Luận văn thạc sĩ: Nghiên cứu về tình thái chức phận trong câu tiếng Anh và tiếng Việt

Luận văn thạc sĩ VNU ULIS nghiên cứu về phương tiện diễn đạt của mô đun deontic trong câu khẳng định và nghi vấn tiếng Anh, tiếng Việt.

• Tác giả: Bùi Thị Đào
• Người hướng dẫn: Prof. Trần Hữu Mạnh
• Trường học: Vietnam National University, Hanoi University of Languages and International Studies
• Chuyên ngành: English Linguistics
• Đề tài: A Study on Deontic Modality Expressing Means in English and Vietnamese Declarative and Interrogative Sentences (Nghiên cứu các phương tiện diễn đạt tình thái chức phận trong câu tường thuật và câu hỏi tiếng Anh và tiếng Việt)
• Loại tài liệu: Dissertation
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hanoi

Tóm tắt

I. Tổng quan về phương tiện diễn đạt tình thái chức phận trong tiếng Anh và tiếng Việt

Nghiên cứu về phương tiện diễn đạt tình thái chức phận trong câu tiếng Anh và tiếng Việt là một lĩnh vực quan trọng trong ngôn ngữ học. Tình thái chức phận, hay còn gọi là deontic modality, đề cập đến các khía cạnh như nghĩa vụ, quyền hạn và khả năng trong ngôn ngữ. Việc hiểu rõ các phương tiện này giúp người học ngôn ngữ nắm bắt được cách thức diễn đạt ý nghĩa và thái độ của người nói trong các tình huống giao tiếp khác nhau.

1.1. Định nghĩa và vai trò của tình thái chức phận trong ngôn ngữ

Tình thái chức phận là một khái niệm ngữ nghĩa quan trọng, thể hiện các ý nghĩa như nghĩa vụ, quyền hạn và khả năng. Theo Palmer (2003), tình thái chức phận được thể hiện qua nhiều loại từ khác nhau như động từ, tính từ và trạng từ. Việc nghiên cứu tình thái chức phận giúp làm rõ cách thức mà người nói thể hiện ý kiến và thái độ của mình trong giao tiếp.

1.2. Sự khác biệt giữa tiếng Anh và tiếng Việt trong diễn đạt tình thái chức phận

Tiếng Anh và tiếng Việt có những điểm khác biệt rõ rệt trong cách diễn đạt tình thái chức phận. Tiếng Anh thường sử dụng các động từ khiếm khuyết (modal verbs) như 'must', 'should', trong khi tiếng Việt lại sử dụng các từ chỉ tình thái như 'phải', 'nên'. Sự khác biệt này không chỉ nằm ở từ vựng mà còn ở cấu trúc ngữ pháp và cách thức diễn đạt ý nghĩa.

II. Vấn đề và thách thức trong nghiên cứu tình thái chức phận

Mặc dù có nhiều nghiên cứu về chức phận trong câu tiếng Anh và chức phận trong câu tiếng Việt, nhưng vẫn còn nhiều thách thức trong việc so sánh và phân tích các phương tiện diễn đạt này. Một trong những vấn đề chính là sự thiếu hụt tài liệu và nghiên cứu so sánh giữa hai ngôn ngữ. Điều này dẫn đến việc khó khăn trong việc xác định các đặc điểm ngữ pháp và ngữ nghĩa của tình thái chức phận.

2.1. Khó khăn trong việc thu thập dữ liệu ngôn ngữ

Việc thu thập dữ liệu ngôn ngữ cho nghiên cứu tình thái chức phận gặp nhiều khó khăn do sự đa dạng trong cách sử dụng ngôn ngữ. Các câu tiếng Anh và tiếng Việt có thể được diễn đạt theo nhiều cách khác nhau, dẫn đến việc khó khăn trong việc xác định các mẫu câu tiêu biểu cho từng ngôn ngữ.

2.2. Thiếu hụt tài liệu nghiên cứu so sánh

Mặc dù có nhiều nghiên cứu về tình thái chức phận, nhưng các nghiên cứu so sánh giữa tiếng Anh và tiếng Việt vẫn còn hạn chế. Điều này tạo ra một khoảng trống trong việc hiểu rõ sự tương đồng và khác biệt giữa hai ngôn ngữ trong việc diễn đạt tình thái chức phận.

III. Phương pháp nghiên cứu tình thái chức phận trong tiếng Anh và tiếng Việt

Để nghiên cứu các phương tiện diễn đạt tình thái chức phận, một số phương pháp nghiên cứu đã được áp dụng. Các phương pháp này bao gồm phân tích ngữ liệu từ các câu tiếng Anh và tiếng Việt, so sánh các cấu trúc ngữ pháp và ngữ nghĩa, và sử dụng các công cụ phân tích ngôn ngữ hiện đại.

3.1. Phân tích ngữ liệu từ các câu ví dụ

Phân tích ngữ liệu từ các câu ví dụ là một phương pháp quan trọng trong nghiên cứu tình thái chức phận. Các câu được chọn từ các tác phẩm văn học và giao tiếp hàng ngày sẽ giúp làm rõ cách thức mà tình thái chức phận được diễn đạt trong thực tế.

3.2. So sánh cấu trúc ngữ pháp và ngữ nghĩa

So sánh cấu trúc ngữ pháp và ngữ nghĩa giữa tiếng Anh và tiếng Việt giúp xác định các điểm tương đồng và khác biệt trong cách diễn đạt tình thái chức phận. Phương pháp này cho phép người nghiên cứu hiểu rõ hơn về cách thức mà các ngôn ngữ này thể hiện ý nghĩa và thái độ của người nói.

IV. Ứng dụng thực tiễn của nghiên cứu tình thái chức phận

Nghiên cứu về phương tiện diễn đạt tình thái chức phận không chỉ có giá trị lý thuyết mà còn có nhiều ứng dụng thực tiễn trong việc giảng dạy và học tập ngôn ngữ. Việc hiểu rõ các phương tiện này giúp người học có thể giao tiếp hiệu quả hơn trong các tình huống khác nhau.

4.1. Hỗ trợ giảng dạy ngôn ngữ

Nghiên cứu về tình thái chức phận có thể được áp dụng trong việc thiết kế chương trình giảng dạy ngôn ngữ. Giáo viên có thể sử dụng các ví dụ thực tế để giúp học sinh hiểu rõ hơn về cách sử dụng tình thái chức phận trong giao tiếp.

4.2. Cải thiện kỹ năng giao tiếp

Việc nắm vững các phương tiện diễn đạt tình thái chức phận giúp người học cải thiện kỹ năng giao tiếp. Họ có thể diễn đạt ý kiến và thái độ của mình một cách rõ ràng và chính xác hơn trong các tình huống giao tiếp hàng ngày.

V. Kết luận và tương lai của nghiên cứu tình thái chức phận

Nghiên cứu về tình thái chức phận trong tiếng Anh và tiếng Việt đã mở ra nhiều hướng đi mới cho các nghiên cứu tiếp theo. Việc hiểu rõ các phương tiện diễn đạt này không chỉ giúp nâng cao khả năng giao tiếp mà còn góp phần vào việc phát triển ngôn ngữ học nói chung.

5.1. Tóm tắt các phát hiện chính

Các phát hiện chính từ nghiên cứu cho thấy sự khác biệt rõ rệt giữa tiếng Anh và tiếng Việt trong việc diễn đạt tình thái chức phận. Điều này mở ra cơ hội cho các nghiên cứu sâu hơn về ngôn ngữ học và ứng dụng trong giảng dạy.

5.2. Hướng nghiên cứu tương lai

Hướng nghiên cứu tương lai có thể tập trung vào việc mở rộng các nghiên cứu so sánh giữa nhiều ngôn ngữ khác nhau, từ đó làm rõ hơn về sự đa dạng trong cách diễn đạt tình thái chức phận. Điều này sẽ giúp nâng cao hiểu biết về ngôn ngữ và giao tiếp giữa các nền văn hóa khác nhau.

Trích đoạn nội dung tài liệu

VIETNAM NATIONAL UNIVERSITY, HANOI UNIVERSITY OF LANGUAGES AND INTERNATIONAL STUDIES  BÙI THỊ ĐÀO A STUDY ON DEONTIC MODALITY EXPRESSING MEANS IN ENGLISH AND VIETNAMESE DECLARATIVE AND INTERROGATIVE SENTENCES (NGHIÊN CỨU CÁC PHƯƠNG TIỆN DIỂN ĐẠT TÌNH THÁI CHỨC PHẬN TRONG CÂU TƯỜNG THUẬT VÀ CÂU HỎI TIẾNG ANH VÀ TIẾNG VIỆT) Field: English Linguistics Code: 62.01 A dissertation submitted in total fulfillment of the requirements for the degree of Doctor of Philosophy in Linguistics at Vietnam National University, Hanoi Supervisors: 1. Tran Huu Manh 2. Nguyen Duc Hoat HANOI, February 2014 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] VIETNAM NATIONAL UNIVERSITY, HANOI UNIVERSITY OF LANGUAGES AND INTERNATIONAL STUDIES  BÙI THỊ ĐÀO A STUDY ON DEONTIC MODALITY EXPRESSING MEANS IN ENGLISH AND VIETNAMESE DECLARATIVE AND INTERROGATIVE SENTENCES (NGHIÊN CỨU CÁC PHƯƠNG TIỆN DIỂN ĐẠT TÌNH THÁI CHỨC PHẬN TRONG CÂU TƯỜNG THUẬT VÀ CÂU HỎI TIẾNG ANH VÀ TIẾNG VIỆT) Field: English Linguistics Code: 62.01 A dissertation submitted in total fulfillment of the requirements for the degree of Doctor of Philosophy in Linguistics at Vietnam National University, Hanoi HANOI, February 2014 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CERTIFICATE OF ORIGINALITY A dissertation submitted in total fulfillment of the requirements for the degree of Doctor of Philosophy in Linguistics at Vietnam National University, Hanoi Hanoi, February 2014 Bùi Thị Đào i LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ACKNOWLEDGMENTS I would like to express my thanks to Prof. Dr Nguyễn Hòa, Assoc.

Lê Hùng Tiến who awoke in me the interest in language, provided me with a basic knowledge of linguistics and advised me to take it seriously in my academic study. To my supervisors, Prof. Trần Hữu Mạnh and Dr. Nguyễn Đức Hoạt, I gratefully acknowledge a special indebtedness and sincere thanks for their insightful comments, kind- hearted guidance and knowledgeable suggestions.

My deepest gratitude also goes to Prof. Hoàng Vân Vân, Assoc. Phan Văn Quế, Dr. Đỗ Tuấn Minh, Dr.

Kiều Thị Thu Hương, Dr. Đỗ Thanh Hà, Dr. Hà Cẩm Tâm for their enthusiastic support and invaluable remarks on my initial proposal. Their comments significantly contributed to improving the quality of this research.

I am particularly indebted to Assoc. Vũ Thị Thanh Hương, Prof. Nguyễn Văn Hiệp, Assoc. Tôn Nữ Mỹ Nhật, Dr.

Nguyễn Huy Kỷ, who generously shared the views and materials during the process of preparing this research. I have also greatly benefited from discussions with them. I take this opportunity to thank all the lecturers and members at CFL - VNU, Hanoi for their whole hearted support and guidance. Thanks are also due to my colleagues, friends for their great support and encouragement throughout my study.

My special thanks and love go to my parents, my husband, my daughter and son, my brother and sisters who have supported me in the completion of this dissertation. ii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TABLE OF CONTENTS INTRODUCTION 1 1. Background to the study 2 2. Aim of the study 3 3.

Scope of the study 3 4. Methods of the study 5 4. Data collection procedures 6 4. Description of corpus 6 4.

Compilation of a corpus procedure 7 4. Describing the data 9 4. Comparing the two sources of data 9 5. Structure of the study 11 CHAPTER I 12 LITERATURE REVIEW 1.

Historical perspectives of modality 12 1. Definitions and different viewpoints 16 1. Types of modality 21 1. Definitions and various viewpoints 24 1.

Types of deontic modality 26 1. Types of deontic modality in English 28 1. Types of deontic modality in Vietnamese 37 1. Permissives (cho phép) 41 iii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Summary 45 CHAPTER 2 COMMISSIVES AND VOLITIVES IN ENGLISH AND VIETNAMESE 46 2. Commissives in English and Vietnamese 47 2. Modal verbs in English and Vietnamese commisives 47 2. Hedge verbs in English and Vietnamese commissives 53 2.

Performative verbs in English and Vietnamese commisives 56 2. Modal adverbs in English and Vietnamese commisives 60 2. Modal adjectives in English and Vietnamese commisives 63 2. Expletives in English and Vietnamese commisives 66 2.

Modal conditionals in English and Vietnamese commisives 68 2. Volitives in English and Vietnamese 73 2. Summary 77 CHAPTER 3 DIRECTIVES IN ENGLISH AND VIETNAMESE 80 3. Modal verbs in English and Vietnamese directives 80 3.

Hedge verbs in English and Vietnamese directives 102 3. Semantic features 102 iv LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Performative verbs in English and Vietnamese directives 104 3. Modal adverbs in English and Vietnamese directives 116 3.

Modal adjectives in English and Vietnamese directives 118 3. Modal nouns in English and Vietnamese directives 120 3. Modal idioms in English and Vietnamese directives 129 3. Expletives in English and Vietnamese directives 133 3.

Modal conditionals in English and Vietnamese directives 135 3. Summary 139 CHAPTER CONCLUSIONS 142 6. Limitations of the study 149 5. Suggestions for further research 150 REFERENCES i APPENDIX A x APPENDIX B xxv v LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LIST OF FIGURES Fig.

Types of modality 12 Fig. A spatial model tense, aspect and modality 17 Fig. Description of modality 19 Fig. Set model for modal verbs, auxiliary verbs and verbs 47 Fig.

String matching of WILL in the English corpus 50 Fig. String matching of SHALL in the English corpus 51 Fig. String matching of WOULD in the English corpus 52 Fig. String matching of SẼ in the Vietnamese corpus 53 Fig.

String matching of THINK in the English corpus 56 Fig. String matching of PROMISE in the English corpus 59 Fig. String matching of CERTAINLY in the English corpus 62 Fig. String matching of PROBABLE in the English corpus 65 Fig.

String matching of SURE in the English corpus 65 Fig. String matching of IT in the English corpus 67 Fig. String matching of IF in the English corpus 70 Fig. A distribution of linguistic means of expressing commisives in English 71 Fig.

A distribution of linguistic means of expressing commisives in Vietnamese 72 Fig. A contrastive analysis of commissives in English and Vietnamese 72 Fig. A distribution of linguistic means of expressing volitives in English 74 Fig. String matching of HOPE in the English corpus 75 Fig.

String matching of WISH in the English corpus 75 Fig. A contrastive analysis of volitives in English and Vietnamese 76 Fig. String matching of MUST in the English corpus 86 Fig. String matching of HAVE TO in the English corpus 86 Fig.

String matching of HAD TO in the English corpus 86 Fig. String matching of PHẢI in the Vietnamese corpus 88 Fig. String matching of WOULD in the English corpus 89 Fig. String matching of MUỐN in the Vietnamese corpus 90 Fig.

String matching of MAY in the English corpus 91 Fig. String matching of MIGHT in the English corpus 91 Fig. String matching of CÓ LẼ in the Vietnamese corpus 92 Fig. String matching of SHOULD in the English corpus 94 Fig.

String matching of OUGHT TO in the English corpus 94 Fig. String matching of NÊN in the Vietnamese corpus 95 Fig. String matching of CAN in the English corpus 96 Fig. String matching of COULD in the English corpus 97 Fig.

String matching of CÓ THỂ in the Vietnamese corpus 98 Fig. String matching of NEED in the English corpus 98 Fig. String matching of CẦN in the Vietnamese corpus 99 Fig. A distribution of linguistic means of expressing directives in English 137 Fig.

A distribution of linguistic means of expressing directives in Vietnamese 138 Fig. A contrastive analysis of directive expressions in English and Vietnamese 139 vi LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LIST OF TABLES Table 1. Types of modality 23 Table 1. Palmer’s theoretical framework for deontic modality 27 Table 1.

Means of expressing deontic modality in English and Vietnamese 44 Table 3. Types of English modal verbs 81 Table 3. Directives in the interrogatives in English and Vietnamese 84 Table 3. Directives in the declaratives in English and Vietnamese 84 Table 3.

The distribution of modal verbs in English and Vietnamese 100 Table 3. The distribution of hedge verbs in English and Vietnamese 102 Table 3. The distribution of performative verbs in English and Vietnamese 106 Table 3. Distribution of Vietnamese modal words 114 Table 3.

The distribution of modal adverbs in English and Vietnamese 117 Table 3. The distribution of modal adjectives in English and Vietnamese 119 Table 3. Distribution of Vietnamese particles 126 Table 3. The distribution of modal idioms in English and Vietnamese 132 Table 3.

The distribution of Expletives in English and Vietnamese 134 Table 3. The distribution of modal conditionals in English and Vietnamese 135 vii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ABBREVIATIONS The following abbreviations are used chiefly in glossed language data examples: Ibid the same author/ resources Aux auxiliary S subject Mod modal verb V verb O object MW modal word HV hedge verb VP verb phrase MN modal noun C commissive D directive V volitive ECMAux1 English commissive modal auxiliary in English story 1 ECMAux4 English commissive modal auxiliary in English story 2 ECPV18 English performative verbs in English story 8 CADV23 English modal adverbs in English story 23 ECADJ34 English commissive adjective in English story 34 ECE15 English commissive expletives in English story 15 ECMC34 English commissive modal conditionals in English story 34 EDMAux4 English directive modal auxiliary in English story 4 EDHV4 English directive hedge verbs in English story 4 EDPV31 English directive performative verbs in English story 31 EDAdv25 English directive modal adverbs in English story 25 EDAdj23 English directive modal adjective in English story 23 EDMN35 English directive modal nouns in English story 35 EDP18 English directive particles in English story 18 EDMI12 English directive modal idioms in English story 12 EDMC23 English directive modal conditionals English story 23 EV2 English volitives in English story 2 VCMAux1 Vietnamese commissive modal auxiliary in Vietnamese story 1 VCPV1 Vietnamese commissive performative verbs in Vietnamese story 1 VCMC1 Vietnamese commissive modal conditionals in Vietnamese story 11 VDMAux5 Vietnamese directive modal auxiliary in Vietnamese story 5 VDPV8 Vietnamese directive performative verbs in Vietnamese story 8 VDMW42 Vietnamese directive modal words in Vietnamese story 42 VDAdv22 Vietnamese directive modal adverbs in Vietnamese story 22 (VDMN10) Vietnamese directive modal nouns in Vietnamese story 10 VDP8 Vietnamese directive particles in Vietnamese story 8 VDMI14 Vietnamese directive modal idioms in Vietnamese story 14 VDE17 Vietnamese directive expletives in Vietnamese story 17 VDMC36 Vietnamese Directive Modal Conditionals in Vietnamese story 36 EV26 Vietnamese Volitive in Vietnamese story 26 viii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ABSTRACT This research is an attempt to identify, describe, compare and contrast various linguistic means of expressing deontic modality in English and Vietnamese within the theoretical frameworks and typological studies by pioneering linguists, both foreign and Vietnamese, on deontic modality. This study is both descriptive and contrastive in nature. Its main aims are to identify, describe and compare the various linguistic resources available in English and Vietnamese in indicating deontic modality and its three main types i.

commissives, volitives, directives, and their sub-types. The main data used in this research are taken from the two corpora (421 declarative and interrogative sentences in English), built on 50 English stories, a total of 2.389 words and (422 declarative and interrogative sentences in Vietnamese) in 50 Vietnamese stories, a total of 2. The data collected are then qualitatively and quantitatively analyzed to show similarities and differences in terms of syntactic - semantic features and equivalences and non- equivalences in the use of linguistic means to express deontic modality in English as a source language and Vietnamese as a language of reference. Statistics also show the frequencies of occurrences of various linguistic means in the respective languages to show their relative importance in expressing deontic modality in the two languages under study.

Research findings show that while English and Vietnamese share some main linguistic devices i.