Luận án tiến sĩ về quản trị tài chính doanh nghiệp xây dựng trong quân đội Việt Nam

Luận án tiến sĩ kinh tế phân tích nghiên cứu quản trị tài chính doanh nghiệp xây dựng trong quân đội phù hợp với điều kiện thực tế, xây dựng cơ sở lý luận, kiểm chứng thực nghiệm,

• Tác giả: Hoàng Thị Khánh Vân
• Người hướng dẫn: PTS. Đinh Đăng Quang
• Trường học: Trường Đại Học Xây Dựng Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản lý xây dựng
• Đề tài: Nghiên Cứu Quản Trị Tài Chính Doanh Nghiệp Xây Dựng Trong Quân Đội Việt Nam
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỞ ĐẦU
• 1.1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
• 1.2. MỤC ĐÍCH VÀ MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• 1.3. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 1.4. Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN CỦA LUẬN ÁN
• 1.5. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2. TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN QUẢN TRỊ TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP XÂY DỰNG TRONG QUÂN ĐỘI
• 2.1. NHỮNG VẤN ĐỀ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN ĐÃ ĐƯỢC NGHIÊN CỨU
• 2.1.1. Lý thuyết chung về quản trị tài chính doanh nghiệp
• 2.1.2. Nghiên cứu một số nội dung cụ thể của quản trị tài chính doanh nghiệp
• 2.1.3. Nghiên cứu về quản trị tài chính doanh nghiệp xây dựng
• 2.1.4. Nghiên cứu về doanh nghiệp quân đội
• 2.1.5. Nghiên cứu về quản trị tài chính doanh nghiệp xây dựng trong quân đội
• 2.2. XÁC ĐỊNH KHOẢNG TRỐNG NGHIÊN CỨU VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ DỰ ĐỊNH ĐI SÂU NGHIÊN CỨU
• 2.2.1. Nhận xét tổng hợp về các công trình nghiên cứu ở trong và ngoài nước
• 2.2.2. Xác định khoảng trống nghiên cứu
• 2.2.3. Những vấn đề luận án dự định đi sâu nghiên cứu
• 2.3. KHUNG NGHIÊN CỨU CỦA LUẬN ÁN
• 3. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN TRỊ TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP XÂY DỰNG TRONG QUÂN ĐỘI
• 3.1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN TRỊ TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP
• 3.1.1. Khái niệm, mục tiêu và vai trò của quản trị tài chính doanh nghiệp
• 3.1.2. Tổ chức bộ máy quản trị tài chính doanh nghiệp
• 3.1.3. Nội dung của quản trị tài chính doanh nghiệp
• 3.1.4. Các chỉ tiêu phản ánh tình hình tài chính doanh nghiệp
• 3.1.5. Mô hình đánh giá tình trạng tài chính của doanh nghiệp
• 3.2. CƠ SỞ THỰC TIỄN VỀ QUẢN TRỊ TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP XÂY DỰNG TRONG QUÂN ĐỘI
• 3.2.1. Khái niệm và vai trò doanh nghiệp xây dựng quân đội
• 3.2.2. Khái niệm và hệ thống pháp lý về quản trị tài chính các doanh nghiệp xây dựng trong quân đội
• 3.2.3. Các đặc điểm và các nhân tố ảnh hưởng đến quản trị tài chính doanh nghiệp xây dựng trong quân đội
• 4. THỰC TRẠNG VỀ QUẢN TRỊ TÀI CHÍNH CỦA DOANH NGHIỆP XÂY DỰNG TRONG QUÂN ĐỘI
• 4.1. QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CỦA CÁC DOANH NGHIỆP XÂY DỰNG TRONG QUÂN ĐỘI
• 4.2. THỰC TRẠNG QUẢN TRỊ TÀI CHÍNH CỦA DOANH NGHIỆP XÂY DỰNG TRONG QUÂN ĐỘI
• 4.2.1. Thực trạng tổ chức bộ máy quản trị tài chính tại các doanh nghiệp xây dựng trong quân đội
• 4.2.2. Thực trạng quản trị tài chính của doanh nghiệp xây dựng trong quân đội theo nội dung quản trị tài chính
• 4.2.3. Các chỉ tiêu phản ánh năng lực hoạt động, khả năng thanh toán và khả năng sinh lợi của các doanh nghiệp xây dựng trong quân đội
• 4.2.4. Đánh giá tình trạng tài chính của các doanh nghiệp xây dựng trong quân đội
• 4.2.5. Sử dụng mô hình kinh tế lượng để đánh giá các nhân tố ảnh hưởng đến quản trị tài chính tại các doanh nghiệp xây dựng trong quân đội
• 4.3. ĐÁNH GIÁ TỔNG HỢP THỰC TRẠNG QUẢN TRỊ TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP XÂY DỰNG TRONG QUÂN ĐỘI
• 4.3.1. Những kết quả đạt được
• 4.3.2. Những tồn tại hạn chế
• 4.3.3. Nguyên nhân của những tồn tại hạn chế
• 4.3.3.1. Nguyên nhân khách quan
• 4.3.3.2. Nguyên nhân chủ quan
• 5. GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUẢN TRỊ TÀI CHÍNH CỦA CÁC DOANH NGHIỆP XÂY DỰNG TRONG QUÂN ĐỘI
• 5.1. CƠ SỞ ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUẢN TRỊ TÀI CHÍNH CỦA CÁC DOANH NGHIỆP XÂY DỰNG TRONG QUÂN ĐỘI
• 5.2. MỘT SỐ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUẢN TRỊ TÀI CHÍNH CÁC DOANH NGHIỆP XÂY DỰNG TRONG QUÂN ĐỘI
• 5.2.1. Hoàn thiện tổ chức bộ máy quản trị tài chính
• 5.2.1.1. Thành lập bộ phận quản trị tài chính trong mô hình tổ chức doanh nghiệp
• 5.2.1.2. Tăng cường vai trò của giám đốc tài chính trong doanh nghiệp
• 5.2.1.3. Nâng cao trình độ đội ngũ nhân sự quản trị tài chính
• 5.2.2. Hoàn thiện công tác phân tích và lập kế hoạch tài chính
• 5.2.2.1. Hoàn thiện công tác phân tích tài chính
• 5.2.2.2. Hoàn thiện công tác lập kế hoạch tài chính
• 5.2.3. Hoàn thiện quản trị các khoản phải thu
• 5.2.3.1. Lựa chọn chủ đầu tư và dự án
• 5.2.3.2. Thỏa thuận hình thức thanh toán và các biện pháp bảo đảm thanh toán
• 5.2.3.3. Theo dõi thu hồi công nợ
• 5.2.3.4. Biện pháp phòng ngừa rủi ro đối với các khoản phải thu khó đòi
• 5.2.4. Hoàn thiện quản trị đầu tư tài sản dài hạn
• 5.2.5. Hoàn thiện công tác xây dựng hệ thống định mức và dự toán chi phí
• 5.2.5.1. Hoàn thiện hệ thống định mức hao phí nội bộ doanh nghiệp
• 5.2.5.2. Hoàn thiện công tác lập dự toán chi phí xây dựng
• 5.2.6. Hoàn thiện công nghệ quản lý theo hướng đầu tư áp dụng công nghệ thông tin phục vụ quản trị tài chính doanh nghiệp
• 5.2.7. Hoàn thiện chỉ tiêu Vốn chủ sở hữu trên Tổng tài sản theo hướng nâng cao năng lực tự tài trợ và tái cấu trúc các khoản nợ phù hợp hoàn cảnh từng doanh nghiệp
• 5.3. MỘT SỐ KIẾN NGHỊ
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về quản trị tài chính doanh nghiệp xây dựng trong quân đội

Quản trị tài chính doanh nghiệp xây dựng trong quân đội Việt Nam đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo hiệu quả hoạt động và phát triển bền vững. Quản trị tài chính không chỉ liên quan đến việc quản lý nguồn vốn mà còn bao gồm các quyết định đầu tư, tài trợ và phân phối lợi nhuận. Doanh nghiệp xây dựng trong quân đội, hay doanh nghiệp quân đội, có những đặc điểm riêng biệt, bao gồm sự kết hợp giữa nhiệm vụ kinh tế và an ninh quốc phòng. Điều này tạo ra những thách thức trong việc áp dụng các chiến lược quản lý tài chính hiệu quả. Theo nghiên cứu, các doanh nghiệp này cần phải cải thiện khả năng thanh toán và cơ cấu nguồn vốn để duy trì hoạt động hiệu quả. Việc áp dụng các mô hình quản lý tài chính hiện đại sẽ giúp các doanh nghiệp này tối ưu hóa quy trình và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn.

1.1. Đặc điểm của doanh nghiệp xây dựng trong quân đội

Doanh nghiệp xây dựng trong quân đội có những đặc điểm riêng biệt so với các doanh nghiệp dân sự. Chúng không chỉ sản xuất và cung cấp dịch vụ xây dựng mà còn có nhiệm vụ bảo đảm an ninh quốc phòng. Chiến lược tài chính của các doanh nghiệp này cần phải linh hoạt để đáp ứng yêu cầu của cả hai lĩnh vực. Việc quản lý tài chính trong bối cảnh này đòi hỏi sự cân nhắc kỹ lưỡng giữa lợi nhuận và trách nhiệm quốc phòng. Các doanh nghiệp này thường phải đối mặt với áp lực từ việc duy trì hiệu quả kinh tế trong khi vẫn đảm bảo khả năng sẵn sàng chiến đấu. Do đó, việc áp dụng các phương pháp phân tích tài chính và quản lý rủi ro tài chính là rất cần thiết để đảm bảo sự phát triển bền vững.

II. Thực trạng quản trị tài chính doanh nghiệp xây dựng trong quân đội

Thực trạng quản trị tài chính tại các doanh nghiệp xây dựng trong quân đội hiện nay cho thấy nhiều vấn đề cần được giải quyết. Doanh thu và lợi nhuận của các doanh nghiệp này đã giảm sút trong những năm gần đây, cho thấy sự cần thiết phải cải thiện quản lý tài chính. Nhiều doanh nghiệp đang gặp khó khăn trong việc duy trì khả năng thanh toán và cơ cấu nguồn vốn không hợp lý. Hệ số nợ trên tổng nguồn vốn cao, trong khi đó, tỷ lệ vốn chủ sở hữu lại thấp. Điều này dẫn đến rủi ro tài chính cao và ảnh hưởng đến khả năng hoạt động của doanh nghiệp. Việc áp dụng các chỉ tiêu tài chính như tỷ suất lợi nhuận và khả năng thanh toán là cần thiết để đánh giá tình hình tài chính hiện tại. Các doanh nghiệp cần phải thực hiện các biện pháp cải thiện như tối ưu hóa chi phí và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn.

2.1. Những tồn tại trong quản trị tài chính

Một trong những tồn tại lớn nhất trong quản trị tài chính của các doanh nghiệp xây dựng trong quân đội là thiếu tính chiến lược trong quản lý tài chính. Nhiều doanh nghiệp chưa có hệ thống phân tích tài chính hiệu quả, dẫn đến việc không nhận diện được các rủi ro tiềm ẩn. Hệ thống định mức chi phí còn lạc hậu, ảnh hưởng đến khả năng lập kế hoạch tài chính. Việc quản lý các khoản phải thu cũng chưa được thực hiện một cách hiệu quả, dẫn đến tình trạng nợ khó đòi. Các doanh nghiệp cần phải cải thiện quy trình quản lý rủi ro tài chính và áp dụng các công nghệ mới để nâng cao hiệu quả hoạt động.

III. Giải pháp hoàn thiện quản trị tài chính doanh nghiệp xây dựng trong quân đội

Để nâng cao hiệu quả quản trị tài chính tại các doanh nghiệp xây dựng trong quân đội, cần thiết phải thực hiện một số giải pháp cụ thể. Đầu tiên, việc hoàn thiện tổ chức bộ máy quản trị tài chính là rất quan trọng. Cần thành lập bộ phận quản trị tài chính độc lập trong mô hình tổ chức doanh nghiệp để đảm bảo tính chuyên nghiệp và hiệu quả. Thứ hai, cần nâng cao trình độ đội ngũ nhân sự trong lĩnh vực quản lý tài chính. Đào tạo và phát triển nguồn nhân lực sẽ giúp các doanh nghiệp có được đội ngũ chuyên gia có khả năng phân tích và lập kế hoạch tài chính hiệu quả. Cuối cùng, việc áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý tài chính sẽ giúp các doanh nghiệp tối ưu hóa quy trình và nâng cao hiệu quả hoạt động.

3.1. Hoàn thiện công tác phân tích và lập kế hoạch tài chính

Công tác phân tích và lập kế hoạch tài chính cần được hoàn thiện để đảm bảo tính chính xác và hiệu quả. Các doanh nghiệp cần xây dựng hệ thống chỉ tiêu tài chính rõ ràng để đánh giá tình hình tài chính. Việc áp dụng các phương pháp phân tích tài chính hiện đại sẽ giúp các doanh nghiệp nhận diện được các vấn đề cốt lõi trong quản lý tài chính. Đồng thời, cần thiết phải lập kế hoạch tài chính dài hạn để đảm bảo sự phát triển bền vững. Các doanh nghiệp cũng nên thường xuyên đánh giá và điều chỉnh kế hoạch tài chính để phù hợp với tình hình thực tế.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Luận án tiến sĩ chuyên ngành Quản lý xây dựng (mã số: 9580302) của tác giả Hoàng Thị Khánh Vân, thực hiện tại Trường Đại học Xây dựng Hà Nội năm 2023 dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS. NGƯT Đinh Đăng Quang và GS. NGND Nguyễn Đăng Hạc, mang tiêu đề: "Nghiên cứu quản trị tài chính doanh nghiệp xây dựng trong quân đội phù hợp với điều kiện thực tế Việt Nam".

Tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu

Doanh nghiệp quân đội (DNQĐ) nói chung và doanh nghiệp xây dựng trong quân đội (DNXDQĐ) nói riêng giữ vị trí đặc thù trong nền kinh tế và công nghiệp quốc phòng. Bên cạnh chức năng sản xuất kinh doanh, các doanh nghiệp này có nhiệm vụ duy trì tiềm lực quốc phòng, sẵn sàng chuyển trạng thái thời chiến thành các trung đoàn, lữ đoàn, sư đoàn, binh đoàn chiến đấu và phục vụ chiến đấu. Trước yêu cầu đổi mới doanh nghiệp nhà nước theo các Nghị quyết của Đảng (Nghị quyết Trung ương 3 khóa IX năm 2001, Nghị quyết Trung ương 5 năm 2016, các Nghị quyết Trung ương 10, 11, 12 năm 2017) và chỉ đạo của Bộ Quốc phòng (Nghị quyết 425-NQ/QUTW ngày 18/5/2017; Quyết định số 80/TTg-ĐMDN ngày 04/10/2017 của Thủ tướng Chính phủ), các DNXDQĐ đã tiến hành cơ cấu lại và cổ phần hóa.

Tuy nhiên, thực tế hoạt động giai đoạn 2015–2019 bộc lộ nhiều hạn chế về quản trị tài chính:

• Doanh thu và lợi nhuận sụt giảm qua các năm, khả năng thanh toán tức thời thấp.
• Cơ cấu nguồn vốn mất cân đối nghiêm trọng: hệ số nợ trên tổng nguồn vốn vượt mức 80%, trong đó nợ ngắn hạn chiếm trên 85% tổng nợ.
• Một số doanh nghiệp rơi vào tình trạng âm vốn chủ sở hữu hoặc hoạt động kém hiệu quả sau khi cổ phần hóa.
• Công tác quản trị tài chính thiếu tính chiến lược, quản lý các khoản phải thu lỏng lẻo, hệ thống định mức chi phí lạc hậu và việc ứng dụng công nghệ thông tin còn hạn chế.

Khoảng trống nghiên cứu được xác định là: các nghiên cứu trước đây chủ yếu tập trung vào cơ chế quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp quốc phòng hoặc quản trị tài chính ở các doanh nghiệp dân sự. Chưa có công trình nào giải quyết toàn diện, có hệ thống lý luận và thực nghiệm về quản trị tài chính gắn liền với đặc thù sản xuất kinh doanh xây dựng của doanh nghiệp quân đội trong điều kiện tái cơ cấu tại Việt Nam.

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu tổng quát (mục 2.1 trong văn bản) là luận giải làm sáng tỏ cơ sở lý luận về quản trị tài chính doanh nghiệp, nghiên cứu ứng dụng vào quản trị tài chính các DNXDQĐ và đề xuất các giải pháp hoàn thiện quản trị tài chính các đơn vị này phù hợp với điều kiện thực tế Việt Nam hiện nay.

Bốn mục tiêu nghiên cứu cụ thể (mục 2.2 trong văn bản) gồm:

1. Tổng quan các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án.
2. Hệ thống hóa, làm rõ cơ sở lý luận về quản trị tài chính và hiệu quả quản trị tài chính doanh nghiệp xây dựng.
3. Đánh giá thực trạng quản trị tài chính doanh nghiệp xây dựng quân đội thời kỳ tái cơ cấu và cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước hiện nay, chỉ ra những mặt đạt được, tồn tại, hạn chế và nguyên nhân của những tồn tại, hạn chế đó.
4. Đề xuất các giải pháp hoàn thiện quản trị tài chính doanh nghiệp xây dựng quân đội có căn cứ khoa học, khả thi và phù hợp với điều kiện thực tế Việt Nam.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Hoạt động quản trị tài chính tại các doanh nghiệp xây dựng trong quân đội.
• Phạm vi không gian: Tập trung vào các DNXDQĐ, phân loại theo hai tiêu chí:
  • Theo hình thức sở hữu: DNXDQĐ 100% vốn nhà nước (DNXDNN) và DNXDQĐ có vốn nhà nước nhỏ hơn 100%/DNXDQĐ cổ phần hóa (DNXDCP).
  • Theo quy mô vốn chủ sở hữu: Quy mô trên 300 tỷ đồng; quy mô từ 10 tỷ đồng đến 300 tỷ đồng; quy mô dưới 10 tỷ đồng.
• Phạm vi thời gian: Số liệu thứ cấp phục vụ phân tích thực trạng thu thập trong 5 năm (2015–2019). Khung thời gian định hướng áp dụng các giải pháp đề xuất là 10 năm (2023–2032).
• Phạm vi nội dung: Tập trung vào 3 nội dung cốt lõi của quản trị tài chính doanh nghiệp: (1) Quyết định đầu tư dài hạn; (2) Quyết định tài trợ và quản trị vốn kinh doanh; (3) Quản trị doanh thu, chi phí và phân phối lợi nhuận.

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Luận án đã tổng quan 5 nhóm công trình nghiên cứu trong và ngoài nước có liên quan trực tiếp đến đề tài:

Các hướng nghiên cứu trước đây

1. Lý thuyết chung về quản trị tài chính doanh nghiệp:

   • Tác giả trong nước: Nguyễn Thành Độ và Nguyễn Ngọc Huyền (2011), Phạm Văn Vạng và Phạm Thị Tuyết (2011) coi quản trị tài chính là một bộ phận của quản trị kinh doanh; Phạm Quang Trung (2011) hệ thống hóa quản lý tài sản, huy động vốn và phân tích báo cáo tài chính; Lê Văn Khâm (2009) bổ sung vấn đề tài chính khi tổ chức lại và phá sản; Nguyễn Thanh Liêm và Nguyễn Thị Mỹ Hương (2014), Lê Thị Hằng và cộng sự (2012) nhấn mạnh vai trò quyết định sự thành bại của doanh nghiệp; Bùi Hữu Phước và cộng sự (2009) phân tích các quỹ bằng tiền; Vũ Duy Hào và Trần Minh Tuấn (2019) nghiên cứu cơ chế tài chính trong tập đoàn kinh tế; Phan Duy Minh (2010), Ngô Thị Ngọc Huyền và Nguyễn Thị Hồng Thu (2009) đi sâu vào công ty đa quốc gia.
   • Tác giả quốc tế: Eugene F. Brigham và Joel F. Houston (2009) nghiên cứu toàn diện từ dự báo, dòng tiền đến định giá; Richard A. Brealey và cộng sự (2010), Jeremy Hope (2008), Stephen A. Ross và cộng sự (2012) phân tích vai trò của Giám đốc tài chính (CFO); Cheol S. Eun và Bruce G. Resnick (2007) về tài chính quốc tế; Terry S. Maness và John T. Zietlow (2005) về quản trị tài chính ngắn hạn; P. K. Jain và cộng sự (2013), Hạng Hoài Thanh (2008) về quản lý vốn nhà nước tại doanh nghiệp.

2. Nghiên cứu từng nội dung cụ thể của quản trị tài chính:

   • Tầm quan trọng và cơ chế quản lý: Nguyễn Văn Phúc (2011), Quốc Anh (2013), Nguyễn Quốc Trị (2006), Vũ Anh Tuấn (2012).
   • Cấu trúc vốn và nợ vay: Trần Việt Phương (2011), Bùi Đan Thanh (2016), Yapa Abeywardhana (2017), Tauseef và cộng sự (2015) xác định mối quan hệ phi tuyến giữa tỷ lệ nợ trên tài sản và tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (mức tối ưu 56% ở ngành dệt may Pakistan).
   • Quản trị vốn lưu động và dòng tiền: Tran và cộng sự (2017), Le và cộng sự (2018), Samiloglu (2016), Obradovich (2019), Nguyễn Thị Hà và cộng sự (2014).
   • Phân tích báo cáo tài chính và quản trị rủi ro: Phạm Thành Long (2008), Nguyễn Văn Hậu (2009), Nguyễn Minh Kiều (2009), Nguyễn Thị Bảo Hiền (2012), T và cộng sự (2020).
   • Mô hình quản trị: Võ Văn Nhị (2011), Huỳnh Lợi (2012) đề xuất Balanced Scorecard, Nguyễn Minh Kiều và cộng sự (2004).

3. Nghiên cứu về quản trị tài chính doanh nghiệp xây dựng:

   • Phạm Thị Vân Huyền (2017) nghiên cứu 4 nội dung quản trị tài chính ở các doanh nghiệp xây dựng niêm yết; Cao Văn Kế (2015) nghiên cứu hiệu quả sử dụng vốn; Nguyễn Thị Ngọc Lan (2016) về phân tích báo cáo tài chính; Nguyễn Ngọc Sơn (2015) và Trần Ngọc Phú (2020) nghiên cứu quản lý vốn và tài sản tại doanh nghiệp xây dựng giao thông và doanh nghiệp thuộc Bộ Xây dựng.

4. Nghiên cứu về doanh nghiệp quân đội:

   • Nguyễn Huy Tranh (2011) nghiên cứu quản lý nhà nước về tài chính hoạt động có thu tại đơn vị dự toán quân đội; Nguyễn Xuân Phúc (2012) xây dựng tiêu chí đánh giá quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp kinh tế quốc phòng.

5. Nghiên cứu về quản trị tài chính doanh nghiệp xây dựng trong quân đội:

   • Nguyễn Đăng Thuận (2016) nghiên cứu hệ thống chỉ tiêu giám sát hoạt động tài chính tại các doanh nghiệp xây dựng thuộc Bộ Quốc phòng.

Khoảng trống luận án lựa chọn giải quyết

Luận án chỉ ra ba khoảng trống nghiên cứu chính:

• Hệ thống lý thuyết quản trị tài chính hiện hành chưa được nghiên cứu gắn kết đồng bộ với tính chất đặc thù của doanh nghiệp quân đội làm nhiệm vụ sản xuất kinh doanh xây dựng (vừa tuân thủ quy luật thị trường, vừa thực hiện nhiệm vụ quốc phòng).
• Thiếu các nghiên cứu định lượng sử dụng mô hình kinh tế lượng và mô hình cảnh báo rủi ro (như Z-Score) để kiểm định các nhân tố ảnh hưởng trực tiếp đến tình trạng tài chính của các DNXDQĐ tại Việt Nam.
• Các giải pháp trước đây chỉ tập trung vào phân tích báo cáo tài chính hoặc cơ chế quản lý nhà nước, chưa đưa ra giải pháp toàn diện về tái cấu trúc bộ máy (vai trò CFO), quản trị dòng tiền - công nợ phải thu, chuẩn hóa định mức dự toán và chuyển đổi số phục vụ quản trị tài chính.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý thuyết và khung phân tích

• Bản chất tài chính và mục tiêu quản trị: Luận án tiếp cận tài chính doanh nghiệp như hệ thống các quan hệ kinh tế dưới hình thức giá trị (quan hệ với Nhà nước, thị trường tài chính, thị trường hàng hóa/lao động và quan hệ nội bộ). Mục tiêu quản trị tài chính được xác định là tối đa hóa giá trị tài sản của chủ sở hữu trong dài hạn trong ràng buộc mức độ rủi ro chấp nhận được.
• Mô hình tổ chức bộ máy: Luận án hệ thống hóa hai mô hình tổ chức bộ máy quản trị tài chính:
  • Mô hình 1: Bộ phận tài chính độc lập với bộ phận kế toán, đứng đầu là Giám đốc tài chính (CFO).
  • Mô hình 2: Bộ phận tài chính ghép chung trong phòng Tài chính – Kế toán, dưới sự điều hành của Kế toán trưởng.
• Nội dung quản trị tài chính:
  • Quản trị đầu tư dài hạn: Đánh giá hiệu quả dự án thông qua các chỉ tiêu giá trị hiện giá thuần (NPV), tỷ suất hoàn vốn nội bộ (IRR) và thời gian hoàn vốn.
  • Quản trị tài trợ và vốn kinh doanh: Phân loại nguồn tài trợ ngắn hạn (không vay mượn và vay mượn) và nguồn tài trợ dài hạn (bên trong và bên ngoài). Phân chia vốn kinh doanh thành vốn cố định (gắn liền tài sản cố định) và vốn lưu động (gắn liền tài sản ngắn hạn).
  • Phương pháp tính khấu hao tài sản cố định: Khấu hao theo đường thẳng, khấu hao theo số dư giảm dần có điều chỉnh (khấu hao nhanh) và khấu hao theo số lượng, khối lượng sản phẩm sản xuất.
  • Hệ thống chỉ tiêu tài chính và mô hình đánh giá: Sử dụng hệ thống tỷ số tài chính (hoạt động, thanh toán, sinh lời) và mô hình chỉ số phá sản Z-Score của Edward Altman.

Phương pháp nghiên cứu

Luận án kết hợp phương pháp định tính và định lượng:

• Phương pháp luận: Sử dụng quan điểm duy vật biện chứng, duy vật lịch sử, tiếp cận hệ thống và phương pháp kế thừa.
• Kỹ thuật định tính: Phân tích tài liệu, tổng hợp lý thuyết, so sánh đối chiếu cơ chế quản lý và thực trạng tổ chức bộ máy.
• Kỹ thuật định lượng:
  • Thu thập dữ liệu báo cáo tài chính thứ cấp của 22 doanh nghiệp xây dựng trong quân đội giai đoạn 2015–2019.
  • Sử dụng phần mềm Microsoft Excel để xử lý thống kê mô tả, tổng hợp bảng biểu các chỉ tiêu tài chính.
  • Sử dụng phần mềm STATA để phân tích dữ liệu bảng (panel data), ước lượng mô hình hồi quy kinh tế lượng nhằm xác định mức độ tác động của các nhân tố đến tình hình tài chính của doanh nghiệp.
  • Tính toán điểm số Z-Score của Altman để phân loại mức độ an toàn tài chính của 22 doanh nghiệp qua các năm.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan các nghiên cứu liên quan đến quản trị tài chính doanh nghiệp xây dựng trong quân đội

Chương này điểm lại chi tiết các công trình nghiên cứu trong nước và quốc tế theo 5 mảng nội dung chính; chỉ ra những kết quả đã đạt được và những nội dung còn bỏ ngỏ. Từ việc phân tích các khoảng trống khoa học, tác giả xác định phạm vi nghiên cứu trọng tâm và thiết lập khung nghiên cứu của luận án (Hình 1.1 trong văn bản), kết nối từ khâu thu thập dữ liệu lý luận, thu thập báo cáo tài chính của 22 DNXDQĐ, xử lý dữ liệu bằng toán thống kê và kinh tế lượng đến khâu đề xuất giải pháp.

Chương 2: Cơ sở lý luận và thực tiễn về quản trị tài chính doanh nghiệp xây dựng trong quân đội

Chương 2 làm rõ bản chất của tài chính doanh nghiệp và 4 chức năng của quản trị tài chính: hoạch định, tổ chức/điều phối, chỉ đạo, kiểm tra/kiểm soát. Luận án phân tích chi tiết cơ chế tài trợ vốn ngắn hạn, dài hạn và các công thức trích khấu hao tài sản cố định:

• Khấu hao theo đường thẳng: $$\text{Mức khấu hao hàng năm} = \frac{\text{Nguyên giá TSCĐ}}{\text{Thời gian trích khấu hao}}$$
• Khấu hao theo số dư giảm dần có điều chỉnh: $$\text{Mức khấu hao hàng năm} = \text{Giá trị còn lại của TSCĐ} \times \text{Tỷ lệ khấu hao nhanh}$$ $$\text{Tỷ lệ khấu hao nhanh (%)} = \text{Tỷ lệ khấu hao đường thẳng} \times \text{Hệ số điều chỉnh (từ 1,5 đến 2)}$$
• Khấu hao theo số lượng, khối lượng sản phẩm: $$\text{Mức trích khấu hao năm} = \text{Sản lượng thực tế trong năm} \times \text{Mức khấu hao bình quân đơn vị sản phẩm}$$

Về mặt thực tiễn, chương này phân tích khái niệm doanh nghiệp xây dựng quân đội, khung pháp lý quản lý tài chính và các đặc thù của doanh nghiệp kinh tế quốc phòng so với các doanh nghiệp dân sự thông qua bảng so sánh tiêu chí mục tiêu hoạt động, tổ chức quản lý và nghĩa vụ quân sự (Bảng 2.2).

Chương 3: Thực trạng về quản trị tài chính của doanh nghiệp xây dựng trong quân đội

Chương 3 trình bày toàn bộ kết quả khảo sát thực nghiệm tại 22 DNXDQĐ giai đoạn 2015–2019:

• Tổ chức bộ máy: Đa số các doanh nghiệp áp dụng mô hình ghép (Mô hình 2), bộ phận tài chính nằm trong phòng Tài chính – Kế toán, thiếu vắng vị trí Giám đốc tài chính (CFO) độc lập, dẫn đến công tác tài chính nặng về ghi chép kế toán quá khứ, thiếu năng lực dự báo và lập kế hoạch chiến lược.
• Thực trạng theo nội dung quản trị:
  • Đầu tư dài hạn: Cơ cấu tài sản dài hạn chiếm tỷ trọng nhỏ trong tổng tài sản; hiệu quả đầu tư máy móc thiết bị thi công chưa cao, việc áp dụng phương pháp khấu hao còn đơn điệu (chủ yếu là đường thẳng).
  • Tài trợ và vốn kinh doanh: Hệ số nợ trên tổng tài sản duy trì ở mức cao (thường xuyên trên 80%). Nợ ngắn hạn chiếm trên 85% tổng nợ, chủ yếu là nợ chiếm dụng từ nhà cung cấp và nợ vay ngân hàng ngắn hạn để bù đắp dòng tiền thi công. Vốn lưu động bị ứ đọng lớn ở hai khoản mục: các khoản phải thu ngắn hạn của khách hàng và hàng tồn kho (chi phí sản xuất kinh doanh dở dang tại các công trình).
  • Doanh thu, chi phí và phân phối lợi nhuận: Tỷ suất lợi nhuận sau thuế trên doanh thu thuần rất thấp; doanh thu sụt giảm ở nhiều đơn vị; tỷ lệ trích nộp điều tiết và trích lập quỹ đầu tư phát triển chưa tạo được nguồn tích lũy tái đầu tư mạnh mẽ.

Chỉ tiêu / Nhóm phân tích	Thực trạng ghi nhận giai đoạn 2015–2019
Cơ cấu nợ	Nợ phải trả / Tổng nguồn vốn > 80%; Nợ ngắn hạn / Tổng nợ > 85%
Khả năng thanh toán	Hệ số thanh toán hiện thời ở mức trung bình; hệ số thanh toán tức thời rất thấp
Khoản phải thu và Tồn kho	Chiếm tỷ trọng áp đảo trong tổng tài sản ngắn hạn; vòng quay chậm
Điểm số Z-Score	Phần lớn doanh nghiệp nằm trong vùng cảnh báo hoặc nguy cơ mất an toàn tài chính

• Kết quả mô hình kinh tế lượng (chạy trên phần mềm STATA): Luận án định lượng các nhân tố tác động đến tình trạng tài chính của các DNXDQĐ, khẳng định tỷ lệ vốn chủ sở hữu trên tổng tài sản, quy mô doanh nghiệp và khả năng quản lý vốn lưu động có ảnh hưởng quyết định đến độ an toàn tài chính của doanh nghiệp.
• Đánh giá tổng hợp: Luận án chỉ ra 4 nguyên nhân khách quan (biến động giá nguyên vật liệu, cơ chế thanh quyết toán vốn đầu tư công kéo dài, chính sách siết chặt tín dụng) và 4 nguyên nhân chủ quan (bộ máy kiêm nhiệm thiếu CFO, năng lực lập kế hoạch tài chính yếu, thiếu hệ thống định mức chi phí nội bộ cập nhật, chưa kiểm soát chặt chẽ hợp đồng và năng lực thanh toán của chủ đầu tư).

Chương 4: Giải pháp hoàn thiện quản trị tài chính của các doanh nghiệp xây dựng trong quân đội

Chương 4 đề xuất hệ thống giải pháp toàn diện cho giai đoạn 2023–2032 gồm 7 nhóm giải pháp cụ thể và các kiến nghị vĩ mô:

1. Hoàn thiện tổ chức bộ máy quản trị tài chính: Tách bộ phận tài chính thành phòng độc lập trong mô hình tổ chức; thiết lập và nâng cao vai trò của Giám đốc tài chính (CFO); phân định rõ chức năng giữa CFO và Kế toán trưởng (Bảng 4.1); đào tạo chuẩn hóa đội ngũ nhân sự tài chính.
2. Hoàn thiện công tác phân tích và lập kế hoạch tài chính: Xây dựng quy trình phân tích tài chính định kỳ theo trình tự chuẩn hóa (Hình 4.2); áp dụng các công cụ lập ngân sách linh hoạt và dự báo dòng tiền hàng tuần, hàng tháng.
3. Hoàn thiện quản trị các khoản phải thu: Thẩm định chặt chẽ năng lực tài chính của chủ đầu tư trước khi đấu thầu; đa dạng hóa biện pháp bảo đảm thanh toán (bảo lãnh ngân hàng, thư tín dụng L/C); theo dõi tuổi nợ và phân loại công nợ; trích lập dự phòng đầy đủ và kiên quyết áp dụng chế tài xử lý nợ quá hạn.
4. Hoàn thiện quản trị đầu tư tài sản dài hạn: Rà soát hiệu quả sử dụng máy móc thiết bị; tính toán lựa chọn linh hoạt giữa mua sắm mới và thuê tài chính; áp dụng phương pháp khấu hao nhanh cho các thiết bị công nghệ cao để nhanh chóng thu hồi vốn.
5. Hoàn thiện công tác xây dựng hệ thống định mức và dự toán chi phí: Xây dựng hệ thống định mức hao phí nội bộ sát thực tế thi công của doanh nghiệp; nâng cao chất lượng lập dự toán chi phí xây dựng nhằm kiểm soát chặt chẽ giá thành công trình.
6. Đầu tư ứng dụng công nghệ thông tin phục vụ quản trị tài chính: Triển khai hệ thống phần mềm quản trị doanh nghiệp tổng thể (ERP); tự động hóa công tác thu thập, xử lý dữ liệu tài chính và theo dõi dòng tiền dự án trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0.
7. Tái cấu trúc tài chính và nâng cao chỉ tiêu Vốn chủ sở hữu / Tổng tài sản: Nâng cao năng lực tự tài trợ thông qua tích lũy lợi nhuận; đàm phán cơ cấu lại các khoản nợ vay ngắn hạn sang trung và dài hạn để giảm thiểu áp lực mất thanh khoản tức thời.

• Kiến nghị: Luận án đưa ra các đề xuất cụ thể đối với Chính phủ, Bộ Tài chính và Bộ Quốc phòng về cơ chế giao vốn, cơ chế điều tiết lợi nhuận sau thuế và cơ chế xử lý tồn đọng tài chính tại các doanh nghiệp thực hiện tái cơ cấu, cổ phần hóa.

---

Kết quả và những đóng góp mới

Đóng góp về mặt lý luận

• Hệ thống hóa và làm sáng tỏ lý luận quản trị tài chính doanh nghiệp đặc thù cho các doanh nghiệp xây dựng trong quân đội; làm rõ bản chất "nhiệm vụ kép" (kinh tế kết hợp quốc phòng) ảnh hưởng trực tiếp đến các quyết định tài chính.
• Phân tích và làm rõ hệ thống các nhân tố khách quan, chủ quan chi phối hoạt động quản trị tài chính của DNXDQĐ trong bối cảnh tái cơ cấu và cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước.
• Bổ sung và chuẩn hóa hệ thống tiêu chí, mô hình nhận diện tình trạng tài chính thích ứng với điều kiện sản xuất kinh doanh xây lắp quân đội.

Đóng góp về mặt thực tiễn

• Cung cấp bức tranh toàn cảnh, chi tiết về thực trạng tài chính của 22 DNXDQĐ trong 5 năm (2015–2019), chỉ rõ cơ cấu vốn mất cân đối nghiêm trọng với tỷ lệ nợ ngắn hạn chiếm trên 85% tổng nợ và hệ số nợ trên 80%.
• Sử dụng thành công mô hình Z-Score của Altman và mô hình kinh tế lượng dữ liệu bảng trên phần mềm STATA để lượng hóa các yếu tố tác động đến sức khỏe tài chính của doanh nghiệp xây dựng quân đội.
• Xây dựng 7 nhóm giải pháp đồng bộ có tính ứng dụng cao, từ kiện toàn bộ máy có chức danh CFO, quản trị công nợ phải thu, chuẩn hóa định mức dự toán đến áp dụng ERP và tái cấu trúc nguồn vốn trong giai đoạn 2023–2032.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của đề tài

• Phạm vi dữ liệu: Do đặc thù bảo mật và tiếp cận thông tin của các đơn vị quân đội, mẫu số liệu thứ cấp của luận án dừng lại ở 22 doanh nghiệp xây dựng quân đội trong chuỗi thời gian 5 năm từ 2015 đến 2019.
• Phạm vi nội dung: Luận án mới chỉ tập trung phân tích 3 trụ cột cơ bản (đầu tư dài hạn; tài trợ và vốn; doanh thu, chi phí, lợi nhuận), chưa đi sâu phân tích toàn diện các công cụ tài chính phái sinh phòng ngừa rủi ro tỷ giá hoặc lãi suất.

Hướng nghiên cứu tiếp theo

• Mở rộng chuỗi số liệu khảo sát sang các năm tiếp theo (từ 2020 trở đi) để đánh giá tác động của đại dịch COVID-19 và biến động kinh tế vĩ mô đến tình hình tài chính của các doanh nghiệp.
• Mở rộng phạm vi nghiên cứu sang các loại hình doanh nghiệp quân đội hoạt động trong các lĩnh vực kinh tế - quốc phòng khác ngoài ngành xây dựng (thương mại, dịch vụ, công nghiệp quốc phòng).
• Nghiên cứu sâu hơn về hiệu quả ứng dụng thực tế của mô hình hệ thống ERP và chuyển đổi số trong quản trị tài chính tại các tổng công ty xây dựng quân đội sau cổ phần hóa.

---

Giá trị tham khảo

Luận án là tài liệu tham khảo có giá trị chuyên môn cao cho nhiều nhóm đối tượng:

• Đối với lãnh đạo và nhà quản trị DNXDQĐ: Là cẩm nang định hướng tái cơ cấu nguồn vốn, phân định rõ trách nhiệm giữa Giám đốc tài chính (CFO) và Kế toán trưởng, đồng thời cung cấp quy trình 4 bước kiểm soát rủi ro các khoản phải thu từ chủ đầu tư.
• Đối với cơ quan quản lý thuộc Bộ Quốc phòng: Cung cấp luận cứ khoa học và cơ sở thực nghiệm giúp các cơ quan tham mưu (Cục Kinh tế, Cục Tài chính - Bộ Quốc phòng) ban hành các văn bản chỉ đạo, cơ chế giám sát tài chính và phương án sắp xếp, đổi mới doanh nghiệp quân đội sát thực tế.
• Đối với giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học: Là tài liệu học thuật giá trị thuộc chuyên ngành Quản lý xây dựng và Kinh tế xây dựng, cung cấp phương pháp luận kết hợp giữa phân tích tài chính truyền thống, mô hình Z-Score và mô hình kinh tế lượng STATA trên dữ liệu bảng.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Điểm đặc thù lớn nhất chi phối quản trị tài chính tại các doanh nghiệp xây dựng quân đội là gì?

Điểm đặc thù lớn nhất là doanh nghiệp phải thực hiện song song hai nhiệm vụ: sản xuất kinh doanh theo cơ chế thị trường và đảm bảo nhiệm vụ quốc phòng an ninh. Doanh nghiệp vừa phải tự chủ tài chính, bảo toàn vốn nhà nước, vừa phải duy trì phương tiện, máy móc và lực lượng sẵn sàng chuyển trạng thái thời chiến thành các đơn vị công binh, trung đoàn, sư đoàn chiến đấu khi có yêu cầu.

2. Thực trạng cơ cấu nguồn vốn của các DNXDQĐ giai đoạn 2015–2019 có điểm yếu cốt lõi nào?

Hệ số nợ trên tổng nguồn vốn của các doanh nghiệp khảo sát ở mức rất cao (trên 80%), trong đó nợ ngắn hạn chiếm trên 85% tổng nợ. Tình trạng này dẫn đến hệ số thanh toán tức thời rất thấp, phụ thuộc lớn vào vốn vay ngân hàng ngắn hạn và nợ chiếm dụng của nhà thầu phụ, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn tài chính.

3. Luận án đã áp dụng những công cụ định lượng cụ thể nào để phân tích dữ liệu?

Tác giả đã thu thập báo cáo tài chính của 22 DNXDQĐ giai đoạn 2015–2019, sử dụng Microsoft Excel để thống kê mô tả, tính toán hệ thống chỉ số tài chính, áp dụng mô hình chỉ số Z-Score của Altman để đo lường nguy cơ mất an toàn tài chính, và sử dụng phần mềm STATA để chạy mô hình hồi quy kinh tế lượng dữ liệu bảng nhằm xác định các nhân tố ảnh hưởng.

4. Luận án đề xuất mô hình tổ chức bộ máy quản trị tài chính như thế nào để khắc phục hạn chế hiện nay?

Luận án đề xuất chuyển đổi từ mô hình ghép chung (bộ phận tài chính nằm trong phòng Tài chính – Kế toán do Kế toán trưởng phụ trách) sang mô hình tổ chức bộ phận tài chính độc lập, đứng đầu là Giám đốc tài chính (CFO). Giám đốc tài chính chuyên trách công tác hoạch định chiến lược, phân tích, dự báo và ra quyết định huy động vốn, tách biệt với chức năng ghi chép kế toán quá khứ của Kế toán trưởng.

---

Kết luận

Luận án của tác giả Hoàng Thị Khánh Vân là một công trình nghiên cứu hệ thống và chuyên sâu về quản trị tài chính tại các doanh nghiệp xây dựng trong quân đội trong bối cảnh tái cơ cấu và cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước tại Việt Nam. Bằng việc kết hợp phương pháp phân tích tài chính doanh nghiệp với mô hình Z-Score và hồi quy kinh tế lượng trên dữ liệu thực tế của 22 doanh nghiệp giai đoạn 2015–2019, luận án đã vạch rõ những điểm nghẽn nghiêm trọng trong cấu trúc nợ, công nợ phải thu và bộ máy điều hành. Hệ thống 7 nhóm giải pháp do tác giả đề xuất có cơ sở khoa học vững chắc, bám sát tính chất đặc thù của doanh nghiệp kinh tế quốc phòng, đóng góp thiết thực cho công tác nâng cao hiệu quả quản trị tài chính và phát triển bền vững của khối doanh nghiệp xây dựng quân đội trong giai đoạn 2023–2032.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Tổng quan các nghiên cứu liên quan đến quản trị tài chính doanh nghiệp xây dựng trong quân đội. Chương 2: Cơ sở lý luận và thực tiễn về quản trị tài chính doanh nghiệp xây dựng trong quân đội. Chương 3: Thực trạng về quản trị tài chính của doanh nghiệp xây dựng trong quân đội. Chương 4: Giải pháp hoàn thiện quản trị tài chính của các doanh nghiệp xây dựng trong quân đội.

luan an 6 TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN QUẢN TRỊ TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP XÂY DỰNG TRONG QUÂN ĐỘI 1.1 NHỮNG VẤN ĐỀ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN ĐÃ ĐƯỢC NGHIÊN CỨU 1.1 Lý thuyết chung về quản trị tài chính doanh nghiệp Các tác giả trong và ngoài nước đã nghiên cứu rất nhiều vấn đề về QTTCDN thể hiện trong các sách chuyên khảo và tham khảo đã được xuất bản. Cụ thể: Các tác giả Việt Nam như Nguyễn Thành Độ, Nguyễn Ngọc Huyền (2011) [20] và Phạm Văn Vạng, Phạm Thị Tuyết (2011) [66]) đều cho rằng QTTC là một nội dung của quản trị kinh doanh DN. QTTCDN là việc nghiên cứu, quản trị các mối quan hệ tài chính phát sinh trong quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh (SXKD) của DN để từ đó đưa ra được các quyết định tài chính và thực hiện các quyết định đó, phù hợp với mục tiêu của DN. Tuy nhiên, các tác giả nghiên cứu QTTC với nội dung là một phần nhỏ trong lĩnh vực rộng là quản trị kinh doanh nên nội dung nghiên cứu của các tác giả mới chỉ dừng lại ở khái niệm, vai trò, nguyên tắc chứ chưa đi sâu phân tích các nội dung QTTC.

Trong cuốn Giáo trình Quản trị Tài chính doanh nghiệp, Nxb Đại học Kinh tế quốc dân [59], tác giả Phạm Quang Trung (2011) khẳng định QTTC là một trong những chức năng quản lý cơ bản và quan trọng nhất, có vai trò quyết định hiệu quả hoạt động và sự phát triển của một DN. Từ đó, tác giả đưa ra những nội dung lý thuyết cơ bản nhất về quản lý tài sản, huy động vốn, phân bổ vốn, phân tích báo cáo tài chính. Tuy nhiên, các lý thuyết này mới chỉ dừng lại ở những vấn đề cơ bản nhất, dành cho sinh viên đại học. Tác giả Lê Văn Khâm (2009)[31] và Nguyễn Thanh Liêm, Nguyễn Thị Mỹ Hương (2014) [34], cho rằng QTTC là việc nghiên cứu, phân tích để đưa ra các quyết định điều chỉnh hoạt động tài chính trong DN nhằm đảm bảo đạt hiệu quả SXKD tốt nhất.

Điểm khác biệt với tác giả Phạm Quang Trung (2011) và một số tác giả khác, Lê Văn Khâm (2009) còn quan tâm thêm nội dung xử lý các vấn đề tài chính khi tổ chức lại và phá sản doanh nghiệp. Tuy nhiên, tác giả Lê Văn Khâm (2009) chưa phân tích sâu và rõ hơn về tầm quan trọng của QTTCDN, không đề cập đến mục tiêu riêng cần đạt được của QTTC trong mối quan hệ ràng buộc với các hoạt động quản trị kinh doanh luan an 7 khác. Cũng giống như Phạm Quang Trung (2011), các nội dung kiến thức về QTTC mà tác giả đưa vào giáo trình mới dừng lại ở kiến thức cơ bản nhất. Nhóm tác giả Lê Thị Hằng và cộng sự (2012)[21] cũng đồng ý với tác giả Lê Văn Khâm (2009) rằng: QTTC là việc đưa ra các quyết định và tổ chức thực hiện các quyết định nhằm đạt được mục tiêu hiệu quả tài chính của DN.

Nhưng khác với tác giả Lê Văn Khâm (2009), nhóm tác giả Lê Thị Hằng và cộng sự (2012) thì phân tích rõ vai trò, đánh giá đúng tầm quan trọng của QTTCDN. Đó là: QTTC không giống với các hoạt động quản trị khác. Nó có vai trò quan trọng trong hoạt động SXKD của DN. Nó quyết định tính độc lập, sự thành bại của DN trong quá trình kinh doanh.

Tuy nhiên, các nội dung mà nhóm tác giả đề cập không thấy có sự phân biệt giữa đầu tư dài hạn và đầu tư ngắn hạn trong DN. Thêm nữa, nội dung QTTC theo cách nhóm tác giả trình bày thì khá rộng, chồng chéo đến nhiều vấn đề của quản trị kinh doanh. Trong cuốn Tài chính doanh nghiệp, Nxb Tài chính [44], nhóm tác giả Bùi Hữu Phước và cộng sự (2009) đưa ra khái niệm “Tài chính doanh nghiệp là hệ thống các quan hệ kinh tế phát sinh trong lĩnh vực sản xuất kinh doanh gắn liền với việc hình thành các quỹ tiền tệ ở các DN để phục vụ quá trình SXKD”. Cũng theo tác giả, “tài chính doanh nghiệp là các quỹ bằng tiền của DN”.

Hình thái vật chất của các quỹ bằng tiền này có thể là nhà cửa, máy móc, thiết bị, nguyên vật liệu, vốn bằng tiền,… Vậy, có thể hiểu rằng tất cả những gì thuộc DN mà có thể biểu hiện bằng tiền là tài chính doanh nghiệp. Từ đó, tác giả cho rằng QTTC là sử dụng các quỹ bằng tiền này để đạt được mục tiêu của DN và chủ sở hữu DN. Mục tiêu đó thông thường là tối đa hóa lợi nhuận sau thuế, tối đa hóa lợi nhuận phân phối cho chủ sở hữu, tối đa hóa giá trị DN. Ba mục tiêu này không đồng nhất với nhau, tùy từng giai đoạn mà DN lựa chọn mục tiêu thích hợp.

Nhìn chung, các tác giả trên mới chỉ trình bày các kiến thức cơ bản nhất về QTTC có thể áp dụng cho mọi loại hình DN thích hợp làm tài liệu tham khảo bậc học đại học. Đặc biệt, bên cạnh việc trình bày các kiến thức, nội dung về QTTC, nhóm tác giả Vũ Duy Hào, Trần Minh Tuấn (2019) [26] có đề cập đến lý luận chung về mô hình Tập đoàn kinh tế và khái quát về cơ chế tài chính trong các tập đoàn kinh tế Việt Nam. Tác giả Phan Duy Minh (2010) [39] và nhóm tác giả Ngô Thị Ngọc Huyền và Nguyễn Thị Hồng Thu (2009) [22] lại đi sâu vào QTTC gắn với đặc điểm hoạt động của các công ty đa quốc gia, có nhiều chủ thể tham gia, nhiều chính sách chế độ khác luan an 8 nhau. QTTC không chỉ tuân thủ các chế độ, chính sách chung của công ty mà còn phải tuân thủ các chế độ, chính sách, luật pháp của các quốc gia mà nhiều khi các chế độ, chính sách này rất khác nhau.

Có rất nhiều tác giả nước ngoài hệ thống hóa và viết về lý thuyết QTTC như: Các tác giả Eugene F. Brigham và Joel F. Các tác giả trình bày rất nhiều vấn đề căn bản của QTTC từ khái niệm, mục đích, vai trò của QTTC đến việc phân tích các báo cáo tài chính, dòng tiền và thuế, phân tích thị trường tài chính, huy động vốn, đầu tư tài sản, đầu tư tài chính, phân phối lợi nhuận, chính sách cổ tức, lập kế hoạch, dự báo tài chính, quản trị rủi ro,… cùng một số chủ đề đặc biệt như phá sản, tổ chức lại, giải thể, các công cụ tài chính phái sinh. Một số tác giả lại tập trung nghiên cứu vai trò của Giám đốc tài chính (CFO- Chief Financial Officer) như Richard A.

Brealey và cộng sự (2010) [76], Jeremy Hope (2008) [29] và Stephen A. Ross và cộng sự (2012) [99]. Các tác giả cho rằng QTTC là công việc của các Giám đốc tài chính (CFO). Các CFO là người tổ chức và quản lý tất cả các hoạt động tài chính nhằm mục tiêu tối đa hóa giá trị thị trường của cổ phiếu (market value) trong ràng buộc giới hạn về rủi ro.

CFO quản lý 2 bộ phận tài chính và kế toán. Tuy nhiên, các CFO không đi sâu vào cơ chế hạch toán kế toán (công việc của kế toán trưởng) mà họ phải giải thích được số liệu kế toán được sử dụng như thế nào để thực hiện các quyết định nội bộ và giúp cho các nhà đầu tư định giá chứng khoán. Họ sử dụng kết quả làm việc của bộ phận kế toán là một trong những căn cứ quan trọng để ra được các quyết định. Nhóm tác giả Cheol S.

Resnick (2007) trong cuốn International Financial Management (4th edition) (Quản trị tài chính quốc tế) [81] quan tâm đến QTTC các công ty đa quốc gia và hệ thống tiền tệ quốc tế. Nội dung cuốn sách thích hợp dành cho những người ngành tài chính ngân hàng. Nhóm tác giả Terry S.Zietlow (2005), Short –Term Financial Management (Quản trị tài chính ngắn hạn) [95] đi sâu vào vấn đề QTTC ngắn hạn với các nội dung quản trị vốn lưu động, quản trị dòng tiền, dự báo và lập kế hoạch tài chính, đầu tư ngắn hạn, quản trị rủi ro tài chính với các công cụ phái sinh, quản trị thông tin kho bạc và tính toán giá trị tiền tệ theo thời gian. luan an 9 Đối với thực tiễn quản trị gắn với đặc thù mỗi quốc gia có nhóm tác giả P.

Jain và cộng sự (2013) [89] và Hạng Hoài Thanh (2008) [60]. Tác giả Hạng Hoài Thanh (2008), tập trung trình bày vấn đề chuyển đổi cơ chế, chính sách quản lý tài chính ở cấp độ Nhà nước trong đó có nội dung về quản lý vốn nhà nước và tài chính ở cấp độ DN. Việc quản lý vốn và tài sản của Nhà nước trong các DN theo nguyên tắc “Sở hữu Nhà nước, phân cấp quản lý, trao quyền kinh doanh, phân công giám sát”. Quản lý vốn Nhà nước vào DN nói giản đơn là thực hiện sự điều hành tài chính có hiệu quả vốn Nhà nước đầu tư vào DN, đồng thời kiểm soát có hiệu quả rủi ro và lợi ích của Nhà nước.

Nhìn chung, các tác giả trong và ngoài nước đã nghiên cứu rất nhiều lý thuyết về QTTC, tập trung vào các công ty cổ phần và công ty đa quốc gia. Một số tác giả cũng đi sâu vào các chủ đề đặc biệt như quản lý tài sản ngắn hạn, quản trị rủi ro, cơ chế chính sách và quản lý vốn Nhà nước tại các DN ở Trung Quốc.2 Nghiên cứu một số nội dung cụ thể của quản trị tài chính doanh nghiệp Các tác giả trong và ngoài nước đi sâu nghiên cứu theo một số hướng sau: - Tầm quan trọng của QTTCDN: Các tác giả Nguyễn Văn Phúc (2011) [43] và tác giả Quốc Anh (2013) [2] đều cho rằng trong bối cảnh nền kinh tế gặp nhiều khó khăn, bên cạnh chính sách hỗ trợ của Nhà nước, các DN đều phải có kế hoạch tài chính của riêng mình, thiết lập được hệ thống quản trị để tính toán được rủi ro có thể có và phải có biện pháp hạn chế rủi ro. Tài chính DN lành mạnh là một trong những điều kiện tiên quyết cho hoạt động kinh doanh của DN diễn ra một cách nhịp nhàng, đồng bộ, đạt hiệu quả cao.