Luận văn thạc sĩ về quy hoạch và phát triển lâm trường Bến Hải, tỉnh Quảng Trị giai đoạn 2007-2015

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu quy hoạch đổi mới và phát triển lâm trường Bến Hải, Quảng Trị giai đoạn 2007-2015, mang lại cái nhìn sâu sắc về phát triển bền vững.

• Tác giả: Võ Văn Hưng
• Người hướng dẫn: PGS.TS Trần Hữu Viên
• Trường học: Trường Đại học Lâm nghiệp
• Chuyên ngành: Lâm học
• Đề tài: Nghiên Cứu Quy Hoạch, Đổi Mới Và Phát Triển Lâm Trường Bến Hải, Tỉnh Quảng Trị Giai Đoạn 2007 - 2015
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2007
• Địa điểm: Hà Tây

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Nhận thức chung về quy hoạch lâm nghiệp
• 1.2. Quy hoạch đất lâm nghiệp trên thế giới
• 1.3. Quy hoạch đất lâm nghiệp ở Việt nam
• 1.3.1. Một số kết quả về QHSDĐ lâm nghiệp
• 1.3.2. Một số nhận xét về công tác QHSDĐ trong những năm qua
• 1.3.3. Một số chính sách về công tác quản lý đất đai và QHSDĐ

Tóm tắt

I. Tổng quan về quy hoạch lâm trường Bến Hải Quảng Trị

Quy hoạch lâm trường Bến Hải, Quảng Trị giai đoạn 2007-2015 là một phần quan trọng trong chiến lược phát triển lâm nghiệp của tỉnh. Với tổng diện tích tự nhiên lên đến 474.415 ha, trong đó gần 70% diện tích được quy hoạch cho lâm nghiệp, việc phát triển bền vững ngành lâm nghiệp là rất cần thiết. Nghiên cứu này không chỉ nhằm cải thiện hiệu quả sản xuất mà còn bảo vệ tài nguyên rừng, góp phần vào sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

1.1. Tầm quan trọng của quy hoạch lâm nghiệp

Quy hoạch lâm nghiệp đóng vai trò quan trọng trong việc sử dụng hợp lý tài nguyên rừng. Nó giúp xác định các khu vực cần bảo tồn và phát triển, từ đó đảm bảo sự bền vững cho hệ sinh thái và phát triển kinh tế địa phương.

1.2. Lịch sử phát triển lâm trường Bến Hải

Lâm trường Bến Hải đã trải qua nhiều giai đoạn phát triển, từ việc phục hồi rừng sau chiến tranh đến việc áp dụng các chính sách mới nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất. Những thay đổi này đã tạo ra những cơ hội và thách thức cho ngành lâm nghiệp tại địa phương.

II. Vấn đề và thách thức trong quy hoạch lâm trường

Mặc dù đã có nhiều nỗ lực trong việc quy hoạch lâm trường Bến Hải, nhưng vẫn còn nhiều vấn đề cần giải quyết. Tình trạng lấn chiếm đất đai, quản lý tài nguyên rừng chưa hiệu quả, và việc ứng dụng công nghệ mới vào sản xuất còn chậm là những thách thức lớn. Những vấn đề này không chỉ ảnh hưởng đến hiệu quả sản xuất mà còn đến đời sống của người dân địa phương.

2.1. Tình trạng lấn chiếm và tranh chấp đất đai

Lấn chiếm đất đai giữa hộ dân và lâm trường vẫn diễn ra phổ biến, gây ra nhiều tranh chấp và khó khăn trong quản lý. Việc giải quyết vấn đề này đòi hỏi sự can thiệp kịp thời từ các cơ quan chức năng.

2.2. Ứng dụng công nghệ trong sản xuất lâm nghiệp

Việc ứng dụng công nghệ mới vào sản xuất lâm nghiệp còn hạn chế. Nhiều lâm trường vẫn sử dụng giống cây cũ, kỹ thuật canh tác lạc hậu, dẫn đến hiệu quả sản xuất không cao.

III. Phương pháp quy hoạch lâm trường hiệu quả

Để giải quyết các vấn đề hiện tại, việc áp dụng các phương pháp quy hoạch lâm trường hiệu quả là rất cần thiết. Các phương pháp này không chỉ giúp tối ưu hóa việc sử dụng đất mà còn đảm bảo sự phát triển bền vững cho ngành lâm nghiệp.

3.1. Quy hoạch sử dụng đất lâm nghiệp bền vững

Quy hoạch sử dụng đất lâm nghiệp bền vững cần được thực hiện dựa trên các nguyên tắc bảo vệ môi trường và phát triển kinh tế. Điều này bao gồm việc xác định rõ ràng các khu vực cần bảo tồn và phát triển.

3.2. Tham gia của cộng đồng trong quy hoạch

Sự tham gia của cộng đồng trong quy hoạch lâm nghiệp là rất quan trọng. Các phương pháp như PRA (Phương pháp Đánh giá Nhanh có Sự Tham gia) đã cho thấy hiệu quả trong việc thu thập thông tin và xây dựng kế hoạch phát triển.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu về quy hoạch lâm trường Bến Hải đã chỉ ra nhiều ứng dụng thực tiễn. Những chính sách và phương pháp mới đã được áp dụng, giúp nâng cao hiệu quả sản xuất và bảo vệ tài nguyên rừng. Các dự án lâm nghiệp đã góp phần cải thiện đời sống của người dân địa phương.

4.1. Các dự án lâm nghiệp thành công

Nhiều dự án lâm nghiệp đã được triển khai thành công, giúp tăng cường khả năng sản xuất và bảo vệ môi trường. Những dự án này không chỉ tạo ra nguồn thu nhập cho người dân mà còn góp phần bảo tồn đa dạng sinh học.

4.2. Đánh giá tác động môi trường

Đánh giá tác động môi trường là một phần quan trọng trong quy hoạch lâm trường. Việc này giúp xác định các tác động tiêu cực và tìm ra các biện pháp khắc phục kịp thời.

V. Kết luận và tương lai của quy hoạch lâm trường

Quy hoạch lâm trường Bến Hải, Quảng Trị giai đoạn 2007-2015 đã đạt được nhiều kết quả tích cực. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức cần phải vượt qua. Tương lai của quy hoạch lâm trường phụ thuộc vào việc áp dụng các phương pháp bền vững và sự tham gia của cộng đồng.

5.1. Định hướng phát triển lâm nghiệp bền vững

Định hướng phát triển lâm nghiệp bền vững cần được xác định rõ ràng, với các mục tiêu cụ thể nhằm bảo vệ tài nguyên rừng và nâng cao hiệu quả sản xuất.

5.2. Vai trò của chính sách trong quy hoạch

Chính sách của Nhà nước đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ quy hoạch lâm trường. Các chính sách cần được điều chỉnh để phù hợp với thực tiễn và nhu cầu phát triển của địa phương.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tỉnh Quảng Trị có tổng diện tích tự nhiên đạt 474.415 ha, trong đó gần 70% là đất quy hoạch phát triển lâm nghiệp, khẳng định vai trò trụ cột của ngành rừng đối với sự phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường sinh thái toàn tỉnh. Trong hệ thống lâm nghiệp địa phương, 4 lâm trường quốc doanh từng quản lý tới 94.619 ha đất, chiếm 19,9% diện tích tự nhiên của tỉnh và 28,6% tổng quỹ đất lâm nghiệp. Tuy nhiên, khi chuyển đổi sang nền kinh tế thị trường, các mô hình lâm trường quốc doanh bộc lộ nhiều điểm nghẽn nghiêm trọng: hiệu quả sử dụng đất chưa cao, ranh giới quản lý thiếu rõ ràng, công nghệ canh tác lạc hậu và tình trạng tranh chấp đất đai với người dân địa phương diễn ra phức tạp.

Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn theo Nghị quyết số 28-NQ/TW của Bộ Chính trị và Nghị định số 200/2004/NĐ-CP của Chính phủ, đề tài tập trung giải quyết bài toán quy hoạch lại quỹ đất, đổi mới tổ chức và chuyển đổi cơ chế quản lý tại Lâm trường Bến Hải. Mục tiêu cụ thể của nghiên cứu là đánh giá toàn diện điều kiện tự nhiên, tài nguyên rừng và hiệu quả sản xuất kinh doanh trên diện tích 28.422 ha do lâm trường quản lý; từ đó xây dựng phương án chuyển đổi sang mô hình Công ty Trách nhiệm hữu hạn một thành viên Lâm nghiệp giai đoạn 2007 - 2015 theo các tiêu chuẩn quản lý rừng bền vững.

Phạm vi nghiên cứu được triển khai trực tiếp trên địa bàn 7 xã thuộc huyện Vĩnh Linh (gồm Vĩnh Ô, Vĩnh Hà, Vĩnh Khê, Vĩnh Chấp, Vĩnh Sơn, Vĩnh Long, Vĩnh Thuỷ) với khung thời gian dữ liệu từ năm 2003 đến 2006 và tầm nhìn quy hoạch đến năm 2015. Ý nghĩa của nghiên cứu thể hiện rõ qua việc thiết lập phương án tổ chức kinh doanh hiệu quả cho 7.234 ha rừng sản xuất, tối ưu hóa nguồn thu 7 đến 8 tỷ đồng mỗi năm từ 1.380 ha rừng thông nhựa, đồng thời bảo đảm việc làm và an sinh cho 191 cán bộ công nhân viên cùng hơn 200 lao động thời vụ tại chỗ.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng tích hợp giữa lý thuyết sinh thái học về quy hoạch sử dụng đất và lý thuyết chuyển đổi doanh nghiệp nhà nước trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Lý thuyết sinh thái về quy hoạch sử dụng đất của Haber (năm 1972) nhấn mạnh mối quan hệ cân bằng giữa tính đa dạng, sự ổn định của hệ sinh thái với năng suất sinh học và khả năng tự điều chỉnh của tài nguyên đất rừng. Song song với đó, nghiên cứu vận dụng các quan điểm đổi mới doanh nghiệp theo Nghị quyết số 28-NQ/TW và Nghị định số 200/2004/NĐ-CP nhằm phân định rõ giữa nhiệm vụ sản xuất kinh doanh và nhiệm vụ công ích bảo vệ môi trường.

Khung phân tích của đề tài xoay quanh mô hình đánh giá đa mục tiêu kết hợp ba trụ cột phát triển bền vững: kinh tế, xã hội và môi trường. Trong đó, hệ thống khái niệm cốt lõi được định hình chặt chẽ, bao gồm:

1. Lâm trường quốc doanh: Tổ chức kinh tế nhà nước thực hiện chức năng quản lý, bảo vệ và phát triển tài nguyên rừng được giao.
2. Quy hoạch sử dụng đất lâm nghiệp: Hoạt động phân bổ không gian và định hướng sử dụng quỹ đất tối ưu cho từng loại rừng theo quy chuẩn kỹ thuật.
3. Quản lý rừng bền vững: Phương thức quản trị bảo đảm duy trì trữ lượng, chất lượng rừng và giá trị sinh thái dài hạn mà không làm suy thoái nguồn tài nguyên.
4. Chuyển đổi mô hình doanh nghiệp: Quá trình tái cấu trúc pháp lý và tài chính để chuyển lâm trường thành Công ty Trách nhiệm hữu hạn một thành viên hoạt động tự chủ theo Luật Doanh nghiệp.

Mô hình nghiên cứu phân tích toàn diện thực trạng từ 368 lâm trường quốc doanh trên toàn quốc quản lý 5.794.000 ha đất để đúc kết bài học thực tiễn áp dụng trực tiếp cho địa bàn nghiên cứu.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp thu thập từ Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Quảng Trị, Chi cục Kiểm lâm, số liệu rà soát quy hoạch 3 loại rừng năm 2004 và các báo cáo tài chính giai đoạn 2003 - 2005 của Lâm trường Bến Hải. Nguồn dữ liệu sơ cấp được điều tra trực tiếp thông qua khảo sát thực địa và đánh giá nông thôn có sự tham gia của người dân (PRA) tại 7 xã khu vực vùng đệm.

Về phương pháp chọn mẫu điều tra rừng, đề tài thiết lập các tuyến khảo sát thực địa kết hợp phương pháp lập ô tiêu chuẩn định hình. Cụ thể: đối với rừng trồng, tại mỗi cấp tuổi tiến hành lập 3 ô tiêu chuẩn với diện tích 1.000 m2 mỗi ô để đo đếm đường kính, chiều cao và trữ lượng; đối với rừng tự nhiên, tại mỗi trạng thái rừng (rừng giàu, rừng trung bình, rừng nghèo, rừng phục hồi) lập 3 ô tiêu chuẩn diện tích 1.000 m2 để thu thập các chỉ tiêu cấu trúc lâm học và khả năng tái sinh tự nhiên.

Phương pháp phân tích tài chính động được lựa chọn làm công cụ đánh giá chính thông qua việc tính toán các chỉ số: Giá trị hiện tại thuần túy (NPV), Tỷ lệ hoàn vốn nội bộ (IRR), Tỷ số lợi ích trên chi phí (BCR) và Thu nhập tương đương hàng năm (AEV). Lý do lựa chọn phương pháp động là vì chu kỳ kinh doanh lâm nghiệp kéo dài từ 5 đến 15 năm, đòi hỏi phải tính đến yếu tố chiết khấu và giá trị thời gian của dòng tiền. Bên cạnh đó, phương pháp bản đồ và hệ thống thông tin địa lý được ứng dụng để xây dựng bản đồ quy hoạch tỷ lệ 1:10.000, giúp số hóa ranh giới quản lý cho 18.861 ha đất rừng phòng hộ và 7.234 ha đất rừng sản xuất trong mốc thời gian quy hoạch 2007 - 2015.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, kết quả nghiên cứu chỉ ra sự bất cập sâu sắc trong cơ cấu phân bổ quỹ đất và chất lượng tài nguyên rừng. Trong tổng số 28.422 ha đất tự nhiên do Lâm trường Bến Hải quản lý, đất lâm nghiệp chiếm 26.095 ha (tương đương 91,8%). Rừng tự nhiên có diện tích 15.585 ha, chiếm tới 93,4% tổng diện tích rừng tự nhiên toàn huyện Vĩnh Linh với tổng trữ lượng 1.536.781 m3. Tuy nhiên, chất lượng rừng tự nhiên bị suy thoái nghiêm trọng: diện tích rừng nghèo chiếm tỷ trọng áp đảo với 52,1% (8.118 ha, trữ lượng 608.850 m3), rừng phục hồi chiếm 15,1% (2.347 ha), rừng trung bình chiếm 27,6% (4.301 ha), trong khi diện tích rừng giàu chỉ chiếm vỏn vẹn 5,2% (819 ha, trữ lượng 188.370 m3).

Thứ hai, tiềm năng rừng trồng bước đầu mang lại giá trị kinh tế then chốt nhưng cơ cấu loài cây còn thiếu đa dạng. Đơn vị đang quản lý 6.696 ha rừng trồng, gồm 2.316 ha Thông nhựa thuần loài trồng trước năm 1992, 1.504 ha rừng dự án 327, 1.712 ha rừng dự án 661 và 1.164 ha Keo lai giâm hom kinh tế. Điểm sáng lớn nhất là diện tích 1.380 ha thông nhựa đang trong giai đoạn khai thác ổn định, đạt sản lượng 800 đến 1.000 tấn nhựa mỗi năm, đem về nguồn doanh thu từ 7 đến 8 tỷ đồng/năm.

Thứ ba, hiệu quả sản xuất kinh doanh và năng suất lao động trước sắp xếp còn thấp so với tiềm năng quỹ đất. Năm 2003, doanh thu của lâm trường đạt 10.037 triệu đồng, nộp ngân sách 309 triệu đồng và lợi nhuận trước thuế đạt 380 triệu đồng. Bộ máy biên chế gồm 191 cán bộ công nhân viên (166 lao động trực tiếp và 25 lao động gián tiếp). Dù đơn vị có lãi nhưng tỷ suất lợi nhuận trên tổng tài sản còn rất khiêm tốn, bộ máy cồng kềnh và áp lực giải quyết chế độ cho lực lượng lao động dôi dư theo Nghị định 41/2002/NĐ-CP là rất lớn.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi khiến chất lượng rừng tự nhiên đạt mức thấp (52,1% rừng nghèo) là do hậu quả nặng nề của chiến tranh tại vĩ tuyến 17, tác động của chất độc hóa học cùng tình trạng khai thác quá mức và tập quán canh tác nương rẫy kéo dài nhiều thập kỷ. Ngoài ra, việc đầu tư sản xuất kinh doanh trước đây phụ thuộc lớn vào vốn ngân sách thông qua các chương trình như Dự án 327 và Dự án 661 (chiếm tổng cộng 3.216 ha rừng trồng), khiến lâm trường thụ động trong việc thâm canh rừng gỗ lớn và phát triển thị trường chế biến sâu.

So sánh với bức tranh tổng thể của 368 lâm trường quốc doanh trên cả nước (nơi thu nhập bình quân của người lao động chỉ đạt 525.000 đồng/tháng và 41,6% số đơn vị rơi vào tình trạng hòa vốn hoặc thua lỗ), Lâm trường Bến Hải sở hữu lợi thế cạnh tranh vượt bậc nhờ nguồn thu ổn định từ 1.380 ha thông nhựa và vị thế doanh nghiệp có doanh thu trên 10 tỷ đồng. Tuy nhiên, sự phân định chưa rõ ràng giữa chức năng công ích phòng hộ và hoạt động kinh doanh đã kìm hãm tốc độ tái đầu tư thâm canh.

Về mặt trực quan hóa, toàn bộ dữ liệu hiện trạng tài nguyên được mô phỏng chi tiết thông qua biểu đồ phân bố 4 trạng thái rừng tự nhiên (rừng nghèo chiếm 52,1%, rừng trung bình 27,6%, rừng phục hồi 15,1% và rừng giàu 5,2%) cùng hệ thống bảng số liệu cân đối tài chính dự phóng giai đoạn 2007 - 2015. Các kết quả này chứng minh rằng việc chuyển đổi mô hình sang Công ty Trách nhiệm hữu hạn một thành viên là con đường tất yếu để tối ưu hóa nguồn lực tài chính và quản trị đất đai.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, chuyển đổi toàn diện mô hình tổ chức và cơ cấu quản trị doanh nghiệp. Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Trị và Ban lãnh đạo lâm trường cần tiến hành chuyển đổi Lâm trường Bến Hải thành Công ty Trách nhiệm hữu hạn một thành viên Lâm nghiệp Bến Hải do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ theo đúng Nghị định số 200/2004/NĐ-CP và Nghị định số 98/2006/NĐ-CP. Lộ trình thực hiện hoàn thành dứt điểm trong giai đoạn 2007 - 2008, chuyển toàn bộ bộ máy sang cơ chế tự chủ, tự chịu trách nhiệm về tài chính và hạch toán kinh doanh độc lập.

Thứ hai, tái cấu trúc không gian quản lý và rà soát bàn giao đất đai. Đơn vị cần phân định ranh giới rõ ràng trên thực địa: chuyển giao toàn bộ 18.861 ha đất rừng phòng hộ đầu nguồn về các Ban quản lý rừng phòng hộ của tỉnh hoặc nhận khoán bảo vệ theo đơn đặt hàng dịch vụ công ích từ ngân sách nhà nước; tập trung toàn bộ nguồn lực để quản trị 7.234 ha đất rừng sản xuất. Hoàn thành công tác cắm mốc ranh giới và cấp 100% Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất trong giai đoạn 2007 - 2010 nhằm chấm dứt tình trạng lấn chiếm đất đai.

Thứ ba, đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ và mở rộng chuỗi giá trị lâm sản. Công ty cần đưa các giống Keo lai mô và Keo lai hom có năng suất cao từ 15 đến 20 m3/ha/năm vào trồng mới trên diện tích 3.000 ha đất sản xuất; áp dụng kỹ thuật khai thác nhựa thông tiên tiến trên 2.316 ha rừng thông để nâng sản lượng đạt mốc 1.200 tấn nhựa/năm vào năm 2015. Đồng thời, nâng cấp xưởng chế biến lâm sản để tinh chế tinh dầu thông và chế biến gỗ rừng trồng, mục tiêu tăng giá trị gia tăng ngành chế biến từ 15% đến 20% mỗi năm.

Thứ tư, đổi mới chính sách giao khoán và sắp xếp lực lượng lao động. Tiến hành phân loại và giải quyết chính sách dôi dư cho khoảng 30 đến 40 lao động lớn tuổi, sức khỏe giảm sút theo Nghị định số 41/2002/NĐ-CP. Áp dụng cơ chế khoán rừng ổn định lâu dài theo Nghị định số 135/2005/NĐ-CP cho 191 cán bộ công nhân viên và các hộ dân địa phương, bảo đảm mục tiêu nâng thu nhập bình quân của người lao động lên trên 1,5 triệu đồng/tháng vào năm 2015.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm thứ nhất là ban giám đốc và cán bộ quản lý tại các công ty lâm nghiệp, ban quản lý rừng phòng hộ trên toàn quốc. Luận văn cung cấp tài liệu tham khảo thực tiễn trong việc xây dựng đề án sắp xếp đổi mới doanh nghiệp, phân tách đất rừng sản xuất và đất rừng phòng hộ, cũng như lập kế hoạch sản xuất kinh doanh theo chu kỳ 5 đến 10 năm.

Nhóm thứ hai là các cơ quan hoạch định chính sách và quản lý nhà nước như Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Chi cục Kiểm lâm và Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Quảng Trị cùng các địa phương có diện tích rừng lớn. Tài liệu này đóng vai trò là cơ sở khoa học để đánh giá hiệu quả rà soát 3 loại rừng, phê duyệt phương án sử dụng đất và xây dựng các chương trình lâm nghiệp xã hội cấp huyện, tỉnh.

Nhóm thứ ba là giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học thuộc các chuyên ngành Lâm học, Quản lý tài nguyên rừng và Kinh tế nông lâm nghiệp. Công trình này là một nghiên cứu tình huống điển hình về phương pháp điều tra ô tiêu chuẩn 1.000 m2, kỹ thuật phân tích tài chính lâm nghiệp động (NPV, IRR, BCR) và phương pháp đánh giá có sự tham gia của người dân (PRA).

Nhóm thứ tư là các tổ chức phi chính phủ, tổ chức quốc tế tài trợ cho các dự án lâm nghiệp bền vững và phát triển sinh kế miền núi. Công trình mang lại cái nhìn sâu sắc về phương thức lồng ghép bảo vệ môi trường vùng đầu nguồn hồ La Ngà, hồ Bảo Đài với mục tiêu xóa đói giảm nghèo cho đồng bào dân tộc thiểu số tại 7 xã huyện Vĩnh Linh.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao việc đổi mới mô hình Lâm trường Bến Hải giai đoạn 2007 - 2015 lại mang tính cấp bách? Việc đổi mới giúp chấm dứt tình trạng bao cấp, xóa bỏ chồng chéo trong quản lý 28.422 ha đất, giải quyết tình trạng 52,1% rừng tự nhiên bị nghèo kiệt và phân tách rõ ràng nhiệm vụ công ích với sản xuất kinh doanh theo đúng tinh thần của Nghị quyết 28-NQ/TW.

Cơ cấu quỹ đất của Lâm trường Bến Hải trước khi thực hiện quy hoạch được phân bổ như thế nào? Theo kết quả rà soát quy hoạch, trong tổng số 28.422 ha đất tự nhiên, đất lâm nghiệp chiếm 26.095 ha (91,8%), gồm 18.861 ha đất rừng phòng hộ và 7.234 ha đất rừng sản xuất. Phần diện tích còn lại gồm 1.194 ha đất nông nghiệp và 1.133 ha đất chuyên dùng, khu cư dân nông thôn.

Nguồn thu và sản phẩm chủ lực nào tạo nên lợi thế kinh tế vững chắc cho đơn vị? Nguồn thu chủ lực xuất phát từ diện tích 1.380 ha rừng Thông nhựa khai thác cho sản lượng ổn định từ 800 đến 1.000 tấn nhựa mỗi năm, mang lại doanh thu bình quân từ 7 đến 8 tỷ đồng/năm, đóng góp phần lớn vào tổng doanh thu 10.037 triệu đồng của đơn vị.

Luận văn sử dụng những công cụ tài chính nào để chứng minh tính khả thi của phương án quy hoạch? Nghiên cứu áp dụng phương pháp phân tích tài chính động trên phần mềm máy tính với 4 chỉ tiêu kinh tế cơ bản: Giá trị hiện tại thuần túy (NPV), Tỷ lệ hoàn vốn nội bộ (IRR), Tỷ số lợi ích trên chi phí (BCR) và Thu nhập tương đương hàng năm (AEV) cho chu kỳ dự phóng 2007 - 2015.

Mô hình doanh nghiệp cụ thể nào được khuyến nghị áp dụng sau khi hoàn thành sắp xếp? Luận văn đề xuất chuyển đổi toàn diện thành Công ty Trách nhiệm hữu hạn một thành viên Lâm nghiệp Bến Hải do Nhà nước sở hữu 100% vốn theo Nghị định số 200/2004/NĐ-CP và Nghị định số 98/2006/NĐ-CP, vận hành theo cơ chế thị trường và tự chịu trách nhiệm tài chính.

Kết luận

• Hệ thống hóa hoàn chỉnh khung lý luận và phương pháp luận về quy hoạch sử dụng đất lâm nghiệp, chuyển đổi mô hình lâm trường quốc doanh sang doanh nghiệp tự chủ theo cơ chế thị trường.
• Đánh giá xác thực hiện trạng 28.422 ha đất tự nhiên, chất lượng 15.585 ha rừng tự nhiên và hiệu quả của 6.696 ha rừng trồng trên địa bàn 7 xã thuộc huyện Vĩnh Linh.
• Xây dựng phương án quy hoạch sản xuất kinh doanh có tính khả thi cao giai đoạn 2007 - 2015, tập trung thâm canh 7.234 ha đất rừng sản xuất và phát huy giá trị của 1.380 ha thông nhựa khai thác.
• Đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ về chuyển đổi sang Công ty TNHH một thành viên, hoàn thiện cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, đổi mới công nghệ chế biến và sắp xếp 191 lao động.
• Cung cấp cơ sở khoa học và bằng chứng thực tiễn vững chắc phục vụ công tác quản lý tài nguyên rừng và tái cơ cấu kinh tế lâm nghiệp trên địa bàn tỉnh Quảng Trị.

Về lộ trình tiếp theo, công tác cắm mốc ranh giới đất đai và hoàn thiện đề án chuyển đổi doanh nghiệp cần được triển khai ngay từ quý I/2007, phấn đấu hoàn thành toàn diện việc chuyển đổi pháp lý trong năm 2008 và ổn định sản xuất kinh doanh bền vững đến năm 2015. Các đơn vị lâm nghiệp và cơ quan quản lý nhà nước hãy khai thác ngay công trình nghiên cứu này để làm tài liệu chuẩn hóa quy trình đổi mới lâm trường và nâng cao hiệu quả kinh tế rừng địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Tỉnh Quảng Trị có tổng diện tích tự nhiên là 474.415 ha, trong đó có gần 70 % diện tích tự nhiên đất quy hoạch cho lâm nghiệp. Vì vậy, ngành lâm nghiệp có vị trí rất quan trọng trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội chung của toàn Tỉnh. Sau ngày giải phóng Miền Nam, thống nhất đất nước, trên địa bàn tỉnh Quảng Trị đã thành lập 4 LTQD với nhiệm vụ chủ yếu là nhanh chóng phủ xanh đất trống đồi núi trọc bị chiến tranh tàn phá, khai hoang mở rộng diện tích canh tác, phát triển sản xuất nông-lâm nghiệp; làm nòng cốt trong việc xây dựng một số vùng kinh tế mới, khôi phục, ổn định đời sống nhân dân sau chiến tranh; kết hợp phát triển kinh tế với bảo đảm an ninh, quốc phòng. Trong quá trình xây dựng và phát triển, nhất là từ khi thực hiện đường lối đổi mới của Đảng và Nhà nước, các LTQD trên địa bàn Tỉnh nói riêng và trên toàn quốc nói chung đã có những chuyển đổi quan trọng cả về tổ chức quản lý và nội dung, phương thức hoạt động, nâng cao hiệu quả sản xuất, kinh doanh, cải thiện đời sống người lao động.

Các LTQD đã đóng góp nhất định vào sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội, quan tâm đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng, giải quyết việc làm, cải thiện đời sống cho đồng bào các dân tộc, góp phần ổn định chính trị, bảo đảm trật tự an toàn xã hội. Tuy nhiên, khi chuyển sang nền kinh tế thị trường các LTQD bộc lộ nhiều nhược điểm như vấn đề sử dụng đất đai, quản lý đất đai, tài nguyên rừng chưa đạt hiệu quả cao; tình trạng lấn chiếm, tranh chấp đất đai giữa hộ dân với lâm trường còn xảy ra ở nhiều nơi; việc ứng dụng khoa học và công nghệ vào sản xuất chậm được đổi mới, chủ yếu vẫn sử dụng giống cây cũ, giống đã thoái hoá; kỹ thuật canh tác, trang thiết bị phục vụ sản xuất còn lạc hậu; sản phẩm của các lâm trường chưa đa dạng, chất lượng còn thấp. Sản xuất, kinh doanh đạt hiệu quả không cao, số lâm trường làm ăn có lãi chưa nhiều, mức nộp ngân sách hàng năm còn thấp. Đời sống cán bộ, công nhân LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 2 viên tuy đã được cải thiện, song so với yêu cầu còn chưa cao.

Bộ máy quản lý của các lâm trường tuy có giảm nhiều so với trước, nhưng vẫn còn cồng kềnh, hiệu quả điều hành chưa đáp ứng với yêu cầu mới. Để giải quyết những thực trạng trên, ngày 16/6/2003 Bộ Chính trị đã có Nghị quyết số 28–NQ/TW và ngày 03/12/2004 Chính phủ có Nghị định số 200/2004/NĐ-CP về sắp xếp, đổi mới và phát triển lâm trường quốc doanh theo phương hướng là phải phân biệt rõ nhiệm vụ sản xuất kinh doanh và nhiệm vụ công ích. Vì vậy, các lâm trường quốc doanh phải sắp xếp, đổi mới theo các hình thức là chuyển thành công ty TNHH 1 thành viên để thực hiện nhiệm vụ chính là SXKD hoặc chuyển thành các Ban QL rừng phòng hộ, đặc dụng để thực hiện nhiệm vụ công ích hoặc bị giải thể. Trước yêu cầu trên, việc nghiên cứu đổi mới và phát triển các lâm trường trên địa bàn tỉnh Quảng Trị là rất cần thiết, nhằm góp phần vào sự nghiệp bảo vệ và phát triển rừng theo xu hướng phát triển bền vững, đáp ứng với yêu cầu thực tiễn trong sản xuất kinh doanh, tác giả thực hiện đề tài "Nghiên cứu quy hoạch, đổi mới và phát triển lâm trƣờng Bến Hải tỉnh Quảng Trị giai đoạn 2007 - 2015".

LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 3 Chƣơng 1: TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Nhận thức chung về quy hoạch lâm nghiệp Quy hoạch nói chung và quy hoạch lâm nghiệp nói riêng là một hoạt động định hướng nhằm sắp xếp, bố trí sử dụng đất một cách hợp lý vào thời điểm hiện tại và phù hợp với mục tiêu trong tương lai. Vấn đề quy hoạch sử dụng đất có ý nghĩa cực kỳ quan trọng đối với nền kinh tế xã hội. Nếu quy hoạch sử dụng đất hợp lý thì nền kinh tế xã hội sẽ phát triển bền vững, trong điều kiện ngược lại thì sự phát triển của nền kinh tế xã hội sẽ gặp những cản trở, khó khăn.

Ngày nay, trong điều kiện nhu cầu của xã hội về đất đai canh tác, đất xây dựng cơ sở hạ tầng, nguyên liệu gỗ, củi, vv … ngày càng cao, tạo áp lực ngày càng lớn vào tài nguyên rừng và đất rừng thì vấn đề quy hoạch sử dụng đất lâm nghiệp một cách bền vững càng trở nên quan trọng và cấp thiết và đã trở thành một nguyên tắc hàng đầu trong chiến lược phát triển kinh tế xã hội của mỗi quốc gia nói riêng và trên toàn cầu nói chung. Quy hoạch đất lâm nghiệp trên thế giới Từ lâu, vấn đề quy hoạch lâm nghiệp đã được các nước trên thế giới quan tâm. Từ thế kỷ thứ XIX, khi nền kinh tế tư bản chủ nghĩa bắt đầu phát triển với tốc độ nhanh thì vấn đề quy hoạch sử dụng đất lâm nghiệp đã được đề cập đến và được thực hiện một cách triệt để, nghiêm túc, nhằm thoả mãn nhu cầu của thực tế khách quan của xã hội loài người. Thời kỳ này đã có những công trình nghiên cứu về quy hoạch sử dụng đất lâm nghiệp, phần lớn các công trình nghiên cứu này đều xuất phát tại Mỹ.

Năm 1929, Bang Wiscosin đã ra đạo luật sử dụng đất đai trong đó có quy định nguyên tắc sử dụng đất lâm nghiệp, tiếp theo là xây dựng kế hoạch sử dụng đất đầu tiên cho vùng Oneide của Wiscosin, kế hoạch này đã xác định các diện tích cho sử dụng lâm nghiệp, nông nghiệp và nghỉ ngơi giải trí. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.V đã cho ra đời chuyên khảo đầu tiên về phân loại đất đai với tên là “phân loại đất đai cho quy hoạch sử dụng đất”. Đây cũng là tài liệu đầu tiên đề cập đến đánh giá khả năng của đất đai cho quy hoạch sử dụng đất. Năm 1966, Hội đất học và Hội nông dân học Mỹ cho ra đời chuyên khảo về hướng dẫn điều tra đất, đánh giá khả năng của đất và ứng dụng quy hoạch sử dụng đất [17].

Năm 1967, Hội đồng nông nghiệp Châu Âu đã phối hợp với FAO tổ chức nhiều hội nghị về phát triển nông thôn và quy hoạch sử dụng đất. Các hội nghị này khẳng định rằng quy hoạch vùng nông thôn trong đó quy hoạch các ngành sản xuất như nông nghiệp, lâm nghiệp, chăn nuôi, chế biến nhỏ. cũng như quy hoạch cơ sở hạ tầng, đặc biệt là giao thông phải dựa trên cơ sở quy hoạch đất đai [17]. Năm 1972 tác giả Haber (Đức) đã cho xuất bản tài liệu “Khái niệm về sử dụng đất khác nhau", đây được coi là lý thuyết sinh thái về quy hoạch sử dụng đất dựa trên quan điểm về mối quan hệ hợp lý giữa tính đa dạng của hệ sinh thái cũng như sự ổn định của chúng với năng suất và khả năng điều chỉnh.

Vấn đề lập kế hoạch sử dụng và quản lý tài nguyên đất cũng được các nhà khoa học và các quốc gia đặc biệt quan tâm. Khởi đầu, công tác lập kế hoạch đựợc xây dựng bằng cách tiếp cận một chiều từ trên xuống. Tuy nhiên phương pháp này sớm bộc lộ những nhược điểm của nó, đó là thiếu vắng sự đóng góp của cộng đồng dân cư sở tại dẫn đến hiệu quả thực tế không cao. Về sau, những nghiên cứu về quy hoạch và quản lý rừng cộng đồng ở Nepal đã chứng tỏ ưu thế của cách tiếp cận mới, đó là cách tiếp cận lấy người dân làm trung tâm trong công tác xây dựng và thực hiện kế hoạch phát triển của cộng đồng.

Dựa trên những kết quả thực tiễn ở Ấn Độ. Cuối những năm 70 đến đầu những năm 80 của thế kỷ trước, ở nhiều quốc gia trên thế giới các phương pháp điều tra, đánh giá truyền thống dần được thay thế bằng các phương pháp điều tra đánh giá có sự tham gia của người dân (PRA) và đánh giá nhanh nông LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Phương pháp này nhanh chóng thể hiện được ưu thế và hiệu quả nổi trội của nó trong việc điều tra, đánh giá, lập kế hoạch, quy hoạch sử dụng đất nói chung và đất lâm nghiệp nói riêng. Năm 1985, tại Hội nghị RRA ở Đại học KhonKean (Thái Lan) từ “Sự tham gia/người tham gia” được sử dụng với sự tiếp tục của RRA.

Năm 1994 đã có 2 cuộc hội thảo quốc tế về PRA tại Ấn Độ, đến nay có hơn 30 nước đã và đang áp dụng PRA vào phát triển các lĩnh vực: - Quản lý tài nguyên thiên nhiên. - Các chương trình xã hội và xoá đói giảm nghèo. - Y tế và an toàn lương thực. Tại chương trình Hội thảo quốc tế tại Việt Nam (1998) cũng đã đề cập một cách chi tiết khái niệm về sự tham gia và đề xuất các chiến lược QHSDĐ và giao đất.

Ngày nay, PRA và RRA đã dần dần được hoàn thiện và thể hiện được vai trò không thể thiếu của nó trong mọi hoạt động lập kế hoạch, quy hoạch sử dụng đất. Quy hoạch đất lâm nghiệp ở Việt nam 1. Một số kết quả về QHSDĐ lâm nghiệp Trước đây, khi điều kiện khoa học kỹ thuật chưa phát triển, ông cha ta cũng đã đúc rút được nhiều kinh nghiệm trong việc sử dụng đất, chọn loài cây trồng, luân canh gối vụ, thể hiện qua các câu nói truyền miệng như “đất nào cây ấy”, “khoai đất lạ, mạ đất quen”,vv… - Trong thời kỳ pháp thuộc: Công tác quy hoạch sử dụng đất lâm nghiệp đã được quan tâm. Thời kỳ này cũng đã có các công trình nghiên cứu về quy hoạch sử dụng đất lâm nghiệp nhưng chủ yếu là các công trình của người Pháp, với mục đích là phục vụ cho việc khai thác thuộc địa.

LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 6 - Giai đoạn 1955 đến 1975: Cả hai miền Nam - Bắc đều đã chú ý vào phân loại đất đai. Đặc biệt, ở miền Bắc công tác điều tra phân loại đất đã được tổng hợp một cách có hệ thống. - Giai đoạn từ năm 1975-1990: Trong giai đoạn này, các số liệu nghiên cứu về phân loại đất giữa miền Bắc và miền Nam mới được thống nhất. - Giai đoạn từ năm 1990 đến nay: Công tác quy hoạch sử dụng đất, đặc biệt là quy hoạch sử dụng đất lâm nghiệp đã thực sự được coi trọng nhằm bảo vệ tài nguyên rừng hiện có, phát triển vốn rừng và đưa nghề rừng trở thành một ngành kinh tế quan trọng trong cơ cấu phát triển kinh tế đất nước.