Quản trị doanh nghiệp và hiệu quả hoạt động: Nghiên cứu từ các công ty niêm yết

Luận văn thạc sĩ kinh tế nghiên cứu doanh nghiệp và thành quả hoạt động bằng chứng thực nghiệm của các công ty niêm yết luận văn thạc sĩ, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên

• Tác giả: Tran Ngoc Minh Quang
• Người hướng dẫn: TS. Lê Đạt Chí
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP.Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Quản Trị Doanh Nghiệp
• Đề tài: Nghiên Cứu Quản Trị Doanh Nghiệp Và Hiệu Quả Hoạt Động Của Các Công Ty Niêm Yết
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. TÓM TẮT
• 2. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU
• 3. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU VÀ CÂU HỎI NGHIÊN CỨU
• 4. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 5. MỐI QUAN HỆ GIỮA CƠ CẤU TỔ CHỨC CỦA BỘ MÁY QUẢN TRỊ, ĐIỀU HÀNH VÀ THÀNH QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA DOANH NGHIỆP
• 5.1. Số lượng thành viên HĐQT
• 5.2. Số lượng thành viên HĐQT độc lập
• 5.3. Việc kiêm nhiệm chức danh Tổng Giám đốc và Chủ tịch HĐQT
• 5.4. Số năm đương nhiệm của Tổng Giám đốc
• 6. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về nghiên cứu quản trị doanh nghiệp và hiệu quả hoạt động

Nghiên cứu về quản trị doanh nghiệp và hiệu quả hoạt động của các công ty niêm yết là một lĩnh vực quan trọng trong kinh tế hiện đại. Các công ty niêm yết trên sàn chứng khoán không chỉ phải tuân thủ các quy định pháp lý mà còn cần phải tối ưu hóa hoạt động quản trị để nâng cao hiệu quả kinh doanh. Việc nghiên cứu này giúp hiểu rõ hơn về mối quan hệ giữa cấu trúc quản trị và kết quả hoạt động của doanh nghiệp.

1.1. Định nghĩa và vai trò của quản trị doanh nghiệp

Quản trị doanh nghiệp là quá trình lập kế hoạch, tổ chức, lãnh đạo và kiểm soát các hoạt động của doanh nghiệp nhằm đạt được mục tiêu đề ra. Vai trò của quản trị doanh nghiệp không chỉ dừng lại ở việc tối ưu hóa lợi nhuận mà còn bao gồm việc xây dựng uy tín và thương hiệu trên thị trường.

1.2. Tầm quan trọng của hiệu quả hoạt động trong doanh nghiệp

Hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp được đo lường qua các chỉ số như doanh thu, lợi nhuận và tỷ suất sinh lợi. Việc nâng cao hiệu quả hoạt động không chỉ giúp doanh nghiệp tồn tại mà còn phát triển bền vững trong môi trường cạnh tranh khốc liệt.

II. Các thách thức trong quản trị doanh nghiệp tại Việt Nam

Mặc dù có nhiều cải cách trong quản trị doanh nghiệp, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức lớn. Các công ty niêm yết tại Việt Nam thường gặp khó khăn trong việc tuân thủ các quy định và tiêu chuẩn quốc tế. Điều này ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động và khả năng thu hút đầu tư.

2.1. Vấn đề tuân thủ quy định pháp lý

Nhiều công ty niêm yết chưa thực sự chú trọng đến việc tuân thủ các quy định pháp lý, dẫn đến rủi ro pháp lý và ảnh hưởng đến uy tín của doanh nghiệp. Việc này cần được cải thiện để nâng cao hiệu quả hoạt động.

2.2. Khó khăn trong việc quản lý tài chính

Quản lý tài chính là một trong những thách thức lớn nhất mà các công ty niêm yết phải đối mặt. Việc thiếu hụt thông tin và kỹ năng quản lý tài chính có thể dẫn đến quyết định sai lầm, ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động.

III. Phương pháp nghiên cứu quản trị doanh nghiệp hiệu quả

Để nghiên cứu mối quan hệ giữa quản trị doanh nghiệp và hiệu quả hoạt động, các phương pháp nghiên cứu định tính và định lượng thường được áp dụng. Việc sử dụng các mô hình phân tích thống kê giúp xác định các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp.

3.1. Phương pháp phân tích định lượng

Phân tích định lượng sử dụng các dữ liệu tài chính để đánh giá hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp. Các chỉ số như ROA, ROE và Tobin's Q thường được sử dụng để đo lường hiệu quả hoạt động.

3.2. Phương pháp phân tích định tính

Phân tích định tính giúp hiểu rõ hơn về các yếu tố phi tài chính ảnh hưởng đến quản trị doanh nghiệp. Các cuộc phỏng vấn và khảo sát có thể cung cấp thông tin quý giá về cách thức quản lý và điều hành doanh nghiệp.

IV. Ứng dụng thực tiễn của nghiên cứu quản trị doanh nghiệp

Nghiên cứu về quản trị doanh nghiệp và hiệu quả hoạt động có thể được áp dụng vào thực tiễn để cải thiện quy trình quản lý. Các công ty niêm yết có thể học hỏi từ các nghiên cứu để tối ưu hóa hoạt động và nâng cao hiệu quả kinh doanh.

4.1. Cải thiện quy trình quản lý

Việc áp dụng các phương pháp quản trị hiện đại giúp các công ty niêm yết cải thiện quy trình quản lý, từ đó nâng cao hiệu quả hoạt động. Các công ty cần chú trọng đến việc đào tạo nhân viên và cải tiến quy trình làm việc.

4.2. Tăng cường trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp

Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp ngày càng trở nên quan trọng. Các công ty niêm yết cần chú trọng đến việc thực hiện các hoạt động có lợi cho cộng đồng, từ đó nâng cao hình ảnh và uy tín của doanh nghiệp.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của nghiên cứu

Nghiên cứu về quản trị doanh nghiệp và hiệu quả hoạt động sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển kinh tế. Các công ty niêm yết cần phải cải thiện quản trị để thích ứng với những thay đổi trong môi trường kinh doanh.

5.1. Triển vọng nghiên cứu trong tương lai

Nghiên cứu trong lĩnh vực này sẽ tiếp tục phát triển, đặc biệt là trong bối cảnh toàn cầu hóa và sự thay đổi nhanh chóng của công nghệ. Các công ty cần phải nắm bắt xu hướng mới để duy trì và nâng cao hiệu quả hoạt động.

5.2. Tầm quan trọng của việc cải cách quản trị

Cải cách quản trị là cần thiết để nâng cao hiệu quả hoạt động của các công ty niêm yết. Việc áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế sẽ giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh và thu hút đầu tư.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh kinh tế Việt Nam ngày càng hội nhập sâu rộng, vấn đề quản trị doanh nghiệp (QTDN) trở thành yếu tố then chốt ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả hoạt động và sự phát triển bền vững của các công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán. Theo báo cáo của Tổ chức Tài chính Quốc tế (IFC) và Diễn đàn Quản trị Công ty Toàn cầu (GCGF) năm 2012, chỉ số quản trị công ty trung bình của 100 doanh nghiệp niêm yết lớn nhất Việt Nam giảm xuống còn 42,5% trong năm 2011, cho thấy nhiều doanh nghiệp chưa thực sự chú trọng đến công tác quản trị. Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là phân tích mối quan hệ giữa các yếu tố quản trị doanh nghiệp như cơ cấu tổ chức bộ máy quản trị, hoạt động của Hội đồng quản trị (HĐQT), cơ cấu sở hữu với thành quả hoạt động của các công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam trong giai đoạn 2009-2012. Nghiên cứu tập trung vào 100 công ty có giá trị vốn hóa lớn nhất, chiếm hơn 95% tổng giá trị vốn hóa thị trường, nhằm đảm bảo tính đại diện cho toàn bộ thị trường. Kết quả nghiên cứu không chỉ góp phần làm rõ vai trò của các yếu tố quản trị trong việc nâng cao hiệu quả hoạt động doanh nghiệp mà còn cung cấp cơ sở khoa học cho các nhà quản lý, nhà đầu tư và cơ quan quản lý trong việc hoàn thiện chính sách và thực tiễn quản trị doanh nghiệp tại Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết quản trị doanh nghiệp và mô hình đánh giá hiệu quả hoạt động doanh nghiệp. Hai lý thuyết chính được áp dụng gồm:

• Lý thuyết chi phí đại diện (Agency Theory): Giải thích mối quan hệ giữa chủ sở hữu và người quản lý, nhấn mạnh vai trò của cơ chế giám sát để giảm thiểu xung đột lợi ích và chi phí đại diện.
• Lý thuyết cấu trúc sở hữu (Ownership Structure Theory): Phân tích ảnh hưởng của cơ cấu sở hữu, đặc biệt là tỷ lệ sở hữu của cổ đông nhà nước và cổ đông nước ngoài đến hiệu quả hoạt động doanh nghiệp.

Các khái niệm chính trong nghiên cứu bao gồm: quy mô HĐQT, tỷ lệ thành viên HĐQT độc lập, việc kiêm nhiệm chức danh Tổng Giám đốc (TGĐ) và Chủ tịch HĐQT, số năm đương nhiệm của TGĐ, tần suất họp HĐQT, tỷ lệ sở hữu của cổ đông nhà nước và cổ đông nước ngoài. Thành quả hoạt động doanh nghiệp được đo lường bằng hai chỉ số chính: Tobin’s Q (phản ánh giá trị thị trường so với giá trị sổ sách) và ROA (tỷ suất lợi nhuận trên tổng tài sản).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng dữ liệu bảng (panel data) thu thập từ 100 công ty niêm yết lớn nhất trên hai sàn giao dịch chứng khoán TP.HCM và Hà Nội trong giai đoạn 2009-2012. Dữ liệu tài chính và phi tài chính được thu thập từ báo cáo tài chính đã kiểm toán, báo cáo thường niên, báo cáo quản trị và các nguồn công khai khác.

Phương pháp phân tích bao gồm:

• Phân tích phương sai (ANOVA): Để kiểm định sự khác biệt về thành quả hoạt động giữa các nhóm doanh nghiệp phân loại theo các biến quản trị doanh nghiệp.
• Mô hình hồi quy ba biến với tác động cố định (Fixed Effect Model): Để đánh giá mối quan hệ giữa các biến quản trị doanh nghiệp và thành quả hoạt động, đồng thời kiểm soát các yếu tố không quan sát được theo thời gian và theo doanh nghiệp.

Cỡ mẫu gồm 100 công ty với tổng số quan sát khoảng 388, đảm bảo tính đại diện và độ tin cậy của kết quả. Các biến kiểm soát như quy mô doanh nghiệp, mức độ sử dụng đòn bẩy tài chính, tỷ trọng tài sản cố định và ngành nghề cũng được đưa vào mô hình để loại trừ ảnh hưởng của các yếu tố ngoại cảnh.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Quy mô Hội đồng quản trị (HĐQT): Các công ty có số lượng thành viên HĐQT dưới 9 người có ROA trung bình cao hơn khoảng 4,9% so với các công ty có từ 9 thành viên trở lên (ý nghĩa thống kê 5%). Điều này cho thấy quy mô HĐQT quá lớn có thể làm giảm hiệu quả giám sát do chi phí đại diện tăng lên.

2. Tỷ lệ thành viên HĐQT độc lập: Các công ty có tỷ lệ thành viên HĐQT độc lập trên 50% có chỉ số Tobin’s Q cao hơn 3,76 lần so với các công ty có tỷ lệ dưới 50% (ý nghĩa 5%). Điều này phản ánh vai trò quan trọng của thành viên độc lập trong việc nâng cao hiệu quả quản trị và giá trị doanh nghiệp.

3. Việc kiêm nhiệm chức danh TGĐ và Chủ tịch HĐQT: Các công ty có TGĐ kiêm nhiệm chức danh Chủ tịch HĐQT có ROA và Tobin’s Q cao hơn 2,41 lần so với các công ty không kiêm nhiệm (ý nghĩa 5%). Việc kiêm nhiệm giúp tập trung quyền lực, tăng cường khả năng ra quyết định nhanh chóng và hiệu quả.

4. Số năm đương nhiệm của TGĐ: Các công ty có TGĐ gắn bó với doanh nghiệp trong toàn bộ thời gian hoạt động có Tobin’s Q cao hơn 2,7 lần so với các công ty có TGĐ làm việc dưới 40% thời gian hoạt động (ý nghĩa 5%). TGĐ lâu năm có thể đưa ra các quyết định chiến lược dài hạn, góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động.

5. Tần suất họp HĐQT: Các công ty có số cuộc họp HĐQT từ 4 đến 12 lần/năm có ROA cao hơn 3,06% so với các công ty có số cuộc họp trên 12 lần/năm (ý nghĩa 5%). Tần suất họp quá nhiều có thể phản ánh các vấn đề nội bộ và làm giảm hiệu quả hoạt động.

6. Cơ cấu sở hữu cổ đông nhà nước: Các công ty có tỷ lệ sở hữu của cổ đông nhà nước dưới 50% có ROA và Tobin’s Q cao hơn khoảng 8% so với các công ty không có cổ đông nhà nước (ý nghĩa 5%). Điều này cho thấy sự tham gia của nhà nước với tỷ lệ vừa phải có thể hỗ trợ nâng cao hiệu quả hoạt động.

7. Cơ cấu sở hữu cổ đông nước ngoài: Không tìm thấy sự khác biệt có ý nghĩa thống kê về thành quả hoạt động giữa các công ty có và không có cổ đông nước ngoài. Điều này có thể do các nhà đầu tư nước ngoài chủ yếu đầu tư theo mục tiêu tài chính ngắn hạn và không tham gia sâu vào quản trị doanh nghiệp.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu phù hợp với lý thuyết chi phí đại diện khi quy mô HĐQT quá lớn làm tăng chi phí giám sát và giảm hiệu quả hoạt động. Tỷ lệ thành viên HĐQT độc lập cao giúp giảm xung đột lợi ích, nâng cao tính minh bạch và hiệu quả quản trị. Việc kiêm nhiệm chức danh TGĐ và Chủ tịch HĐQT, mặc dù có thể làm tăng rủi ro tập trung quyền lực, nhưng trong bối cảnh doanh nghiệp Việt Nam, lại giúp tăng cường sự quyết đoán và hiệu quả điều hành.

Số năm đương nhiệm của TGĐ phản ánh sự ổn định và kinh nghiệm quản lý, góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động dài hạn. Tần suất họp HĐQT hợp lý giúp cân bằng giữa giám sát và hiệu quả ra quyết định, tránh lãng phí nguồn lực. Cơ cấu sở hữu nhà nước với tỷ lệ vừa phải tạo điều kiện cho sự hỗ trợ về nguồn lực và chính sách, đồng thời duy trì sự giám sát hiệu quả.

Việc không tìm thấy tác động tích cực của cổ đông nước ngoài có thể do hạn chế về tỷ lệ sở hữu và vai trò giám sát của họ trong doanh nghiệp Việt Nam, phù hợp với các nghiên cứu trước đây về đặc thù thị trường mới nổi.

Dữ liệu có thể được trình bày qua các biểu đồ cột so sánh ROA và Tobin’s Q giữa các nhóm doanh nghiệp phân loại theo các biến quản trị, cũng như bảng hồi quy thể hiện mức độ ảnh hưởng và ý nghĩa thống kê của từng biến.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tối ưu hóa quy mô HĐQT: Các doanh nghiệp nên duy trì số lượng thành viên HĐQT dưới 9 người nhằm giảm chi phí giám sát và tăng hiệu quả hoạt động. Thời gian thực hiện: 1-2 năm. Chủ thể thực hiện: Ban lãnh đạo doanh nghiệp và cổ đông.

2. Tăng tỷ lệ thành viên HĐQT độc lập: Đảm bảo ít nhất 1/3 thành viên HĐQT là độc lập theo quy định, ưu tiên nâng tỷ lệ lên trên 50% để tăng cường giám sát và minh bạch. Thời gian thực hiện: 1 năm. Chủ thể thực hiện: Hội đồng quản trị và cổ đông.

3. Khuyến khích việc kiêm nhiệm chức danh TGĐ và Chủ tịch HĐQT trong trường hợp phù hợp: Đánh giá kỹ lưỡng để tận dụng lợi thế tập trung quyền lực, đồng thời xây dựng cơ chế kiểm soát rủi ro. Thời gian thực hiện: 6 tháng - 1 năm. Chủ thể thực hiện: Hội đồng quản trị.

4. Gia tăng sự gắn bó lâu dài của TGĐ với doanh nghiệp: Xây dựng chính sách giữ chân TGĐ có năng lực, tạo điều kiện phát triển nghề nghiệp và gắn bó lâu dài. Thời gian thực hiện: liên tục. Chủ thể thực hiện: Ban lãnh đạo và phòng nhân sự.

5. Điều chỉnh tần suất họp HĐQT hợp lý: Tổ chức họp HĐQT từ 4 đến 12 lần/năm để đảm bảo hiệu quả giám sát và ra quyết định, tránh họp quá nhiều gây lãng phí. Thời gian thực hiện: ngay lập tức. Chủ thể thực hiện: Hội đồng quản trị.

6. Cân nhắc tỷ lệ sở hữu của cổ đông nhà nước: Duy trì tỷ lệ sở hữu nhà nước dưới 50% để tận dụng lợi thế hỗ trợ chính sách và nguồn lực, đồng thời đảm bảo tính hiệu quả và minh bạch. Thời gian thực hiện: theo kế hoạch cổ phần hóa. Chủ thể thực hiện: Chính phủ và cổ đông nhà nước.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Ban lãnh đạo doanh nghiệp niêm yết: Giúp hiểu rõ tác động của các yếu tố quản trị đến hiệu quả hoạt động, từ đó điều chỉnh cơ cấu quản trị phù hợp nhằm nâng cao giá trị doanh nghiệp.

2. Nhà đầu tư và cổ đông: Cung cấp thông tin về các chỉ số quản trị doanh nghiệp quan trọng để đánh giá tiềm năng và rủi ro đầu tư, hỗ trợ quyết định đầu tư chính xác hơn.

3. Cơ quan quản lý nhà nước và chính sách: Là cơ sở khoa học để hoàn thiện các quy định, chính sách về quản trị doanh nghiệp, thúc đẩy sự phát triển bền vững của thị trường chứng khoán Việt Nam.

4. Các nhà nghiên cứu và học viên cao học: Cung cấp dữ liệu thực nghiệm và phương pháp nghiên cứu về quản trị doanh nghiệp trong bối cảnh thị trường mới nổi, làm nền tảng cho các nghiên cứu tiếp theo.

Câu hỏi thường gặp

1. Quy mô HĐQT ảnh hưởng thế nào đến hiệu quả doanh nghiệp?
   Nghiên cứu cho thấy HĐQT có quy mô dưới 9 thành viên giúp doanh nghiệp đạt ROA cao hơn khoảng 4,9% so với quy mô lớn hơn, do giảm chi phí giám sát và tăng hiệu quả ra quyết định.

2. Tại sao tỷ lệ thành viên HĐQT độc lập lại quan trọng?
   Thành viên độc lập giúp giảm xung đột lợi ích, tăng tính minh bạch và giám sát hiệu quả, từ đó nâng cao giá trị doanh nghiệp, thể hiện qua chỉ số Tobin’s Q cao hơn 3,76 lần khi tỷ lệ này trên 50%.

3. Việc kiêm nhiệm chức danh TGĐ và Chủ tịch HĐQT có lợi hay hại?
   Việc kiêm nhiệm giúp tập trung quyền lực và tăng hiệu quả điều hành, thể hiện qua ROA và Tobin’s Q cao hơn 2,41 lần, nhưng cần có cơ chế kiểm soát để tránh rủi ro tập trung quyền lực quá mức.

4. Cổ đông nhà nước có ảnh hưởng thế nào đến hiệu quả doanh nghiệp?
   Tỷ lệ sở hữu nhà nước dưới 50% giúp doanh nghiệp có ROA và Tobin’s Q cao hơn khoảng 8%, nhờ sự hỗ trợ về nguồn lực và chính sách, đồng thời duy trì sự giám sát hiệu quả.

5. Tại sao cổ đông nước ngoài không ảnh hưởng tích cực đến hiệu quả?
   Cổ đông nước ngoài thường đầu tư theo mục tiêu tài chính ngắn hạn và không tham gia sâu vào quản trị, do đó không tạo ra tác động tích cực rõ rệt đến hiệu quả hoạt động doanh nghiệp.

Kết luận

• Quy mô HĐQT dưới 9 thành viên giúp nâng cao hiệu quả hoạt động doanh nghiệp.
• Tỷ lệ thành viên HĐQT độc lập trên 50% góp phần tăng giá trị doanh nghiệp rõ rệt.
• Việc kiêm nhiệm chức danh TGĐ và Chủ tịch HĐQT có tác động tích cực đến hiệu quả hoạt động.
• Số năm đương nhiệm của TGĐ và tần suất họp HĐQT hợp lý là những yếu tố quan trọng thúc đẩy thành quả doanh nghiệp.
• Cơ cấu sở hữu nhà nước với tỷ lệ vừa phải hỗ trợ nâng cao hiệu quả, trong khi cổ đông nước ngoài chưa tạo ra tác động tích cực rõ ràng.

Tiếp theo, các doanh nghiệp và cơ quan quản lý nên áp dụng các khuyến nghị nghiên cứu để cải thiện công tác quản trị, đồng thời tiếp tục nghiên cứu mở rộng về các yếu tố ảnh hưởng khác nhằm hoàn thiện hệ thống quản trị doanh nghiệp tại Việt Nam. Để biết thêm chi tiết và ứng dụng thực tiễn, độc giả có thể liên hệ với tác giả hoặc tham khảo toàn văn luận văn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

TRƯèNG ÐAI HOC KINH TE TP.HO CHÍ MINH KHOA TÀI CHÍNH o◆o LU¾N VĂN THAC SĨ QUÃN TR± DOANH NGHI½P VÀ THÀNH QUà HOAT ЮNG: BANG CHÚNG THUC NGHI½M CUA CÁC CÔNG TY NIÊM YET GVHD: TS.Lê Ðat Chí HVTH: Tran Ngoc Minh Quang TP. Ho Chí Minh, tháng 11 năm 2013 LèI CAM ÐOAN Tôi xin cam boan rang bây là công trình nghiên cúu cúa tôi, có sn ho tro tù Giáng viên hưóng dan là TS.Lê Ðat Chí. Các n®i dung nghiên cúu và ket quá trong be tài này là trung thnc và chưa tùng bưoc ai công bo trong bat cú công trình nào. Nhung so li¾u trong các báng bieu phnc vn cho vi¾c phân tích, nh¾n xét, bánh giá bưoc chính tác giá thu th¾p tù các nguon khác nhau có ghi trong phan tài li¾u tham kháo.

Neu phát hi¾n có bat kỳ sn gian l¾n nào tôi xin hoàn toàn ch%u trách nhi¾m trưóc H®i bong, cũng như ket quá lu¾n văn cúa mình.HCM, ngày 16 tháng 10 năm 2013 Tác giã Tran Ngoc Minh Quang MUC LUC Trang phn bìa Lòi cam boan Mnc lnc Tóm tat. Lý do chon be tài nghiên cúu. Mnc tiêu nghiên cúu và câu hói nghiên cúu. Ðoi tưong và pham vi nghiên cúu.

Moi quan h¾ giua cơ cau to chúc cúa b® máy quán tr%, bieu hành và thành quá hoat b®ng cúa doanh nghi¾p. So lưong thành viên HÐQT. So lưong thành viên HÐQT b®c l¾p. Vi¾c kiêm nhi¾m chúc danh Tong Giám boc và Chú t%ch HÐQT.

So năm bương nhi¾m cúa Tong Giám boc. Moi quan h¾ giua hoat b®ng cúa HÐQT và thành quá hoat b®ng cúa doanh nghi¾p. Moi quan h¾ giua cơ cau só huu doanh nghi¾p và thành quá hoat b®ng cúa doanh nghi¾p. Só huu cúa co bông nhà nưóc.

Phương pháp nghiên cúu. Du li¾u nghiên cúu. Các bien quán tr% doanh nghi¾p. Các bien bo lưòng thành quá hoat b®ng cúa doanh nghi¾p.

Các bien kiem soát. Phương pháp nghiên cúu. Ket quã nghiên cúu. Thong kê mô tá du li¾u.

Các bien thành quá hoat b®ng. Các bien quán tr% doanh nghi¾p. Ket quá nghiên cúu. Ket quá phân tích ANOVA.

25 Quy mô HÐQT. 25 Thành viên HÐQT d®c l¾p.27 Vi¾c kiêm nhi¾m chúc danh Tong Giám doc và Chú t%ch HÐQT.30 So năm dương nhi¾m cúa Tong Giám doc.32 Hoat d®ng cúa HÐQT.34 Só huu cúa co dông nhà nưóc.36 Só huu cúa co dông nưóc ngoài. Ket quá hoi quy ba bien vói tác b®ng co b%nh.39 Ket quá phân tích h¾ so tương quan.39 Ket quá hoi quy da bien vói tác d®ng co d%nh. Các ket quá nghiên cúu chính.

Ve ket quá phân tích ANOVA. Ve ket quá hoi quy ba bien vói tác b®ng co b%nh. Nhung han che cúa nghiên cúu và be xuat hưóng nghiên cúu tiep theo.48 Danh mnc tài li¾u tham khão.56 1 Tóm tat Trong nhung năm qua, các cơ quan quán lý ó Vi¾t Nam bã không ngùng no lnc cái thi¾n môi trưòng kinh doanh ó Vi¾t Nam, bã có nhieu chương trình bưoc trien khai như rà soát, súa boi, bo sung các văn bán pháp lu¾t, xây dnng và ban hành các quy b%nh, hưóng dan quán tr% công ty mang tính bat bu®c và tn nguy¾n. Chí trong vòng hai năm gan bây, B® Tài chính bã ban hành m®t loat các thông tư mói hưóng dan ve quán tr% công ty và công bo thông tin.

Tuy nhiên, van be quán tr% doanh nghi¾p ó các công ty niêm yet trên th% trưòng chúng khoán Vi¾t Nam van chưa bưoc chú trong nhieu. Nghiên cúu này tien hành nghiên cúu ve tác b®ng cúa quán tr% doanh nghi¾p thông qua các bien ve cơ cau to chúc cúa b® máy quán tr%, bieu hành; hoat b®ng cúa H®i bong quán tr% (HÐQT); và cơ cau só huu doanh nghi¾p ben thành quá hoat b®ng cúa các công ty niêm yet trên th% trưòng chúng khoán Vi¾t Nam. Ket quá nghiên cúu tìm thay moi quan h¾ tương quan có ý nghĩa thong kê giua các bien quán tr% doanh nghi¾p: quy mô HÐQT, hoat b®ng cúa HÐQT và só huu cúa co bông nhà nưóc vói thành quá hoat b®ng bưoc bo lưòng bói Tobin’s Q và ROA. Các ket quá nghiên cúu trên beu nhat quán vói ket quá cúa các nghiên cúu trưóc bây ve be tài này.1 Lý do chon de tài nghiên cúu Sau nhieu cu®c bo võ cúa các doanh nghi¾p như Enron, WorldCom do sn yeu kém cúa van be quán tr% doanh nghi¾p cũng như các nguy cơ ve khúng hoáng tài chính ngày càng cao hi¾n nay, van be quán tr% doanh nghi¾p ngày càng bưoc chú trong.

Trong thòi gian qua, cu®c khúng hoáng tài chính toàn cau bã ánh hưóng nghiêm trong ben th% trưòng tài chính Vi¾t Nam, m®t trong nhung sn ki¾n de quan sát bó là sn snp bo cúa th% trưòng chúng khoán sau thòi kỳ tăng trưóng bùng no vào cuoi năm 2006 và bau năm 2007. Ngoài ra, cu®c khúng hoáng tài chính toàn cau còn ánh hưóng ben trien vong tăng trưóng cúa các th% trưòng chúng khoán trên the giói nói chung và th% trưòng chúng khoán Vi¾t Nam nói riêng. é Vi¾t Nam, m¾c dù các quy b%nh ve quán tr% doanh nghi¾p ngày càng bưoc chú trong hoàn thi¾n, tuy nhiên, vi¾c tuân thú các quy b%nh ve quán tr% doanh nghi¾p van chưa bưoc chú trong thnc thi m®t cách tri¾t be. Hình 1: Ket quã ve quãn tr% công ty tai Vi¾t Nam năm 2009, 2010, 2011 Nguon: Báo cáo thé ðiem Quán tr% Công ty 2012 3 Theo báo cáo thé biem quán tr% công ty năm 2012 bưoc thnc hi¾n bói To chúc Tài chính Quoc te (IFC) và Dien bàn Quán tr% Công ty Toàn cau (GCGF) phoi hop cùng Úy ban Chúng khoán Nhà nưóc (SSC) bánh giá ve 100 doanh nghi¾p niêm yet lón nhat năm 2012, hình 1 cho thay biem so trung bình năm 2010 có cao hơn bôi chút so vói năm 2009, nhưng sang năm 2011, biem so bình quân cúa doanh nghi¾p bã giám xuong múc 42,5%; ngoài ra, cách bi¾t biem so quán tr% công ty cũng tăng lên và có nhieu công ty bat biem dưói trung bình hơn.

Theo báo cáo này, ket quá kháo sát 100 công ty niêm yet lón nhat trên hai sàn giao d%ch chúng khoán Vi¾t Nam cho thay sn suy giám trong ket quá áp dnng nhung nguyên tac quán tr% công ty hi¾u quá; các công ty Vi¾t Nam chưa làm tròn trách nhi¾m cúa mình trong vi¾c xây dnng m®t th% trưòng bau tư có chat lưong ó Vi¾t Nam. Ngoài ra, báo này cũng bánh giá khung the che ve quán tr% công ty hi¾u quá bã bưoc ban hành; trên thnc te, các cơ quan quán lý bã có nhung bi¾n pháp tích cnc trong nhung năm qua trong vi¾c ban hành các văn bán phù hop be tăng cưòng quán tr% công ty. Năm 2010, Lu¾t các To chúc tín dnng mói bưoc thông qua. Sau khi Thông tư 09/2010 bưoc ban hành, m®t thông tư mói ve công bo thông tin bã bưoc phê chuan vào tháng 04/2012 (thông tư 52/2012 cúa B® Tài Chính), cùng vói Quy che Quán tr% công ty bưoc ban hành vào tháng 07/2012.

Tat cá nhung văn bán này beu b¾t ra nhung thách thúc mói cho nhung công ty ó Vi¾t Nam có chat lưong quán tr% công ty kém. Khi các tiêu chuan m®t lan nua bưoc nâng lên, các công ty phái no lnc hơn nua be hieu rõ can phái làm gì be có bưoc quán tr% công ty tot và sau bó là áp dnng nhung tiêu chuan bó. Các quy b%nh ve quán tr% doanh nghi¾p bã bưoc quan tâm xây dnng và bưa vào áp dnng thnc te trong thòi gian qua, tuy nhiên, có rat ít các nghiên cúu ve be tài này bưoc tien hành, hau het chí là các nghiên cúu ve các tác b®ng cúa cơ cau to chúc quán tr% doanh nghi¾p ben thành quá hoat b®ng cúa doanh 4 nghi¾p. Các nghiên cúu ve cơ che quán tr% doanh nghi¾p như vai trò cúa HÐQT hay cơ cau só huu doanh nghi¾p ánh hưóng ben thành quá hoat b®ng cúa doanh nghi¾p chí mói bưoc thnc hi¾n ó m®t so nưóc Phương Tây, Nh¾t Bán, Trung Quoc, Thái Lan…, các be tài này chưa bưoc thnc hi¾n nghiên cúu nhieu tai Vi¾t Nam.

Nghiên cúu này tien hành nghiên cúu moi quan h¾ giua quán tr% doanh nghi¾p và thành quá hoat b®ng cúa các công ty bưoc niêm yet trên th% trưòng chúng khoán Vi¾t Nam 1.2 Mnc tiêu nghiên cúu và câu hõi nghiên cúu Mnc tiêu nghiên cúu: Nghiên cúu này nghiên cúu moi quan h¾ giua quán tr% doanh nghi¾p ó Vi¾t Nam thông qua các bien ve cơ cau to chúc cúa b® máy quán tr%, bieu hành, các hoat b®ng cúa HÐQT, và cơ cau só huu doanh nghi¾p ánh hưóng ben thành quá hoat b®ng cúa các doanh nghi¾p bưoc niêm yet trên th% trưòng chúng khoán Vi¾t Nam. Câu hói nghiên cúu: Nghiên cúu này bưoc thnc hi¾n nham trá lòi 3 câu hói nghiên cúu sau: • Có ton tai moi quan h¾ giua cơ cau to chúc cúa b® máy quán tr%, bieu hành và thành quá hoat b®ng cúa doanh nghi¾p? • Các hoat b®ng cúa HÐQT có ánh hưóng ben thành quá hoat b®ng cúa doanh nghi¾p? • Cơ cau só huu cúa doanh nghi¾p tác b®ng như the nào ben thành quá hoat b®ng cúa doanh nghi¾p? 1.3 Ðoi tưong và pham vi nghiên cúu Ðoi tưong nghiên cúu: Hi¾n nay, có hơn 700 công ty bưoc niêm yet trên sàn giao d%ch chúng khoán TP.Ho Chí Minh và Hà N®i, trong bó, 100 công ty niêm yet có giá tr% von hóa th% trưòng lón nhat chiem ben hơn 95% giá tr% th% 5 trưòng, do bó, 100 công ty niêm yet có giá tr% von hóa th% trưòng lón nhat se bưoc lna chon nham mang tính bai di¾n cho toàn b® th% trưòng chúng khoán Vi¾t Nam. Pham vi nghiên cúu: Nghiên cúu dna trên vi¾c thu th¾p các thông tin ve tài chính như ket quá hoat b®ng kinh doanh, báng cân boi ke toán… cũng như các thông tin phi tài chính như so lưong thành viên HÐQT, cơ cau HÐQT, cơ cau co bông… cúa các công ty niêm yet trên th% trưòng chúng khoán Vi¾t Nam tù năm 2009 ben năm 2012.1 Moi quan h¾ giua cơ cau to chúc cua b® máy quãn tr%, dieu hành và thành quã hoat d®ng cua doanh nghi¾p.1 So lưong thành viên HÐQT Các ket quá nghiên cúu thnc nghi¾m ve moi quan h¾ giua so lưong thành viên HÐQT và thành quá hoat b®ng cúa doanh nghi¾p tương boi nhieu nhưng không bong nhat; chang han nghiên cúu cúa Ma & Tian (2009) cho thay so lưong thành viên HÐQT càng nhieu, khá năng thnc hi¾n giám sát hoat b®ng cúa doanh nghi¾p càng hi¾u quá, tuy nhiên, thành quá hoat b®ng giám sút do thòi gian be tháo lu¾n và bat bưoc các thóa thu¾n b% kéo dài.