Nghiên Cứu Quản Lý Tài Chính Tại Các Đơn Vị Sự Nghiệp Đào Tạo

Luận văn thạc sĩ TMU về quản lý tài chính tại các đơn vị sự nghiệp đào tạo thuộc Bộ Tài chính, phân tích và đề xuất giải pháp hiệu quả.

• Tác giả: Bùi Thị Hằng
• Người hướng dẫn: GS.TS Đinh Văn Sơn
• Trường học: Trường Đại học Thương Mại
• Chuyên ngành: Quản lý tài chính
• Đề tài: Nghiên Cứu Quản Lý Tài Chính Tại Các Đơn Vị Sự Nghiệp Đào Tạo
• Loại tài liệu: luận văn thạc sỹ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM DOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ QUẢN LÝ TÀI CHÍNH ĐƠN VỊ SỰ NGHIỆP GIÁO DỤC ĐÀO TẠO CÔNG LẬP
• 1.1. Một số vấn đề cơ bản về đơn vị sự nghiệp giáo dục đào tạo công lập
• 1.2. Khái quát chung về hệ thống đơn vị sự nghiệp
• 1.3. Phân loại đơn vị sự nghiệp công lập
• 1.4. Đặc điểm, vai trò của đơn vị sự nghiệp đào tạo công lập
• 1.5. Yêu cầu của quản lý tài chính đơn vị sự nghiệp đào tạo công lập
• 1.6. Nội dung quản lý tài chính tại các đơn vị sự nghiệp giáo dục đào tạo công lập có thu
• 1.7. Khái quát về quản lý tài chính đơn vị sự nghiệp đào tạo công lập
• 1.8. Quản lý nguồn thu
• 1.9. Quản lý các khoản chi tiêu
• 1.10. Quản lý và sử dụng tài sản công
• 1.11. Quản lý việc trích lập và sử dụng các quỹ
• 1.12. Các yếu tố ảnh hưởng tới công tác quản lý tài chính tại các đơn vị sự nghiệp đào tạo công lập
• 1.13. Nhiệm vụ được giao hàng năm của các đơn vị
• 1.14. Trình độ quản lý của Lãnh đạo tại các đơn vị sự nghiệp đào tạo
• 1.15. Tổ chức bộ máy quản lý tài chính tại các đơn vị
• 1.16. Chế độ kiểm tra, kiểm soát tài chính
• 1.17. Một số bài học kinh nghiệm về quản lý tài chính tại một số cơ sở đào tạo công lập ở Việt Nam
• 1.18. Kinh nghiệm quản lý tài chính tại Trường Cao đẳng công nghệ thông tin hữu nghị Việt Hàn
• 1.19. Kinh nghiệm quản lý tài chính tại Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• 1.20. Bài học kinh nghiệm trong công tác quản lý tài chính tại các trường đại học
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ TÀI CHÍNH TẠI CÁC ĐƠN VỊ SỰ NGHIỆP ĐÀO TẠO THUỘC BỘ TÀI CHÍNH
• 2.1. Giới thiệu về các đơn vị sự nghiệp thuộc Bộ Tài chính
• 2.2. Đơn vị sự nghiệp đào tạo thuộc Bộ Tài chính và cơ cấu tổ chức
• 2.3. Nhiệm vụ, quyền hạn các đơn vị sự nghiệp đào tạo thuộc Bộ Tài chính
• 2.4. Vai trò các đơn vị sự nghiệp đào tạo trực thuộc Bộ Tài chính
• 2.5. Thực trạng quản lý tài chính tại các đơn vị sự nghiệp đào tạo thuộc Bộ Tài chính hiện nay
• 2.6. Công tác quản lý nguồn kinh phí ngân sách nhà nước cấp
• 2.7. Công tác quản lý nguồn thu từ hoạt động sự nghiệp
• 2.8. Công tác quản lý chi tại các đơn vị sự nghiệp đào tạo thuộc Bộ Tài chính
• 2.9. Công tác quản lý và sử dụng tài sản tại các đơn vị sự nghiệp đào tạo thuộc Bộ Tài chính
• 2.10. Công tác quản lý việc trích lập và sử dụng các quỹ
• 2.11. Đánh giá thực trạng quản lý tài chính tại các đơn vị sự nghiệp đào tạo trực thuộc Bộ Tài chính
• 2.11.1. Những kết quả đạt được
• 2.11.2. Những hạn chế và nguyên nhân
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUẢN LÝ TÀI CHÍNH TẠI CÁC ĐƠN VỊ SỰ NGHIỆP ĐÀO TẠO THUỘC BỘ TÀI CHÍNH
• 3.1. Định hướng phát triển công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ ngành Tài chính trong giai đoạn hiện nay và tầm nhìn đến 2020
• 3.2. Mục tiêu đào tạo nguồn nhân lực cho ngành Tài chính
• 3.3. Sự cần thiết phải hoàn thiện công tác quản lý tài chính tại các đơn vị sự nghiệp đào tạo thuộc Bộ Tài chính
• 3.4. Giải pháp hoàn thiện công tác quản lý tài chính tại các đơn vị sự nghiệp đào tạo thuộc Bộ Tài chính
• 3.4.1. Tăng cường công tác quản lý thu - chi
• 3.4.2. Xây dựng các định mức chi hợp lý, tiết kiệm phù hợp
• 3.4.3. Đổi mới công tác lập dự toán, thực hiện dự toán và quyết toán kinh phí hàng năm
• 3.4.4. Đổi mới công tác kiểm tra, kiểm soát tài chính
• 3.5. Một số kiến nghị
• 3.5.1. Kiến nghị với Bộ Tài chính
• 3.5.2. Kiến nghị với Bộ Giáo dục và Đào tạo
• 3.5.3. Kiến nghị với Chính phủ, Nhà nước
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Nghiên Cứu Quản Lý Tài Chính Tại Đơn Vị Sự Nghiệp Đào Tạo

Nghiên cứu quản lý tài chính tại các đơn vị sự nghiệp đào tạo là một lĩnh vực quan trọng trong bối cảnh hiện nay. Đặc biệt, với sự phát triển mạnh mẽ của nền kinh tế tri thức, việc quản lý tài chính hiệu quả sẽ góp phần nâng cao chất lượng giáo dục. Các đơn vị sự nghiệp đào tạo công lập cần có những phương pháp quản lý tài chính phù hợp để tối ưu hóa nguồn lực và nâng cao hiệu quả hoạt động.

1.1. Khái Niệm Về Quản Lý Tài Chính Tại Đơn Vị Sự Nghiệp

Quản lý tài chính tại đơn vị sự nghiệp đào tạo bao gồm việc lập kế hoạch, tổ chức, điều hành và kiểm soát các nguồn tài chính nhằm đảm bảo hoạt động hiệu quả. Điều này không chỉ giúp đơn vị duy trì hoạt động mà còn nâng cao chất lượng đào tạo.

1.2. Vai Trò Của Quản Lý Tài Chính Trong Đào Tạo

Quản lý tài chính đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo nguồn lực cho các hoạt động đào tạo. Nó giúp các đơn vị có thể đầu tư vào cơ sở vật chất, nâng cao chất lượng giảng dạy và nghiên cứu, từ đó đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của xã hội.

II. Những Thách Thức Trong Quản Lý Tài Chính Tại Đơn Vị Sự Nghiệp Đào Tạo

Các đơn vị sự nghiệp đào tạo hiện đang đối mặt với nhiều thách thức trong quản lý tài chính. Những khó khăn này có thể ảnh hưởng đến chất lượng đào tạo và sự phát triển bền vững của đơn vị. Việc nhận diện và giải quyết các thách thức này là rất cần thiết.

2.1. Hạn Chế Về Nguồn Tài Chính

Nhiều đơn vị sự nghiệp đào tạo gặp khó khăn trong việc huy động nguồn tài chính. Điều này dẫn đến việc không đủ kinh phí cho các hoạt động cần thiết, ảnh hưởng đến chất lượng giáo dục.

2.2. Thiếu Kinh Nghiệm Trong Quản Lý Tài Chính

Nhiều cán bộ quản lý tại các đơn vị chưa có đủ kinh nghiệm và kiến thức về quản lý tài chính. Điều này dẫn đến việc sử dụng nguồn lực không hiệu quả và không đạt được mục tiêu đề ra.

III. Phương Pháp Quản Lý Tài Chính Hiệu Quả Tại Đơn Vị Sự Nghiệp Đào Tạo

Để nâng cao hiệu quả quản lý tài chính, các đơn vị sự nghiệp đào tạo cần áp dụng những phương pháp quản lý hiện đại. Việc này không chỉ giúp tối ưu hóa nguồn lực mà còn nâng cao chất lượng đào tạo.

3.1. Xây Dựng Kế Hoạch Tài Chính Chi Tiết

Việc lập kế hoạch tài chính chi tiết giúp các đơn vị dự đoán được nguồn thu, chi và từ đó có những điều chỉnh kịp thời. Kế hoạch này cần được xây dựng dựa trên thực tế và nhu cầu của đơn vị.

3.2. Tăng Cường Kiểm Soát Tài Chính

Kiểm soát tài chính chặt chẽ giúp phát hiện kịp thời các sai sót trong quản lý. Điều này không chỉ giúp tiết kiệm chi phí mà còn nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Quản Lý Tài Chính Tại Đơn Vị Sự Nghiệp Đào Tạo

Việc áp dụng các phương pháp quản lý tài chính hiệu quả đã mang lại nhiều kết quả tích cực cho các đơn vị sự nghiệp đào tạo. Những ứng dụng này không chỉ giúp nâng cao chất lượng đào tạo mà còn tạo ra môi trường học tập tốt hơn cho sinh viên.

4.1. Cải Thiện Chất Lượng Đào Tạo

Nhờ vào việc quản lý tài chính hiệu quả, nhiều đơn vị đã có thể đầu tư vào cơ sở vật chất và nâng cao chất lượng giảng dạy. Điều này giúp sinh viên có được môi trường học tập tốt hơn.

4.2. Tăng Cường Nguồn Nhân Lực

Quản lý tài chính tốt giúp các đơn vị có đủ nguồn lực để tuyển dụng và đào tạo đội ngũ giảng viên chất lượng. Điều này góp phần nâng cao chất lượng giáo dục và đáp ứng nhu cầu của thị trường lao động.

V. Kết Luận Về Quản Lý Tài Chính Tại Đơn Vị Sự Nghiệp Đào Tạo

Quản lý tài chính tại các đơn vị sự nghiệp đào tạo là một yếu tố quyết định đến sự phát triển bền vững của đơn vị. Việc áp dụng các phương pháp quản lý hiện đại sẽ giúp nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực và chất lượng đào tạo.

5.1. Tương Lai Của Quản Lý Tài Chính Trong Đào Tạo

Trong tương lai, việc quản lý tài chính tại các đơn vị sự nghiệp đào tạo sẽ ngày càng trở nên quan trọng. Các đơn vị cần tiếp tục cải tiến và áp dụng các phương pháp quản lý mới để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của xã hội.

5.2. Đề Xuất Giải Pháp Cải Thiện

Cần có những giải pháp cụ thể để cải thiện công tác quản lý tài chính tại các đơn vị sự nghiệp đào tạo. Điều này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả hoạt động mà còn đảm bảo chất lượng giáo dục.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh nền kinh tế tri thức phát triển mạnh mẽ, giáo dục và đào tạo được xác định là quốc sách hàng đầu, đóng vai trò then chốt trong việc xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao. Tại Việt Nam, ngân sách nhà nước chi cho lĩnh vực giáo dục đào tạo luôn duy trì ở mức cao, chiếm khoảng 20% tổng chi ngân sách quốc gia. Dù mức phân bổ ngân sách hàng năm cho các trường đại học và cao đẳng trực thuộc Bộ Tài chính tăng trưởng đều đặn từ 10% đến 15%, hiệu quả quản trị và giải ngân tài chính công tại các đơn vị này vẫn đối mặt với nhiều bất cập lớn. Thực tế giai đoạn 2012 - 2015 cho thấy sự mất cân đối rõ rệt giữa nguồn kinh phí ngân sách cấp và nguồn thu sự nghiệp tự chủ, cùng với tỷ lệ giải ngân không đồng đều giữa các nhóm nhiệm vụ.

Mục tiêu nghiên cứu trọng tâm của luận văn là đánh giá toàn diện thực trạng quản lý thu chi, khai thác tài sản công và cơ chế trích lập các quỹ đặc thù tại 03 cơ sở giáo dục tiêu biểu gồm Học viện Tài chính, Trường Đại học Tài chính - Quản trị kinh doanh và Trường Cao đẳng Tài chính - Hải quan trong giai đoạn 2012 - 2015. Thông qua hệ thống số liệu quyết toán thực chứng, đề tài hướng tới việc xác lập các căn cứ khoa học nhằm tối ưu hóa 100% dự toán ngân sách thường xuyên, đồng thời nâng tỷ trọng tự chủ tài chính tại các trường lên trên 80%. Nghiên cứu không chỉ đóng góp giải pháp quản trị vi mô cho từng cơ sở đào tạo mà còn cung cấp cơ sở thực tiễn giá trị để Bộ Tài chính và Bộ Giáo dục và Đào tạo hoàn thiện cơ chế giao quyền tự chủ tài chính đồng bộ trong hệ thống giáo dục đại học công lập.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết quản lý tài chính công kết hợp cùng lý thuyết tự chủ đại học và phân cấp quản lý tài chính. Trong hệ thống hành chính công, đơn vị sự nghiệp đào tạo được vận hành theo mô hình quản lý dự toán ngân sách 3 cấp nghiêm ngặt từ đơn vị dự toán cấp I (Bộ Tài chính) đến đơn vị dự toán cấp II và cấp III trực tiếp thụ hưởng nguồn vốn.

Theo khung pháp lý tại Nghị định 43/2006/NĐ-CP và Nghị định 16/2015/NĐ-CP của Chính phủ, các đơn vị sự nghiệp công lập được phân chia thành 4 nhóm tự chủ tài chính. Trong đó, các trường đào tạo trực thuộc Bộ Tài chính thuộc Nhóm II, chịu trách nhiệm tự bảo đảm từ 10% đến dưới 100% chi phí hoạt động thường xuyên. Khung lý thuyết của luận văn tập trung làm rõ 4 trụ cột quản trị chính:

• Cơ chế quản lý nguồn kinh phí ngân sách nhà nước cấp gồm chi thường xuyên giao tự chủ và chi không thường xuyên không giao tự chủ.
• Quản lý nguồn thu từ hoạt động sự nghiệp, dịch vụ tư vấn và học phí theo quy định của Luật Phí và Lệ phí.
• Quản lý, sử dụng và tính hao mòn tài sản công theo Thông tư 162/2014/TT-BTC.
• Quy chế trích lập và sử dụng 4 quỹ tài chính nội bộ, bao gồm Quỹ phát triển hoạt động sự nghiệp với mức trích tối thiểu 25% chênh lệch thu chi, Quỹ bổ sung thu nhập, Quỹ khen thưởng và Quỹ phúc lợi với trần khống chế không quá 3 tháng lương thực hiện.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn tiếp cận vấn đề dựa trên phương pháp luận duy vật biện chứng kết hợp các phương pháp nghiên cứu kinh tế chuyên sâu. Nguồn dữ liệu thứ cấp được thu thập chính thống từ các Báo cáo tài chính, Báo cáo thẩm định quyết toán và Báo cáo tổng kết thường niên giai đoạn 2012 - 2015 do Ban Tài chính thuộc Cục Kế hoạch Tài chính - Bộ Tài chính cung cấp.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm 03 đơn vị đại diện cho các cấp độ và phân vùng đào tạo của Bộ Tài chính: 02 trường đại học khối kinh tế (Học viện Tài chính, Trường Đại học Tài chính - Quản trị kinh doanh) và 01 trường cao đẳng chuyên ngành (Trường Cao đẳng Tài chính - Hải quan). Tác giả áp dụng phương pháp chọn mẫu có chủ đích nhằm bảo đảm tính đại diện toàn diện cho các đơn vị sự nghiệp có thu tự bảo đảm một phần kinh phí hoạt động.

Phương pháp thống kê mô tả, phân tích so sánh chuỗi thời gian và tổng hợp chỉ số tài chính được lựa chọn nhằm đối chiếu sự biến động của các dòng tiền qua 4 năm. Việc áp dụng các phương pháp phân tích định lượng này cho phép bóc tách chính xác tỷ lệ hoàn thành dự toán, cơ cấu các khoản chi tiêu thường xuyên và mức độ hiệu quả trong việc tạo lập thặng dư quỹ sự nghiệp qua từng chu kỳ ngân sách.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích dữ liệu thực nghiệm từ 3 cơ sở đào tạo trong giai đoạn 2012 - 2015 đã chỉ ra 4 phát hiện trọng tâm:

Thứ nhất, cơ cấu kinh phí ngân sách nhà nước cấp có sự dịch chuyển mạnh mẽ theo hướng tăng cường giao quyền tự chủ. Tỷ trọng kinh phí thường xuyên giao tự chủ tại Học viện Tài chính tăng từ 67% năm 2012 lên 78% năm 2015; tại Trường Đại học Tài chính - Quản trị kinh doanh tăng từ 67% lên 82,5%; tại Trường Cao đẳng Tài chính - Hải quan tăng từ 62% lên 78%. Tỷ lệ giải ngân kinh phí giao tự chủ tại cả 3 trường đều đạt mức tuyệt đối 100% dự toán hàng năm.

Thứ hai, tỷ lệ giải ngân kinh phí không thường xuyên không giao tự chủ đạt mức rất thấp và có xu hướng giảm tỷ trọng từ 33% - 38% năm 2012 xuống còn 17,5% - 22% năm 2015. Tỷ lệ thực hiện dự toán kinh phí không thường xuyên chỉ dao động trong khoảng 63% đến 82%. Điển hình tại Học viện Tài chính năm 2014, tỷ lệ này chỉ đạt 63%, khiến 37% kinh phí bị kết dư chuyển sang năm sau hoặc bị cơ quan chủ quản cắt giảm dự toán.

Thứ ba, cơ cấu nguồn thu tự chủ phụ thuộc quá lớn vào học phí và lệ phí đào tạo truyền thống. Nguồn thu sự nghiệp chiếm tỷ lệ áp đảo từ 66% đến 89% tổng thu đơn vị. Cụ thể năm 2012, thu sự nghiệp tại Học viện Tài chính đạt 104.500 triệu đồng (chiếm 66%), tại Đại học Tài chính - Quản trị kinh doanh chiếm 83% và Cao đẳng Tài chính - Hải quan chiếm tới 89%. Ngược lại, nguồn thu từ dịch vụ khoa học công nghệ, tư vấn và liên kết đào tạo đóng góp khiêm tốn, chỉ chiếm từ 11% đến 34%.

Thứ tư, công tác trích lập các quỹ tài chính nội bộ được duy trì ổn định với tỷ lệ trích Quỹ phát triển hoạt động sự nghiệp đạt tối thiểu 25% chênh lệch thu chi, tuy nhiên nguồn lực này chủ yếu phân bổ cho mua sắm nhỏ lẻ mà chưa hình thành các dự án đầu tư chiều sâu mang tính đột phá.

Thảo luận kết quả

Thực trạng phân bổ và thực hiện ngân sách phản ánh rõ nét những rào cản trong cơ chế quản trị tài chính tại các đơn vị sự nghiệp đào tạo công lập. Nguyên nhân chính khiến nguồn kinh phí không thường xuyên giải ngân kém xuất phát từ việc lập dự toán đầu năm chưa sát với nhu cầu thực tế, kết hợp với quy trình phê duyệt đầu tư xây dựng cơ bản và mua sắm tài sản công theo Thông tư 162/2014/TT-BTC còn rườm rà, phức tạp. Kết quả này hoàn toàn tương đồng với các nghiên cứu của Bùi Tuấn Minh và Vũ Thị Thanh Thủy khi chỉ ra rằng sự cứng nhắc trong thủ tục thanh quyết toán là lực cản lớn nhất đối với hiệu quả sử dụng vốn ngân sách.

Để làm nổi bật các phát hiện trên, toàn bộ dữ liệu tài chính trong giai đoạn khảo sát có thể được trực quan hóa thông qua biểu đồ cột chồng thể hiện sự thay đổi cơ cấu giữa kinh phí tự chủ và không tự chủ, kết hợp cùng bảng đối chiếu tỷ lệ hoàn thành dự toán thu chi qua các năm. Việc so sánh trực quan này chứng minh rằng việc tăng tỷ lệ giao khoán chi thường xuyên đã tạo động lực rõ rệt giúp các trường chủ động tiết kiệm chi phí, nâng cao thu nhập cho đội ngũ giảng viên, nhưng cũng đặt ra yêu cầu cấp bách phải đa dạng hóa dòng tiền để giảm áp lực lên ngân sách quốc gia.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả phân tích thực trạng, 4 nhóm giải pháp chiến lược được đề xuất nhằm hoàn thiện công tác quản lý tài chính tại các cơ sở đào tạo:

1. Đổi mới công tác lập dự toán và kiểm soát giải ngân vốn ngân sách: Ban Giám hiệu các trường cùng Phòng Kế hoạch - Tài chính cần chuyển đổi phương thức lập dự toán truyền thống sang lập ngân sách theo kết quả đầu ra. Mục tiêu cụ thể là nâng tỷ lệ giải ngân nguồn kinh phí không thường xuyên từ mức 63% - 80% hiện nay lên đạt tối thiểu 95% dự toán trong giai đoạn 2017 - 2020.

2. Đa dạng hóa nguồn thu sự nghiệp và phát triển dịch vụ thương mại hóa tri thức: Các viện nghiên cứu và trung tâm trực thuộc trường cần đẩy mạnh các hợp đồng tư vấn tài chính, chuyển giao công nghệ và liên kết đào tạo quốc tế. Phấn đấu nâng tỷ trọng doanh thu dịch vụ từ mức 11% - 34% lên 35% - 45% tổng nguồn thu vào năm 2020.

3. Hoàn thiện quy chế chi tiêu nội bộ và nâng cao hiệu quả các quỹ tài chính: Hội đồng trường và Ban Tài chính cần rà soát toàn diện các định mức chi tiêu thường xuyên, phấn đấu nâng mức trích lập Quỹ phát triển hoạt động sự nghiệp lên trên 30% chênh lệch thu chi hàng năm nhằm tập trung nguồn lực hiện đại hóa cơ sở vật chất và phòng thí nghiệm.

4. Tăng cường công tác kiểm soát nội bộ và kiểm toán tài chính định kỳ: Bộ Tài chính cần chỉ đạo thành lập bộ phận kiểm toán nội bộ độc lập tại từng cơ sở giáo dục từ quý I/2017, thực hiện giám sát 100% các gói thầu mua sắm tài sản công và xét duyệt quyết toán theo từng quý nhằm triệt tiêu tình trạng tồn đọng vốn.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và khung phân tích thực chứng của luận văn đem lại giá trị ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng chính:

1. Ban Giám hiệu và Trưởng phòng Kế hoạch - Tài chính tại các trường đại học, cao đẳng công lập: Sử dụng luận văn làm cẩm nang hướng dẫn hoàn thiện quy chế chi tiêu nội bộ, tối ưu hóa 100% dự toán kinh phí khoán và xây dựng phương án tự chủ tài chính toàn diện theo lộ trình của Chính phủ.

2. Cơ quan quản lý nhà nước và hoạch định chính sách tại Bộ Tài chính, Bộ Giáo dục và Đào tạo: Tham khảo các minh chứng định lượng về tỷ lệ giải ngân giai đoạn 2012 - 2015 để điều chỉnh chính sách phân bổ ngân sách, tháo gỡ điểm nghẽn trong quản lý đầu tư công ngành giáo dục.

3. Giảng viên, học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng, Quản trị công: Khai thác khung lý thuyết phân cấp tài chính 3 cấp và phương pháp phân tích chuỗi dữ liệu thứ cấp phục vụ các công trình nghiên cứu học thuật liên quan.

4. Kiểm toán viên nhà nước và cán bộ thanh tra tài chính: Vận dụng hệ thống chỉ tiêu phân tích tỷ lệ giải ngân, định mức chi tiêu và phương pháp kiểm tra việc trích lập 4 quỹ sự nghiệp để đánh giá tính tuân thủ tại các đơn vị sự nghiệp có thu.

Câu hỏi thường gặp

1. Cơ chế tự chủ tài chính tại các trường thuộc Bộ Tài chính được phân loại theo nhóm nào? Theo Nghị định 43/2006/NĐ-CP và Nghị định 16/2015/NĐ-CP, các cơ sở đào tạo trực thuộc Bộ Tài chính được xếp vào Nhóm II. Đây là nhóm đơn vị sự nghiệp có thu tự bảo đảm từ 10% đến dưới 100% chi phí hoạt động thường xuyên, phần thiếu hụt còn lại do ngân sách nhà nước cấp bổ sung.

2. Tại sao tỷ lệ giải ngân kinh phí không giao tự chủ giai đoạn 2012 - 2015 lại đạt thấp? Tỷ lệ giải ngân nguồn kinh phí này chỉ đạt 63% đến 82% do công tác lập dự toán chưa bám sát tiến độ thực hiện. Thủ tục đấu thầu, phê duyệt dự án đầu tư cơ sở vật chất và mua sắm tài sản công theo Thông tư 162/2014/TT-BTC phức tạp khiến 25% đến 35% kinh phí bị tồn dư chuyển năm sau.

3. Cơ cấu nguồn thu của các trường đại học khối kinh tế hiện nay phân bổ ra sao? Nguồn thu của các trường chủ yếu phụ thuộc vào hoạt động sự nghiệp, chiếm từ 66% đến 89% tổng nguồn thu đơn vị, trong đó học phí và lệ phí là nguồn thu chủ đạo. Nguồn thu từ dịch vụ nghiên cứu, chuyển giao khoa học công nghệ và hợp tác doanh nghiệp chỉ chiếm tỷ lệ khiêm tốn từ 11% đến 34%.

4. Quy định về mức trích lập Quỹ phát triển hoạt động sự nghiệp hiện nay như thế nào? Căn cứ các văn bản pháp luật hiện hành, sau khi trang trải đầy đủ chi phí và thực hiện nghĩa vụ thuế, đơn vị sự nghiệp có thu bắt buộc phải trích tối thiểu 25% chênh lệch thu lớn hơn chi vào Quỹ phát triển hoạt động sự nghiệp để tái đầu tư trang thiết bị và cơ sở đào tạo.

5. Các trường công lập cần làm gì để giảm bớt sự phụ thuộc vào ngân sách cấp? Các đơn vị cần chủ động mở rộng liên kết đào tạo quốc tế, cung cấp dịch vụ bồi dưỡng chứng chỉ ngắn hạn và đẩy mạnh thương mại hóa đề tài nghiên cứu khoa học, phấn đấu đưa tỷ trọng nguồn thu từ hoạt động dịch vụ lên trên 40% tổng nguồn thu trong tương lai gần.

Kết luận

• Luận văn đã khái quát hóa và làm sâu sắc thêm cơ sở lý luận về quản lý tài chính tại các đơn vị sự nghiệp đào tạo công lập trong điều kiện đẩy mạnh tự chủ tài chính theo Nghị định 16/2015/NĐ-CP.
• Công trình cung cấp bức tranh thực chứng toàn diện về thực trạng quản lý ngân sách tại 03 cơ sở giáo dục tiêu biểu trực thuộc Bộ Tài chính giai đoạn 2012 - 2015 với tỷ trọng kinh phí tự chủ tăng mạnh lên mức 78% - 82,5%.
• Nghiên cứu đã bóc tách rõ nút thắt giải ngân nguồn kinh phí không thường xuyên khi tỷ lệ thực hiện chỉ đạt 63% - 82%, đồng thời chỉ ra mức độ phụ thuộc lớn vào học phí khi chiếm 66% - 89% tổng nguồn thu sự nghiệp.
• Hệ thống 4 giải pháp trọng tâm được thiết lập với lộ trình triển khai từ 2017 đến 2020 nhằm nâng tỷ lệ giải ngân ngân sách lên trên 95% và gia tăng trích lập Quỹ phát triển sự nghiệp lên trên 30%.
• Các cơ sở giáo dục đại học và cơ quan quản lý nhà nước cần khẩn trương tham khảo và vận dụng các đề xuất của luận văn để tối ưu hóa nguồn lực tài chính công, tạo động lực đột phá nâng cao chất lượng đào tạo trong kỷ nguyên mới.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ QUẢN LÝ TÀI CHÍNH ĐƠN VỊ SỰ NGHIỆP GIÁO DỤC ĐÀO TẠO CÔNG LẬP 1. Một số vấn đề cơ bản về đơn vị sự nghiệp giáo dục đào tạo công lập 1. Khái quát chung về hệ thống đơn vị sự nghiệp Hoạt động sự nghiệp được hiểu là những công việc có lợi ích chung và lâu dài cho xã hội. Khi nói đến hoạt động sự nghiệp là nói đến tổ chức những công việc mà phạm vi tác động của nó cũng như hiệu quả được đánh giá trong phạm vi toàn xã hội và lợi ích của nó được đánh giá trên tầm vĩ mô và từng giai đoạn cụ thể.

Đơn vị sự nghiệp công lập là những tổ chức do cơ quan nhà nước có thẩm quyền thành lập theo quy định của pháp luật, có tư cách pháp nhân, để thực hiện các hoạt động cung cấp dịch vụ công cho xã hội, nhằm duy trì và đảm bảo sự hoạt động bình thường của xã hội, phục vụ công tác quản lý nhà nước. Đơn vị sự nghiệp đào tạo công lập là đơn vị sự nghiệp hoạt động trong lĩnh vực đào tạo do Nhà nước hoặc các tổ chức thành lập nhằm thực hiện dịch vụ sự nghiệp đào tạo, nghiên cứu nhằm cung cấp nguồn nhân lực có trình độ chuyên môn cho xã hội. Ở Trung ương: Là các đơn vị sự nghiệp công lập trực thuộc các Bộ, ngành, Tổng cục, Cục. Tuỳ theo chức năng, nhiệm vụ có một số đơn vị được tổ chức thành hệ thống nhiều đơn vị cấp dưới trực thuộc.

Ở Địa phương: Là các đơn vị sự nghiệp công lập trực thuộc UBND tỉnh, huyện; hoặc trực thuộc các Sở, ngành… Phân cấp tài chính các đơn vị sự nghiệp: Theo quy định của Luật NSNN và các nghị định, thông tư hướng dẫn hiện hành, các cơ quan hành chính nhà Luan van 8 nước và các đơn vị sự nghiệp công lập đều là các đơn vị dự toán ngân sách, được phân thành 3 cấp: - Đơn vị dự toán cấp I: Là đơn vị tiếp nhận dự toán ngân sách hàng năm do Thủ tướng Chính phủ hoặc UBND giao; có nhiệm vụ quản lý, sử dụng và thanh quyết toán các nguồn kinh phí ngân sách với cơ quan tài chính. Đơn vị dự toán cấp I thực hiện phân bổ, giao dự toán kinh phí cho đơn vị cấp dưới trực thuộc; chịu trách nhiệm trước Nhà nước về việc tổ chức, thực hiện công tác kế toán và quyết toán ngân sách của đơn vị mình và các đơn vị dự toán cấp dưới trực thuộc. Dưới đơn vị dự toán cấp I có các đơn vị dự toán cấp II và đơn vị dự toán cấp III trực thuộc. - Đơn vị dự toán cấp II: Có nhiệm vụ phân bổ dự toán kinh phí cho đơn vị dự toán cấp III trực thuộc, chịu trách nhiệm tổ chức thực hiện công tác kế toán và quyết toán kinh phí của đơn vị mình và đơn vị dự toán cấp III trực thuộc với Đơn vị dự toán cấp I.

- Đơn vị dự toán cấp III: Là đơn vị trực tiếp sử dụng kinh phí do ngân sách cấp, được đơn vị dự toán cấp I, hoặc đơn vị dự toán cấp II giao dự toán kinh phí; có trách nhiệm tổ chức thực hiện công tác kế toán và quyết toán kinh phí của đơn vị mình với đơn vị dự toán cấp trên [7]. Việc phân cấp quản lý NSNN cho các cơ quan hành chính và các đơn vị sự nghiệp công lập có cấu trúc hình cây, cấp trên quản lý cấp dưới trực tiếp; về cơ bản là tương ứng với phân cấp quản lý hành chính. Phân loại đơn vị sự nghiệp công lập Đơn vị sự nghiệp công lập theo nội dung hoạt động được phân thành các lĩnh vực sau: - Đơn vị sự nghiệp giáo dục đào tạo; - Đơn vị sự nghiệp y tế; - Đơn vị sự nghiệp văn hóa thông tin; Luan van 9 - Đơn vị sự nghiệp thể dục, thể thao; - Đơn vị sự nghiệp phát thanh, truyền hình; - Đơn vị sự nghiệp khoa học công nghệ, môi trường; - Đơn vị sự nghiệp kinh tế; - Đơn vị sự nghiệp khác. Phân loại đơn vị sự nghiệp theo nguồn thu: Căn cứ vào nguồn thu sự nghiệp, đơn vị sự nghiệp công được phân thành 4 loại đơn vị thực hiện quyền tự chủ về tài chính: - Nhóm I: Đơn vị có nguồn thu sự nghiệp tự đảm bảo toàn bộ chi phí hoạt động thường xuyên (gọi tắt là đơn vị sự nghiệp tự đảm bảo chi phí hoạt động).

- Nhóm II: Đơn vị có nguồn thu sự nghiệp tự đảm bảo một phần chi phí hoạt động thường xuyên, phần còn lại được NSNN cấp (gọi tắt là đơn vị sự nghiệp tự đảm bảo một phần chi phí hoạt động). - Nhóm III: Đơn vị có nguồn thu sự nghiệp thấp, đơn vị sự nghiệp không có nguồn thu, kinh phí hoạt động thường xuyên theo chức năng, nhiệm vụ do NSNN bảo đảm toàn bộ chi phí hoạt động (gọi tắt là đơn vị sự nghiệp do NSNN bảo đảm toàn bộ chi phí hoạt động). - Nhóm IV: Đơn vị sự nghiệp công lập không có nguồn thu sự nghiệp hay có nguồn thu thấp là những đơn vị sự nghiệp công lập này NSNN phải cấp toàn bộ kinh phí để bảo đảm hoạt động thường xuyên và hoạt động đầu tư của đơn vị. Mức tự bảo đảm chi phí hoạt động thường xuyên của đơn vị sự nghiệp có thu được xác định như sau: Mức tự bảo đảm chi phí Tổng số nguồn thu sự nghiệp hoạt động thường xuyên = x 100% của đơn vị Tổng số chi hoạt động thường xuyên Luan van 10 - Đơn vị sự nghiệp tự đảm bảo chi phí hoạt động là đơn vị sự nghiệp có mức bảo đảm chi phí hoạt động thường xuyên bằng hoặc lớn hơn 100%, Nhà nước không phải cấp kinh phí hoạt động thường xuyên cho đơn vị.

- Đơn vị sự nghiệp đảm bảo một phần chi phí hoạt động là đơn vị sự nghiệp có mức bảo đảm chi phí hoạt động thường xuyên từ trên 10% đến dưới 100%, Nhà nước phải cấp một phần kinh phí hoạt động thường xuyên cho đơn vị. - Đơn vị sự nghiệp do NSNN bảo đảm toàn bộ chi phí hoạt động là đơn vị sự nghiệp có mức tự bảo đảm chi phí hoạt động thường xuyên từ 10% trở xuống. Áp dụng đối với đơn vị sự nghiệp có nguồn thu thấp hoặc không có nguồn thu, Nhà nước phải cấp toàn bộ kinh phí hoạt động thường xuyên cho đơn vị. Đơn vị sự nghiệp đào tạo công lập bao gồm các trường đại học, các trường cao đẳng, các trường đào tạo dạy nghề…Đề tài nghiên cứu về các đơn vị sự nghiệp đào tạo thuộc Bộ Tài chính do vậy đề tài tập trung nghiên cứu những vấn đề liên quan đến các đơn vị sự nghiệp đào tạo công lập đảm bảo một phần kinh phí hoạt động và cụ thể là các trường đại học công lập tự đảm bảo một phần kinh phí hoạt động của mình [4].

Đặc điểm, vai trò của đơn vị sự nghiệp đào tạo công lập 1. Đặc điểm của đơn vị sự nghiệp đào tạo công lập Đơn vị sự nghiệp đào tạo công lập là đơn vị sự nghiệp công lập vừa mang đặc điểm của đơn vị sự nghiệp có thu vừa mang đặc trưng riêng về lĩnh vực hoạt động giáo dục đào tạo: Thứ nhất: Đơn vị sự nghiệp đào tạo công lập hoạt động mang tính chất phục vụ xã hội, không vì mục đích kinh doanh nhằm cung cấp các sản phẩm cho toàn xã hội, không vì mục tiêu lợi nhuận. Nhà nước tổ chức, duy trì và đầu tư cho các hoạt động sự nghiệp đào tạo để cung cấp những sản phẩm dịch vụ cho thị trường nhằm thực hiện vai trò của Nhà nước trong việc phân phối lại thu nhập và thực hiện các chính sách phúc lợi xã hội khi nhà nước can thiệp vào thị trường. Luan van 11 Thứ hai: Sản phẩm của các đơn vị sự nghiệp đào tạo công lập luôn gắn bó hữu cơ với quá trình tạo ra của cải vật chất và giá trị tinh thần của xã hội và đặc biệt là các sản phẩm này mang tính bền vững, lâu dài.

Sản phẩm, dịch vụ do hoạt động sự nghiệp đào tạo tạo là những sản phẩm vô hình và nhiều người sử dụng, cho nhiều đối tượng và trên phạm vi rộng. Các sản phẩn chủ yếu là những giá trị về tri thức, văn hóa, phát minh, sức khỏe, đạo đức và các giá trị về xã hội… Thứ ba: Hoạt động của các đơn vị sự nghiệp đào tạo theo định hướng của Nhà nước, luôn gắn liền với các chương trình phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Chính phủ tổ chức, duy trì và đảm bảo hoạt động sự nghiệp đào tạo phục vụ tốt cho việc thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế xã hội. Vai trò đơn vị sự nghiệp đào tạo công lập Đơn vị sự nghiệp đào tạo công lập với những đặc điểm đã nêu trên, vai trò của đơn vị sự nghiệp có những vai trò tương ứng như sau: Thứ nhất: Đơn vị sự nghiệp đào tạo giúp các ngành, các lĩnh vực trong nền kinh tế hoạt động bình thường; nâng cao trình độ dân trí, bồi dưỡng nhân tài, đảm bảo nguồn nhân lực thúc đẩy các hoạt động kinh tế phát triển, đảm bảo và không ngừng nâng cao đời sống, sức khỏe, văn hóa và tinh thần của nhân dân.

Thứ hai: Từ đặc điểm các sản phẩm của các hoạt động sự nghiệp đào tạo công lập chủ yếu tạo ra những hàng hóa công cộng ở dạng phi vật chất, phục vụ trực tiếp quá trình tái sản xuất xã hội. Vì vậy hoạt động sự nghiệp luôn gắn bó hữu cơ và tác động tích cực đến quá trình tái sản xuất xã hội. Thứ ba: Hoạt động sự nghiệp đào tạo luôn gắn với định hướng, chương trình mục tiêu quốc gia, do đó vai trò của các đơn vị sự nghiệp đào tạo là để thực hiện mục tiêu phát triển kinh tế xã hội, Chính phủ tổ chức thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia như: Chương trình xóa mù chữ; chương trình Luan van 12 xóa đói giảm nghèo; chương trình phổ cập giáo dục…Thông qua hoạt động giáo dục đào tạo Nhà nước thực hiện các chương trình này một cách triệt để và hiệu quả. Chỉ có các đơn vị sự nghiệp mới thực hiện tốt các nhiệm vụ này.