MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Trong những năm gần đây, các tội phạm về cờ bạc ở nước ta có sự gia tăng về mức độ và tính chất nghiêm trọng. Theo số liệu thong kê của Tòa án nhân dân tối cao cho thay sỐ lượng người phạm tội cờ bạc chiếm 1/5 tổng sé người phạm tội. Cu thể, năm 2010 cả nước có khoảng 16569 người phạm tội cờ bạc bị xét xử sơ thầm hình sự thì đến năm 2014 con số này là 32376 người, tăng lên 195% tức là tăng rất nhanh gần gấp đôi so với năm 2010.
Nhiều vụ án phạm tội đánh bạc, tổ chức đánh bạc trái phép đặc biệt nghiêm trọng xảy ra với quy mô lớn, thủ đoạn và phương pháp thực hiện ngày càng tinh vi và hình thức rất da dạng xâm phạm đến trật tự công cộng và là nguyên nhân làm phát sinh nhiều loại tội phạm khác. Trước tình hình các tội phạm cờ bạc có xu hướng tăng nhanh, hơn nữa từ năm 2010 đến nay chưa có công trình nào nghiên cứu về vấn đề này trên phạm vi cả nước. Do vậy, việc nghiên cứu đề tài phòng ngừa các tội cờ bạc ở Việt Nam là cần thiết nhằm tìm ra giải pháp kìm chế sự gia tăng và ngăn ngừa các tội cờ bạc xảy ra. Đề tài có tính cấp thiết cao, có ý nghĩa lý luận và thực tiễn quan trọng.
Tình hình nghiên cứu đề tài Thời gian qua đề tài phòng ngừa các tội cờ bạc nghiên cứu dưới góc độ tội phạm học ít được nghiên cứu có thể kế đến một số công trình sau: - Cao Thị Oanh (2002), Đấu tranh phòng chống các tội cờ bạc trên địa bàn thành phố Hà Nội, Luận văn thạc sĩ luật học, Trường Đại học Luật Hà Nội. - Nguyễn Xuân Yêm, Phan Đình khánh, Nguyễn Thị Kim Liên (2003) Mại dâm, Ma túy, Cờ bạc, Tội phạm thời hiện đại, Nxb, Công an nhân dân, Hà Nội. - Dương Vân Anh (2012), Phòng ngừa các tội phạm về cờ bạc trên địa bàn Quảng Ninh, Luận Văn thạc sĩ luật học, Trường Đại học Luật Hà Nội. - Đỗ Thị Mai Lan (2013), Phòng ngừa tội đánh bạc trên địa bàn tỉnh Bắc Giang, Luận văn thạc sĩ luật học, Trường Đại học Luật hà Nội.
- Đỗ Thị Thu Hăng (2014), Phòng ngừa tội đánh bạc trên địa bàn thành phố Hà Nội, Luận văn thạc sĩ luật học, Trường đại học luật Hà Nội. - Vũ Cao Nguyên (2014), Phòng ngừa tội đánh bạc trên địa ban tỉnh Hưng Yên, Luận văn thạc sĩ luật học, Trường đại học luật Hà Nội. Tuy nhiên, ở nước ta từ năm 2010 đến nay chưa có công trình nào nghiên cứu về dé tài này đưới góc độ của tội phạm học trên phạm vi cả nước. Vì vậy, Việc nghiên cứu Tình hình tội phạm về cờ bạc, nguyên nhân của các tội phạm về cờ bạc và đưa ra các biện pháp phòng ngừa nhằm kiềm chế sự gia tăng và ngăn ngừa các tội phạm về cờ bạc ở Việt Nam trong những năm tiếp theo.
Cách tiếp cận, phương pháp nghiên cứu 1. Cách tiếp cận: Cách tiếp cận định lượng, tiếp cận bộ phận và tiếp cận tổng thê. Các phương pháp nghiên cứu - Phương pháp phân tích thứ cấp dit liệu: các dữ liệu thực tiễn được thu thập dé sử dụng trong đề tài chủ yếu bằng việc phân tích, khai thác các đữ liệu gốc sẵn có bao gồm các số liệu thông kê tình hình kinh tế xã hội từ năm 2012-2017 của tổng cục thông kê và thu thập số liệu thống kê tội phạm của Tòa án nhân dân tối cao từ năm 2012- 2017. Thu thập các bản án hình sự sơ thâm xét xử về tội phạm cờ bạc của Tòa an các cấp từ năm 2012-2017 và thong kê theo những tiêu chí mà trong thông kê tội phạm của Tòa án nhân dân tối cao không có.
Đó là những tiêu chí như sau: trình độ văn hóa, nghề nghiệp, loại tội phạm, quy mô phạm tội, địa điểm phạm tội, số tiền đánh bạc, số người đánh bạc chưa bị xử lý. Tat cả cơ sở dit liệu thu thập được xử lý để đánh giá thực trang và diễn biến của tội phạm về cờ bạc ở Việt Nam giai đoạn 2012-2017. - Phương pháp kiểm chứng giả thuyết nghiên cứu phương pháp này được sử dụng dé phuc vu cho viéc kết luận đánh giá về tình hình tội phạm, nguyên nhân của tội phạm và dự báo tình hình tội phạm trong thời gian tới cũng như việc xây dựng các biện pháp phòng ngừa tội phạm tương ứng với các nguyên nhân của tội phạm đã được xác định đều có cơ sở minh chứng đảm bảo các kết quả nghiên cứu có sức thuyết phục. Đồng thời nhóm tác giả còn sử dụng một số phương pháp khác kết hợp với những phương pháp nêu trên trong việc giải quyết các nội dung nghiên cứu của dé tài như: phương pháp nghiên cứu tài liệu, phương pháp nghiên cứu hồ so, phương pháp phân tích, tổng hợp và so sánh.
Mục đích và mục tiêu nghiên cứu của đề tài 1. Mục đích: Dua ra được các biện pháp hạn ché, loại trừ các nguyên nhân của các tội cờ bạc đề kiềm chế sự gia tăng và ngăn ngừa các tội phạm này xảy ra. Mục tiêu: Đánh gia được tình hình các tội cờ bạc và tim ra các nguyên nhân của các tội phạm này ở nước ta trong những năm gần đây và đề xuất được các biện pháp phòng ngừa các tội cờ bạc ở Việt Nam trong những năm tới. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài 1.
Đối twong nghiên cứu của dé tài: - Tình hình tội phạm về cờ bạc (tội đánh bạc và tội tổ chức đánh bạc hoặc gá bạc); - Nguyên nhân của các tội phạm về cờ bạc; - Dự báo tình hình tội phạm về cờ bạc và giải pháp phòng ngừa các tội phạm vê cờ bạc ở Việt Nam trong những năm tiép theo. Pham vi nghiên cứu: Nghiên cứu từ góc độ tội phạm học các tội phạm về cờ bạc ở Việt Nam trong khoảng thời gian từ năm 2012 đến năm 2017. PHAN NOI DUNG Dé đạt mục tiêu trên, dé tài cần tập trung nghiên cứu những nội dung sau: 2. Tình hình tội phạm về cờ bạc ở Việt Nam 2.
Khái niệm tình hình toi phạm Tình hình tội phạm là một nội dung nghiên cứu quan trọng của đề tài phòng ngừa tội phạm, bởi vì dé giải thích được nguyên nhân của tội phạm và đưa ra được những biện pháp phòng ngừa tội phạm, trước hết phải dựa trên cơ sở nghiên cứu làm sáng tỏ tình hình tội phạm. Ở Việt Nam hiện nay trong các tài liệu về tội phạm học có nhiều định nghĩa khác nhau về tình hình tội phạm: Định nghĩa thứ nhất: “Tình hình tội phạm là hiện tượng xã hội, pháp lý tiêu cực, được thay đôi về mặt lịch sử, mang tính giai cấp, bao gồm tổng thê thong nhat (hệ thống) các tội phạm thực hiện trong một xã hội (quốc gia) nhất định và khoảng thời gian nhất định”!. Định nghĩa này thể hiện sự không rõ ràng giữa tội phạm với tình hình tội phạm cho nên những đặc điểm của tội phạm như tính trái pháp luật, tính giai cấp, tính lịch sử.được xem như là những đặc điểm của tình hình tội phạm. Định nghĩa thứ hai: “Tình hình tội phạm là thực trạng và diễn biến của tội phạm đã xảy ra trong đơn vị không gian và đơn vị thời gian nhất định ”.
Định nghĩa này thé hiện có sự phan biệt rõ giữa tội phạm va tinh hình tội phạm, cho nên chúng tôi theo quan niệm này để nghiên cứu tình hình tội phạm về cờ bạc ở Việt Nam giai đoạn 2012-2017. Theo đó, nghiên cứu tình hình tội phạm về cờ bạc ở Việt Nam giai đoạn 2012-2017, cần phải làm rõ hai nội dung là thực trạng và diễn biến của tội phạm về cờ bạc. Thực trạng của tội phạm về cờ bạc ở Việt Nam “Thực trạng của tội phạm là tình trạng thực tế của tội phạm đã xảy ra trong đơn vị không gian và thời gian nhất định xét về mức độ và về tính chất””. Thực trạng của tội phạm về cờ bạc xét vê mức độ được phản ánh qua sô lượng tội phạm vê cờ bac cùng với s6 lượng người phạm tội về cờ bạc còn thực trạng của tội phạm é ^ xX về cờ bạc xét về tính chất được phản ánh qua các cơ cầu của tội phạm về cờ bạc cũng như người phạm tội về cờ bạc theo những tiêu chí nhất định.
Thực trạng của tội phạm về cờ bạc xét về mức độ Thực trạng của tội phạm về cờ bạc xét về mức độ là tổng số các tội phạm về cờ bạc đã xảy ra và tông số những người phạm tội về cờ bạc ở nước ta trong giai đoạn 2012-2017 và tổng s6 tội phạm về cờ bạc đã xảy ra trên thực tế ở nước ta trong giai đoạn này bao gồm hai phần là tội phạm rõ và tội phạm an. lội phạm rõ “Tội phạm rõ là tội phạm đã được xử lý về hình sự và đã được đưa vào thống Viện nghiên cứu Nhà nước và pháp luật, Tội phạm học, luật hình sự và luật tố tụng hình sự Việt Nam, Nxb. Chính tri quốc gia, Hà Nội 1994, tr14. ? Giáo trình tội phạm của trường DHLHN, tr100, Nxb.Công an nhân dân năm 2012.
3 Truong đại học luật, Giáo trình Tội phạm học, NxbCAND, 2012, tr. kê hình su”. Thứ nhất, về mức độ tổng quan, theo thống kê các vụ án hình sự sơ thầm của TANDTC, ở nước ta trong 6 năm từ năm 2012 đến 2017 đã xét xử tông số 33.697 bị cáo, trung bình mỗi năm có 5.116 bị cáo bị xét xử sơ thâm hình sự về tội phạm cờ bạc”. Thứ hai, so sánh số lượng tội phạm và người phạm tội về cờ bạc với số lượng tội phạm và người phạm tội nói chung.
Từ năm 2012 đến năm 2017, Tòa án các cấp xét xử sơ thầm tổng số 431.298 bị cáo, trung bình mỗi năm có 71.383 bị cáo bị đưa ra xét xử về hình sự. Thứ ba, so sánh số lượng tội phạm và người phạm tội về cờ bạc của một năm với số lượng dân cư của cùng một năm đó trên phạm vi cả nước, chúng ta có được chỉ số tội phạm và chỉ s6 người phạm tội về cờ bạc. Chỉ số tội phạm và chỉ SỐ người phạm tội về cờ bạc tính bình quân một năm trên 100.000 dân ở nước ta là 6 và 30,8, tức là cứ 100.000 người dân thì có khoảng 6 vụ và 31 người phạm tội về cờ bạc.