khắc phục các ton tại, hạn chế về QLRR theo các yêu cẩu, kiến nghị các đoản.

kiểmtra + Thử hai, Tổng Giám đốc (Giám đốc) của NHTM giám sắt các cá nhân, bô phận trên cơ sở để xuất, tham mu của Hội grit ro liên quan đến QURR.