Nghiên cứu quy hoạch lâm nghiệp tại huyện Hữu Lũng, tỉnh Lạng Sơn

Chuyên khảo phân tích Nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn đề xuất những nội dung giải pháp cơ bản qui hoạch lâm nghiệp, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên

• Người hướng dẫn: PGS. TS Trần Hữu Viễn
• Trường học: Trường Đại học Lâm Nghiệp
• Đề tài: Nghiên Cứu Và Thực Tiễn Quy Hoạch Lâm Nghiệp Tại Huyện Hữu Lũng, Tỉnh Lạng Sơn
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: 2008
• Địa điểm: Lạng Sơn

Mục lục chi tiết

• Lời cảm ơn
• 1. CHƯƠNG 1: ĐẶT VẤN ĐỀ
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 2.1. Trên thế giới
• 2.1.1. Quy hoạch vùng
• 2.1.2. Quy hoạch lâm nghiệp
• 2.2. Quy hoạch lâm nghiệp
• 2.2.1. Đặc thù của công tác quy hoạch lâm nghiệp
• 2.2.2. Những yêu cầu của công tác quy hoạch lâm nghiệp phục vụ chuyển đổi cơ cấu nông nghiệp nông thôn

Tóm tắt

I. Tổng quan về nghiên cứu quy hoạch lâm nghiệp tại Hữu Lũng

Nghiên cứu quy hoạch lâm nghiệp tại huyện Hữu Lũng, tỉnh Lạng Sơn là một chủ đề quan trọng trong bối cảnh phát triển bền vững. Huyện Hữu Lũng có diện tích rừng lớn, đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ môi trường và phát triển kinh tế địa phương. Việc quy hoạch lâm nghiệp không chỉ giúp quản lý tài nguyên rừng hiệu quả mà còn góp phần vào việc bảo vệ môi trường sinh thái. Nghiên cứu này sẽ phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến quy hoạch lâm nghiệp và đề xuất các giải pháp phù hợp.

1.1. Đặc điểm tự nhiên và kinh tế xã hội huyện Hữu Lũng

Huyện Hữu Lũng có địa hình đa dạng với nhiều loại hình sinh thái khác nhau. Tài nguyên rừng phong phú, bao gồm nhiều loại gỗ quý và động thực vật đa dạng. Kinh tế huyện chủ yếu dựa vào nông nghiệp và lâm nghiệp, với nhiều hộ gia đình sống phụ thuộc vào rừng. Việc phát triển quy hoạch lâm nghiệp cần phải xem xét đến các yếu tố tự nhiên và kinh tế xã hội này.

1.2. Vai trò của quy hoạch lâm nghiệp trong phát triển bền vững

Quy hoạch lâm nghiệp đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ môi trường và phát triển kinh tế bền vững. Nó giúp quản lý tài nguyên rừng một cách hiệu quả, bảo vệ đa dạng sinh học và cải thiện đời sống của người dân địa phương. Quy hoạch lâm nghiệp cũng góp phần vào việc giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu và bảo vệ môi trường sống.

II. Thách thức trong quy hoạch lâm nghiệp tại Hữu Lũng

Mặc dù có nhiều tiềm năng, quy hoạch lâm nghiệp tại Hữu Lũng cũng đối mặt với nhiều thách thức. Các vấn đề như khai thác rừng trái phép, xung đột lợi ích giữa các bên liên quan và biến đổi khí hậu đang ảnh hưởng đến hiệu quả của quy hoạch. Việc nhận diện và giải quyết những thách thức này là rất cần thiết để đảm bảo sự phát triển bền vững của lâm nghiệp.

2.1. Khai thác rừng trái phép và quản lý tài nguyên

Khai thác rừng trái phép là một trong những vấn đề nghiêm trọng tại Hữu Lũng. Điều này không chỉ làm suy giảm tài nguyên rừng mà còn ảnh hưởng đến môi trường sinh thái. Cần có các biện pháp quản lý chặt chẽ hơn để ngăn chặn tình trạng này.

2.2. Xung đột lợi ích giữa các bên liên quan

Xung đột lợi ích giữa các bên liên quan, bao gồm người dân địa phương, doanh nghiệp và chính quyền, là một thách thức lớn trong quy hoạch lâm nghiệp. Cần có sự tham gia của tất cả các bên để tìm ra giải pháp hợp lý và công bằng.

III. Phương pháp quy hoạch lâm nghiệp hiệu quả tại Hữu Lũng

Để đạt được hiệu quả trong quy hoạch lâm nghiệp, cần áp dụng các phương pháp khoa học và thực tiễn. Việc sử dụng công nghệ thông tin trong quản lý tài nguyên rừng, kết hợp với các phương pháp truyền thống sẽ giúp nâng cao hiệu quả quy hoạch. Các mô hình quy hoạch lâm nghiệp cần được xây dựng dựa trên cơ sở dữ liệu khoa học và thực tiễn địa phương.

3.1. Ứng dụng công nghệ thông tin trong quy hoạch

Công nghệ thông tin có thể giúp theo dõi và quản lý tài nguyên rừng một cách hiệu quả. Việc sử dụng hệ thống thông tin địa lý (GIS) sẽ giúp phân tích và lập kế hoạch sử dụng đất một cách chính xác hơn.

3.2. Kết hợp giữa lý thuyết và thực tiễn

Việc kết hợp giữa lý thuyết và thực tiễn trong quy hoạch lâm nghiệp là rất quan trọng. Cần có sự tham gia của các chuyên gia và người dân địa phương để đảm bảo rằng các kế hoạch được xây dựng phù hợp với thực tế.

IV. Ứng dụng thực tiễn quy hoạch lâm nghiệp tại Hữu Lũng

Các kết quả từ quy hoạch lâm nghiệp tại Hữu Lũng đã cho thấy những ứng dụng thực tiễn đáng kể. Việc áp dụng các mô hình quy hoạch đã giúp cải thiện đời sống của người dân và bảo vệ môi trường. Các dự án lâm nghiệp bền vững đã được triển khai, mang lại lợi ích kinh tế và xã hội cho cộng đồng.

4.1. Dự án lâm nghiệp bền vững tại Hữu Lũng

Nhiều dự án lâm nghiệp bền vững đã được triển khai tại Hữu Lũng, giúp cải thiện thu nhập cho người dân và bảo vệ tài nguyên rừng. Các dự án này không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn góp phần vào việc bảo vệ môi trường.

4.2. Tác động của quy hoạch lâm nghiệp đến cộng đồng

Quy hoạch lâm nghiệp đã có tác động tích cực đến cộng đồng địa phương. Người dân đã được đào tạo và nâng cao nhận thức về bảo vệ rừng, từ đó cải thiện đời sống và phát triển kinh tế bền vững.

V. Kết luận và hướng phát triển quy hoạch lâm nghiệp tại Hữu Lũng

Quy hoạch lâm nghiệp tại Hữu Lũng cần được tiếp tục phát triển và hoàn thiện. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng và cộng đồng để đảm bảo rằng quy hoạch được thực hiện hiệu quả. Hướng phát triển trong tương lai cần tập trung vào việc bảo vệ tài nguyên rừng và phát triển bền vững.

5.1. Đề xuất giải pháp cho quy hoạch lâm nghiệp

Cần có các giải pháp cụ thể để cải thiện quy hoạch lâm nghiệp, bao gồm việc tăng cường quản lý tài nguyên, nâng cao nhận thức của cộng đồng và áp dụng công nghệ mới.

5.2. Tương lai của quy hoạch lâm nghiệp tại Hữu Lũng

Tương lai của quy hoạch lâm nghiệp tại Hữu Lũng phụ thuộc vào sự hợp tác giữa các bên liên quan. Việc phát triển bền vững sẽ giúp bảo vệ tài nguyên rừng và nâng cao đời sống của người dân.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Huyện Hữu Lũng, tỉnh Lạng Sơn sở hữu tổng diện tích tự nhiên 80.583,51 ha, trong đó quỹ đất lâm nghiệp chiếm tới 35.276,70 ha, tương đương 43,78% diện tích toàn huyện. Mặc dù lâm nghiệp đóng vai trò hạt nhân trong cơ cấu kinh tế nông - lâm nghiệp chiếm 77,30% tổng sản phẩm nội huyện, tài nguyên rừng tại địa phương đang đối mặt với tình trạng suy thoái nghiêm trọng do áp lực du canh, khai thác quá mức và cháy rừng trong nhiều thập kỷ. Vấn đề nghiên cứu trọng tâm là sự thiếu đồng bộ giữa quy hoạch sử dụng đất với quy hoạch chuyên ngành lâm nghiệp, cùng sự bất cập trong phân định ranh giới 3 loại rừng trên thực địa.

Mục tiêu nghiên cứu tổng quát của luận văn là xây dựng cơ sở lý luận, phân tích thực trạng tự nhiên - kinh tế - xã hội và đề xuất phương án quy hoạch phát triển lâm nghiệp bền vững, ổn định cho huyện Hữu Lũng giai đoạn 2008 - 2015. Về phạm vi không gian, đề tài bao quát toàn bộ 26 xã và thị trấn của huyện Hữu Lũng; phạm vi thời gian tập trung phân tích chuỗi số liệu giai đoạn 1999 - 2007 và định hướng quy hoạch đến năm 2015.

Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của công trình thể hiện rõ qua việc cung cấp luận cứ cho công tác quản lý nhà nước về tài nguyên rừng. Phương án quy hoạch hướng tới mục tiêu phủ xanh 18.606,73 ha đất chưa sử dụng, nâng cao độ che phủ rừng, giải quyết việc làm cho hơn 58.410 người trong độ tuổi lao động và thúc đẩy tăng trưởng thu nhập bình quân đầu người vượt mức 416,50 nghìn đồng/tháng, góp phần xóa đói giảm nghèo tại các xã vùng sâu, vùng xa.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn xây dựng hệ thống luận cứ dựa trên học thuyết Mác - Lênin về phân bố lực lượng sản xuất theo lãnh thổ và phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng. Theo đó, việc phân bổ sản xuất lâm nghiệp phải gắn liền với đặc điểm tự nhiên, nguồn lao động tại chỗ và kết hợp hài hòa lợi ích quốc gia với địa phương. Bên cạnh đó, đề tài kế thừa các lý thuyết kinh điển và hiện đại về điều chế rừng trên thế giới:

• Phương pháp "Chia đều" của G. L. Hartig: Phân chia chu kỳ khai thác thành nhiều thời kỳ lợi dụng để kiểm soát sản lượng chặt hàng năm, chuyển dịch từ kinh doanh rừng chồi sang rừng hạt.
• Phương pháp "Luân kỳ lợi dụng" của H. Cotta (1816): Chia chu kỳ kinh doanh thành 20 thời kỳ nhằm duy trì tính liên tục của nguồn lâm sản qua các chu kỳ.
• Phương pháp "Lâm phần kinh tế" của F. Judeich: Đưa ra nguyên tắc định lượng sản lượng khai thác dựa trên hiệu quả tài chính tối ưu của từng lâm phần thay vì cấu trúc tuổi tiêu chuẩn.

Khung phân tích của đề tài vận hành thông qua các khái niệm cốt lõi: quy hoạch vùng lâm nghiệp, điều chế rừng, lâm nghiệp xã hội và phân định 3 loại rừng (rừng đặc dụng, rừng phòng hộ, rừng sản xuất) theo Luật Bảo vệ và Phát triển rừng năm 2004 cùng Chỉ thị số 38/2005/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của đề tài được tổng hợp từ hệ thống tài liệu thứ cấp chính thống của Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Lạng Sơn, Chi cục Kiểm lâm Lạng Sơn, Cục Thống kê và UBND huyện Hữu Lũng. Cỡ mẫu nghiên cứu bao trùm toàn bộ 26/26 xã, thị trấn với tổng diện tích 80.583,51 ha. Phương pháp chọn mẫu áp dụng phương pháp điều tra điển hình kết hợp khảo sát toàn diện: thu thập hồ sơ địa chính tỷ lệ 1/1.000 tại 17 xã đã hoàn thành đo vẽ chính quy và dữ liệu từ Dự án Trồng mới 5 triệu ha rừng (Chương trình 661).

Lý do lựa chọn phương pháp phân tích không gian tích hợp bản đồ hiện trạng với phân tích thống kê kinh tế - sinh thái cảnh quan xuất phát từ đặc thù địa hình chia cắt mạnh của Hữu Lũng (gồm vùng núi đá vôi phía Bắc và núi đất phía Nam). Tiến trình nghiên cứu được triển khai liên tục từ năm 2006 đến năm 2008, xử lý dữ liệu qua các phần mềm chuyên ngành nhằm đảm bảo tính chính xác và đồng bộ giữa quy hoạch vĩ mô và vi mô.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Kết quả điều tra và xử lý số liệu kiểm kê đất đai cho thấy bức tranh phân bổ tài nguyên đất lâm nghiệp của huyện Hữu Lũng phản ánh rõ nét qua các chỉ số cụ thể:

1. Cơ cấu quỹ đất tự nhiên và lâm nghiệp: Trong tổng số 80.583,51 ha đất tự nhiên, đất nông nghiệp chiếm 56.061,50 ha (69,57%). Riêng quỹ đất lâm nghiệp đạt 35.276,70 ha, chiếm 62,93% đất nông nghiệp và 43,78% đất tự nhiên. Diện tích đất có rừng thực tế là 28.861,20 ha, trong khi diện tích đất chưa có rừng và đất trống quy hoạch lâm nghiệp còn 6.415,50 ha. Quỹ đất chưa sử dụng toàn huyện còn tới 18.606,73 ha (chiếm 23,09% diện tích tự nhiên).
2. Hiện trạng phân định 3 loại rừng: Rừng sản xuất chiếm tỷ trọng lớn nhất với 17.244,00 ha (48,88% đất lâm nghiệp), trong đó rừng trồng sản xuất đạt 13.650,00 ha và rừng tự nhiên sản xuất chỉ còn 331,10 ha. Rừng phòng hộ chiếm 9.854,70 ha (27,93% đất lâm nghiệp), với 7.015,80 ha rừng tự nhiên và 490,30 ha rừng trồng. Rừng đặc dụng có diện tích 8.178,00 ha (23,18% đất lâm nghiệp), bảo tồn 7.374,00 ha rừng tự nhiên thuộc Khu bảo tồn thiên nhiên Hữu Liên.
3. Tiến độ giao đất giao rừng: Huyện đã giao 69.030,48 ha đất lâm nghiệp cho các chủ thể quản lý tại 26/26 xã, cấp 5.773 giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Trong đó, giao cho 2.701 hộ gia đình quản lý 9.367,00 ha; 475 nhóm hộ quản lý 5.460,00 ha; 200 cộng đồng bản quản lý 23.287,00 ha; và 189 tổ chức quản lý 27.566,00 ha.
4. Cơ cấu thảm thực vật và lập địa: Nhóm đất Feralit chiếm 41.965,27 ha (97,70% đất khảo sát), gồm Feralit vàng đỏ trên đá sét (Fs) với tầng dày 1,0 - 1,5 m và Feralit đỏ nâu trên đá vôi (Fv) chiếm 3.536,53 ha. Rừng tự nhiên nghèo và phục hồi chiếm ưu thế, các loài cây gỗ quý như Lim, Trai, Nghiến, Hoàng đàn phân bố cục bộ tại cụm Tứ Yên.

Thảo luận kết quả

Khi mô tả sự biến động dữ liệu qua các biểu đồ không gian và bảng cơ cấu đất đai, có thể nhận thấy sự phân hóa sâu sắc giữa 3 tiểu vùng: vùng núi đá vôi phía Bắc (độ cao 450 - 500 m) phù hợp bảo tồn nghiêm ngặt; vùng núi đất phía Nam (độ cao ~100 m) thích hợp trồng rừng sản xuất; và dải thung lũng dọc Quốc lộ 1A phát triển nông lâm kết hợp.

Nguyên nhân chính dẫn đến sự suy giảm trữ lượng rừng tự nhiên trong quá khứ là do thiếu hụt quy hoạch tổng thể và sự bất cập của cơ chế quản lý trước Luật Đất đai năm 1993. Tranh chấp đất đai và tình trạng khoanh bao chiếm đất diễn ra phổ biến do ranh giới thực địa chưa được cắm mốc. Bên cạnh đó, hệ thống thủy lợi chỉ đáp ứng 60% công suất thiết kế, gây thiếu nước tưới trong mùa khô (lượng mưa các tháng mùa khô chỉ chiếm 9,32% tổng lượng mưa năm 1.488,20 mm).

So sánh với các nghiên cứu quy hoạch vùng Đông Bắc, kết quả luận văn phù hợp với định hướng của Chiến lược phát triển lâm nghiệp 2006 - 2020 (Quyết định 18/QĐ-TTg). Việc chuyển hóa 13.650,00 ha rừng trồng sản xuất sang các loài cây sinh trưởng nhanh như Keo lai, Bạch đàn lai và Thông nhựa là bước đi chiến lược, giải quyết bài toán cung ứng gỗ trụ mỏ và nguyên liệu giấy, nâng cao hiệu quả kinh tế trên một đơn vị diện tích.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện phân định ranh giới và cắm mốc 3 loại rừng: Tiến hành cắm mốc thực địa cho 8.178,00 ha rừng đặc dụng và 9.854,70 ha rừng phòng hộ đầu nguồn sông Thương, sông Trung; chuyển đổi 1.500,00 ha đất phòng hộ ít xung yếu sang quy hoạch rừng sản xuất tập trung trong giai đoạn 2008 - 2012. Chủ thể thực hiện: UBND huyện Hữu Lũng phối hợp với Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Lạng Sơn.
2. Ứng dụng gói kỹ thuật lâm sinh thâm canh cao: Triển khai trồng mới và cải tạo rừng sản xuất với mục tiêu đạt năng suất 15 - 20 m³/ha/năm bằng các giống Keo lai (KL2, KL20), Keo tai tượng và Bạch đàn mô; đồng thời khoanh nuôi tái sinh có xúc tiến làm giàu 7.000,00 ha rừng tự nhiên nghèo kiệt từ năm 2008 đến năm 2015. Chủ thể thực hiện: Hạt Kiểm lâm Hữu Lũng, các Ban quản lý rừng và các công ty lâm nghiệp.
3. Tối ưu hóa chính sách giao đất, giao rừng và hỗ trợ tín dụng: Hoàn tất cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho 100% diện tích đất lâm nghiệp còn tồn đọng; lồng ghép nguồn vốn từ Chương trình 135 (đã đầu tư 12.750 triệu đồng cho 7 xã) và Quỹ tín dụng ưu đãi để hỗ trợ vốn vay từ 5 đến 10 triệu đồng/ha cho các hộ đồng bào dân tộc Nùng, Dao tham gia trồng rừng. Chủ thể thực hiện: Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện, Chi nhánh Ngân hàng Chính sách Xã hội.
4. Hiện đại hóa hạ tầng giao thông và chế biến lâm sản: Đầu tư nâng cấp 144 km đường liên xã và 424 km đường liên thôn nhằm đảm bảo lưu thông trong mùa mưa (tháng 4 đến tháng 10); xây dựng 2 cơ sở sơ chế ván bóc và băm dăm gỗ dọc tuyến Quốc lộ 1A và đường sắt Hà Nội - Đồng Đăng trước năm 2015. Chủ thể thực hiện: Phòng Kinh tế & Hạ tầng huyện Hữu Lũng cùng các doanh nghiệp chế biến gỗ tư nhân.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Cán bộ quy hoạch và quản lý tài nguyên môi trường cấp huyện, tỉnh: Nghiên cứu áp dụng khung phương pháp phân định 3 loại rừng, quy trình rà soát đất lâm nghiệp và phương pháp xây dựng bản đồ địa chính phục vụ công tác giao đất, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.
• Các nhà khoa học, giảng viên và sinh viên ngành Lâm sinh, Quản lý tài nguyên rừng: Sử dụng làm tài liệu tham khảo thực chứng về ứng dụng lý thuyết điều chế rừng kinh điển (Hartig, Judeich) vào điều kiện sinh thái vùng núi đất và núi đá vôi miền Bắc Việt Nam.
• Chủ rừng, hợp tác xã và doanh nghiệp chế biến lâm sản: Khai thác các phân tích kinh tế - kỹ thuật về cơ cấu loài cây trồng (Keo lai, Bạch đàn, Thông) để xây dựng phương án kinh doanh rừng trồng sản xuất và hình thành chuỗi cung ứng gỗ nguyên liệu bền vững.
• Các tổ chức phát triển nông thôn và xóa đói giảm nghèo: Tham khảo mô hình giao rừng cho cộng đồng thôn bản (200 cộng đồng quản lý 23.287 ha) như một giải pháp sinh kế hiệu quả cho đồng bào dân tộc thiểu số tại vùng dự án miền núi.

Câu hỏi thường gặp

Luận văn giải quyết vấn đề cấp bách nào trong công tác lâm nghiệp tại Hữu Lũng? Đề tài xử lý xung đột giữa phát triển kinh tế và bảo tồn tài nguyên, khắc phục tình trạng chồng chéo ranh giới đất lâm nghiệp do lịch sử quản lý để lại, và định hình phương án phân bổ 35.276,70 ha đất rừng đồng bộ với quy hoạch kinh tế - xã hội địa phương.

Cơ cấu 3 loại rừng tại huyện Hữu Lũng được xác định cụ thể ra sao? Hệ thống rừng được phân bổ theo 3 chức năng: Rừng sản xuất đạt 17.244,00 ha (chiếm 48,88%), rừng phòng hộ đạt 9.854,70 ha (chiếm 27,93%) và rừng đặc dụng đạt 8.178,00 ha (chiếm 23,18%), tập trung tại Khu bảo tồn thiên nhiên Hữu Liên.

Những loài cây trồng lâm nghiệp nào được ưu tiên phát triển trong phương án quy hoạch? Các loài cây chủ lực được xác định gồm Keo lai, Keo tai tượng, Bạch đàn lai và Thông nhựa cho vùng rừng sản xuất nguyên liệu; cây bản địa như Lát hoa, Lim xanh, Trám trắng, Trò chỉ phục vụ làm giàu rừng phòng hộ và bảo tồn rừng đặc dụng.

Kết quả giao đất giao rừng tại địa phương đạt được những dấu mốc nào? Huyện đã bàn giao 69.030,48 ha đất lâm nghiệp cho 2.701 hộ cá thể, 475 nhóm hộ, 200 cộng đồng bản và 189 tổ chức kinh tế - xã hội, cấp thành công 5.773 giấy chứng nhận quyền sử dụng đất trên địa bàn 26 xã.

Phương pháp quy hoạch của luận văn có điểm gì mới so với các phương pháp truyền thống? Nghiên cứu kết hợp linh hoạt giữa phương pháp phân chia thời kỳ của Hartig với lý thuyết lâm phần kinh tế của Judeich, tích hợp phân tích bản đồ không gian GIS để cá thể hóa giải pháp lâm sinh cho từng vùng lập địa núi đá và núi đất riêng biệt.

Kết luận

• Xác lập đầy đủ cơ sở khoa học và thực tiễn cho bài toán quy hoạch 35.276,70 ha đất lâm nghiệp trên địa bàn 26 xã, thị trấn huyện Hữu Lũng.
• Phân định rõ ràng chức năng và không gian 3 loại rừng: 17.244,00 ha rừng sản xuất, 9.854,70 ha rừng phòng hộ và 8.178,00 ha rừng đặc dụng.
• Đánh giá thực trạng giao đất lâm nghiệp đạt 69.030,48 ha với 5.773 giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, chỉ ra tiềm năng phủ xanh 18.606,73 ha đất trống.
• Đề xuất 4 nhóm giải pháp đột phá về quy hoạch không gian, kỹ thuật lâm sinh thâm canh, cơ chế tín dụng sinh kế và phát triển hạ tầng chuỗi giá trị lâm sản.
• Định hướng lộ trình thực hiện 2 giai đoạn: Giai đoạn 2008 - 2010 hoàn thiện rà soát cắm mốc thực địa; Giai đoạn 2011 - 2015 ổn định diện tích rừng trồng nguyên liệu công nghiệp đạt hiệu quả kinh tế cao.

Đóng góp lớn nhất của luận văn là cung cấp một bản đồ quy hoạch hành động chi tiết, khả thi, giúp huyện Hữu Lũng tối ưu hóa giá trị tài nguyên rừng, bảo đảm an ninh sinh thái lưu vực sông Thương và thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế miền núi bền vững. Các cơ quan quản lý và nhà nghiên cứu quan tâm có thể khai thác toàn diện bộ cơ sở dữ liệu và phương án lâm sinh của công trình để triển khai áp dụng vào thực tiễn địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Lêi c¶m ¬n Tr¶i qua mét thêi gian nghiªn cøu vµ häc tËp t¹i khoa sau §¹i häc – tr­êng §¹i häc L©m NghiÖp, ®­îc sù h­íng dÉn nhiÖt t×nh cña c¸c thÇy gi¸o, c« gi¸o vµ c¸c gi¶ng viªn ®Õn nay t«i ®· hoµn thµnh c¸c chøng chØ theo yªu cÇu cña khoa sau ®¹i häc vµ cña nhµ tr­êng. Trong qu¸ tr×nh thùc hÞªn vµ hoµn thµnh b¶n luËn v¨n th¹c sü nµy, t¸c gi¶ ®· nhËn ®­îc sù quan t©m, gióp ®ì cña ban gi¸m hiÖu, khoa sau ®¹i häc, c¸c thÇy c« gi¸o trong tr­êng còng nh­ ngoµi tr­êng vµ c¸c b¹n ®ång nghiÖp. Nh©n dÞp nµy t¸c gi¶ xin c¶m ¬n sù gióp ®ì hiÖu qu¶ ®ã. §ång thêi t¸c gi¶ xin bµy tá lßng c¶m ¬n ch©n thµnh tíi thÇy gi¸o PGS.

TS TrÇn H÷u Viªn – ng­êi thÇy h­íng dÉn khoa häc, ®· trùc tiÕp h­íng dÉn, truyÒn ®¹t nh÷ng kiÕn thøc quÝ b¸u cho t¸c gi¶ trong suèt qu¸ tr×nh thùc hiÖn luËn v¨n. T¸c gi¶ còng xin ch©n thµnh c¶m ¬n UBND TØnh L¹ng S¬n, Së N«ng nghiÖp vµ ph¸t triÓn n«ng th«n tØnh L¹ng S¬n, Së Tµi nguyªn vµ M«i tr­êng, chi côc KiÓm l©m, chi côc ph¸t triÓn L©m NghiÖp tØnh L¹ng S¬n. UBND huyÖn H÷u Lòng, phßng Kinh tÕ, phßng Tµi nguyªn vµ M«i tr­êng, h¹t KiÓm l©m huyÖn H÷u Lòng ®· gióp ®ì t«i trong qu¸ tr×nh thùc hiÖn ®Ò tµi. Trong qu¸ tr×nh thùc hiÖn ®Ò tµi ch¾c ch¾n sÏ kh«ng tr¸nh khái nh÷ng sai sãt.

KÝnh mong c¸c thÇy c« vµ c¸c b¹n bÌ ®ång nghiÖp ®ãng gãp ý kiÕn ®Ó luËn v¨n cã ý nghÜa thùc tiÔn h¬n vµ sím ®i vµo hiÖn thùc. Xu©n Mai, ngµy 01/08/2008 Ng­êi thùc hiÖn §inh §øc Hoµng Ch­¬ng I §Æt vÊn ®Ò Trong nh÷ng thËp kû qua, vèn rõng cña ®Êt n­íc ®· vµ ®ang bÞ suy gi¶m nghiªm träng do n¹n khai th¸c rõng, t×nh tr¹ng du canh du c­, ®èt n­¬ng lµm rÉy ®· lµm cho m«i tr­êng sinh th¸i bÞ huû ho¹i, diÖn tÝch ®Êt trèng ®åi nói träc ngµy cµng t¨ng. ChÝnh v× vËy, viÖc qu¶n lý, b¶o vÖ, kh«i phôc vµ ph¸t triÓn tµi nguyªn rõng phÊn ®Êu h¹n chÕ vµ tiÕn tíi chÊm døt n¹n mÊt rõng, n©ng cao ®é che phñ cña rõng lµ môc tiªu cña §¶ng vµ nhµ n­íc ta trong thêi kú ®æi míi. L©m NghiÖp lµ mét ngµnh kinh tÕ quan träng trong nÒn kinh tÕ quèc d©n.

Tr­íc ®©y, l©m nghiÖp n­íc ta lµ nÒn l©m nghiÖp truyÒn thèng dùa vµo rõng tù nhiªn vµ sö dông lùc l­îng quèc doanh lµ chÝnh. Trong thêi kú ®æi míi ®· chuyÓn sang x©y dùng nÒn l©m nghiÖp céng ®ång, thu hót sù tham gia réng r·i cña toµn d©n, dùa chñ yÕu vµo rõng trång ®Ó ®¸p øng nhu cÇu l©m s¶n ngµy cµng t¨ng cña nh©n d©n, tÝch cùc b¶o vÖ rõng tù nhiªn hiÖn cã, ®Èy nhanh tèc ®é phñ xanh ®Êt trèng ®åi nói träc, sö dông cã hiÖu qu¶ tµi nguyªn rõng vµ ®­a s¶n suÊt kinh doanh l©m nghiÖp thµnh mét ngµnh, nghÒ chÝnh ë miÒn nói, gãp phÇn n©ng cao thu nhËp vµ c¶i thiÖn ®êi sèng cho nh©n d©n, t¹o tiÒn ®Ò cho viÖc thùc hiÖn th¾ng lîi NghÞ quyÕt cña Quèc héi kho¸ X vÒ Dù ¸n trång míi 5 triÖu ha rõng giai ®o¹n 1998 – 2010. HiÖn nay, vai trß cña rõng nãi riªng hay ngµnh l©m nghiÖp nãi chung kh«ng nh÷ng ®­îc ®¸nh gi¸ ë khÝa c¹nh kinh tÕ th«ng qua nh÷ng s¶n phÈm truíc m¾t thu ®­îc tõ rõng mµ cßn tÝnh ®Õn nh÷ng lîi Ých to lín vÒ x· héi, m«i tr­êng mµ nghÒ rõng ®em l¹i. Sù t¸c ®éng ®Õn rõng vµ ®Êt rõng kh«ng chØ ¶nh h­ëng trùc tiÕp ®Õn nghÒ rõng vµ sù ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi t¹i khu vùc cã rõng mµ cßn t¸c ®éng nhiÒu mÆt ®Õn c¸c khu vùc phô cËn còng nh­ nhiÒu ngµnh s¶n xuÊt kh¸c.

Do vËy ®Ó sö dông tµi nguyªn rõng vµ ®Êt rõng mét c¸ch bÒn v÷ng vµ l©u dµi. ViÖc x©y dùng ph­¬ng ¸n sö dông nguån tµi nguyªn nµy mét c¸ch hîp lý lµ yªu cÇu cÊp thiÕt ®èi víi c¸c nhµ qu¶n lý. Quy ho¹ch ph¸t triÓn l©m nghiÖp lµ mét bé phËn cÊu thµnh cña quy ho¹ch tæng thÓ nh»m ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi. Do ®ã, c«ng t¸c quy ho¹ch l©m nghiÖp cÇn cã sù phèi hîp chÆt chÏ víi quy ho¹ch ph¸t triÓn n«ng th«n (n«ng nghiÖp, l©m nghiÖp, thuû lîi vµ mét sè ngµnh liªn quan kh¸c) nh»m tr¸nh sù chång chÐo, h¹n chÕ lÉn nhau gi÷a c¸c ngµnh.

Thùc chÊt cña c«ng t¸c quy ho¹ch lµ lËp kÕ ho¹ch ph¸t triÓn cho mét ngµnh hoÆc lÜnh vùc s¶n xuÊt trong tõng giai ®o¹n cô thÓ. Mçi ngµnh kinh tÕ muèn tån t¹i, ph¸t triÓn th× nhÊt thiÕt ph¶i lËp kÕ ho¹ch, mµ trong ®ã c«ng t¸c ®iÒu tra c¬ b¶n phôc vô cho quy ho¹ch ph¸t triÓn ph¶i ®­îc ®i tr­íc mét b­íc. H÷u Lòng lµ huyÖn miÒn nói, trong ®ã diÖn tÝch rõng vµ ®Êt l©m nghiÖp chiÕm h¬n 80% so víi tæng diÖn tÝch ®Êt tù nhiªn. Do vËy, kinh tÕ l©m nghiÖp gi÷ vÞ trÝ quan träng trong ho¹t ®éng kinh tÕ x· héi; viÖc lËp vµ triÓn khai mét ph­¬ng ¸n quy ho¹ch l©m nghiÖp hîp lý, ®¶m b¶o c¬ së khoa häc sÏ gãp phÇn t¨ng thu nhËp , c¶i thiÖn ®êi sèng nh©n d©n, thùc hiÖn ®­îc xo¸ ®ãi gi¶m nghÌo vµ ®­a kinh tÕ x· héi miÒn nói ph¸t triÓn hoµ nhËp víi tiÕn tr×nh c«ng nghiÖp ho¸ hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt n­íc.

XuÊt ph¸t tõ nh÷ng quan ®iÓm trªn, t«i tiÕn hµnh thùc hiÖn ®Ò tµi: “Nghiªn cøu c¬ së lý luËn vµ thùc tiÔn ®Ò xuÊt nh÷ng néi dung, gi¶i ph¸p c¬ b¶n qui ho¹ch l©m nghiÖp t¹i huyÖn H÷u Lòng – tØnh L¹ng S¬n”. Ch­¬ng II Tæng quan vÊn ®Ò nghiªn cøu 2. Trªn thÕ giíi 2. Quy ho¹ch vïng Quy ho¹ch vïng tu©n theo häc thuyÕt M¸c – Lª Nin vÒ ph©n bæ vµ ph¸t triÓn lùc l­îng s¶n xuÊt theo l·nh thæ vµ sö dông c¸c ph­¬ng ph¸p cña chñ nghÜa duy vËt biÖn chøng.

C¸c M¸c vµ ¡ng Ghen ®· chØ ra: “Møc ®é ph¸t triÓn lùc l­îng s¶n xuÊt cña mét d©n téc thÓ hiÖn râ nÐt h¬n ë chç sù ph©n c«ng lao ®éng cña d©n téc ®ã ®­îc ph¸t triÓn ®Õn møc nµo”. Lª Nin chØ ra:”Sù nghiªn cøu tæng hîp tÊt c¶ c¸c ®Æc ®iÓm tù nhiªn, kinh tÕ, x· héi cña mçi vïng lµ nguyªn t¾c quan träng ®Ó ph©n bæ lùc l­îng s¶n xuÊt”. V× vËy, nghiªn cøu c¸c ®Æc ®iÓm ®Æc tr­ng cho sù ph©n bæ lùc l­îng s¶n xuÊt ë mét vïng trong qu¸ khø vµ hiÖn t¹i ®Ó x¸c ®Þnh kh¶ n¨ng tiÒm tµng vµ t­¬ng lai ph¸t triÓn cña vïng ®ã. Dùa trªn c¬ së häc thuyÕt cña M¸c vµ ¡ng Ghen, V.I Lª Nin ®· nghiªn cøu c¸c h­íng cô thÓ vÒ kÕ ho¹ch ho¸ ph¸t triÓn lùc l­îng s¶n xuÊt trong x· héi chñ nghÜa.

Sù ph©n bè lùc l­îng s¶n xuÊt ®­îc x¸c ®Þnh theo nguyªn t¾c sau: - Ph©n bè lùc l­îng s¶n xuÊt cã kÕ ho¹ch trªn toµn l·nh thæ cña ®Êt n­íc, tØnh, huyÖn nh»m thu hót c¸c nguån tµi nguyªn thiªn nhiªn vµ lao ®éng cña tÊt c¶ c¸c vïng vµo qu¸ tr×nh t¸i s¶n xuÊt më réng. - KÕt hîp tèt lîi Ých cña Nhµ n­íc vµ nhu cÇu ph¸t triÓn kinh tÕ cña tõng tØnh, tõng huyÖn. - §­a c¸c xÝ nghiÖp c«ng nghiÖp ®Õn gÇn nguån nguyªn liÖu ®Ó h¹n chÕ chi phÝ vËn chuyÓn. - KÕt hîp chÆt chÏ c¸c ngµnh kinh tÕ quèc d©n ë tõng vïng, tõng huyÖn nh»m n©ng cao n¨ng xuÊt lao ®éng vµ sö dông hîp lý tµi nguyªn thiªn nhiªn [20].

Quy ho¹ch l©m nghiÖp Sù ph¸t triÓn cña quy ho¹ch l©m nghiÖp g¾n liÒn víi sù ph¸t triÓn kinh tÕ t­ b¶n chñ nghÜa. Do c«ng nghiÖp vµ giao th«ng vËn t¶i ph¸t triÓn nªn khèi l­îng gç ngµy cµng t¨ng. S¶n xuÊt gç ®· t¸ch khái nÒn kinh tÕ ®Þa ph­¬ng vµ b­íc vµo thêi ®¹i kinh tÕ hµng ho¸ t­ b¶n chñ nghÜa. Thùc tÕ s¶n xuÊt l©m nghiÖp ®· kh«ng cßn bã hÑp trong trong viÖc s¶n xuÊt gç ®¬n thuÇn mµ cÇn ph¶i cã ngay nh÷ng lý luËn vµ biÖn ph¸p nh»m ®¶m b¶o thu ho¹ch lîi nhuËn l©u dµi cho c¸c chñ rõng.

ChÝnh hÖ thèng hoµn chØnh vÒ lý luËn quy ho¹ch l©m nghiÖp vµ ®iÒu chÕ rõng ®· ®­îc h×nh thµnh trong hoµn c¶nh nh­ vËy. §Çu thÕ kû 18, ph¹m vi quy ho¹ch l©m nghiÖp míi chØ gi¶i quyÕt viÖc:”khoanh khu chÆt lu©n chuyÓn”, cã nghÜa ®em tr÷ l­îng hoÆc diÖn tÝch tµi nguyªn rõng chia ®Òu cho tõng n¨m cña chu kú khai th¸c vµ tiÕn hµnh khoanh khu chÆt lu©n chuyÓn theo tr÷ l­îng hoÆc diÖn tÝch. Ph­¬ng thøc nµy phôc vô cho ph­¬ng thøc kinh doanh rõng chåi, chu kú khai th¸c ng¾n. Sau c¸ch m¹ng c«ng nghiÖp, vµo thÕ kû thø 19 ph­¬ng thøc kinh doanh rõng chåi ®­îc thay b»ng ph­¬ng thøc kinh doanh rõng h¹t víi chu kú khai th¸c dµi.

Vµ ph­¬ng thøc “Khoanh khu chÆt lu©n chuyÓn” nh­êng chç cho ph­¬ng thøc “Chia ®Òu” cña Hartig. Hartig ®· chia ®Òu chu kú khai th¸c thµnh nhiÒu thêi kú lîi dông vµ trªn c¬ së ®ã, khèng chÕ l­îng chÆt h»ng n¨m. §Õn 1816, xuÊt hiÖn ph­¬ng thøc lu©n kú lîi dông cña H. Cotta chia chu kú khai th¸c thµnh 20 thêi kú lîi dông vµ còng lÊy ®ã ®Ó khèng chÕ l­îng chÆt hµng n¨m.

Sau ®ã ph­¬ng ph¸p “B×nh qu©n quy ho¹ch” ra ®êi. Quan ®iÓm cña ph­¬ng ph¸p nµy lµ gi÷ ®Õn møc thu ho¹ch trong chu kú khai th¸c hiÖn t¹i, ®ång thêi vÉn ®¶m b¶o thu ho¹ch ®­îc liªn tôc trong chu kú sau. Vµ ®Õn cuèi thÕ kû 19, xuÊt hiÖn ph­¬ng ph¸p “L©m phÇn kinh tÕ” cña Judeich. Ph­¬ng ph¸p nµy kh¸c víi ph­¬ng ph¸p “B×nh qu©n thu ho¹ch” vÒ c¨n b¶n.

Judeich cho r»ng nh÷ng l©m phÇn nµo ®¶m b¶o thu ho¹ch ®­îc nhiÒu tiÒn nhÊt sÏ ®­îc ®­a vµo diÖn khai th¸c. Hai ph­¬ng ph¸p “B×nh qu©n thu ho¹ch” vµ “l©m phÇn kinh tÕ”chÝnh lµ tiÒn ®Ò cña hai ph­¬ng ph¸p tæ chøc kinh doanh vµ tæ chøc rõng kh¸c nhau. Ph­¬ng ph¸p “B×nh qu©n thu ho¹ch” vµ sau nµy lµ ph­¬ng ph¸p “CÊp tuæi” chÞu ¶nh h­ëng cña “Lý luËn rõng tiªu chuÈn”, cã nghÜa lµ rõng ph¶i cã kÕt cÊu tiªu chuÈn vÒ tuæi còng nh­ vÒ diÖn tÝch vµ tr÷ l­îng, vÞ trÝ vµ ®­a c¸c cÊp tuæi cao vµo diÖn tÝch khai th¸c. HiÖn nay, ph­¬ng ph¸p kinh doanh rõng nµy ®­îc dïng phæ biÕn ë c¸c n­íc cã tµi nguyªn phong phó.

Cßn ph­¬ng ph¸p “l©m phÇn kinh tÕ” vµ hiÖn nay lµ ph­¬ng ph¸p “L©m phÇn” kh«ng c¨n cø vµo tuæi rõng mµ dùa vµo ®Æc ®iÓm cô thÓ cña mçi l©m phÇn ®Ó tiÕn hµnh ph©n tÝch, x¸c ®Þnh s¶n l­îng vµ biÖn ph¸p kinh doanh, ph­¬ng thøc ®iÒu chÕ rõng. Còng tõ ph­¬ng ph¸p nµy, cßn ph¸t triÓn ph­¬ng ph¸p “Ph­¬ng ph¸p kinh doanh l«” vµ “Ph­¬ng ph¸p kiÓm tra”[17]. T¹i Ch©u ¢u, vµo thËp kû 30 vµ 40 thÕ kû 20, quy ho¹ch ngµnh gi÷ vai trß lÊp chç trèng cña quy ho¹ch vïng ®­îc x©y dùng vµo ®Çu thÕ kû.V ®· cho ra ®êi chuyªn kh¶o ®Çu tiªn vÒ ph©n lo¹i ®Êt ®ai víi tªn “ph©n lo¹i ®Êt ®ai cho qui ho¹ch sö dông ®Êt”.