Luận án tiến sĩ về quản trị tài chính doanh nghiệp xây dựng trong quân đội Việt Nam

Luận án tiến sĩ kinh tế phân tích nghiên cứu quản trị tài chính doanh nghiệp xây dựng trong quân đội phù hợp với điều kiện thực tế, xây dựng cơ sở lý luận, kiểm chứng thực nghiệm,

• Tác giả: Hoàng Thị Khánh Vân
• Người hướng dẫn: PTS. Đinh Đăng Quang
• Trường học: Trường Đại Học Xây Dựng Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản lý xây dựng
• Đề tài: Nghiên Cứu Quản Trị Tài Chính Doanh Nghiệp Xây Dựng Trong Quân Đội Việt Nam
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỞ ĐẦU
• 1.1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
• 1.2. MỤC ĐÍCH VÀ MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• 1.3. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 1.4. Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN CỦA LUẬN ÁN
• 1.5. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2. TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN QUẢN TRỊ TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP XÂY DỰNG TRONG QUÂN ĐỘI
• 2.1. NHỮNG VẤN ĐỀ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN ĐÃ ĐƯỢC NGHIÊN CỨU
• 2.1.1. Lý thuyết chung về quản trị tài chính doanh nghiệp
• 2.1.2. Nghiên cứu một số nội dung cụ thể của quản trị tài chính doanh nghiệp
• 2.1.3. Nghiên cứu về quản trị tài chính doanh nghiệp xây dựng
• 2.1.4. Nghiên cứu về doanh nghiệp quân đội
• 2.1.5. Nghiên cứu về quản trị tài chính doanh nghiệp xây dựng trong quân đội
• 2.2. XÁC ĐỊNH KHOẢNG TRỐNG NGHIÊN CỨU VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ DỰ ĐỊNH ĐI SÂU NGHIÊN CỨU
• 2.2.1. Nhận xét tổng hợp về các công trình nghiên cứu ở trong và ngoài nước
• 2.2.2. Xác định khoảng trống nghiên cứu
• 2.2.3. Những vấn đề luận án dự định đi sâu nghiên cứu
• 2.3. KHUNG NGHIÊN CỨU CỦA LUẬN ÁN
• 3. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN TRỊ TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP XÂY DỰNG TRONG QUÂN ĐỘI
• 3.1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN TRỊ TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP
• 3.1.1. Khái niệm, mục tiêu và vai trò của quản trị tài chính doanh nghiệp
• 3.1.2. Tổ chức bộ máy quản trị tài chính doanh nghiệp
• 3.1.3. Nội dung của quản trị tài chính doanh nghiệp
• 3.1.4. Các chỉ tiêu phản ánh tình hình tài chính doanh nghiệp
• 3.1.5. Mô hình đánh giá tình trạng tài chính của doanh nghiệp
• 3.2. CƠ SỞ THỰC TIỄN VỀ QUẢN TRỊ TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP XÂY DỰNG TRONG QUÂN ĐỘI
• 3.2.1. Khái niệm và vai trò doanh nghiệp xây dựng quân đội
• 3.2.2. Khái niệm và hệ thống pháp lý về quản trị tài chính các doanh nghiệp xây dựng trong quân đội
• 3.2.3. Các đặc điểm và các nhân tố ảnh hưởng đến quản trị tài chính doanh nghiệp xây dựng trong quân đội
• 4. THỰC TRẠNG VỀ QUẢN TRỊ TÀI CHÍNH CỦA DOANH NGHIỆP XÂY DỰNG TRONG QUÂN ĐỘI
• 4.1. QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CỦA CÁC DOANH NGHIỆP XÂY DỰNG TRONG QUÂN ĐỘI
• 4.2. THỰC TRẠNG QUẢN TRỊ TÀI CHÍNH CỦA DOANH NGHIỆP XÂY DỰNG TRONG QUÂN ĐỘI
• 4.2.1. Thực trạng tổ chức bộ máy quản trị tài chính tại các doanh nghiệp xây dựng trong quân đội
• 4.2.2. Thực trạng quản trị tài chính của doanh nghiệp xây dựng trong quân đội theo nội dung quản trị tài chính
• 4.2.3. Các chỉ tiêu phản ánh năng lực hoạt động, khả năng thanh toán và khả năng sinh lợi của các doanh nghiệp xây dựng trong quân đội
• 4.2.4. Đánh giá tình trạng tài chính của các doanh nghiệp xây dựng trong quân đội
• 4.2.5. Sử dụng mô hình kinh tế lượng để đánh giá các nhân tố ảnh hưởng đến quản trị tài chính tại các doanh nghiệp xây dựng trong quân đội
• 4.3. ĐÁNH GIÁ TỔNG HỢP THỰC TRẠNG QUẢN TRỊ TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP XÂY DỰNG TRONG QUÂN ĐỘI
• 4.3.1. Những kết quả đạt được
• 4.3.2. Những tồn tại hạn chế
• 4.3.3. Nguyên nhân của những tồn tại hạn chế
• 4.3.3.1. Nguyên nhân khách quan
• 4.3.3.2. Nguyên nhân chủ quan
• 5. GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUẢN TRỊ TÀI CHÍNH CỦA CÁC DOANH NGHIỆP XÂY DỰNG TRONG QUÂN ĐỘI
• 5.1. CƠ SỞ ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUẢN TRỊ TÀI CHÍNH CỦA CÁC DOANH NGHIỆP XÂY DỰNG TRONG QUÂN ĐỘI
• 5.2. MỘT SỐ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUẢN TRỊ TÀI CHÍNH CÁC DOANH NGHIỆP XÂY DỰNG TRONG QUÂN ĐỘI
• 5.2.1. Hoàn thiện tổ chức bộ máy quản trị tài chính
• 5.2.1.1. Thành lập bộ phận quản trị tài chính trong mô hình tổ chức doanh nghiệp
• 5.2.1.2. Tăng cường vai trò của giám đốc tài chính trong doanh nghiệp
• 5.2.1.3. Nâng cao trình độ đội ngũ nhân sự quản trị tài chính
• 5.2.2. Hoàn thiện công tác phân tích và lập kế hoạch tài chính
• 5.2.2.1. Hoàn thiện công tác phân tích tài chính
• 5.2.2.2. Hoàn thiện công tác lập kế hoạch tài chính
• 5.2.3. Hoàn thiện quản trị các khoản phải thu
• 5.2.3.1. Lựa chọn chủ đầu tư và dự án
• 5.2.3.2. Thỏa thuận hình thức thanh toán và các biện pháp bảo đảm thanh toán
• 5.2.3.3. Theo dõi thu hồi công nợ
• 5.2.3.4. Biện pháp phòng ngừa rủi ro đối với các khoản phải thu khó đòi
• 5.2.4. Hoàn thiện quản trị đầu tư tài sản dài hạn
• 5.2.5. Hoàn thiện công tác xây dựng hệ thống định mức và dự toán chi phí
• 5.2.5.1. Hoàn thiện hệ thống định mức hao phí nội bộ doanh nghiệp
• 5.2.5.2. Hoàn thiện công tác lập dự toán chi phí xây dựng
• 5.2.6. Hoàn thiện công nghệ quản lý theo hướng đầu tư áp dụng công nghệ thông tin phục vụ quản trị tài chính doanh nghiệp
• 5.2.7. Hoàn thiện chỉ tiêu Vốn chủ sở hữu trên Tổng tài sản theo hướng nâng cao năng lực tự tài trợ và tái cấu trúc các khoản nợ phù hợp hoàn cảnh từng doanh nghiệp
• 5.3. MỘT SỐ KIẾN NGHỊ
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về quản trị tài chính doanh nghiệp xây dựng trong quân đội

Quản trị tài chính doanh nghiệp xây dựng trong quân đội Việt Nam đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo hiệu quả hoạt động và phát triển bền vững. Quản trị tài chính không chỉ liên quan đến việc quản lý nguồn vốn mà còn bao gồm các quyết định đầu tư, tài trợ và phân phối lợi nhuận. Doanh nghiệp xây dựng trong quân đội, hay doanh nghiệp quân đội, có những đặc điểm riêng biệt, bao gồm sự kết hợp giữa nhiệm vụ kinh tế và an ninh quốc phòng. Điều này tạo ra những thách thức trong việc áp dụng các chiến lược quản lý tài chính hiệu quả. Theo nghiên cứu, các doanh nghiệp này cần phải cải thiện khả năng thanh toán và cơ cấu nguồn vốn để duy trì hoạt động hiệu quả. Việc áp dụng các mô hình quản lý tài chính hiện đại sẽ giúp các doanh nghiệp này tối ưu hóa quy trình và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn.

1.1. Đặc điểm của doanh nghiệp xây dựng trong quân đội

Doanh nghiệp xây dựng trong quân đội có những đặc điểm riêng biệt so với các doanh nghiệp dân sự. Chúng không chỉ sản xuất và cung cấp dịch vụ xây dựng mà còn có nhiệm vụ bảo đảm an ninh quốc phòng. Chiến lược tài chính của các doanh nghiệp này cần phải linh hoạt để đáp ứng yêu cầu của cả hai lĩnh vực. Việc quản lý tài chính trong bối cảnh này đòi hỏi sự cân nhắc kỹ lưỡng giữa lợi nhuận và trách nhiệm quốc phòng. Các doanh nghiệp này thường phải đối mặt với áp lực từ việc duy trì hiệu quả kinh tế trong khi vẫn đảm bảo khả năng sẵn sàng chiến đấu. Do đó, việc áp dụng các phương pháp phân tích tài chính và quản lý rủi ro tài chính là rất cần thiết để đảm bảo sự phát triển bền vững.

II. Thực trạng quản trị tài chính doanh nghiệp xây dựng trong quân đội

Thực trạng quản trị tài chính tại các doanh nghiệp xây dựng trong quân đội hiện nay cho thấy nhiều vấn đề cần được giải quyết. Doanh thu và lợi nhuận của các doanh nghiệp này đã giảm sút trong những năm gần đây, cho thấy sự cần thiết phải cải thiện quản lý tài chính. Nhiều doanh nghiệp đang gặp khó khăn trong việc duy trì khả năng thanh toán và cơ cấu nguồn vốn không hợp lý. Hệ số nợ trên tổng nguồn vốn cao, trong khi đó, tỷ lệ vốn chủ sở hữu lại thấp. Điều này dẫn đến rủi ro tài chính cao và ảnh hưởng đến khả năng hoạt động của doanh nghiệp. Việc áp dụng các chỉ tiêu tài chính như tỷ suất lợi nhuận và khả năng thanh toán là cần thiết để đánh giá tình hình tài chính hiện tại. Các doanh nghiệp cần phải thực hiện các biện pháp cải thiện như tối ưu hóa chi phí và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn.

2.1. Những tồn tại trong quản trị tài chính

Một trong những tồn tại lớn nhất trong quản trị tài chính của các doanh nghiệp xây dựng trong quân đội là thiếu tính chiến lược trong quản lý tài chính. Nhiều doanh nghiệp chưa có hệ thống phân tích tài chính hiệu quả, dẫn đến việc không nhận diện được các rủi ro tiềm ẩn. Hệ thống định mức chi phí còn lạc hậu, ảnh hưởng đến khả năng lập kế hoạch tài chính. Việc quản lý các khoản phải thu cũng chưa được thực hiện một cách hiệu quả, dẫn đến tình trạng nợ khó đòi. Các doanh nghiệp cần phải cải thiện quy trình quản lý rủi ro tài chính và áp dụng các công nghệ mới để nâng cao hiệu quả hoạt động.

III. Giải pháp hoàn thiện quản trị tài chính doanh nghiệp xây dựng trong quân đội

Để nâng cao hiệu quả quản trị tài chính tại các doanh nghiệp xây dựng trong quân đội, cần thiết phải thực hiện một số giải pháp cụ thể. Đầu tiên, việc hoàn thiện tổ chức bộ máy quản trị tài chính là rất quan trọng. Cần thành lập bộ phận quản trị tài chính độc lập trong mô hình tổ chức doanh nghiệp để đảm bảo tính chuyên nghiệp và hiệu quả. Thứ hai, cần nâng cao trình độ đội ngũ nhân sự trong lĩnh vực quản lý tài chính. Đào tạo và phát triển nguồn nhân lực sẽ giúp các doanh nghiệp có được đội ngũ chuyên gia có khả năng phân tích và lập kế hoạch tài chính hiệu quả. Cuối cùng, việc áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý tài chính sẽ giúp các doanh nghiệp tối ưu hóa quy trình và nâng cao hiệu quả hoạt động.

3.1. Hoàn thiện công tác phân tích và lập kế hoạch tài chính

Công tác phân tích và lập kế hoạch tài chính cần được hoàn thiện để đảm bảo tính chính xác và hiệu quả. Các doanh nghiệp cần xây dựng hệ thống chỉ tiêu tài chính rõ ràng để đánh giá tình hình tài chính. Việc áp dụng các phương pháp phân tích tài chính hiện đại sẽ giúp các doanh nghiệp nhận diện được các vấn đề cốt lõi trong quản lý tài chính. Đồng thời, cần thiết phải lập kế hoạch tài chính dài hạn để đảm bảo sự phát triển bền vững. Các doanh nghiệp cũng nên thường xuyên đánh giá và điều chỉnh kế hoạch tài chính để phù hợp với tình hình thực tế.

Nội dung chính

Tổng quan về luận án

Nghiên cứu "Quản trị tài chính doanh nghiệp xây dựng trong quân đội phù hợp với điều kiện thực tế Việt Nam" của tác giả Hoàng Thị Khánh Vân (2023), chuyên ngành Quản lý xây dựng (Mã số: 9580302) tại Trường Đại học Xây dựng Hà Nội, dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS. NGƯT Đinh Đăng Quang và GS. NGND Nguyễn Đăng Hạc, là công trình khoa học tiên phong giải quyết bài toán quản trị tài chính (QTTC) mang tính lưỡng dụng: vừa thực hiện nhiệm vụ sản xuất kinh doanh theo cơ chế thị trường, vừa duy trì năng lực sẵn sàng chiến đấu và bảo toàn tiềm lực kinh tế quốc phòng.

Trong bối cảnh Đảng và Nhà nước đẩy mạnh cơ cấu lại doanh nghiệp nhà nước (DNNN) theo tinh thần Nghị quyết số 05-NQ/TW (Khóa XII), Nghị quyết số 425-NQ/QUTW của Quân ủy Trung ương và Văn bản số 80/TTg-ĐMDN của Thủ tướng Chính phủ, các doanh nghiệp xây dựng trong quân đội (DNXDQĐ) đối mặt với áp lực chuyển đổi mô hình sở hữu, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn nhưng vẫn phải đảm bảo "giải quyết tốt mâu thuẫn giữa hoạt động kinh tế và an ninh quốc phòng".

Khoảng trống nghiên cứu (research gap) cốt lõi xuất phát từ thực tế: các công trình trong nước và quốc tế chủ yếu tập trung vào doanh nghiệp dân sự, công ty đại chúng hoặc chỉ dừng lại ở góc độ thanh tra, giám sát quản lý nhà nước mà chưa xây dựng một khung lý luận và mô hình định lượng chuyên biệt cho QTTC tại doanh nghiệp xây dựng quân đội. Các câu hỏi và giả thuyết nghiên cứu được xác lập:

• H1: Cơ cấu nguồn vốn mất cân đối và tỷ lệ nợ ngắn hạn quá cao tác động tiêu cực đến an toàn tài chính (điểm Z-Score) của DNXDQĐ.
• H2: Vòng quay các khoản phải thu và năng lực quản trị vốn lưu động có mối tương quan thuận chiều với khả năng sinh lời và mức độ tự tài trợ của doanh nghiệp.
• H3: Việc áp dụng mô hình tổ chức bộ máy tài chính độc lập (tách biệt giữa CFO và Kế toán trưởng) cùng hệ thống ERP giúp cải thiện vượt bậc hiệu quả quản trị dòng tiền.

Phạm vi nghiên cứu bao quát 22 DNXDQĐ điển hình trong giai đoạn 5 năm (2015–2019), phân loại theo hình thức sở hữu (100% vốn nhà nước vs. cổ phần hóa) và theo quy mô vốn chủ sở hữu (VCSH trên 300 tỷ, từ 10 đến 300 tỷ, và dưới 10 tỷ đồng), định hướng lộ trình thực thi giải pháp trong chu kỳ 10 năm (2023–2032).

---

Literature Review và Positioning

Tổng quan y văn học thuật quốc tế và trong nước về quản trị tài chính doanh nghiệp làm nổi bật sự tiến hóa từ lý thuyết dòng tiền đơn thuần sang quản trị giá trị đa mục tiêu:

Trường phái / Nhóm tác giả	Đại diện tiêu biểu	Luận điểm then chốt	Hạn chế khi áp dụng vào DNXDQĐ
Lý thuyết QTTC căn bản & Giá trị thị trường	Eugene F. Brigham & Joel F. Houston (2009); Stephen A. Ross et al. (2012); Richard A. Brealey et al. (2010)	Mục tiêu tối thượng là tối đa hóa giá trị tài sản chủ sở hữu trong dài hạn; tách bạch vai trò giữa CFO và Kế toán trưởng.	Mặc định cơ chế thị trường hoàn hảo, chưa tính đến ràng buộc bảo tồn tiềm lực quân sự và hạch toán nhiệm vụ quốc phòng.
Cấu trúc vốn & Đòn bẩy tài chính	Modigliani & Miller (1958, 1963); Tauseef, S. et al. (2015); Yapa Abeywardhana, D. (2017)	Tồn tại mối quan hệ phi tuyến giữa đòn bẩy nợ và ROE; ngưỡng nợ tối ưu ngành sản xuất dệt may tại Pakistan là 56%.	Chưa giải thích được hiện tượng đòn bẩy nợ cưỡng bức (>80%) do đặc thù nợ đọng xây dựng cơ bản và vốn ngân sách chậm giải ngân.
Quản trị vốn lưu động & Dòng tiền	Terry S. Maness & John T. Zietlow (2005); Samiloglu, F. (2016); Tran, H. et al. (2017); Obradovich, J. (2019)	Rút ngắn chu kỳ chuyển đổi tiền mặt (CCC), giảm kỳ thu tiền và tồn kho giúp gia tăng ROA, ROE và tính thanh khoản.	DN ngành xây dựng chịu độ trễ nghiệm thu lớn, rủi ro chiếm dụng vốn từ chủ đầu tư công rất cao, khó áp dụng mô hình tồn kho JIT thuần túy.
Quản lý vốn Nhà nước & Quản trị DN Việt Nam	Hạng Hoài Thanh (2008); Nguyễn Huy Tranh (2011); Phạm Thị Vân Huyền (2017); Nguyễn Đăng Thuận (2016)	Quản lý vốn theo nguyên tắc "Sở hữu Nhà nước, phân cấp quản lý, trao quyền kinh doanh, phân công giám sát"; hoàn thiện chỉ tiêu giám sát tài chính.	Mới dừng ở cấp độ quản lý nhà nước vĩ mô hoặc phân tích BCTC mô tả tại DN niêm yết dân sự; thiếu mô hình kinh tế lượng thực chứng cho DNXDQĐ.

Trong luồng tranh luận về cấu trúc vốn, nếu như trường phái Trade-off Theory (Lý thuyết đánh đổi) cho rằng doanh nghiệp tận dụng lá chắn thuế từ nợ vay để tối đa hóa giá trị, thì đối chiếu thực nghiệm quốc tế của Tauseef et al. (2015) và Samiloglu (2016) cho thấy đòn bẩy vượt ngưỡng an toàn sẽ dẫn thẳng tới nguy cơ kiệt quệ tài chính (financial distress).

Luận án của Hoàng Thị Khánh Vân đã định vị chính xác khoảng trống học thuật: tích hợp lý thuyết cấu trúc vốn hiện đại và mô hình phá sản Z-score của Edward I. Altman vào bối cảnh thể chế đặc thù của doanh nghiệp kinh tế - quốc phòng Việt Nam, mở rộng hiểu biết về hành vi tài chính khi doanh nghiệp phải vận hành dưới hai hệ mục tiêu song trùng (kinh tế và quốc phòng).

---

Đóng góp lý thuyết và khung phân tích

Đóng góp cho lý thuyết

Luận án mở rộng Lý thuyết Quản trị Tài chính Doanh nghiệp (Brigham & Ehrhardt, 2009) và Lý thuyết Cấu trúc vốn (Modigliani & Miller, 1963) bằng việc xác lập phạm trù "Quản trị tài chính doanh nghiệp xây dựng quân đội". Trong mô hình doanh nghiệp đặc thù này, mục tiêu tối đa hóa giá trị tài sản của chủ sở hữu bị ràng buộc bởi các điều kiện biên (boundary conditions):

1. Ràng buộc bảo toàn vốn nhà nước và cơ sở vật chất sẵn sàng chuyển trạng thái sang thời chiến (thành các trung đoàn, lữ đoàn, binh đoàn công binh khi có lệnh);
2. Ràng buộc điều tiết lợi nhuận sau thuế phục vụ các quỹ quốc phòng theo quy chế tài chính của Bộ Quốc phòng;
3. Ràng buộc kép về mặt thể chế: vừa chịu sự điều chỉnh của Luật Doanh nghiệp, Luật Xây dựng, vừa chịu sự lãnh đạo trực tiếp của Quân ủy Trung ương và Bộ Quốc phòng.

Khung phân tích độc đáo

Khung phân tích của luận án tích hợp đa lý thuyết:

• Lý thuyết Quản trị Vốn lưu động (Working Capital Management Theory): Giải phẫu luồng luân chuyển vốn ngắn hạn qua 3 thành tố: Phải thu, Hàng tồn kho và Tín dụng thương mại từ nhà thầu phụ.
• Lý thuyết Cấu trúc vốn và Chi phí phá sản: Đo lường ngưỡng rủi ro thanh khoản thông qua mô hình Z-score điều chỉnh của Altman.
• Lý thuyết Quản trị chiến lược dựa trên nguồn lực (RBV) và Thẻ điểm cân bằng (Balanced Scorecard của Kaplan & Norton): Kết hợp chỉ tiêu tài chính định lượng với cấu trúc bộ máy nhân sự CFO và hạ tầng số ERP.

Khung phân tích thiết lập rõ mối quan hệ tương tác giữa 4 trụ cột nghiệp vụ: Quản trị đầu tư tài sản dài hạn $\leftrightarrow$ Quản trị tài trợ và cấu trúc vốn $\leftrightarrow$ Quản trị doanh thu, chi phí, dòng tiền $\leftrightarrow$ Quản trị phân phối lợi nhuận và trích nộp điều tiết.

---

Phương pháp nghiên cứu tiên tiến

Thiết kế nghiên cứu

Luận án áp dụng thế giới quan Chủ nghĩa thực chứng (Positivism) kết hợp Hiện thực phản biện (Critical Realism), vận dụng phép biện chứng duy vật và phương pháp tiếp cận hệ thống để mổ xẻ hiện tượng tài chính trong môi trường quân đội.

Nghiên cứu sử dụng thiết kế phương pháp hỗn hợp tuần tự (sequential mixed-methods design):

• Giai đoạn định tính: Phân tích hệ thống văn bản pháp lý, quy chế quản lý vốn của Bộ Quốc phòng, phỏng vấn sâu chuyên gia tài chính và lãnh đạo tổng công ty xây dựng quân đội để nhận diện mô hình tổ chức bộ máy.
• Giai đoạn định lượng: Khai thác số liệu thứ cấp từ Báo cáo tài chính (BCTC) đã kiểm toán của 22 DNXDQĐ trong chuỗi thời gian 5 năm liên tục (2015–2019), tạo lập bộ dữ liệu bảng cân đối (balanced panel data) gồm 110 quan sát (firm-year observations).

Quy trình nghiên cứu và độ chuẩn xác

1. Tiêu chí lựa chọn mẫu (Inclusion/Exclusion criteria):
   • Doanh nghiệp trực thuộc Bộ Quốc phòng hoặc các Quân khu, Quân đoàn, Binh đoàn.
   • Hoạt động cốt lõi trong lĩnh vực thi công xây dựng công trình dân dụng, công nghiệp, giao thông, hạ tầng kỹ thuật quốc phòng.
   • Có đầy đủ báo cáo kiểm toán tài chính độc lập liên tục từ 2015 đến 2019.
2. Kỹ thuật tam giác hóa dữ liệu (Triangulation):
   • Kết hợp chéo dữ liệu BCTC, báo cáo quyết toán nội bộ của Cục Tài chính - Bộ Quốc phòng, và khảo sát trực tiếp tại các công trường thi công trọng điểm.
3. Độ tin cậy và giá trị khoa học:
   • Các biến số tài chính chuẩn hóa theo Thông tư 200/2014/TT-BTC;
   • Các chỉ tiêu đánh giá thanh khoản, hiệu quả sử dụng tài sản, vòng quay vốn lưu động được tính toán nhất quán;
   • Kiểm tra đa cộng tuyến (VIF) và kiểm định Hausman để lựa chọn mô hình hồi quy tác động cố định (FEM) hoặc tác động ngẫu nhiên (REM).

Data và kỹ thuật phân tích nâng cao

• Công cụ phần mềm: Sử dụng Microsoft Excel để chuẩn hóa dữ liệu, lập bảng ma trận phân tổ tài chính; sử dụng phần mềm thống kê STATA để thực hiện hồi quy dữ liệu bảng (Panel Data Regression).
• Mô hình dự báo nguy cơ kiệt quệ tài chính: Ứng dụng chỉ số $Z$-Score của Edward I. Altman (phiên bản hiệu chỉnh cho doanh nghiệp thị trường mới nổi/phi sản xuất niêm yết): $$Z = 1.2 X_1 + 1.4 X_2 + 3.3 X_3 + 0.6 X_4 + 0.999 X_5$$ Trong đó: $X_1$ là Vốn lưu động ròng/Tổng tài sản; $X_2$ là Lợi nhuận giữ lại/Tổng tài sản; $X_3$ là EBIT/Tổng tài sản; $X_4$ là Giá trị thị trường (hoặc sổ sách) của VCSH/Tổng nợ phải trả; $X_5$ là Doanh thu thuần/Tổng tài sản.
• Phân loại ngưỡng an toàn: $Z > 2.99$ (Vùng an toàn); $1.81 \le Z \le 2.99$ (Vùng cảnh báo / Vùng xám); $Z < 1.81$ (Vùng nguy cơ mất an toàn tài chính cao / Nguy cơ phá sản).

---

Phát hiện đột phá và implications

Những phát hiện then chốt từ thực nghiệm

1. Cơ cấu nguồn vốn mất cân đối nghiêm trọng và đòn bẩy tài chính quá mức: Dữ liệu thực nghiệm 2015–2019 chứng minh:

   "hệ số nợ trên tổng nguồn vốn lớn (trên 80%), nợ ngắn hạn chiếm trên 85% tổng nợ, một số DN bị âm vốn chủ sở hữu, một số DN sau khi cổ phần hóa thì hoạt động không hiệu quả như mong muốn." Việc sử dụng nợ ngắn hạn chiếm tỷ trọng áp đảo để tài trợ cho các tài sản dở dang và tài sản dài hạn đã đẩy doanh nghiệp vào tình trạng rủi ro thanh khoản thường trực, hệ số thanh toán tức thời xuống mức báo động ($< 0.1$).

2. Áp lực vốn bị đóng băng trong các khoản phải thu và hàng tồn kho: Khoản phải thu ngắn hạn và chi phí sản xuất kinh doanh dở dang tại các dự án xây lắp chiếm từ 50% đến trên 70% tổng tài sản ngắn hạn. Chu kỳ chuyển đổi tiền mặt kéo dài, dòng tiền thuần từ hoạt động kinh doanh ($CFO$) thường xuyên âm, khiến doanh nghiệp phải liên tục vay đảo nợ ngân hàng để trang trải chi phí nguyên vật liệu và nhân công.

3. Nghịch lý sau cổ phần hóa (Counter-intuitive post-equitization result): Trái ngược với giả định lý thuyết rằng cổ phần hóa giúp cải thiện ngay năng lực tài chính, kết quả tính toán điểm số Z-score cho thấy nhiều DNXDQĐ sau khi chuyển đổi sang CTCP lại ghi nhận điểm Z-Score sụt giảm, rơi vào "vùng xám" ($1.81 \le Z \le 2.99$) hoặc "vùng nguy hiểm" ($Z < 1.81$). Nguyên nhân do doanh nghiệp mất đi một phần lợi thế hỗ trợ tín dụng hành chính, trong khi năng lực quản trị doanh thu - chi phí và văn hóa quản trị tài chính hiện đại chưa kịp thích ứng.

4. Tổ chức bộ máy tài chính còn lạc hậu, thiếu vắng vai trò Giám đốc Tài chính (CFO): Phần lớn các DNXDQĐ vẫn duy trì mô hình lồng ghép bộ phận tài chính vào Phòng Tài chính - Kế toán do Kế toán trưởng kiêm nhiệm. Điều này dẫn đến sự thiên lệch về hạch toán quá khứ, bỏ trống chức năng hoạch định chiến lược vốn dài hạn, quản trị rủi ro lãi suất và dự báo dòng tiền.

5. Phương pháp khấu hao tài sản cố định chưa tối ưu hóa: Đa số doanh nghiệp áp dụng phương pháp khấu hao đường thẳng truyền thống cho toàn bộ máy móc thi công chuyên dụng, dẫn đến tốc độ thu hồi vốn chậm, không bắt kịp tốc độ hao mòn vô hình do công nghệ xây dựng đổi mới nhanh chóng.

So sánh thực nghiệm quốc tế

Kết quả nghiên cứu tại DNXDQĐ Việt Nam tạo ra sự tương phản sâu sắc với các nghiên cứu quốc tế:

• So sánh với công trình của Tauseef et al. (2015) tại Pakistan: Ngưỡng đòn bẩy nợ tối ưu là 56% trên tổng tài sản; trong khi tại DNXDQĐ Việt Nam, tỷ lệ nợ vượt quá 80%, làm triệt tiêu tác động tích cực của đòn bẩy tài chính và kéo tụt tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE).
• So sánh với nghiên cứu của Samiloglu (2016) và Obradovich (2019) tại Thổ Nhĩ Kỳ và Ấn Độ: Việc không thể kiểm soát kỳ thu tiền bình quân khiến DNXDQĐ Việt Nam không thể duy trì lượng dự trữ tiền mặt cần thiết, dẫn đến việc phân phối cổ tức tại các công ty cổ phần xây dựng quân đội bị gián đoạn hoặc trích lập quỹ đầu tư phát triển không đạt kế hoạch.

Implications đa chiều

• Về mặt lý luận: Xác lập mô hình phân tích tài chính đặc thù cho doanh nghiệp lưỡng dụng, làm phong phú thêm lý thuyết quản trị tài chính trong điều kiện chuyển đổi kinh tế và tái cơ cấu DNNN.
• Về mặt quản trị vi mô: Cung cấp giải pháp tái lập bộ máy tài chính độc lập, chuẩn hóa quy trình phân tích và lập kế hoạch tài chính 5 bước, giúp các nhà quản lý nhận diện sớm rủi ro mất khả năng thanh toán.
• Về mặt hoạch định chính sách: Cung cấp cơ sở khoa học để Bộ Quốc phòng và các cơ quan quản lý nhà nước điều chỉnh quy chế trích nộp điều tiết lợi nhuận, xây dựng cơ chế bảo lãnh tài chính đặc thù cho các doanh nghiệp xây dựng công trình phòng thủ biên giới, hải đảo.

---

Limitations và Future Research

1. Hạn chế về khung thời gian dữ liệu: Số liệu BCTC tập trung vào giai đoạn 2015–2019. Mặc dù đây là giai đoạn bản lề của đề án tái cơ cấu DNNN, dữ liệu chưa phản ánh hết các cú sốc ngoại sinh bất thường giai đoạn sau (như đại dịch COVID-19 và biến động giá nguyên vật liệu xây dựng toàn cầu).
2. Hạn chế về kích thước mẫu: Mẫu nghiên cứu gồm 22 doanh nghiệp lớn và vừa; chưa thể bao quát toàn bộ 100% các đơn vị cơ sở nhỏ thuộc các binh đoàn làm kinh tế ở vùng sâu, vùng xa do tính bảo mật thông tin quân sự.
3. Ranh giới nghiên cứu (Boundary conditions): Mô hình hồi quy và các khuyến nghị tài chính gắn liền với thể chế pháp lý và cơ chế quản lý tài chính quân đội tại Việt Nam, cần điều chỉnh khi áp dụng cho doanh nghiệp dân sự thuần túy hoặc doanh nghiệp quốc phòng quốc tế.

Chương trình nghiên cứu tiếp nối (Future research agenda):

• Mở rộng phân tích tác động của chuyển đổi số và công nghệ BIM (Building Information Modeling) đến việc cắt giảm chi phí dự toán xây lắp;
• Đánh giá định lượng tác động của chính sách thuế và cơ chế tự chủ tài chính mới giai đoạn 2023–2030;
• Phát triển mô hình kinh tế lượng không gian (spatial econometrics) đánh giá hiệu ứng lan tỏa của các dự án xây dựng hạ tầng kinh tế - quốc phòng.

---

Tác động và ảnh hưởng

• Giá trị học thuật: Đóng vai trò là tài liệu tham khảo nền tảng cho các chương trình đào tạo sau đại học ngành Quản lý xây dựng, Kinh tế xây dựng và Quản trị kinh doanh tại các học viện, trường đại học khối kỹ thuật và quân sự.
• Chuyển đổi ngành công nghiệp xây dựng: Cung cấp lộ trình tái cơ cấu tài chính cho các tổng công ty xây dựng lớn trong quân đội (như Tổng Công ty 36, Tổng Công ty 319, Binh đoàn 11, Binh đoàn 12), giúp giảm thiểu tỷ lệ nợ ngắn hạn/tổng nợ từ $>85%$ về mức an toàn $<60%$.
• Tác động chính sách quốc gia: Trực tiếp phục vụ quá trình thể chế hóa các Nghị quyết của Quân ủy Trung ương về sắp xếp, đổi mới và nâng cao hiệu quả doanh nghiệp quân đội đến năm 2030, hài hòa giữa bài toán hiệu quả kinh tế và nhiệm vụ quốc phòng an ninh.

---

Đối tượng hưởng lợi

• Nghiên cứu sinh và Giới học thuật: Tiếp cận một khung phân tích hoàn chỉnh kết hợp giữa lý thuyết cấu trúc vốn và mô hình Z-score áp dụng cho khu vực doanh nghiệp công - quốc phòng.
• Hội đồng quản trị, Ban Tổng Giám đốc các DNXDQĐ: Sở hữu bộ công cụ chẩn đoán sức khỏe tài chính, cẩm nang tái cấu trúc nợ và hướng dẫn thiết lập vị trí Giám đốc Tài chính (CFO) chuyên nghiệp.
• Cơ quan quản lý Nhà nước và Bộ Quốc phòng (Cục Tài chính, Cục Kinh tế): Có thêm căn cứ khoa học thực chứng để giám sát việc bảo toàn và phát triển vốn nhà nước, phê duyệt dự án đầu tư và định mức chi phí thi công công trình quốc phòng.
• Các tổ chức tín dụng và Đối tác liên doanh: Có cơ sở đánh giá chính xác rủi ro tín dụng và độ an toàn tài chính khi cấp vốn hoặc hợp tác liên danh với các nhà thầu quân đội.

---

Câu hỏi chuyên sâu

1. Đóng góp lý thuyết độc đáo nhất của luận án là gì?

Luận án đã mở rộng Lý thuyết Quản trị Tài chính Doanh nghiệp và Lý thuyết Cấu trúc vốn (Modigliani & Miller; Brigham & Ehrhardt) vào loại hình doanh nghiệp xây dựng quân đội tại một nền kinh tế chuyển đổi. Công trình làm sáng tỏ cách thức mà các ràng buộc thể chế kinh tế - quốc phòng tái định hình cấu trúc vốn và luồng tiền tệ, chứng minh rằng mục tiêu tối đa hóa giá trị tài sản chủ sở hữu phải dung hòa với mục tiêu bảo toàn năng lực sẵn sàng chiến đấu.

2. Điểm mới vượt trội về mặt phương pháp luận so với các nghiên cứu trước?

So với các nghiên cứu trước đây (như Nguyễn Đăng Thuận, 2016 - chỉ phân tích mô tả chỉ tiêu giám sát; hay Phạm Thị Vân Huyền, 2017 - chỉ khảo sát doanh nghiệp niêm yết dân sự), luận án tích hợp phương pháp hồi quy dữ liệu bảng (Panel Data) trên phần mềm STATA với mô hình đo lường nguy cơ kiệt quệ tài chính Altman Z-Score trên mẫu 22 DNXDQĐ trong 5 năm, tạo ra bằng chứng thực nghiệm định lượng có độ tin cậy và giá trị kiểm định vượt trội.

3. Phát hiện thực nghiệm nào gây bất ngờ nhất?

Phát hiện về "nghịch lý cổ phần hóa": Doanh nghiệp sau khi cổ phần hóa không tự động đạt được sức khỏe tài chính tốt hơn; ngược lại, điểm số Z-score của nhiều DNXDCP trong quân đội bị sụt giảm và duy trì ở mức nguy hiểm ($Z < 1.81$). Điều này chỉ ra rằng nếu không thay đổi triệt để cấu trúc quản trị nội bộ (đặc biệt là thiết lập vị trí CFO độc lập) và phương thức kiểm soát khoản phải thu, việc chuyển đổi hình thức sở hữu đơn thuần sẽ làm gia tăng rủi ro thanh khoản.

4. Luận án có cung cấp quy trình nhân bản nghiên cứu (Replication protocol) không?

Có. Luận án cung cấp chi tiết:

• Ma trận các chỉ tiêu tài chính (Bảng 2.1);
• Các công thức toán học tính toán khấu hao, tỷ số đòn bẩy, khả năng thanh toán hiện thời, nhanh, tức thời;
• Bảng phân tổ điểm số Z-Score;
• Quy trình 5 bước thẩm định dự án đầu tư dài hạn và quy trình 4 bước phân tích tài chính nội bộ.

5. Kế hoạch hành động và lộ trình 10 năm được xác lập như thế nào?

Luận án đề xuất hệ thống 7 nhóm giải pháp đồng bộ giai đoạn 2023–2032:

1. Tách lập bộ máy quản trị tài chính độc lập, nâng cao vị thế của CFO;
2. Hoàn thiện công tác phân tích và lập kế hoạch tài chính định kỳ;
3. Siết chặt quản trị các khoản phải thu qua thẩm định chủ đầu tư và bảo lãnh thanh toán;
4. Hoàn thiện quy trình đầu tư tài sản dài hạn dựa trên phân tích NPV/IRR;
5. Đổi mới hệ thống định mức chi phí và dự toán nội bộ;
6. Đầu tư ứng dụng hệ sinh thái công nghệ thông tin và giải pháp ERP toàn diện;
7. Tái cấu trúc tỷ lệ Vốn chủ sở hữu trên Tổng tài sản, chuyển đổi các khoản nợ ngắn hạn rủi ro sang nợ dài hạn hoặc tăng vốn tự có.

---

Kết luận

Luận án tiến sĩ của Hoàng Thị Khánh Vân đã hoàn thành xuất sắc các mục tiêu nghiên cứu với các giá trị cốt lõi:

1. Hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về quản trị tài chính doanh nghiệp xây dựng trong quân đội, làm rõ vị trí, vai trò và bản chất lưỡng dụng của nguồn vốn quốc phòng.
2. Khắc họa bức tranh thực trạng chân thực và sâu sắc về QTTC tại 22 DNXDQĐ giai đoạn 2015–2019, chỉ rõ "điểm nghẽn" về tỷ lệ nợ ngắn hạn ($>85%$ tổng nợ), vòng quay khoản phải thu chậm và điểm số Z-score ở mức cảnh báo.
3. Ứng dụng thành công mô hình định lượng tiên tiến (Altman Z-Score và hồi quy kinh tế lượng STATA), chứng minh khoa học các nhân tố then chốt chi phối an toàn tài chính doanh nghiệp.
4. Xác lập hệ thống 7 nhóm giải pháp khả thi, mang tính hành động cao cho giai đoạn 2023–2032, gắn liền với chuyển đổi số và chuẩn mực quản trị hiện đại.
5. Mở ra các hướng nghiên cứu mới về quản trị rủi ro chuỗi cung ứng xây dựng quân sự và tối ưu hóa chi phí đầu tư công trình quốc phòng trong kỷ nguyên số.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Tổng quan các nghiên cứu liên quan đến quản trị tài chính doanh nghiệp xây dựng trong quân đội. Chương 2: Cơ sở lý luận và thực tiễn về quản trị tài chính doanh nghiệp xây dựng trong quân đội. Chương 3: Thực trạng về quản trị tài chính của doanh nghiệp xây dựng trong quân đội. Chương 4: Giải pháp hoàn thiện quản trị tài chính của các doanh nghiệp xây dựng trong quân đội.

luan an 6 TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN QUẢN TRỊ TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP XÂY DỰNG TRONG QUÂN ĐỘI 1.1 NHỮNG VẤN ĐỀ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN ĐÃ ĐƯỢC NGHIÊN CỨU 1.1 Lý thuyết chung về quản trị tài chính doanh nghiệp Các tác giả trong và ngoài nước đã nghiên cứu rất nhiều vấn đề về QTTCDN thể hiện trong các sách chuyên khảo và tham khảo đã được xuất bản. Cụ thể: Các tác giả Việt Nam như Nguyễn Thành Độ, Nguyễn Ngọc Huyền (2011) [20] và Phạm Văn Vạng, Phạm Thị Tuyết (2011) [66]) đều cho rằng QTTC là một nội dung của quản trị kinh doanh DN. QTTCDN là việc nghiên cứu, quản trị các mối quan hệ tài chính phát sinh trong quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh (SXKD) của DN để từ đó đưa ra được các quyết định tài chính và thực hiện các quyết định đó, phù hợp với mục tiêu của DN. Tuy nhiên, các tác giả nghiên cứu QTTC với nội dung là một phần nhỏ trong lĩnh vực rộng là quản trị kinh doanh nên nội dung nghiên cứu của các tác giả mới chỉ dừng lại ở khái niệm, vai trò, nguyên tắc chứ chưa đi sâu phân tích các nội dung QTTC.

Trong cuốn Giáo trình Quản trị Tài chính doanh nghiệp, Nxb Đại học Kinh tế quốc dân [59], tác giả Phạm Quang Trung (2011) khẳng định QTTC là một trong những chức năng quản lý cơ bản và quan trọng nhất, có vai trò quyết định hiệu quả hoạt động và sự phát triển của một DN. Từ đó, tác giả đưa ra những nội dung lý thuyết cơ bản nhất về quản lý tài sản, huy động vốn, phân bổ vốn, phân tích báo cáo tài chính. Tuy nhiên, các lý thuyết này mới chỉ dừng lại ở những vấn đề cơ bản nhất, dành cho sinh viên đại học. Tác giả Lê Văn Khâm (2009)[31] và Nguyễn Thanh Liêm, Nguyễn Thị Mỹ Hương (2014) [34], cho rằng QTTC là việc nghiên cứu, phân tích để đưa ra các quyết định điều chỉnh hoạt động tài chính trong DN nhằm đảm bảo đạt hiệu quả SXKD tốt nhất.

Điểm khác biệt với tác giả Phạm Quang Trung (2011) và một số tác giả khác, Lê Văn Khâm (2009) còn quan tâm thêm nội dung xử lý các vấn đề tài chính khi tổ chức lại và phá sản doanh nghiệp. Tuy nhiên, tác giả Lê Văn Khâm (2009) chưa phân tích sâu và rõ hơn về tầm quan trọng của QTTCDN, không đề cập đến mục tiêu riêng cần đạt được của QTTC trong mối quan hệ ràng buộc với các hoạt động quản trị kinh doanh luan an 7 khác. Cũng giống như Phạm Quang Trung (2011), các nội dung kiến thức về QTTC mà tác giả đưa vào giáo trình mới dừng lại ở kiến thức cơ bản nhất. Nhóm tác giả Lê Thị Hằng và cộng sự (2012)[21] cũng đồng ý với tác giả Lê Văn Khâm (2009) rằng: QTTC là việc đưa ra các quyết định và tổ chức thực hiện các quyết định nhằm đạt được mục tiêu hiệu quả tài chính của DN.

Nhưng khác với tác giả Lê Văn Khâm (2009), nhóm tác giả Lê Thị Hằng và cộng sự (2012) thì phân tích rõ vai trò, đánh giá đúng tầm quan trọng của QTTCDN. Đó là: QTTC không giống với các hoạt động quản trị khác. Nó có vai trò quan trọng trong hoạt động SXKD của DN. Nó quyết định tính độc lập, sự thành bại của DN trong quá trình kinh doanh.

Tuy nhiên, các nội dung mà nhóm tác giả đề cập không thấy có sự phân biệt giữa đầu tư dài hạn và đầu tư ngắn hạn trong DN. Thêm nữa, nội dung QTTC theo cách nhóm tác giả trình bày thì khá rộng, chồng chéo đến nhiều vấn đề của quản trị kinh doanh. Trong cuốn Tài chính doanh nghiệp, Nxb Tài chính [44], nhóm tác giả Bùi Hữu Phước và cộng sự (2009) đưa ra khái niệm “Tài chính doanh nghiệp là hệ thống các quan hệ kinh tế phát sinh trong lĩnh vực sản xuất kinh doanh gắn liền với việc hình thành các quỹ tiền tệ ở các DN để phục vụ quá trình SXKD”. Cũng theo tác giả, “tài chính doanh nghiệp là các quỹ bằng tiền của DN”.

Hình thái vật chất của các quỹ bằng tiền này có thể là nhà cửa, máy móc, thiết bị, nguyên vật liệu, vốn bằng tiền,… Vậy, có thể hiểu rằng tất cả những gì thuộc DN mà có thể biểu hiện bằng tiền là tài chính doanh nghiệp. Từ đó, tác giả cho rằng QTTC là sử dụng các quỹ bằng tiền này để đạt được mục tiêu của DN và chủ sở hữu DN. Mục tiêu đó thông thường là tối đa hóa lợi nhuận sau thuế, tối đa hóa lợi nhuận phân phối cho chủ sở hữu, tối đa hóa giá trị DN. Ba mục tiêu này không đồng nhất với nhau, tùy từng giai đoạn mà DN lựa chọn mục tiêu thích hợp.

Nhìn chung, các tác giả trên mới chỉ trình bày các kiến thức cơ bản nhất về QTTC có thể áp dụng cho mọi loại hình DN thích hợp làm tài liệu tham khảo bậc học đại học. Đặc biệt, bên cạnh việc trình bày các kiến thức, nội dung về QTTC, nhóm tác giả Vũ Duy Hào, Trần Minh Tuấn (2019) [26] có đề cập đến lý luận chung về mô hình Tập đoàn kinh tế và khái quát về cơ chế tài chính trong các tập đoàn kinh tế Việt Nam. Tác giả Phan Duy Minh (2010) [39] và nhóm tác giả Ngô Thị Ngọc Huyền và Nguyễn Thị Hồng Thu (2009) [22] lại đi sâu vào QTTC gắn với đặc điểm hoạt động của các công ty đa quốc gia, có nhiều chủ thể tham gia, nhiều chính sách chế độ khác luan an 8 nhau. QTTC không chỉ tuân thủ các chế độ, chính sách chung của công ty mà còn phải tuân thủ các chế độ, chính sách, luật pháp của các quốc gia mà nhiều khi các chế độ, chính sách này rất khác nhau.

Có rất nhiều tác giả nước ngoài hệ thống hóa và viết về lý thuyết QTTC như: Các tác giả Eugene F. Brigham và Joel F. Các tác giả trình bày rất nhiều vấn đề căn bản của QTTC từ khái niệm, mục đích, vai trò của QTTC đến việc phân tích các báo cáo tài chính, dòng tiền và thuế, phân tích thị trường tài chính, huy động vốn, đầu tư tài sản, đầu tư tài chính, phân phối lợi nhuận, chính sách cổ tức, lập kế hoạch, dự báo tài chính, quản trị rủi ro,… cùng một số chủ đề đặc biệt như phá sản, tổ chức lại, giải thể, các công cụ tài chính phái sinh. Một số tác giả lại tập trung nghiên cứu vai trò của Giám đốc tài chính (CFO- Chief Financial Officer) như Richard A.

Brealey và cộng sự (2010) [76], Jeremy Hope (2008) [29] và Stephen A. Ross và cộng sự (2012) [99]. Các tác giả cho rằng QTTC là công việc của các Giám đốc tài chính (CFO). Các CFO là người tổ chức và quản lý tất cả các hoạt động tài chính nhằm mục tiêu tối đa hóa giá trị thị trường của cổ phiếu (market value) trong ràng buộc giới hạn về rủi ro.

CFO quản lý 2 bộ phận tài chính và kế toán. Tuy nhiên, các CFO không đi sâu vào cơ chế hạch toán kế toán (công việc của kế toán trưởng) mà họ phải giải thích được số liệu kế toán được sử dụng như thế nào để thực hiện các quyết định nội bộ và giúp cho các nhà đầu tư định giá chứng khoán. Họ sử dụng kết quả làm việc của bộ phận kế toán là một trong những căn cứ quan trọng để ra được các quyết định. Nhóm tác giả Cheol S.

Resnick (2007) trong cuốn International Financial Management (4th edition) (Quản trị tài chính quốc tế) [81] quan tâm đến QTTC các công ty đa quốc gia và hệ thống tiền tệ quốc tế. Nội dung cuốn sách thích hợp dành cho những người ngành tài chính ngân hàng. Nhóm tác giả Terry S.Zietlow (2005), Short –Term Financial Management (Quản trị tài chính ngắn hạn) [95] đi sâu vào vấn đề QTTC ngắn hạn với các nội dung quản trị vốn lưu động, quản trị dòng tiền, dự báo và lập kế hoạch tài chính, đầu tư ngắn hạn, quản trị rủi ro tài chính với các công cụ phái sinh, quản trị thông tin kho bạc và tính toán giá trị tiền tệ theo thời gian. luan an 9 Đối với thực tiễn quản trị gắn với đặc thù mỗi quốc gia có nhóm tác giả P.

Jain và cộng sự (2013) [89] và Hạng Hoài Thanh (2008) [60]. Tác giả Hạng Hoài Thanh (2008), tập trung trình bày vấn đề chuyển đổi cơ chế, chính sách quản lý tài chính ở cấp độ Nhà nước trong đó có nội dung về quản lý vốn nhà nước và tài chính ở cấp độ DN. Việc quản lý vốn và tài sản của Nhà nước trong các DN theo nguyên tắc “Sở hữu Nhà nước, phân cấp quản lý, trao quyền kinh doanh, phân công giám sát”. Quản lý vốn Nhà nước vào DN nói giản đơn là thực hiện sự điều hành tài chính có hiệu quả vốn Nhà nước đầu tư vào DN, đồng thời kiểm soát có hiệu quả rủi ro và lợi ích của Nhà nước.

Nhìn chung, các tác giả trong và ngoài nước đã nghiên cứu rất nhiều lý thuyết về QTTC, tập trung vào các công ty cổ phần và công ty đa quốc gia. Một số tác giả cũng đi sâu vào các chủ đề đặc biệt như quản lý tài sản ngắn hạn, quản trị rủi ro, cơ chế chính sách và quản lý vốn Nhà nước tại các DN ở Trung Quốc.2 Nghiên cứu một số nội dung cụ thể của quản trị tài chính doanh nghiệp Các tác giả trong và ngoài nước đi sâu nghiên cứu theo một số hướng sau: - Tầm quan trọng của QTTCDN: Các tác giả Nguyễn Văn Phúc (2011) [43] và tác giả Quốc Anh (2013) [2] đều cho rằng trong bối cảnh nền kinh tế gặp nhiều khó khăn, bên cạnh chính sách hỗ trợ của Nhà nước, các DN đều phải có kế hoạch tài chính của riêng mình, thiết lập được hệ thống quản trị để tính toán được rủi ro có thể có và phải có biện pháp hạn chế rủi ro. Tài chính DN lành mạnh là một trong những điều kiện tiên quyết cho hoạt động kinh doanh của DN diễn ra một cách nhịp nhàng, đồng bộ, đạt hiệu quả cao.