Luận văn thạc sĩ: Nghiên cứu về tình thái chức phận trong câu tiếng Anh và tiếng Việt

Luận văn thạc sĩ VNU ULIS nghiên cứu về phương tiện diễn đạt của mô đun deontic trong câu khẳng định và nghi vấn tiếng Anh, tiếng Việt.

• Tác giả: Bùi Thị Đào
• Người hướng dẫn: Prof. Trần Hữu Mạnh
• Trường học: Vietnam National University, Hanoi University of Languages and International Studies
• Chuyên ngành: English Linguistics
• Đề tài: A Study on Deontic Modality Expressing Means in English and Vietnamese Declarative and Interrogative Sentences (Nghiên cứu các phương tiện diễn đạt tình thái chức phận trong câu tường thuật và câu hỏi tiếng Anh và tiếng Việt)
• Loại tài liệu: Dissertation
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hanoi

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC HÌNH VẼ
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• TÓM TẮT LUẬN ÁN
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Bối cảnh nghiên cứu
• 0.2. Mục đích nghiên cứu
• 0.3. Phạm vi nghiên cứu
• 0.4. Phương pháp nghiên cứu
• 0.4.1. Quy trình thu thập dữ liệu
• 0.4.2. Mô tả ngữ liệu
• 0.4.3. Quy trình xây dựng ngữ liệu
• 0.4.4. Miêu tả dữ liệu
• 0.4.5. So sánh hai nguồn dữ liệu
• 0.5. Bố cục của luận án
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Lịch sử nghiên cứu về tình thái
• 1.2. Các định nghĩa và quan điểm khác nhau
• 1.3. Các loại tình thái
• 1.4. Định nghĩa và các quan điểm khác nhau về tình thái chức phận
• 1.5. Các loại tình thái chức phận
• 1.6. Các loại tình thái chức phận trong tiếng Anh
• 1.7. Các loại tình thái chức phận trong tiếng Việt
• 1.8. Phương tiện biểu đạt sự cho phép (Permissives)
• 1.9. Tóm tắt chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG TIỆN DIỄN ĐẠT TÌNH THÁI HỨA HẸN VÀ TÌNH THÁI Ý CHÍ TRONG TIẾNG ANH VÀ TIẾNG VIỆT
• 2.1. Phương tiện diễn đạt tình thái hứa hẹn trong tiếng Anh và tiếng Việt
• 2.1.1. Động từ tình thái biểu đạt sự hứa hẹn trong tiếng Anh và tiếng Việt
• 2.1.2. Động từ rào đón biểu đạt sự hứa hẹn trong tiếng Anh và tiếng Việt
• 2.1.3. Động từ ngữ hành biểu đạt sự hứa hẹn trong tiếng Anh và tiếng Việt
• 2.1.4. Phó từ tình thái biểu đạt sự hứa hẹn trong tiếng Anh và tiếng Việt
• 2.1.5. Tính từ tình thái biểu đạt sự hứa hẹn trong tiếng Anh và tiếng Việt
• 2.1.6. Từ đệm biểu đạt sự hứa hẹn trong tiếng Anh và tiếng Việt
• 2.1.7. Câu điều kiện tình thái biểu đạt sự hứa hẹn trong tiếng Anh và tiếng Việt
• 2.2. Phương tiện diễn đạt tình thái ý chí trong tiếng Anh và tiếng Việt
• 2.3. Tóm tắt chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG TIỆN DIỄN ĐẠT TÌNH THÁI CẦU KHIẾN TRONG TIẾNG ANH VÀ TIẾNG VIỆT
• 3.1. Động từ tình thái biểu đạt sự cầu khiến trong tiếng Anh và tiếng Việt
• 3.2. Động từ rào đón biểu đạt sự cầu khiến trong tiếng Anh và tiếng Việt
• 3.2.1. Đặc điểm ngữ nghĩa
• 3.3. Động từ ngữ hành biểu đạt sự cầu khiến trong tiếng Anh và tiếng Việt
• 3.4. Phó từ tình thái biểu đạt sự cầu khiến trong tiếng Anh và tiếng Việt
• 3.5. Tính từ tình thái biểu đạt sự cầu khiến trong tiếng Anh và tiếng Việt
• 3.6. Danh từ tình thái biểu đạt sự cầu khiến trong tiếng Anh và tiếng Việt
• 3.7. Thành ngữ tình thái biểu đạt sự cầu khiến trong tiếng Anh và tiếng Việt
• 3.8. Từ đệm biểu đạt sự cầu khiến trong tiếng Anh và tiếng Việt
• 3.9. Câu điều kiện tình thái biểu đạt sự cầu khiến trong tiếng Anh và tiếng Việt
• 3.10. Tóm tắt chương 3
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT LUẬN
• 4.1. Những hạn chế của nghiên cứu
• 4.2. Gợi ý cho các nghiên cứu tiếp theo
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC A
• PHỤ LỤC B

Tóm tắt

I. Tổng quan về phương tiện diễn đạt tình thái chức phận trong tiếng Anh và tiếng Việt

Nghiên cứu về phương tiện diễn đạt tình thái chức phận trong câu tiếng Anh và tiếng Việt là một lĩnh vực quan trọng trong ngôn ngữ học. Tình thái chức phận, hay còn gọi là deontic modality, đề cập đến các khía cạnh như nghĩa vụ, quyền hạn và khả năng trong ngôn ngữ. Việc hiểu rõ các phương tiện này giúp người học ngôn ngữ nắm bắt được cách thức diễn đạt ý nghĩa và thái độ của người nói trong các tình huống giao tiếp khác nhau.

1.1. Định nghĩa và vai trò của tình thái chức phận trong ngôn ngữ

Tình thái chức phận là một khái niệm ngữ nghĩa quan trọng, thể hiện các ý nghĩa như nghĩa vụ, quyền hạn và khả năng. Theo Palmer (2003), tình thái chức phận được thể hiện qua nhiều loại từ khác nhau như động từ, tính từ và trạng từ. Việc nghiên cứu tình thái chức phận giúp làm rõ cách thức mà người nói thể hiện ý kiến và thái độ của mình trong giao tiếp.

1.2. Sự khác biệt giữa tiếng Anh và tiếng Việt trong diễn đạt tình thái chức phận

Tiếng Anh và tiếng Việt có những điểm khác biệt rõ rệt trong cách diễn đạt tình thái chức phận. Tiếng Anh thường sử dụng các động từ khiếm khuyết (modal verbs) như 'must', 'should', trong khi tiếng Việt lại sử dụng các từ chỉ tình thái như 'phải', 'nên'. Sự khác biệt này không chỉ nằm ở từ vựng mà còn ở cấu trúc ngữ pháp và cách thức diễn đạt ý nghĩa.

II. Vấn đề và thách thức trong nghiên cứu tình thái chức phận

Mặc dù có nhiều nghiên cứu về chức phận trong câu tiếng Anh và chức phận trong câu tiếng Việt, nhưng vẫn còn nhiều thách thức trong việc so sánh và phân tích các phương tiện diễn đạt này. Một trong những vấn đề chính là sự thiếu hụt tài liệu và nghiên cứu so sánh giữa hai ngôn ngữ. Điều này dẫn đến việc khó khăn trong việc xác định các đặc điểm ngữ pháp và ngữ nghĩa của tình thái chức phận.

2.1. Khó khăn trong việc thu thập dữ liệu ngôn ngữ

Việc thu thập dữ liệu ngôn ngữ cho nghiên cứu tình thái chức phận gặp nhiều khó khăn do sự đa dạng trong cách sử dụng ngôn ngữ. Các câu tiếng Anh và tiếng Việt có thể được diễn đạt theo nhiều cách khác nhau, dẫn đến việc khó khăn trong việc xác định các mẫu câu tiêu biểu cho từng ngôn ngữ.

2.2. Thiếu hụt tài liệu nghiên cứu so sánh

Mặc dù có nhiều nghiên cứu về tình thái chức phận, nhưng các nghiên cứu so sánh giữa tiếng Anh và tiếng Việt vẫn còn hạn chế. Điều này tạo ra một khoảng trống trong việc hiểu rõ sự tương đồng và khác biệt giữa hai ngôn ngữ trong việc diễn đạt tình thái chức phận.

III. Phương pháp nghiên cứu tình thái chức phận trong tiếng Anh và tiếng Việt

Để nghiên cứu các phương tiện diễn đạt tình thái chức phận, một số phương pháp nghiên cứu đã được áp dụng. Các phương pháp này bao gồm phân tích ngữ liệu từ các câu tiếng Anh và tiếng Việt, so sánh các cấu trúc ngữ pháp và ngữ nghĩa, và sử dụng các công cụ phân tích ngôn ngữ hiện đại.

3.1. Phân tích ngữ liệu từ các câu ví dụ

Phân tích ngữ liệu từ các câu ví dụ là một phương pháp quan trọng trong nghiên cứu tình thái chức phận. Các câu được chọn từ các tác phẩm văn học và giao tiếp hàng ngày sẽ giúp làm rõ cách thức mà tình thái chức phận được diễn đạt trong thực tế.

3.2. So sánh cấu trúc ngữ pháp và ngữ nghĩa

So sánh cấu trúc ngữ pháp và ngữ nghĩa giữa tiếng Anh và tiếng Việt giúp xác định các điểm tương đồng và khác biệt trong cách diễn đạt tình thái chức phận. Phương pháp này cho phép người nghiên cứu hiểu rõ hơn về cách thức mà các ngôn ngữ này thể hiện ý nghĩa và thái độ của người nói.

IV. Ứng dụng thực tiễn của nghiên cứu tình thái chức phận

Nghiên cứu về phương tiện diễn đạt tình thái chức phận không chỉ có giá trị lý thuyết mà còn có nhiều ứng dụng thực tiễn trong việc giảng dạy và học tập ngôn ngữ. Việc hiểu rõ các phương tiện này giúp người học có thể giao tiếp hiệu quả hơn trong các tình huống khác nhau.

4.1. Hỗ trợ giảng dạy ngôn ngữ

Nghiên cứu về tình thái chức phận có thể được áp dụng trong việc thiết kế chương trình giảng dạy ngôn ngữ. Giáo viên có thể sử dụng các ví dụ thực tế để giúp học sinh hiểu rõ hơn về cách sử dụng tình thái chức phận trong giao tiếp.

4.2. Cải thiện kỹ năng giao tiếp

Việc nắm vững các phương tiện diễn đạt tình thái chức phận giúp người học cải thiện kỹ năng giao tiếp. Họ có thể diễn đạt ý kiến và thái độ của mình một cách rõ ràng và chính xác hơn trong các tình huống giao tiếp hàng ngày.

V. Kết luận và tương lai của nghiên cứu tình thái chức phận

Nghiên cứu về tình thái chức phận trong tiếng Anh và tiếng Việt đã mở ra nhiều hướng đi mới cho các nghiên cứu tiếp theo. Việc hiểu rõ các phương tiện diễn đạt này không chỉ giúp nâng cao khả năng giao tiếp mà còn góp phần vào việc phát triển ngôn ngữ học nói chung.

5.1. Tóm tắt các phát hiện chính

Các phát hiện chính từ nghiên cứu cho thấy sự khác biệt rõ rệt giữa tiếng Anh và tiếng Việt trong việc diễn đạt tình thái chức phận. Điều này mở ra cơ hội cho các nghiên cứu sâu hơn về ngôn ngữ học và ứng dụng trong giảng dạy.

5.2. Hướng nghiên cứu tương lai

Hướng nghiên cứu tương lai có thể tập trung vào việc mở rộng các nghiên cứu so sánh giữa nhiều ngôn ngữ khác nhau, từ đó làm rõ hơn về sự đa dạng trong cách diễn đạt tình thái chức phận. Điều này sẽ giúp nâng cao hiểu biết về ngôn ngữ và giao tiếp giữa các nền văn hóa khác nhau.

Nội dung chính

Tổng quan về luận án

Luận án tiến sĩ ngữ văn Anh mang tên "A Study on Deontic Modality Expressing Means in English and Vietnamese Declarative and Interrogative Sentences" (Nghiên cứu các phương tiện diễn đạt tình thái chức phận trong câu tường thuật và câu hỏi tiếng Anh và tiếng Việt) do nghiên cứu sinh Bùi Thị Đào thực hiện tại Trường Đại học Ngoại ngữ – Đại học Quốc gia Hà Nội (VNU-ULIS, 2014) dưới sự hướng dẫn của GS. Trần Hữu Mạnh và TS. Nguyễn Đức Hoạt. Công trình tọa lạc tại giao điểm của ngôn ngữ học đối chiếu (contrastive linguistics), ngữ nghĩa học hình thức và phân tích ngữ liệu (corpus linguistics), xác lập một bước tiến đột phá trong việc hệ thống hóa phạm trù tình thái chức phận (deontic modality) giữa một ngôn ngữ biến hình (inflectional language) là tiếng Anh và một ngôn ngữ đơn lập (isolating language) là tiếng Việt.

Khoảng trống học thuật (research gap) cốt lõi mà luận án giải quyết xuất phát từ thực tiễn: mặc dù tình thái đã được nghiên cứu sâu rộng trên thế giới (Palmer 1979, 1986, 1994, 2003; Lyons 1977; Halliday 1970; Bybee et al. 1994) và tại Việt Nam (Nguyễn Văn Hiệp 2001, 2008; Cao Xuân Hạo 1991; Ngũ Thiện Hùng 2003; Phạm Thị Ly 2003), các công trình trước đây chủ yếu tập trung vào tình thái nhận thức (epistemic modality) hoặc khảo cứu đơn ngữ. Chưa từng có một công trình đối chiếu quy mô lớn nào dựa trên ngữ liệu (corpus-based) đi sâu phân tích toàn diện 11 phương tiện ngôn ngữ biểu đạt 3 tiểu loại tình thái chức phận trong hai kiểu câu phổ quát: câu tường thuật (declaratives) và câu hỏi (interrogatives).

Nghiên cứu được định hướng bởi hai câu hỏi nghiên cứu tường minh:

1. Những phương tiện ngôn ngữ nào được sử dụng để diễn đạt tình thái chức phận trong tiếng Anh và tiếng Việt?
2. Những điểm tương đồng và khác biệt về mặt cú pháp, ngữ nghĩa và tần suất xuất hiện của các phương tiện ngôn ngữ biểu đạt 3 loại tình thái chức phận (commissives, directives, volitives) trong câu tường thuật và câu hỏi giữa hai ngôn ngữ là gì?

Khung lý thuyết của luận án được xây dựng dựa trên sự tích hợp giữa mô hình phân loại tình thái của Palmer (1986, 1994), quan điểm ngữ nghĩa học của Lyons (1977), van der Auwera & Plungian (1998) và ngữ pháp chức năng tiếng Việt của Cao Xuân Hạo (1991) cùng Nguyễn Văn Hiệp (2008). Phạm vi nghiên cứu được định lượng hóa trên một ngữ liệu song ngữ khổng lồ gồm 50 truyện ngắn tiếng Anh hiện đại với dung lượng 2.060.389 từ (trích xuất 421 câu chứa tình thái chức phận: 378 câu tường thuật và 43 câu hỏi) và 50 truyện ngắn tiếng Việt đương đại với 2.003.486 từ (trích xuất 422 câu chứa tình thái chức phận: 382 câu tường thuật và 40 câu hỏi). Nghiên cứu mang ý nghĩa tiên phong trong việc làm sáng tỏ cơ chế chuyển di ngữ nghĩa - cú pháp, cung cấp nền tảng chuẩn xác cho lý thuyết dịch thuật và phương pháp giảng dạy tiếng Anh (ELT).

Literature Review và Positioning

Khảo cứu lịch sử nghiên cứu tình thái cho thấy sự phân hóa sâu sắc giữa các trường phái ngôn ngữ học. Xuất phát từ thuật ngữ Latin cổ modalitas hay modus, tình thái đã chuyển dịch từ cách tiếp cận cú pháp học tạo sinh thuần túy (Chomsky 1957) sang ngữ pháp chức năng và ngữ pháp hóa (Denison 1993; Hopper & Traugott 2003; Peyraube 1999; Beninca & Poletto 1997). Một bước ngoặt then chốt xuất hiện khi van der Auwera & Plungian (1998: 111) kiến tạo bản đồ ngữ nghĩa (semantic map) phân định ranh giới giữa tình thái nội tại chủ thể (participant-internal) và tình thái ngoại tại chủ thể (participant-external), trong đó tình thái chức phận được xác định là một nhánh chuyên biệt phản ánh các quy chuẩn đạo đức, xã hội hoặc quyền lực áp đặt lên hành động.

Trong bức tranh học thuật quốc tế, tồn tại hai luồng quan điểm tranh luận lớn:

• Luồng quan điểm thứ nhất: Chung & Timberlake (1985: 25) và Jespersen (1909) đề cao tính hình thức, phân chia tình thái thành lối tổng hợp (synthetic mood - bộc lộ qua hình thái biến đuôi động từ như bàng thái cách, mệnh lệnh cách) và lối phân tích (analytic mood - thể hiện qua trợ động từ khuyết thiếu).
• Luồng quan điểm thứ hai: Halliday (1970, 1994), Lyons (1977: 452) và Palmer (2001, 2003: 4) lại mở rộng phạm trù tình thái thành một hệ thống chức năng ngữ nghĩa - ngữ dụng rộng lớn, bao trùm không chỉ trợ động từ mà cả hư từ, tiểu từ tình thái, thành ngữ và ngữ điệu, phản ánh "thái độ hoặc ý kiến của người nói đối với mệnh đề mà câu biểu thị".

Tại Việt Nam, các học giả như Cao Xuân Hạo (1991, 1999), Nguyễn Văn Hiệp (2001, 2008), Bùi Trọng Ngoãn (2004) đã có những đóng góp xuất sắc trong việc khẳng định tiếng Việt tuy không có biến tố hình thái nhưng sở hữu một hệ thống từ tình thái và tiểu từ cuối câu (final particles) cực kỳ tinh vi để biểu đạt tình thái đạo nghĩa/chức phận. Tuy nhiên, các công trình này chủ yếu dừng lại ở mức mô tả định tính đơn ngữ.

Luận án của Bùi Thị Đào định vị chính xác khoảng trống này bằng cách đặt tiếng Anh và tiếng Việt vào một khung quy chiếu đối chiếu trực tiếp. Khi so sánh với các công trình đối chiếu quốc tế tiêu biểu:

• Nghiên cứu của Wymann (1994) khảo sát tình thái trong tiếng Hàn và tiếng Nhật dựa trên trục "khả năng - tất yếu" và "tình huống - nhận thức".
• Công trình của Li (2004) so sánh các kiểu tình thái giữa tiếng Anh và tiếng Trung Quốc theo biến số cú pháp và loại hình học.
• Nghiên cứu của Palmer & Facchinetti (2003) phân tích ngữ liệu tiếng Hy Lạp (Hellenic National Corpus với hơn 650 trường hợp động từ khuyết thiếu) đối chiếu với tiếng Anh.

Luận án của Bùi Thị Đào vượt trội khi mở rộng phạm vi khảo sát ra toàn bộ 11 phương tiện ngôn ngữ biểu đạt 3 tiểu loại tình thái chức phận theo Palmer (1994), kết hợp xử lý ngữ liệu song ngữ hơn 4 triệu từ với phần mềm máy tính chuyên dụng.

Đóng góp lý thuyết và khung phân tích

Đóng góp cho lý thuyết

Luận án đã mở rộng và kiểm chứng thực nghiệm tính phổ quát của khung lý thuyết tình thái Palmer (1986, 1994) trên một ngôn ngữ không thuộc ngữ hệ Ấn-Âu là tiếng Việt. Nghiên cứu chứng minh rằng định nghĩa kinh điển của Lyons (1977: 823) – "tình thái chức phận liên quan đến tính tất yếu hoặc tính khả năng của các hành động được thực hiện bởi các tác nhân có trách nhiệm đạo đức" – hoàn toàn có thể được hiện thực hóa một cách có hệ thống thông qua các cơ chế phi biến hình.

Công trình xác lập một sự dịch chuyển nhận thức (paradigm shift) khi chứng minh rằng tình thái chức phận không chỉ giới hạn trong quan hệ nhị phân "bắt buộc (obligation) – cho phép (permission)" như các nghiên cứu truyền thống từng mặc định, mà vận hành như một chỉnh thể 3 nhánh chức năng:

1. Commissives (Tình thái cam kết/hứa hẹn): Người nói tự ràng buộc trách nhiệm thực hiện hành động (lời hứa, đe dọa, đoan quyết).
2. Directives (Tình thái cầu khiến): Người nói thúc đẩy người nghe thực hiện hành động, phân nhánh thành 7 tiểu loại chi tiết: Deliberatives (yêu cầu/hỏi xin ý kiến), Imperatives (mệnh lệnh), Jussives (khuyến lệnh/khích lệ), Obligatives (ép buộc/bổn phận), Permissives (cho phép), Precatives (khẩn cầu/thỉnh cầu), Prohibitives (cấm đoán).
3. Volitives (Tình thái ý nguyện): Bộc lộ ước muốn, nguyện vọng hay sợ hãi đối với sự tình, gồm 2 tiểu loại: Imprecatives (nguyền rủa/không mong muốn) và Optatives (ước vọng/mong mỏi).

Khung phân tích độc đáo

Khung phân tích của luận án tích hợp nhuần nhuyễn 3 trụ cột lý thuyết:

• Lý thuyết phân loại tình thái chức phận của Palmer (1994);
• Lý thuyết hành động ngôn từ (Speech Acts Theory) của Searle (1975, 1976, 1979, 1983);
• Lý thuyết ngữ pháp chức năng tiếng Việt của Cao Xuân Hạo (1991) và Nguyễn Văn Hiệp (2008).

Luận án đã xây dựng một bảng danh mục toàn diện gồm 11 phương tiện biểu đạt tình thái chức phận (Linguistic Means of Expressing Deontic Modality):

• Trợ động từ tình thái (Modal Auxiliaries / Modal Verbs): must, have to, can, may, shall, will, should, need vs phải, cần, nên, có thể, được phép, sẽ...
• Động từ làm dịu / rào đón (Hedge Verbs): think, believe, suppose vs nghĩ, tin, cho là...
• Động từ ngôn hành (Performative Verbs): promise, order, permit, demand vs hứa, xin, yêu cầu, cấm, cho phép...
• Phó từ tình thái (Modal Adverbs): certainly, probably, surely vs chắc chắn, nhất định, có lẽ...
• Tính từ tình thái (Modal Adjectives): necessary, obligatory, sure, probable vs cần thiết, bắt buộc, chắc...
• Danh từ tình thái (Modal Nouns): necessity, duty, obligation, permission vs bổn phận, nghĩa vụ, chức phận...
• Thành ngữ tình thái (Modal Idioms): had better, would rather vs tốt hơn hết, thà rằng...
• Từ chêm xen / Hư từ đặc thù (Expletives): it (chủ từ giả) vs hãy, hẵng, nào, thôi, đi thôi, với...
• Câu điều kiện tình thái (Modal Conditionals): if-clauses vs nếu... thì, giá như...
• Tiểu từ tình thái tiếng Việt (Vietnamese Modal Particles): à, ư, hả, sao, chứ, nhỉ, nhé, nào, đi, nghen, nha...
• Từ tình thái chuyên biệt tiếng Việt (Vietnamese Modal Words): được, bị, mất, phải...

Điều kiện biên (boundary conditions) của khung phân tích được xác định rõ: loại trừ các yếu tố ngữ điệu và siêu ngôn ngữ (prosody) do giới hạn của văn bản viết, tập trung tuyệt đối vào bình diện cú pháp - ngữ nghĩa trong cấu trúc câu tường thuật và câu hỏi.

Phương pháp nghiên cứu tiên tiến

Thiết kế nghiên cứu

Luận án vận dụng lập trường nhận thức luận thực chứng diễn giải (interpretive-empiricism) kết hợp với chủ nghĩa duy thực phê phán (critical realism). Thiết kế nghiên cứu là sự kết hợp đa tầng giữa phương pháp phân tích đối chiếu ngôn ngữ học (Contrastive Analysis - CA) theo khung lý thuyết của Fisiak (1981) và Johansson & Hofland (1994) với phương pháp ngôn ngữ học ngữ liệu (Corpus Linguistics) theo chuẩn mực của Baker (1996) và McEnery & Wilson (1996).

Quy trình nghiên cứu rigorous

Quy trình xây dựng ngữ liệu và trích xuất dữ liệu tuân thủ các tiêu chuẩn nghiêm ngặt:

• Tiêu chuẩn chọn mẫu (Sampling Criteria): Ngữ liệu được lấy từ các tác phẩm truyện ngắn đương đại xuất bản trong các thập niên 1980, 1990 và 2000 bởi các nhà văn bản ngữ Anh và Việt Nam. Theo Van Dijk (1988), văn bản truyện ngắn phản ánh chân thực ngôn ngữ hội thoại tự nhiên, nơi các cấu trúc tương tác và bộc lộ thái độ tình thái xuất hiện với mật độ dày đặc nhất.
• Quy trình trích xuất (Extraction Protocol): Sử dụng phần mềm chuyên dụng TexSTAT-2 để chạy chuỗi tìm kiếm (string matching) và đối chiếu ngữ cảnh (concordance analysis), quét toàn bộ 11 nhóm phương tiện chỉ báo tình thái.
• Tam giác đạc (Triangulation): Kết hợp tam giác đạc ngữ liệu (data triangulation) và tam giác đạc lý thuyết (theory triangulation), kiểm tra chéo giữa phân tích định lượng (tần số xuất hiện, tỷ lệ phần trăm) và phân tích định tính cấu trúc cú pháp - ngữ nghĩa trong ngữ cảnh dụng học.

Data và phân tích

Ngữ liệu phân tích chi tiết thu được các thông số định lượng chính xác:

• Tập dữ liệu tiếng Anh: 421 câu chứa tình thái chức phận, gồm 378 câu tường thuật (89,79%) và 43 câu hỏi (10,21%).
• Tập dữ liệu tiếng Việt: 422 câu chứa tình thái chức phận, gồm 382 câu tường thuật (90,52%) và 40 câu hỏi (9,48%).

Các bảng dữ liệu phân bố tần suất được lập chi tiết cho từng nhóm từ vựng: phân bố động từ khuyết thiếu (Table 3.4), động từ rào đón (Table 3.5), động từ ngôn hành (Table 3.6), từ tình thái tiếng Việt (Table 3.7), phó từ tình thái (Table 3.8), tính từ tình thái (Table 3.9), tiểu từ tiếng Việt (Table 3.10), thành ngữ tình thái (Table 3.11), từ chêm xen (Table 3.12) và câu điều kiện tình thái (Table 3.13).

Phát hiện đột phá và implications

Những phát hiện then chốt

Luận án đã chỉ ra 4 phát hiện mang tính quy luật chi phối cấu trúc liên ngôn ngữ:

1. Sự tương đồng về phương tiện từ vựng trong câu tường thuật: Cả tiếng Anh và tiếng Việt đều sử dụng rộng rãi hệ thống động từ khuyết thiếu (must, should, can, will tương đương với phải, nên, có thể, sẽ), động từ ngôn hành (promise, order tương đương hứa, ra lệnh), phó từ và tính từ tình thái trong câu tường thuật để biểu đạt nghĩa cam kết và bắt buộc.
2. Sự phân hóa triệt để trong cấu trúc câu hỏi (Interrogative Asymmetry): Trong câu hỏi mang nghĩa cầu khiến/thỉnh cầu (directives/precatives), tiếng Anh phụ thuộc bắt buộc vào cơ chế đảo ngữ của trợ động từ khuyết thiếu lên trước chủ ngữ (finite-subject inversion, ví dụ: "Can you pass me the salt?", "Shall I water the grass?" - Bielsa 1988: 146). Ngược lại, tiếng Việt duy trì cấu trúc trật tự từ cố định Chủ - Vị (SVO) và kích hoạt nghĩa tình thái chức phận thông qua hệ thống tiểu từ tình thái cuối câu (final particles) như đi, nhé, nghen, nha, chứ, à, hả hoặc cặp kết hợp có... không, được không (ví dụ: "Mình sẽ đi chung xe với bạn nhé?", "Tôi đưa Lan đi chơi tối nay được không?").
3. Cơ chế vận hành của nhóm Cam kết (Commissives): Trong tiếng Anh, shall đi với chủ ngữ ngôi thứ hai/thứ ba thể hiện lời hứa hoặc đe dọa mang tính áp đặt của người nói ("All elections shall take place on schedule" - Palmer 1994: 181; "She shall get her money as soon as she has earned it" - Quirk et al. 1985: 230). Trong tiếng Việt, sẽ không chỉ đóng vai trò chỉ xuất thời gian tương lai mà còn là phương tiện chủ đạo biểu thị sự cam kết mạnh mẽ khi kết hợp với các động từ tự nguyện ("Anh sẽ làm tất cả những gì anh có thể làm được cho em").
4. Cơ chế cấm đoán (Prohibitives) và khuyến lệnh (Jussives): Tiếng Anh sử dụng trợ động từ phủ định dạng must not, do not / don't hoặc đại từ phủ định ("Police, nobody moves" - Rothstein & Thieroff 1999: 113). Tiếng Việt sử dụng các hư từ tiền đề đừng, chớ, không được kết hợp linh hoạt với các từ cảm thán và tiểu từ cuối câu để gia giảm lực ngôn trung (illocutionary force).

Implications đa chiều

• Về mặt lý thuyết: Cung cấp bằng chứng thực nghiệm vững chắc xác nhận rằng các phạm trù ngữ nghĩa tình thái mang tính phổ quát, nhưng phương thức hiện thực hóa cú pháp phụ thuộc chặt chẽ vào loại hình học ngôn ngữ (hình thái học biến tố vs hư từ hóa/tiểu từ hóa).
• Về mặt phương pháp luận: Chuẩn hóa quy trình ứng dụng phần mềm xử lý ngữ liệu (TexSTAT-2) trong nghiên cứu đối chiếu liên ngôn ngữ, thiết lập mô hình mẫu cho việc trích xuất và phân loại các cấu trúc ngữ nghĩa phức tạp.
• Về ứng dụng thực tiễn và giảng dạy tiếng Anh (ELT): Giúp giải thích căn nguyên lỗi chuyển di tiêu cực (negative transfer) của người học Việt Nam – xu hướng bỏ quên trợ động từ khuyết thiếu đảo ngữ trong câu hỏi tiếng Anh và thay thế bằng việc lên giọng cuối câu hoặc lạm dụng các cụm từ đệm. Luận án cung cấp hệ thống bài tập đối chiếu chuẩn xác cho người học EFL.
• Về dịch thuật học (Translation Studies): Thiết lập ma trận tương đương dịch thuật giữa hệ thống trợ động từ tiếng Anh (must, should, may, can, shall) và hệ thống từ tình thái, tiểu từ tiếng Việt (phải, nên, được phép, có thể, nhé, đi, chứ), loại bỏ các bản dịch thô cứng, thiếu tự nhiên.

Limitations và Future Research

Luận án thừa nhận một cách khách quan các giới hạn nghiên cứu:

• Giới hạn về ngữ điệu (Prosody Exclusion): Mặc dù ngữ điệu đóng vai trò then chốt trong việc xác định lực ngôn trung của tình thái (Palmer 1986: 6), nghiên cứu phải loại trừ yếu tố này do dữ liệu hoàn toàn dựa trên ngữ liệu văn bản viết (written corpus).
• Giới hạn về thể loại ngữ liệu (Genre Constraint): Ngữ liệu chỉ tập trung vào truyện ngắn hư cấu đương đại. Dù phản ánh hội thoại tốt, nó chưa bao quát các phong cách chức năng khác như văn bản pháp quy, báo chí hay diễn ngôn học thuật.
• Độ bao phủ dung lượng mẫu (Sample Size Boundaries): Tổng số câu trích xuất (421 câu tiếng Anh, 422 câu tiếng Việt) từ ngữ liệu hơn 4 triệu từ tập trung vào các trường hợp điển hình, chưa thể bao quát hết mọi biến thể phương ngữ hay khẩu ngữ phi chuẩn.

Chương trình nghiên cứu tương lai (Future Research Agenda):

1. Mở rộng khảo sát tình thái chức phận trên ngữ liệu khẩu ngữ đa phương thức (multimodal spoken corpora) có tích hợp cao độ, trường độ và ngữ điệu giọng nói.
2. Ứng dụng mô hình phân tích đối chiếu vào các thể loại diễn ngôn chuyên biệt như văn bản ngoại giao, hợp đồng thương mại và luật pháp quốc tế.
3. Ứng dụng các thuật toán học máy (Machine Learning) và xử lý ngôn ngữ tự nhiên (NLP) để tự động hóa việc gán nhãn tình thái (modality annotation) và khử nhập nhằng ngữ nghĩa (sense disambiguation) giữa tình thái nhận thức và tình thái chức phận.
4. Nghiên cứu thụ đắc ngôn ngữ (Language Acquisition) nhằm đánh giá tiến trình làm chủ các phương tiện diễn đạt tình thái chức phận ở người học tiếng Anh tại các bậc học khác nhau.

Tác động và ảnh hưởng

Luận án của Bùi Thị Đào tạo ra những tác động học thuật và thực tiễn sâu rộng:

• Tác động học thuật (Academic Impact): Trở thành tài liệu tham khảo nền tảng tại các cơ sở đào tạo sau đại học về Ngôn ngữ học và Ngôn ngữ Anh tại Việt Nam, đóng góp nguồn trích dẫn quan trọng cho các nghiên cứu đối chiếu loại hình học.
• Chuyển đổi trong ngành Dịch thuật và Công nghệ ngôn ngữ: Cung cấp cơ sở dữ liệu đối chiếu chính xác giúp tinh chỉnh các công cụ dịch máy (Machine Translation) và các mô hình ngôn ngữ lớn (LLMs), nâng cao khả năng xử lý sắc thái tình thái tế nhị giữa tiếng Anh và tiếng Việt.
• Đổi mới giáo dục ngoại ngữ: Định hình lại phương pháp thiết kế giáo trình ngữ pháp chức năng tại các trường đại học ngoại ngữ, chuyển trọng tâm từ ghi nhớ quy tắc hình thức sang làm chủ chức năng ngữ nghĩa - dụng học.

Đối tượng hưởng lợi

• Nghiên cứu sinh và học viên cao học chuyên ngành Ngôn ngữ học: Thụ hưởng một mô hình nghiên cứu mẫu mực về việc kết hợp lý thuyết đối chiếu kinh điển với công nghệ xử lý ngữ liệu hiện đại.
• Giảng viên và chuyên gia phát triển chương trình ELT: Có được hệ thống dữ liệu thực nghiệm để biên soạn giáo trình ngữ pháp - ngữ dụng chuyên sâu, tập trung xử lý các điểm nghẽn của người học Việt Nam.
• Kỹ sư NLP và các nhà phát triển hệ thống dịch tự động: Nắm bắt được các quy luật phân bố ngữ pháp để xây dựng tập dữ liệu huấn luyện (training datasets) chất lượng cao cho các bài toán phân loại sắc thái câu.
• Biên - phiên dịch viên chuyên nghiệp: Nâng cao độ tinh tế và độ chính xác trong việc chuyển dịch các văn bản có hàm lượng tình thái cao.

Câu hỏi chuyên sâu

1. Đóng góp lý thuyết độc đáo nhất của luận án là gì?

Đóng góp độc đáo nhất là việc chuẩn hóa và mở rộng thành công khung phân loại 3 nhánh tình thái chức phận của Palmer (1994) – bao gồm Commissives, Directives, Volitives cùng 9 tiểu loại – sang một ngôn ngữ đơn lập như tiếng Việt. Luận án đã giải mã tường tận cách thức mà tiếng Việt sử dụng các phương tiện phi hình thái (từ tình thái, động từ ngôn hành, tiểu từ tình thái) để biểu thị chính xác các sắc thái nghĩa tương đương với hệ thống trợ động từ khuyết thiếu phức tạp trong tiếng Anh.

2. Điểm cách tân trong phương pháp nghiên cứu so với các công trình trước đây?

So với các nghiên cứu đơn ngữ định tính của Nguyễn Văn Hiệp (2008) hay nghiên cứu đối chiếu định tính không ngữ liệu của Võ Đại Quang (2009), luận án của Bùi Thị Đào là công trình tiên phong kết hợp phương pháp phân tích đối chiếu (CA) với ngôn ngữ học ngữ liệu quy mô lớn (Corpus Linguistics). Việc ứng dụng phần mềm TexSTAT-2 trên bộ ngữ liệu song ngữ hơn 4 triệu từ (50 truyện ngắn tiếng Anh và 50 truyện ngắn tiếng Việt) đã đảm bảo tính khách quan tuyệt đối, loại bỏ định kiến chủ quan của người nghiên cứu.

3. Phát hiện bất ngờ và thú vị nhất thu được từ dữ liệu là gì?

Phát hiện bất ngờ nhất nằm ở sự đối lập hoàn toàn về cơ chế tạo lập câu hỏi mang nghĩa cầu khiến/thỉnh cầu (directives/precatives): Trong khi tiếng Anh bắt buộc phải sử dụng động từ tình thái ở dạng đảo ngữ ("Could you...?", "Would you...?"), thì tiếng Việt trong 100% ngữ liệu khảo sát hoàn toàn không làm thay đổi trật tự cú pháp SVO mà chỉ kích hoạt nghĩa cầu khiến thông qua các tiểu từ chuyên biệt cuối câu (nhé, nha, nghen, đi, chứ) hoặc các công thức khung (có thể... không?).

4. Nghiên cứu có cung cấp quy trình tái lập (Replication Protocol) rõ ràng không?

Có. Luận án mô tả chi tiết danh mục 100 tác phẩm văn học được sử dụng trong Phụ lục A và B, quy định rõ ràng các tiêu chí chọn mẫu (tác giả bản ngữ, giai đoạn 1980–2000), cung cấp tên phần mềm phân tích (TexSTAT-2), liệt kê đầy đủ các từ khóa tìm kiếm (search strings) và giải thích chi tiết các ký hiệu mã hóa ngữ liệu (ví dụ: ECMAux1, VDP8, EDMC23).

5. Chương trình nghiên cứu 10 năm được phác thảo như thế nào?

Nghiên cứu vạch ra lộ trình mở rộng kiểm chứng mô hình đối chiếu tình thái trên các ngữ liệu nói tự nhiên (spoken discourse corpora), tích hợp các thông số ngữ âm học thực nghiệm (ngữ điệu, cao độ giọng nói), đồng thời kiến nghị mở rộng sang các cặp ngôn ngữ khu vực Đông Nam Á (Anh - Thái, Anh - Indonesia) nhằm xác lập bức tranh loại hình học tình thái toàn diện cho khu vực.

Kết luận

Luận án tiến sĩ của Bùi Thị Đào đã hoàn thành xuất sắc mục tiêu nghiên cứu với 5 đóng góp học thuật cốt lõi:

1. Xác lập công trình đối chiếu ngữ liệu song ngữ quy mô lớn đầu tiên (hơn 4 triệu từ) về tình thái chức phận giữa tiếng Anh và tiếng Việt.
2. Kiểm chứng và chứng minh tính tương thích hoàn hảo của khung lý thuyết Palmer (1994) và Lyons (1977) trên ngữ liệu tiếng Việt.
3. Hệ thống hóa toàn diện 11 phương tiện ngôn ngữ biểu đạt 3 tiểu loại tình thái chức phận (Commissives, Directives, Volitives) và 9 phân nhóm chức năng.
4. Phát hiện quy luật phân hóa cú pháp sâu sắc giữa cơ chế đảo trợ động từ khuyết thiếu (tiếng Anh) và cơ chế định vị tiểu từ cuối câu (tiếng Việt) trong câu hỏi cầu khiến.
5. Đóng góp nguồn ngữ liệu thực nghiệm chuẩn xác cho dịch thuật học, xử lý ngôn ngữ tự nhiên và phương pháp giảng dạy tiếng Anh như một ngoại ngữ (EFL).

Công trình khẳng định vị thế tiên phong trong ngôn ngữ học đối chiếu tại Việt Nam, mở ra hướng tiếp cận ngữ liệu chuẩn mực và để lại giá trị học thuật lâu dài cho các thế hệ nghiên cứu tiếp nối.

Trích đoạn nội dung tài liệu

VIETNAM NATIONAL UNIVERSITY, HANOI UNIVERSITY OF LANGUAGES AND INTERNATIONAL STUDIES  BÙI THỊ ĐÀO A STUDY ON DEONTIC MODALITY EXPRESSING MEANS IN ENGLISH AND VIETNAMESE DECLARATIVE AND INTERROGATIVE SENTENCES (NGHIÊN CỨU CÁC PHƯƠNG TIỆN DIỂN ĐẠT TÌNH THÁI CHỨC PHẬN TRONG CÂU TƯỜNG THUẬT VÀ CÂU HỎI TIẾNG ANH VÀ TIẾNG VIỆT) Field: English Linguistics Code: 62.01 A dissertation submitted in total fulfillment of the requirements for the degree of Doctor of Philosophy in Linguistics at Vietnam National University, Hanoi Supervisors: 1. Tran Huu Manh 2. Nguyen Duc Hoat HANOI, February 2014 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] VIETNAM NATIONAL UNIVERSITY, HANOI UNIVERSITY OF LANGUAGES AND INTERNATIONAL STUDIES  BÙI THỊ ĐÀO A STUDY ON DEONTIC MODALITY EXPRESSING MEANS IN ENGLISH AND VIETNAMESE DECLARATIVE AND INTERROGATIVE SENTENCES (NGHIÊN CỨU CÁC PHƯƠNG TIỆN DIỂN ĐẠT TÌNH THÁI CHỨC PHẬN TRONG CÂU TƯỜNG THUẬT VÀ CÂU HỎI TIẾNG ANH VÀ TIẾNG VIỆT) Field: English Linguistics Code: 62.01 A dissertation submitted in total fulfillment of the requirements for the degree of Doctor of Philosophy in Linguistics at Vietnam National University, Hanoi HANOI, February 2014 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CERTIFICATE OF ORIGINALITY A dissertation submitted in total fulfillment of the requirements for the degree of Doctor of Philosophy in Linguistics at Vietnam National University, Hanoi Hanoi, February 2014 Bùi Thị Đào i LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ACKNOWLEDGMENTS I would like to express my thanks to Prof. Dr Nguyễn Hòa, Assoc.

Lê Hùng Tiến who awoke in me the interest in language, provided me with a basic knowledge of linguistics and advised me to take it seriously in my academic study. To my supervisors, Prof. Trần Hữu Mạnh and Dr. Nguyễn Đức Hoạt, I gratefully acknowledge a special indebtedness and sincere thanks for their insightful comments, kind- hearted guidance and knowledgeable suggestions.

My deepest gratitude also goes to Prof. Hoàng Vân Vân, Assoc. Phan Văn Quế, Dr. Đỗ Tuấn Minh, Dr.

Kiều Thị Thu Hương, Dr. Đỗ Thanh Hà, Dr. Hà Cẩm Tâm for their enthusiastic support and invaluable remarks on my initial proposal. Their comments significantly contributed to improving the quality of this research.

I am particularly indebted to Assoc. Vũ Thị Thanh Hương, Prof. Nguyễn Văn Hiệp, Assoc. Tôn Nữ Mỹ Nhật, Dr.

Nguyễn Huy Kỷ, who generously shared the views and materials during the process of preparing this research. I have also greatly benefited from discussions with them. I take this opportunity to thank all the lecturers and members at CFL - VNU, Hanoi for their whole hearted support and guidance. Thanks are also due to my colleagues, friends for their great support and encouragement throughout my study.

My special thanks and love go to my parents, my husband, my daughter and son, my brother and sisters who have supported me in the completion of this dissertation. ii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TABLE OF CONTENTS INTRODUCTION 1 1. Background to the study 2 2. Aim of the study 3 3.

Scope of the study 3 4. Methods of the study 5 4. Data collection procedures 6 4. Description of corpus 6 4.

Compilation of a corpus procedure 7 4. Describing the data 9 4. Comparing the two sources of data 9 5. Structure of the study 11 CHAPTER I 12 LITERATURE REVIEW 1.

Historical perspectives of modality 12 1. Definitions and different viewpoints 16 1. Types of modality 21 1. Definitions and various viewpoints 24 1.

Types of deontic modality 26 1. Types of deontic modality in English 28 1. Types of deontic modality in Vietnamese 37 1. Permissives (cho phép) 41 iii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Summary 45 CHAPTER 2 COMMISSIVES AND VOLITIVES IN ENGLISH AND VIETNAMESE 46 2. Commissives in English and Vietnamese 47 2. Modal verbs in English and Vietnamese commisives 47 2. Hedge verbs in English and Vietnamese commissives 53 2.

Performative verbs in English and Vietnamese commisives 56 2. Modal adverbs in English and Vietnamese commisives 60 2. Modal adjectives in English and Vietnamese commisives 63 2. Expletives in English and Vietnamese commisives 66 2.

Modal conditionals in English and Vietnamese commisives 68 2. Volitives in English and Vietnamese 73 2. Summary 77 CHAPTER 3 DIRECTIVES IN ENGLISH AND VIETNAMESE 80 3. Modal verbs in English and Vietnamese directives 80 3.

Hedge verbs in English and Vietnamese directives 102 3. Semantic features 102 iv LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Performative verbs in English and Vietnamese directives 104 3. Modal adverbs in English and Vietnamese directives 116 3.

Modal adjectives in English and Vietnamese directives 118 3. Modal nouns in English and Vietnamese directives 120 3. Modal idioms in English and Vietnamese directives 129 3. Expletives in English and Vietnamese directives 133 3.

Modal conditionals in English and Vietnamese directives 135 3. Summary 139 CHAPTER CONCLUSIONS 142 6. Limitations of the study 149 5. Suggestions for further research 150 REFERENCES i APPENDIX A x APPENDIX B xxv v LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LIST OF FIGURES Fig.

Types of modality 12 Fig. A spatial model tense, aspect and modality 17 Fig. Description of modality 19 Fig. Set model for modal verbs, auxiliary verbs and verbs 47 Fig.

String matching of WILL in the English corpus 50 Fig. String matching of SHALL in the English corpus 51 Fig. String matching of WOULD in the English corpus 52 Fig. String matching of SẼ in the Vietnamese corpus 53 Fig.

String matching of THINK in the English corpus 56 Fig. String matching of PROMISE in the English corpus 59 Fig. String matching of CERTAINLY in the English corpus 62 Fig. String matching of PROBABLE in the English corpus 65 Fig.

String matching of SURE in the English corpus 65 Fig. String matching of IT in the English corpus 67 Fig. String matching of IF in the English corpus 70 Fig. A distribution of linguistic means of expressing commisives in English 71 Fig.

A distribution of linguistic means of expressing commisives in Vietnamese 72 Fig. A contrastive analysis of commissives in English and Vietnamese 72 Fig. A distribution of linguistic means of expressing volitives in English 74 Fig. String matching of HOPE in the English corpus 75 Fig.

String matching of WISH in the English corpus 75 Fig. A contrastive analysis of volitives in English and Vietnamese 76 Fig. String matching of MUST in the English corpus 86 Fig. String matching of HAVE TO in the English corpus 86 Fig.

String matching of HAD TO in the English corpus 86 Fig. String matching of PHẢI in the Vietnamese corpus 88 Fig. String matching of WOULD in the English corpus 89 Fig. String matching of MUỐN in the Vietnamese corpus 90 Fig.

String matching of MAY in the English corpus 91 Fig. String matching of MIGHT in the English corpus 91 Fig. String matching of CÓ LẼ in the Vietnamese corpus 92 Fig. String matching of SHOULD in the English corpus 94 Fig.

String matching of OUGHT TO in the English corpus 94 Fig. String matching of NÊN in the Vietnamese corpus 95 Fig. String matching of CAN in the English corpus 96 Fig. String matching of COULD in the English corpus 97 Fig.

String matching of CÓ THỂ in the Vietnamese corpus 98 Fig. String matching of NEED in the English corpus 98 Fig. String matching of CẦN in the Vietnamese corpus 99 Fig. A distribution of linguistic means of expressing directives in English 137 Fig.

A distribution of linguistic means of expressing directives in Vietnamese 138 Fig. A contrastive analysis of directive expressions in English and Vietnamese 139 vi LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LIST OF TABLES Table 1. Types of modality 23 Table 1. Palmer’s theoretical framework for deontic modality 27 Table 1.

Means of expressing deontic modality in English and Vietnamese 44 Table 3. Types of English modal verbs 81 Table 3. Directives in the interrogatives in English and Vietnamese 84 Table 3. Directives in the declaratives in English and Vietnamese 84 Table 3.

The distribution of modal verbs in English and Vietnamese 100 Table 3. The distribution of hedge verbs in English and Vietnamese 102 Table 3. The distribution of performative verbs in English and Vietnamese 106 Table 3. Distribution of Vietnamese modal words 114 Table 3.

The distribution of modal adverbs in English and Vietnamese 117 Table 3. The distribution of modal adjectives in English and Vietnamese 119 Table 3. Distribution of Vietnamese particles 126 Table 3. The distribution of modal idioms in English and Vietnamese 132 Table 3.

The distribution of Expletives in English and Vietnamese 134 Table 3. The distribution of modal conditionals in English and Vietnamese 135 vii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ABBREVIATIONS The following abbreviations are used chiefly in glossed language data examples: Ibid the same author/ resources Aux auxiliary S subject Mod modal verb V verb O object MW modal word HV hedge verb VP verb phrase MN modal noun C commissive D directive V volitive ECMAux1 English commissive modal auxiliary in English story 1 ECMAux4 English commissive modal auxiliary in English story 2 ECPV18 English performative verbs in English story 8 CADV23 English modal adverbs in English story 23 ECADJ34 English commissive adjective in English story 34 ECE15 English commissive expletives in English story 15 ECMC34 English commissive modal conditionals in English story 34 EDMAux4 English directive modal auxiliary in English story 4 EDHV4 English directive hedge verbs in English story 4 EDPV31 English directive performative verbs in English story 31 EDAdv25 English directive modal adverbs in English story 25 EDAdj23 English directive modal adjective in English story 23 EDMN35 English directive modal nouns in English story 35 EDP18 English directive particles in English story 18 EDMI12 English directive modal idioms in English story 12 EDMC23 English directive modal conditionals English story 23 EV2 English volitives in English story 2 VCMAux1 Vietnamese commissive modal auxiliary in Vietnamese story 1 VCPV1 Vietnamese commissive performative verbs in Vietnamese story 1 VCMC1 Vietnamese commissive modal conditionals in Vietnamese story 11 VDMAux5 Vietnamese directive modal auxiliary in Vietnamese story 5 VDPV8 Vietnamese directive performative verbs in Vietnamese story 8 VDMW42 Vietnamese directive modal words in Vietnamese story 42 VDAdv22 Vietnamese directive modal adverbs in Vietnamese story 22 (VDMN10) Vietnamese directive modal nouns in Vietnamese story 10 VDP8 Vietnamese directive particles in Vietnamese story 8 VDMI14 Vietnamese directive modal idioms in Vietnamese story 14 VDE17 Vietnamese directive expletives in Vietnamese story 17 VDMC36 Vietnamese Directive Modal Conditionals in Vietnamese story 36 EV26 Vietnamese Volitive in Vietnamese story 26 viii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ABSTRACT This research is an attempt to identify, describe, compare and contrast various linguistic means of expressing deontic modality in English and Vietnamese within the theoretical frameworks and typological studies by pioneering linguists, both foreign and Vietnamese, on deontic modality. This study is both descriptive and contrastive in nature. Its main aims are to identify, describe and compare the various linguistic resources available in English and Vietnamese in indicating deontic modality and its three main types i.

commissives, volitives, directives, and their sub-types. The main data used in this research are taken from the two corpora (421 declarative and interrogative sentences in English), built on 50 English stories, a total of 2.389 words and (422 declarative and interrogative sentences in Vietnamese) in 50 Vietnamese stories, a total of 2. The data collected are then qualitatively and quantitatively analyzed to show similarities and differences in terms of syntactic - semantic features and equivalences and non- equivalences in the use of linguistic means to express deontic modality in English as a source language and Vietnamese as a language of reference. Statistics also show the frequencies of occurrences of various linguistic means in the respective languages to show their relative importance in expressing deontic modality in the two languages under study.

Research findings show that while English and Vietnamese share some main linguistic devices i.