Nghiên Cứu Quy Hoạch Sinh Thái Lưu Vực Sông Đa Dâng Tỉnh Lâm Đồng

Luận án tiến sĩ sinh học nghiên cứu quy hoạch sinh thái lưu vực sông Đa Dâng, ứng dụng hệ hỗ trợ quyết định cho phát triển bền vững.

• Tác giả: Nguyễn Thị Mai
• Người hướng dẫn: PGS. Mai Đình Yến
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Sinh học
• Đề tài: Nghiên Cứu Quy Hoạch Sinh Thái Lưu Vực Sông Đa Dâng Thuộc Thượng Nguồn Sông Đồng Nai - Bước Đầu Ứng Dụng Hệ Hỗ Trợ Quyết Định
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Khái niệm về quy hoạch sinh thái
• 1.2. Đối tượng và phương pháp nghiên cứu
• 1.3. Nội dung quy hoạch sinh thái lưu vực sông Đa Dâng
• 1.4. Các công trình khoa học liên quan đến luận án
• 2. CHƯƠNG 2: PHÂN TÍCH HIỆN TRẠNG VÀ ĐÁNH GIÁ
• 2.1. Giới hạn không gian và phạm vi nghiên cứu
• 2.2. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn
• 2.3. Mục tiêu nghiên cứu
• 2.4. Nội dung nghiên cứu
• 2.5. Những điểm mới của luận án
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Tổng quan tài liệu
• 3.2. Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến đa dạng sinh học
• 3.3. Ứng dụng mô hình SWAT trong hệ hỗ trợ quyết định
• 3.4. Đề xuất phương án quy hoạch sinh thái lưu vực sông Đa Dâng
• PHỤ LỤC
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Quy Hoạch Sinh Thái Sông Đa Dâng

Nghiên cứu quy hoạch sinh thái sông Đa Dâng trở nên cấp thiết trong bối cảnh Việt Nam, một quốc gia có đa dạng sinh học cao nhưng cũng đang trải qua tăng trưởng kinh tế nhanh chóng. Sự phát triển kinh tế này tạo áp lực lớn lên môi trường, đặc biệt là môi trường nước và đa dạng sinh học. Các hệ thống sông ngòi đang đối mặt với ô nhiễm từ công nghiệp, nông nghiệp và chuyển đổi mục đích sử dụng đất, gây mất cân bằng hệ sinh thái. Vì vậy, cần phân tích các mối quan hệ trong hệ sinh thái để đưa ra giải pháp quy hoạch, quản lý, bảo vệ và sử dụng tài nguyên hợp lý. Quản lý lưu vực sông được xem là cách tiếp cận hiệu quả hơn để khai thác và bảo vệ tài nguyên, hướng tới tối ưu hóa cung cấp nước, hạn chế xói mòn, lũ lụt và hạn hán. Bước đầu tiên để quản lý lưu vực sông bền vững là quy hoạch sinh thái, kết hợp khảo sát thực địa, phân tích tổng hợp, GIS và các mô hình liên quan. Luận án này sử dụng kết hợp GIS và mô hình SWAT để quy hoạch sinh thái lưu vực sông Đa Dâng, hướng tới sử dụng hợp lý tài nguyên và bảo tồn đa dạng sinh học.

1.1. Tính Cấp Thiết Nghiên Cứu Lưu Vực Sông Đa Dâng

Nghiên cứu quy hoạch sinh thái tại lưu vực sông Đa Dâng là vô cùng quan trọng. Lưu vực sông đang chịu áp lực lớn từ phát triển kinh tế - xã hội, chặt phá rừng đầu nguồn và chuyển đổi đất rừng sang đất nông nghiệp, gây ảnh hưởng lớn đến hệ sinh thái tự nhiên và đa dạng sinh học. Vì vậy, cần có nghiên cứu hệ thống và toàn diện về sinh thái, tài nguyên của toàn lưu vực, kết hợp với kết quả từ mô hình SWAT để đưa ra các phương án quy hoạch phù hợp. Việc này có ý nghĩa quan trọng để phục vụ cho công tác quy hoạch sinh thái, quản lý và duy trì hiệu quả đa dạng sinh học cũng như bảo vệ tốt các hệ sinh thái.

1.2. Ý Nghĩa Khoa Học và Thực Tiễn Nghiên Cứu

Nghiên cứu này cung cấp đầy đủ dẫn liệu cập nhật về hiện trạng đa dạng sinh học của lưu vực sông Đa Dâng, tạo cơ sở khoa học cho quy hoạch sinh thái và quản lý, bảo vệ đa dạng sinh học. Kết quả góp phần làm sáng tỏ thêm các vấn đề trong phương pháp luận quy hoạch sinh thái lưu vực sông, như xây dựng bản đồ sinh thái cảnh quan phù hợp và ứng dụng mô hình toán. Phân tích, đánh giá về đa dạng sinh học và tài nguyên, môi trường là cơ sở khoa học cho công tác quản lý hiệu quả. Kết quả quy hoạch sinh thái và các phương án lựa chọn giúp các nhà hoạch định chính sách đưa ra giải pháp phát triển bền vững trên toàn lưu vực.

II. Vấn Đề Quản Lý Tài Nguyên Nước Lưu Vực Sông Đa Dâng

Quản lý tài nguyên nước trong lưu vực sông Đa Dâng Lâm Đồng đối mặt với nhiều thách thức. Các hoạt động kinh tế - xã hội, đặc biệt là nông nghiệp và công nghiệp, gây áp lực lên chất lượng nước và số lượng nước. Việc sử dụng phân bón và thuốc trừ sâu trong nông nghiệp có thể dẫn đến ô nhiễm nguồn nước. Bên cạnh đó, việc xả thải từ các khu công nghiệp và dân cư cũng góp phần làm suy thoái chất lượng nước. Biến đổi khí hậu cũng là một yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến nguồn nước trong lưu vực. Sự thay đổi lượng mưa và nhiệt độ có thể dẫn đến tình trạng hạn hán hoặc lũ lụt, ảnh hưởng đến đa dạng sinh học và sinh kế của người dân địa phương. Quản lý tài nguyên nước hiệu quả đòi hỏi sự phối hợp giữa các bên liên quan và áp dụng các giải pháp bền vững.

2.1. Tác Động Môi Trường Từ Hoạt Động Nông Nghiệp

Hoạt động nông nghiệp, đặc biệt là việc sử dụng phân bón hóa học và thuốc bảo vệ thực vật, là một trong những nguyên nhân chính gây ô nhiễm nguồn nước trong lưu vực sông Đa Dâng. Dư lượng phân bón và thuốc trừ sâu có thể ngấm vào đất và chảy tràn vào các sông suối, gây ô nhiễm nguồn nước và ảnh hưởng đến hệ sinh thái thủy sinh. Cần có các biện pháp quản lý và kiểm soát chặt chẽ việc sử dụng hóa chất trong nông nghiệp để giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường.

2.2. Ảnh Hưởng Biến Đổi Khí Hậu Đến Tài Nguyên Nước

Biến đổi khí hậu đang gây ra những tác động đáng kể đến tài nguyên nước trong lưu vực sông Đa Dâng. Sự thay đổi lượng mưa và nhiệt độ có thể dẫn đến tình trạng hạn hán kéo dài hoặc lũ lụt nghiêm trọng, ảnh hưởng đến đa dạng sinh học, sản xuất nông nghiệp và đời sống của người dân địa phương. Cần có các giải pháp thích ứng và giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu để bảo vệ nguồn nước và đảm bảo phát triển bền vững.

III. Phương Pháp Đánh Giá Hiện Trạng Lưu Vực Sông Đa Dâng

Đánh giá hiện trạng lưu vực sông Đa Dâng đòi hỏi phương pháp tiếp cận đa ngành, kết hợp khảo sát thực địa, phân tích dữ liệu không gian và mô hình hóa. Khảo sát thực địa giúp thu thập thông tin chi tiết về đa dạng sinh học, chất lượng nước, sử dụng đất và các hoạt động kinh tế - xã hội. Dữ liệu không gian, như ảnh vệ tinh và bản đồ địa hình, cung cấp thông tin tổng quan về cảnh quan và thay đổi sử dụng đất. Mô hình hóa, đặc biệt là sử dụng mô hình SWAT, giúp đánh giá tác động của các hoạt động kinh tế - xã hội và biến đổi khí hậu đến tài nguyên nước và đa dạng sinh học. Kết quả đánh giá là cơ sở quan trọng để xây dựng quy hoạch sinh thái và các giải pháp quản lý bền vững.

3.1. Ứng Dụng GIS Trong Quy Hoạch Lưu Vực Sông

Hệ thống thông tin địa lý (GIS) đóng vai trò quan trọng trong quy hoạch lưu vực sông. GIS cho phép tích hợp, phân tích và hiển thị dữ liệu không gian, giúp đánh giá hiện trạng tài nguyên, phân tích tác động môi trường và lập kế hoạch sử dụng đất hợp lý. GIS cũng hỗ trợ việc xây dựng bản đồ sinh thái cảnh quan và xác định các khu vực ưu tiên bảo tồn đa dạng sinh học.

3.2. Mô Hình SWAT Đánh Giá Lưu Lượng Nước và Bồi Lắng

Mô hình SWAT là một công cụ mạnh mẽ để đánh giá lưu lượng nước và bồi lắng trong lưu vực sông Đa Dâng. SWAT mô phỏng các quá trình thủy văn, xói mòn và vận chuyển trầm tích, giúp đánh giá tác động của các hoạt động kinh tế - xã hội và biến đổi khí hậu đến tài nguyên nước và đất đai. Kết quả mô phỏng SWAT là cơ sở quan trọng để xây dựng các kịch bản quy hoạch và lựa chọn các giải pháp quản lý bền vững.

IV. Định Hướng Quy Hoạch Sinh Thái Lưu Vực Sông Đa Dâng

Định hướng quy hoạch sinh thái lưu vực sông Đa Dâng cần dựa trên nguyên tắc phát triển bền vững, đảm bảo hài hòa giữa bảo tồn đa dạng sinh học, sử dụng hợp lý tài nguyên và phát triển kinh tế - xã hội. Quy hoạch cần tập trung vào bảo vệ rừng đầu nguồn, phục hồi các hệ sinh thái bị suy thoái, quản lý chất lượng nước, phát triển nông nghiệp bền vững và du lịch sinh thái. Sự tham gia của cộng đồng địa phương là yếu tố then chốt để đảm bảo thành công của quy hoạch. Quy hoạch cũng cần linh hoạt và có khả năng thích ứng với những thay đổi về kinh tế - xã hội và biến đổi khí hậu.

4.1. Bảo Tồn Đa Dạng Sinh Học và Hệ Sinh Thái

Bảo tồn đa dạng sinh học và hệ sinh thái là mục tiêu quan trọng trong quy hoạch sinh thái lưu vực sông Đa Dâng. Cần có các biện pháp bảo vệ các khu vực rừng nguyên sinh, rừng thứ sinh và các hệ sinh thái đặc thù khác. Đồng thời, cần phục hồi các hệ sinh thái bị suy thoái, như rừng ngập mặn và đất ngập nước, để tăng cường khả năng cung cấp dịch vụ hệ sinh thái.

4.2. Phát Triển Du Lịch Sinh Thái Bền Vững

Du lịch sinh thái có thể là một nguồn thu quan trọng cho cộng đồng địa phương, đồng thời góp phần nâng cao nhận thức về bảo tồn đa dạng sinh học và hệ sinh thái. Tuy nhiên, cần quản lý chặt chẽ hoạt động du lịch để tránh gây tác động tiêu cực đến môi trường. Cần phát triển các sản phẩm du lịch sinh thái đa dạng, như du lịch cộng đồng, du lịch mạo hiểm và du lịch nghiên cứu khoa học.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn Quy Hoạch Sinh Thái Sông Đa Dâng

Ứng dụng thực tiễn quy hoạch sinh thái sông Đa Dâng đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý nhà nước, các tổ chức khoa học và cộng đồng địa phương. Cần xây dựng các chương trình và dự án cụ thể để thực hiện quy hoạch, như chương trình phục hồi rừng đầu nguồn, chương trình quản lý chất lượng nước và chương trình phát triển nông nghiệp bền vững. Cần có cơ chế giám sát và đánh giá hiệu quả thực hiện quy hoạch để đảm bảo đạt được các mục tiêu đề ra. Sự tham gia của cộng đồng địa phương là yếu tố then chốt để đảm bảo tính bền vững của các giải pháp.

5.1. Xây Dựng Chương Trình Quản Lý Chất Lượng Nước

Quản lý chất lượng nước là một trong những ưu tiên hàng đầu trong ứng dụng quy hoạch sinh thái lưu vực sông Đa Dâng. Cần xây dựng các chương trình kiểm soát ô nhiễm từ các nguồn thải công nghiệp, nông nghiệp và dân cư. Đồng thời, cần phục hồi các khu vực đất ngập nước để tăng cường khả năng tự làm sạch của hệ sinh thái.

5.2. Triển Khai Dự Án Phát Triển Nông Nghiệp Bền Vững

Phát triển nông nghiệp bền vững là một giải pháp quan trọng để giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường và đa dạng sinh học. Cần khuyến khích các hộ nông dân áp dụng các phương pháp canh tác thân thiện với môi trường, như sử dụng phân bón hữu cơ, hạn chế sử dụng thuốc bảo vệ thực vật và luân canh cây trồng. Cần hỗ trợ các hộ nông dân tiếp cận với các công nghệ và kỹ thuật canh tác tiên tiến.

VI. Kết Luận Hướng Nghiên Cứu Quy Hoạch Sông Đa Dâng

Nghiên cứu quy hoạch sinh thái lưu vực sông Đa Dâng đã cung cấp cơ sở khoa học quan trọng cho việc quản lý và bảo vệ tài nguyên thiên nhiên. Kết quả nghiên cứu cho thấy cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên liên quan và áp dụng các giải pháp bền vững để đảm bảo phát triển bền vững cho lưu vực sông. Hướng nghiên cứu tiếp theo cần tập trung vào đánh giá chi tiết hơn tác động của biến đổi khí hậu đến tài nguyên nước và đa dạng sinh học, xây dựng các kịch bản quy hoạch linh hoạt và phát triển các công cụ hỗ trợ quyết định dựa trên sự tham gia của cộng đồng.

6.1. Tầm Quan Trọng Hợp Tác Giữa Các Bên Liên Quan

Sự hợp tác chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý nhà nước, các tổ chức khoa học, doanh nghiệp và cộng đồng địa phương là yếu tố then chốt để đảm bảo thành công của quy hoạch sinh thái. Cần xây dựng cơ chế phối hợp hiệu quả để chia sẻ thông tin, giải quyết các xung đột lợi ích và đảm bảo sự tham gia tích cực của tất cả các bên.

6.2. Nghiên Cứu Thêm về Biến Đổi Khí Hậu và Ứng Phó

Nghiên cứu sâu hơn về tác động của biến đổi khí hậu đến tài nguyên nước, đa dạng sinh học và sinh kế của người dân địa phương là cần thiết để xây dựng các giải pháp ứng phó hiệu quả. Cần phát triển các mô hình dự báo chính xác hơn và xây dựng các kịch bản quy hoạch linh hoạt để thích ứng với những thay đổi trong tương lai.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN 3k>k>+>k 3k 2k >k 3k 3k 3k >k sk>k Nguyễn Thị Mai HO TRO QUYET DINH LUAN AN TIEN SI SINH HOC Hà Nội - 2012 _ ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN 3k 3k 3k >k 3k >k >k >k 3k 3k >k >k ok Nguyễn Thị Mai NGHIÊN CỨU QUY HOẠCH SINH THÁI LƯU VỰC SÔNG ĐA DÂNG THUỘC THƯỢNG NGUÒN SONG DONG NAI - BƯỚC ĐẦU UNG DỤNG HỆ HỖ TRỢ QUYÉT ĐỊNH LUAN AN TIEN SI SINH HOC NGƯỜI HƯỚNG DAN KHOA HOC: 1. Mai Dinh Yén 2. Nguyén Kim Loi Hà Nội - 2012 MỤC LỤC tối CAMBAN CC loa DANHMỤCCÁC€CHŨvIÉFTẤT lMODAU| WS—TT m— —‘smGb Giới hạn khônggian \và rà phạm vvii nghiên cự cau cứu il 1 Khai niệm vềquy hoạch sinh thái. ol 11, Khái niệm vềê quyhoạch l2 5 Khái niệm về quy hoạch môi n trườngstn 1.

Khai niém vé quyhoạchsinh thái 1."Nhữngnghiên cứu về quyhoạch sinh thái ở ¢ ï ViệtNam. Tổng quan về hệ hỗ trợ quyết định T121 Định nghĩa dã hệ hỗ ng quyếtđịnh. 13a Tịch S phát tiễn sọ Dss_. 133 Thank nhần sia DSS.

Tổng quan về các công trình nghiên cứu liên quan đến lưu vực sông Đa, Dâng, tỉnh Lâm Dong Ị. BOI TƯỢNG VÀPHƯƠNGPHÁP NGHIÊN CUU___ '21, Đối tượng và phạm vi nghiên cứu - 32 2. Phương pháp nghiên cứu .Phuong phap diéu tra, khảo sát thực địa,phân._ Phuongphapphantíchtổng hop 5ã4“Phương pháp bản laGls ".,ÔỎ | 23 Nội dụng quy hoạch sink th hvvựcc sôngDaDangnn _— l2 3 Nội dung a 5 3. "Nguyên1 tắc C¡chung ci cuaa quy "hoạch sinh tháilưuvvựcc sông‘Da Dâng 43.

Các bước trong nghiên cứu quy hoạch sinh thái lưu vực sông Da| 44 Dâng tỉnh Lâm Đồng ị 3.hệ sinh thái ở¢ lưuvvựcc sôngDaDang 3. Nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến ĐDSH lưu. vựcsông Đa Dâng tỉnh Lâm Đồng 3. Các nhân tố hìnhthànhcảnh.quan trong hmvVỰCc sông.

Cầu trúc cảnh.quanlưu vực sông. ‘Ung dunghệ hỗ trợ quyết địnhlàm cơ sở khoahoe tr trongnghiên ccứu quy. hoạch sinhthái lưu vựcsông.Đa Dang,tinh Lam Dong | 33. Những vấn đề cần quan tâm trong quy hoạchsinh thái lưu vvực ‘Da Dang 3.giáthực trạng vvềé công tác:quảnWyvabao tồnDDSH tai | cac he sinh thai của a lưu Vực sông.

Những vvấn đề ưu tiên trong quy"hoạch ssinh thái \và các> gia H3. ị pháp bảo tồn ĐDSH và da dạng HST trong lưu vực ị | 3. Định hướng quy hoạch sinh thái lưu vực sông Đa Dâng, tỉnh Lâm. 116 | Đồng _ | Kết luận.,ÔỎ CÁC CÔNG TRÌNHKHOA HỌCLIÊN QUAN DENLUAN ÁN.

DANH MỤC CÁC CHỮ VIET TAT BTTN Bảo tồn thiên nhiên BTNMT Bộ Tài nguyên và Môi trường CQ Canh quan DD Da dang DDSH Da dang sinh hoc GIS Hệ thống thông tin dia lý HST Hệ sinh thái QHST Quy hoạch sinh thái QHMT Quy hoạch môi trường QHSDD Quy hoạch sử dụng đất QHSTCQ Quy hoach sinh thai canh quan QLMT Quan lý môi trường QLTH Quản lý tổng hợp STH Sinh thái học STCQ Sinh thai canh quan UBND Uy ban nhan dan DSS Decision Support System SWAT Soil and Water Assessment Tool DANH MUC CAC BANG Trang Bang 1. Tương quan với các hệ xử ly dir liệu điện tử theo 5 thuộc tính 19 ởDSS Bang 2. Các dữ liệu gốc thành lập bản đồ sinh thái cảnh quan 39 Bang 2.2 Dữ liệu đầu vào cho mô hình SWAT 49 Bang 2. Thông tin về các tập tin dữ liệu thời tiết 49 Bang 2.

Các loại đất trong lưu vực sông Da Dang 50 Bang 2.5 Các loại hình sử dụng đất trong lưu vực sông Da Dang 51 Bang 3.1 Thống kê hiện trang đa dạng loài thuộc lưu vực sông Da Dang 55 Bang 3.2 Số lượng họ, chi (giống) và loài thực vật có mạch tại lưu vực 56 Đa Dâng Bang 3.3 Số loài, họ trong các bộ Thú lưu vực sông Da Dang 67 Bang 3. Thành phần cấu trúc các loài chim lưu vực nghiên cứu 59 Bang 3. Thành phan cấu trúc các loài bò sát, ếch nhái sông Da Dang 61 Bang 3. Thành phân câu trúc các loài thực vật nôi lưu vực sông Đa 62 Dâng Bang 3.

Thành phân câu trúc các loài cá lưu vực sông Đa Dâng 63 Bang 3. Các yếu tố khí hậu - thời tiết ở Đà Lạt và các trạm gần tỉnh 80 Lâm Đông Bang 3. Hệ thống phân loại cảnh quan khu vực nghiên cứu 99 Bang 3. Hiện trạng các hệ sinh thái lưu vực sông Đa Dâng (Kịch bản 1) 119 Bang 3.

Hiện trạng các hệ sinh thái lưu vực sông Đa Dâng (Kịch bản 2) 120 Bang 3. Hiện trạng các hệ sinh thái lưu vực sông Đa Dâng (Kịch bản 3) 121 Bang 3. Diễn biến lượng mưa và lưu lượng nước lưu vực Da Dang 122 (kịch ban 1) Bang 3. Diễn biến lưu lượng nước trung bình tháng trong năm theo 3 123 kịch bản Bang 3.

Giá trị lưu lượng tháng giai đoạn 2005 — 2010 theo 3 kịch bản 124 Bảng 3. Thay đổi giá trị lưu lượng nước lưu vực sông Da Dang theo 126 tháng của kịch ban 2 so với kịch ban 1 Bảng 3. Lưu lượng nước tháng so sánh kịch bản 3 với kịch bản 1 127 Bảng 3. Diễn biến lưu bồi lắng trung bình tháng trong năm theo 3 kịch 128 bản Bảng 3.

Giá trị lượng bồi lắng tháng giai đoạn 2005 — 2010 theo 3kịch 130 bản Bảng 3. Thay đổi giá trị lượng bồi lắng lưu vực sông Da Dang theo 131 mùa tại kịch bản 2 và 3 so với kịch ban l DANH MỤC CÁC HÌNH VE VÀ BẢN DO Trang Hình 1. Các mức độ của cấu trúc ra quyết định (NCGIA) 20 Hình 1. Các thành phần chính của DSS 21 Hình 2.

VỊ trí lưu vực sông Đa Dâng, tỉnh Lâm Đồng 30 Hình 2. Bản đồ hành chính lưu vực sông Da Dang 30 Hình 2.3 Các bước thành lập bản đồ sinh thái cảnh quan lưu vực sông 4I Đa Dâng Hình 2. Sơ đồ thành lập bản đồ phân bồ các hệ sinh thái 46 Hình 2. Quy trình nghiên cứu quy hoạch sinh thái lưu vực sông Da 47 Dâng Hình 2.

Bản đồ hiện trạng sử dụng đất năm 2010 48 Hình 2.7 Kết quả phân chia các tiểu lưu vực trong mô hình SWAT 53 Hình 3. Hệ sinh thai rừng nguyên sinh 65 Hình 3. Hệ sinh thái rừng thứ sinh 68 Hình 3. Hệ sinh thái rừng trồng 68 Hình 3.4 Hệ sinh thái ruộng lúa 70 Hình 3.

Hệ sinh thai cây hoa màu va cây cảnh 70 Hình 3. Hệ sinh thái cây trồng lâu năm 72 Hình 3. Hệ sinh thái trảng cỏ lau, cây bụi 72 Hình 3. Hệ sinh thái khu dân cư 74 Hình 3.

Hệ sinh thái sông, suối 77 Hình 3. Hệ sinh thái ao, hồ 77 Hình 3. Bản đồ địa chất lưu vực sông Da Dang, tinh Lâm Đồng 83 Hình 3. Bản đồ dat lưu vực sông Da Dang, tinh Lâm Đồng 85 Hình 3.

Ban đồ hiện trạng rừng lưu vực sông Da Dang, tỉnh Lâm Đồng 89 Hình 3. Bản đồ sinh thái cảnh quan lưu vực sông Da Dang, tỉnh Lam 100 Đông Hình 3. Chú giải bản đồ sinh thái cảnh quan 100 Hình 3. Bản đồ phân bố hiện trạng đa dạng hệ sinh thái lưu vực sông 118 Đa Dâng Hình 3.

Quy hoạch sinh thái lưu vực sông sông Đa Dâng (Kịch bản 2) 119 Hình 3. Quy hoạch sinh thái lưu vực sông sông Da Dang (Kịch bản 3) 121 Hình 3. Diễn biến lưu lượng nước lưu vực sông Đa Dâng theo năm của 124 3 kịch bản Hình 3. Diễn biến lưu lượng nước theo tháng của lưu vực sông Da 125 Dâng theo 3 kịch bản Hình 3.

Diễn biến lượng bồi lắng lưu vực sông Đa Dâng giai đoạn 129 2005 - 2020 Hình 3. Diễn biến lượng bồi lắng theo tháng giai đoạn 2005 và 2010 129 theo 3 kịch bản MỞ DAU 1. TINH CAP THIET CUA DE TÀI Việt Nam là một trong những quốc gia được thế giới luôn quan tâm bởi có tính đa dạng sinh học cao nhưng đồng thời cũng có nền kinh tế tăng trưởng liên tục trong những năm gần đây. Tuy nhiên, sự phát triển kinh tế một cách nhanh chóng sẽ tác động không nhỏ đến môi trường chung, trong đó có môi trường nước và đa dạng sinh học.

Hiện tại, các hệ thông sông ở miền Bắc và miền Nam đều nằm trong tình trạng ô nhiễm do phải chứa đựng và luân chuyên một khối lượng nước thải không lồ từ nền công nghiệp, nông nghiệp,. cũng như chịu tác động lớn từ xây dựng cơ sở hạ tang và chuyên đổi mục đích sử dụng đất. Những nguyên nhân này đã làm cho hệ sinh thái trong các lưu vực mat cân bang, môi trường nước mat đi khả năng tự làm sạch và gây hủy hoại đa dạng sinh học. Do đó, điều đáng được quan tâm hiện nay là phải phân tích các mối quan hệ trong hệ sinh thái, tiến hành các nghiên cứu dé hiểu rõ chúng, từ đó đưa ra các giải pháp quy hoạch, quản lý, bảo vệ và sử dụng các nguồn tài nguyên thiên nhiên trong lưu vực một cách hợp lý.

Khi khoa học công nghệ chưa phát triển, quản lý tài nguyên theo hướng cô điển là tập trung quản lý từng tài nguyên riêng lẽ hay quản lý riêng rẽ từng thành phần của hệ sinh thái, quản lý môi trường nước, môi trường không khí hoặc đất đai,. Mặt khác, trong quản lý các hệ sinh thái, nhiều khi còn phân tách riêng các thành phần nhỏ hơn nữa tùy thuộc vào người sử dụng. Do vậy, trong những năm gan đây, quản lý toàn bộ lưu vực sông được xem là cách tiếp cận hợp lý hơn dé vừa khai thác vừa bảo vệ tài nguyên. Đây cũng là cách làm tối ưu hóa việc sử dụng tài nguyên trong lưu vực như làm tối đa sự cung cấp nước, hạn chế tối đa các vấn đề xói mòn và bồi lắng, lũ lụt và hạn hán.

Tuy nhiên, để có thé quản ly lưu vực sông một cách bền vững, công việc đầu tiên cần làm là quy hoạch sinh thái. Khi tiến hành các nghiên cứu để quy hoạch sinh thái, ngoài phương pháp truyền thong là khảo sát thực địa và phân tích tông hợp, các nhà sinh thái học còn ứng dụng kết hợp các thành tựu về khoa học công nghệ như GIS và một số mô hình có liên quan. Sự kết hợp này mang lại hiệu quả cao, vừa không mat quá nhiều thời gian, vừa chính xác và dé dàng cập nhật các sô liệu.