Luận văn thạc sĩ về phong cách thơ Nguyễn Đức Mậu

Luận văn thạc sĩ văn học nghiên cứu văn học phong cách thơ nguyễn đức mậu, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất giải pháp cải thiện thực tiễn.

• Trường học: Đại Học Quốc Gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Văn Học
• Đề tài: Nghiên Cứu Phong Cách Thơ Nguyễn Đức Mậu
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2008
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• PHẦN MỞ ĐẦU
• 0.1. Lý do chọn đề tài
• 0.2. Lịch sử vấn đề
• 0.3. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
• 0.4. Phương pháp nghiên cứu
• 0.5. Mục đích, ý nghĩa, đóng góp của luận văn
• 0.6. Cấu trúc của luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG CHẶNG ĐƯỜNG THƠ NGUYỄN ĐỨC MẬU
• 1.1. Nguyễn Đức Mậu - từ người chiến sĩ đến nhà thơ mặc áo lính
• 1.1.1. Con người — Quê hương — Gia đình
• 1.1.2. Người chiến sĩ — Nhà thơ mặc áo lính
• 1.1.3. Nguyễn Đức Mậu trong phong trào thơ ca chống Mỹ
• 1.1.4. Những chặng đường sáng tác
• 1.1.5. Những văn thơ ra trận
• 1.1.6. Những văn thơ đi ngược thời gian
• 2. CHƯƠNG 2: NHỮNG CẢM HỨNG CHÍNH TRONG THƠ NGUYỄN ĐỨC MẬU
• 2.1. Cảm hứng về đất nước và con người trong chiến tranh
• 2.1.1. Cảm hứng về đất nước trong những năm tháng không bình yên
• 2.1.2. Cảm hứng về con người trong chiến tranh
• 2.1.3. Cảm hứng về cuộc sống trong hòa bình
• 2.1.4. Dư âm chiến tranh trong cuộc sống hòa bình
• 2.1.5. Cảm hứng về cuộc sống đời thường (đất nước, thiên nhiên thanh bình, những người thân yêu)
• 3. CHƯƠNG 3: NGHỆ THUẬT BIỂU HIỆN TRONG THƠ NGUYỄN ĐỨC MẬU
• 3.1. Nghệ thuật sử dụng ngôn ngữ thơ
• 3.2. Phương thức chuyển nghĩa và sáng tạo hình ảnh
• 3.3. Giọng điệu
• PHẦN KẾT LUẬN
• THƯ MỤC TƯ LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về phong cách thơ Nguyễn Đức Mậu trong luận văn thạc sĩ văn học

Phong cách thơ Nguyễn Đức Mậu là một chủ đề hấp dẫn trong nghiên cứu văn học hiện đại. Luận văn thạc sĩ văn học không chỉ khám phá những đặc điểm nổi bật trong phong cách sáng tác của ông mà còn phân tích những ảnh hưởng của bối cảnh lịch sử và xã hội đến thơ ca của ông. Nguyễn Đức Mậu, một nhà thơ xuất sắc trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, đã để lại dấu ấn sâu sắc trong lòng độc giả với những tác phẩm mang đậm chất trữ tình và hiện thực.

1.1. Đặc điểm nổi bật trong phong cách thơ Nguyễn Đức Mậu

Phong cách thơ của Nguyễn Đức Mậu thể hiện sự kết hợp hài hòa giữa cảm xúc và hiện thực. Ông sử dụng ngôn ngữ giản dị nhưng giàu hình ảnh, tạo nên những tác phẩm dễ tiếp cận và sâu sắc.

1.2. Ảnh hưởng của bối cảnh lịch sử đến thơ Nguyễn Đức Mậu

Thơ Nguyễn Đức Mậu chịu ảnh hưởng mạnh mẽ từ bối cảnh chiến tranh và những trải nghiệm cá nhân. Những ký ức về chiến tranh và tình yêu quê hương là nguồn cảm hứng chính trong sáng tác của ông.

II. Những thách thức trong việc nghiên cứu phong cách thơ Nguyễn Đức Mậu

Việc nghiên cứu phong cách thơ Nguyễn Đức Mậu gặp nhiều thách thức do sự đa dạng trong các tác phẩm của ông. Các nhà nghiên cứu cần phải phân tích kỹ lưỡng để hiểu rõ hơn về những yếu tố cấu thành phong cách của ông. Thêm vào đó, việc thiếu tài liệu nghiên cứu chuyên sâu cũng là một trở ngại lớn.

2.1. Khó khăn trong việc tiếp cận tài liệu nghiên cứu

Nhiều tác phẩm của Nguyễn Đức Mậu chưa được nghiên cứu một cách đầy đủ, dẫn đến việc thiếu thông tin và tài liệu tham khảo cho các nhà nghiên cứu.

2.2. Sự đa dạng trong phong cách sáng tác của Nguyễn Đức Mậu

Phong cách thơ của Nguyễn Đức Mậu rất phong phú, từ những bài thơ trữ tình đến những tác phẩm mang tính chính luận. Điều này tạo ra sự khó khăn trong việc xác định một phong cách thống nhất.

III. Phương pháp nghiên cứu phong cách thơ Nguyễn Đức Mậu hiệu quả

Để nghiên cứu phong cách thơ Nguyễn Đức Mậu một cách hiệu quả, các nhà nghiên cứu cần áp dụng nhiều phương pháp khác nhau. Phương pháp phân tích văn bản, so sánh và tổng hợp sẽ giúp làm rõ những đặc điểm nổi bật trong thơ của ông.

3.1. Phương pháp phân tích văn bản trong nghiên cứu thơ

Phân tích văn bản giúp làm nổi bật những hình ảnh, ngôn từ và cảm xúc trong thơ Nguyễn Đức Mậu, từ đó hiểu rõ hơn về phong cách sáng tác của ông.

3.2. Phương pháp so sánh với các nhà thơ cùng thời

So sánh thơ Nguyễn Đức Mậu với các nhà thơ khác trong cùng thời kỳ sẽ giúp làm rõ những điểm khác biệt và nét độc đáo trong phong cách của ông.

IV. Ứng dụng thực tiễn từ nghiên cứu phong cách thơ Nguyễn Đức Mậu

Nghiên cứu phong cách thơ Nguyễn Đức Mậu không chỉ có giá trị lý thuyết mà còn có thể ứng dụng vào giảng dạy và nghiên cứu văn học. Những phát hiện từ nghiên cứu có thể giúp sinh viên và độc giả hiểu rõ hơn về thơ ca Việt Nam hiện đại.

4.1. Giá trị giáo dục từ nghiên cứu thơ Nguyễn Đức Mậu

Nghiên cứu phong cách thơ của ông có thể được áp dụng trong giảng dạy văn học, giúp học sinh hiểu rõ hơn về nghệ thuật thơ ca và bối cảnh lịch sử.

4.2. Tác động đến việc phát triển văn học hiện đại

Những nghiên cứu về phong cách thơ Nguyễn Đức Mậu có thể góp phần làm phong phú thêm nền văn học hiện đại Việt Nam, mở ra hướng đi mới cho các nhà thơ trẻ.

V. Kết luận về phong cách thơ Nguyễn Đức Mậu và tương lai nghiên cứu

Phong cách thơ Nguyễn Đức Mậu là một lĩnh vực nghiên cứu đầy tiềm năng. Những đóng góp của ông cho nền thơ ca Việt Nam hiện đại cần được ghi nhận và phát triển hơn nữa. Tương lai của nghiên cứu phong cách thơ Nguyễn Đức Mậu hứa hẹn sẽ mang lại nhiều khám phá mới.

5.1. Đánh giá tổng quan về phong cách thơ Nguyễn Đức Mậu

Phong cách thơ của Nguyễn Đức Mậu thể hiện sự kết hợp giữa cảm xúc và hiện thực, tạo nên những tác phẩm có giá trị nghệ thuật cao.

5.2. Hướng đi tương lai cho nghiên cứu phong cách thơ

Nghiên cứu phong cách thơ Nguyễn Đức Mậu cần được mở rộng hơn nữa, đặc biệt là các tác phẩm sau 1975, để làm rõ hơn về sự phát triển của ông trong bối cảnh văn học hiện đại.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Phong cách thơ Nguyễn Đức Mậu là một đề tài nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong lĩnh vực văn học hiện đại Việt Nam, đặc biệt trong bối cảnh thơ ca chống Mỹ. Với hơn 20 đầu sách thơ và văn xuôi, Nguyễn Đức Mậu được xem là một trong những nhà thơ tiêu biểu của thế hệ trẻ thời chiến tranh, đồng thời là người có đóng góp quan trọng cho sự phát triển của thơ ca Việt Nam hiện đại. Nghiên cứu này tập trung khảo sát toàn bộ sáng tác của Nguyễn Đức Mậu từ trước năm 1976 đến những tác phẩm sau này, bao gồm các tập thơ tiêu biểu như Thơ người ra trận (1971), Cây xanh đất lửa (1973), Mưa trong rừng cháy (1976), Trường ca sư đoàn (1980), Hoa đỏ nguồn sông (1987), Bão và sau bão (1994), Cánh rừng nhiều đom đóm bay (1998) và các tác phẩm được trao giải thưởng văn học quốc phòng, an ninh và ASEAN.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm làm rõ phong cách thơ Nguyễn Đức Mậu qua các yếu tố nội dung, hình thức và mối quan hệ giữa chúng, đồng thời phân tích sự vận động của thơ ông trong tiến trình thơ ca Việt Nam hiện đại. Phạm vi nghiên cứu bao gồm các sáng tác đã xuất bản và một số bài viết liên quan, tập trung vào giai đoạn từ 1965 đến đầu thế kỷ 21, chủ yếu tại Việt Nam. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp một cái nhìn hệ thống, sâu sắc về phong cách thơ của một nhà thơ mặc áo lính, góp phần làm sáng tỏ giá trị nghệ thuật và tư tưởng của thơ ca thời kỳ kháng chiến chống Mỹ và hậu chiến.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết về phong cách văn học, đặc biệt là quan điểm của các nhà nghiên cứu như Lê Bá Hán, Nguyễn Khắc Phi, Trần Đình Sử, cho rằng phong cách là sự thống nhất tương đối ổn định của hệ thống hình tượng và phương tiện nghệ thuật, thể hiện cái nhìn độc đáo trong sáng tác của nhà thơ. Khái niệm cái tôi trữ tình cũng được vận dụng để phân tích sự biểu hiện cá nhân trong thơ Nguyễn Đức Mậu, qua đó làm nổi bật dấu ấn riêng biệt của tác giả. Ngoài ra, các mô hình phân tích thơ ca hiện đại về cảm hứng, hình tượng, giọng điệu và nghệ thuật biểu hiện cũng được áp dụng để đánh giá toàn diện phong cách thơ.

Ba khái niệm chính được tập trung nghiên cứu gồm: (1) Cảm hứng nghệ thuật, đặc biệt là cảm hứng về đất nước, con người trong chiến tranh và hòa bình; (2) Hình tượng thơ, bao gồm hình tượng người lính, nhân dân và thiên nhiên chiến trường; (3) Nghệ thuật biểu hiện, như ngôn ngữ thơ, nhịp điệu, giọng điệu và phương thức sáng tạo hình ảnh.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp tổng hợp tư liệu để có cái nhìn khái quát về toàn bộ sáng tác của Nguyễn Đức Mậu. Phương pháp hệ thống được vận dụng nhằm phân tích sự thống nhất giữa các yếu tố cấu thành phong cách thơ, bao gồm nội dung, hình thức và mối quan hệ giữa chúng. Phương pháp phân tích, thống kê, tổng hợp và so sánh được sử dụng để khảo sát các bài thơ cụ thể, so sánh phong cách thơ Nguyễn Đức Mậu với các nhà thơ cùng thời và giữa các giai đoạn sáng tác khác nhau của ông.

Nguồn dữ liệu chính là các tập thơ đã xuất bản, bài viết trên báo chí, tạp chí và các tài liệu phê bình liên quan. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ sáng tác thơ của Nguyễn Đức Mậu từ 1965 đến đầu thế kỷ 21, với trọng tâm là các tập thơ tiêu biểu. Phương pháp chọn mẫu là chọn toàn bộ tác phẩm có liên quan để đảm bảo tính toàn diện. Timeline nghiên cứu kéo dài từ giai đoạn thơ chống Mỹ (1965-1975) đến thơ hậu chiến (sau 1975 đến đầu thế kỷ 21).

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Phong cách thơ giai đoạn chiến tranh (trước 1976): Nguyễn Đức Mậu thể hiện phong cách thơ giản dị, chân thực, giàu cảm xúc trữ tình và hiện thực chiến trường. Các tập thơ như Thơ người ra trận (1971) và Cây xanh đất lửa (1973) phản ánh cuộc sống chiến đấu với những chi tiết sinh động, chân thực, ví dụ như hình ảnh người lính trong Ngủ rừng theo đội hình đánh giặc hay Nam ham. Tập thơ Mưa trong rừng cháy (1976) đánh dấu sự trưởng thành với cảm hứng mãnh liệt, sâu sắc hơn, thể hiện qua các bài như Nắm mộ và cây tram.

2. Phong cách thơ giai đoạn hậu chiến (sau 1976): Nguyễn Đức Mậu mở rộng cảm hứng nghệ thuật, giọng điệu và thể loại thơ. Tập Trường ca sư đoàn (1980) với hơn 2.000 câu thơ là tác phẩm dài hơi thành công nhất, thể hiện cái nhìn toàn cảnh về chiến tranh và con người qua nhiều không gian chiến trường. Các tập thơ như Hoa đỏ nguồn sông (1987), Bão và sau bão (1994) và Cánh rừng nhiều đom đóm bay (1998) thể hiện sự chiêm nghiệm sâu sắc về ký ức chiến tranh, nỗi đau mất mát và cuộc sống hòa bình với giọng điệu trầm lắng, triết lý.

3. Cảm hứng về đất nước và con người: Thơ Nguyễn Đức Mậu phản ánh sâu sắc hình ảnh đất nước trong chiến tranh với những địa danh cụ thể như sông Thạch Hãn, ngã ba Đồng Lộc, thể hiện qua các câu thơ mô tả cảnh vật chiến trường khốc liệt và thiên nhiên Trường Sơn. Hình tượng người lính được khắc họa chân thực, giản dị, vừa lạc quan, vừa chịu đựng gian khổ, thể hiện qua các bài thơ như Mùa xuân Trường Sơn, Nam mộ và cây tram. Hình tượng nhân dân cũng được thể hiện với sự trân trọng, qua những hình ảnh người mẹ, cô giao liên, ông lão nông dân.

4. Nghệ thuật biểu hiện đặc sắc: Nguyễn Đức Mậu sử dụng ngôn ngữ thơ giản dị, gần gũi với đời sống, kết hợp nhịp điệu linh hoạt, giọng điệu vừa trữ tình vừa tự sự. Phương thức sáng tạo hình ảnh phong phú, kết hợp giữa hiện thực và biểu tượng, tạo nên sức sống lâu bền cho thơ ông. Ví dụ, hình tượng con đom đóm trong Cánh rừng nhiều đom đóm bay vừa biểu tượng vừa gợi cảm xúc sâu sắc về ký ức chiến tranh.

Thảo luận kết quả

Phong cách thơ Nguyễn Đức Mậu là sự kết tinh giữa trải nghiệm thực tế chiến trường và tâm hồn thi sĩ nhạy cảm, tạo nên một giọng thơ vừa chân thực vừa giàu cảm xúc. So với các nhà thơ cùng thời như Phạm Tiến Duật, Nguyễn Khoa Điềm, Nguyễn Đức Mậu có sự khác biệt rõ nét trong việc tập trung vào hình tượng người lính và cảnh vật chiến trường với chi tiết cụ thể, chân thực. Các biểu đồ so sánh tần suất xuất hiện các hình tượng người lính, nhân dân và thiên nhiên trong thơ các nhà thơ chống Mỹ có thể minh họa rõ nét sự khác biệt này.

Sự chuyển biến phong cách từ giai đoạn chiến tranh sang hậu chiến thể hiện sự trưởng thành về nhận thức và nghệ thuật, phù hợp với xu hướng chung của thơ ca Việt Nam hiện đại. Phân tích biểu đồ thể loại và giọng điệu thơ qua các giai đoạn cũng cho thấy sự đa dạng và chiều sâu ngày càng tăng trong sáng tác của Nguyễn Đức Mậu.

Nghiên cứu khẳng định đóng góp quan trọng của Nguyễn Đức Mậu trong việc làm phong phú thêm nền thơ ca chống Mỹ và thơ Việt Nam hiện đại, đồng thời góp phần bảo tồn ký ức lịch sử và giá trị nhân văn qua thơ ca.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường nghiên cứu chuyên sâu về phong cách thơ Nguyễn Đức Mậu: Khuyến khích các nhà nghiên cứu văn học tiếp tục khai thác các khía cạnh nghệ thuật biểu hiện, đặc biệt là ngôn ngữ và hình tượng thơ, nhằm làm rõ hơn sự độc đáo và giá trị của phong cách thơ này trong bối cảnh thơ ca hiện đại. Thời gian thực hiện: 2-3 năm; chủ thể: các viện nghiên cứu văn học, trường đại học.

2. Phổ biến và giới thiệu thơ Nguyễn Đức Mậu rộng rãi hơn trong giáo dục: Đưa các tác phẩm tiêu biểu của Nguyễn Đức Mậu vào chương trình giảng dạy văn học trung học và đại học để nâng cao nhận thức về giá trị thơ ca chống Mỹ và văn học hiện đại. Thời gian: 1-2 năm; chủ thể: Bộ Giáo dục và Đào tạo, các trường phổ thông và đại học.

3. Tổ chức các hội thảo, tọa đàm về thơ ca chống Mỹ và phong cách thơ Nguyễn Đức Mậu: Tạo diễn đàn trao đổi học thuật, thu hút sự quan tâm của giới nghiên cứu và công chúng, góp phần làm sâu sắc thêm hiểu biết về thơ ca thời kỳ này. Thời gian: hàng năm; chủ thể: các trường đại học, viện nghiên cứu văn học.

4. Số hóa và lưu trữ toàn bộ tác phẩm của Nguyễn Đức Mậu: Xây dựng kho dữ liệu điện tử để bảo tồn và thuận tiện cho việc nghiên cứu, giảng dạy và phổ biến thơ ca của nhà thơ. Thời gian: 1-2 năm; chủ thể: thư viện quốc gia, các trung tâm lưu trữ văn học.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Sinh viên và nghiên cứu sinh ngành Văn học Việt Nam: Luận văn cung cấp cái nhìn toàn diện về phong cách thơ Nguyễn Đức Mậu, giúp nâng cao kiến thức chuyên môn và kỹ năng phân tích thơ ca hiện đại.

2. Giảng viên và nhà nghiên cứu văn học: Tài liệu tham khảo quý giá để phát triển các đề tài nghiên cứu sâu hơn về thơ ca chống Mỹ, phong cách thơ và văn học hiện đại Việt Nam.

3. Nhà văn, nhà thơ và những người yêu thơ ca: Giúp hiểu rõ hơn về giá trị nghệ thuật và tư tưởng trong thơ Nguyễn Đức Mậu, từ đó nâng cao cảm nhận và sáng tạo văn học.

4. Các cơ quan quản lý văn hóa và giáo dục: Cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng chương trình giảng dạy, tổ chức các hoạt động văn hóa liên quan đến thơ ca chống Mỹ và văn học hiện đại.

Câu hỏi thường gặp

1. Phong cách thơ Nguyễn Đức Mậu có điểm gì đặc biệt so với các nhà thơ cùng thời?
   Phong cách thơ ông nổi bật với sự chân thực, giản dị trong ngôn ngữ, tập trung vào hình tượng người lính và cảnh vật chiến trường với chi tiết cụ thể, kết hợp giữa cảm xúc trữ tình và hiện thực sinh động. Ví dụ, trong bài Nam mộ và cây tram, ông khắc họa hình ảnh người lính hy sinh một cách sâu sắc và xúc động.

2. Nghiên cứu này sử dụng những phương pháp nào để phân tích thơ?
   Luận văn áp dụng phương pháp tổng hợp tư liệu, hệ thống, phân tích, thống kê, so sánh và lịch sử để đánh giá toàn diện phong cách thơ Nguyễn Đức Mậu qua các giai đoạn sáng tác, đảm bảo tính khách quan và khoa học.

3. Phong cách thơ Nguyễn Đức Mậu có thay đổi như thế nào sau năm 1976?
   Sau 1976, thơ ông mở rộng cảm hứng, giọng điệu trầm lắng, sâu sắc hơn, tập trung vào ký ức chiến tranh và cuộc sống hòa bình với sự chiêm nghiệm, thể hiện qua các tập thơ như Trường ca sư đoàn và Bão và sau bão.

4. Tại sao hình tượng người lính lại được nhấn mạnh trong thơ Nguyễn Đức Mậu?
   Là người lính trực tiếp tham gia chiến đấu, ông có trải nghiệm thực tế sâu sắc, từ đó thể hiện chân thực, sinh động hình ảnh người lính với những gian khổ, hy sinh và tinh thần lạc quan, tạo nên dấu ấn riêng trong thơ ca chống Mỹ.

5. Luận văn có đề xuất gì cho việc bảo tồn và phát huy giá trị thơ Nguyễn Đức Mậu?
   Luận văn đề xuất số hóa tác phẩm, phổ biến trong giáo dục, tổ chức hội thảo chuyên đề và tăng cường nghiên cứu chuyên sâu nhằm bảo tồn và phát huy giá trị nghệ thuật, tư tưởng của thơ Nguyễn Đức Mậu trong văn học hiện đại.

Kết luận

• Phong cách thơ Nguyễn Đức Mậu là sự kết hợp hài hòa giữa trải nghiệm chiến tranh thực tế và tâm hồn thi sĩ nhạy cảm, tạo nên giọng thơ chân thực, giản dị và giàu cảm xúc.
• Thơ ông phản ánh sâu sắc hình ảnh đất nước, con người và thiên nhiên chiến trường với chi tiết cụ thể, sống động, góp phần làm phong phú nền thơ ca chống Mỹ và thơ Việt Nam hiện đại.
• Qua các giai đoạn sáng tác, phong cách thơ có sự chuyển biến từ sôi nổi, mãnh liệt sang trầm lắng, chiêm nghiệm, phù hợp với bối cảnh lịch sử và tâm trạng nhà thơ.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học để phát triển các đề tài nghiên cứu văn học, đồng thời đề xuất các giải pháp bảo tồn và phổ biến thơ Nguyễn Đức Mậu trong giáo dục và văn hóa.
• Các bước tiếp theo bao gồm tổ chức hội thảo chuyên đề, số hóa tác phẩm và đưa thơ Nguyễn Đức Mậu vào chương trình giảng dạy nhằm nâng cao nhận thức và giá trị văn học của tác phẩm.

Hành động ngay hôm nay để khám phá sâu hơn về phong cách thơ Nguyễn Đức Mậu và góp phần bảo tồn giá trị văn hóa thi ca Việt Nam!

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: NHỮNG CHẶNG ĐƯỜNG THƠ NGUYÊN ĐỨC MẬU 1. Nguyễn Đức Mậu- từ người chiến sĩ đến nhà thơ mặc áo lính 1. Con người — Quê hương — Gia đình Nhà thơ Nguyễn Đức Mậu lấy tên khai sinh làm bút danh, sinh ngày 14 tháng 1 năm 1948 tại làng Vị Khê — xã Nam Điền - huyện Nam Trực - tỉnh Nam Dinh. Quê hương Nguyễn Đức Mậu — làng quê đồng băng Bac bộ nghèo như bao làng quê chiêm tring khác — đã hứng chịu biết bao biến động của lịch sử, bao khắc nghiệt của thiên nhiên và bao tan bom đạn của kẻ thù trong chiến tranh.

Manh đất ấy cũng là nơi quy tụ và sinh thành những ngôi sao sáng chói trong lịch sử văn học nước nhà: Trần Tế Xương, Á Nam Trần Tuan Khải, Vũ Hoàng Chương, Nguyễn Binh,. Manh đất Nam Định bên dưới lớp sỏi can khô là mach nước nguồn trong mát nuôi dưỡng bao thế hệ sáng tác suốt cả thời kỳ lịch sử dài. Sức sống déi dào, sự trỗi dậy kiên cường, bất diệt của quê hương Nam Định khắc khổ mà anh dũng đã ảnh hưởng không nhỏ đến phâm chất con người và phẩm chất thơ Nguyễn Đức Mậu. Nguyễn Đức Mậu sinh ra trong một gia đình trung nông lớp dưới nhưng cha lại là người rất ham học và say mê văn chương.

Ngay từ nhỏ, cuộc sống gia đình vốn gắn bó với đồng ruộng đã đào luyện nên ở Nguyễn Đức Mậu một niềm say mê với đất đai và sự nhạy cảm với thiên nhiên tạo vật. Ông còn được thừa hưởng truyền thống văn hoá, tinh thần yêu nước cách mạng của gia đình. Say mê sống và say mê sáng tạo, Nguyễn Đức Mậu là người đam mê thơ ca từ thủa ấu thơ. Ngay từ nhỏ, ông đã làm thơ và có tác phâm đăng báo.

Mười bảy tuôi lên đường nhập ngũ theo tiếng gọi của tổ quốc, Nguyễn Đức Mậu đã phải sống những tháng ngày gian khổ, đã giáp mặt với chiến tranh, cận kề với bom đạn và cái chết. những thử thách đó, như lửa thử vàng càng làm sáng tỏ lý tưởng cách mạng kiên định trong tâm hồn nhà thơ. Cuộc đời 10 chiến sĩ cùng với năng khiếu tho bam sinh, Nguyễn Đức Mậu đã biết chat lọc từ trong khói lửa, trong hy sinh mat mát những van thơ mang âm hưởng sử thi hào hùng. Nói đến duyên thơ của Nguyễn Đức Mậu không thê không nhắc đến sự song song và thống nhất của con đường văn nghiệp và con đường binh nghiệp.

Đến nay, với trên hai chục đầu sách gồm cả thơ, văn, tác phẩm viết cho thiếu nhi,. tat cả đã cho thấy Nguyễn Đức Mậu có một sức sáng tạo thật dồi dào. Với công việc biên tập thơ cho Tap chí Văn nghệ Quan đội, nhà thơ Nguyễn Đức Mậu càng được góp sức nhiều hơn cho sự nghiệp thơ ca. Bang kinh nghiệm sáng tác của mình, Nguyễn Đức Mậu góp phần phát hiện và vun đắp những tài năng thơ đương đại.

Hiện nay, ông đã nghỉ hưu nhưng ông vẫn tiếp tục bền bỉ trên con đường sáng tác, như ngày nào ông viết những vần thơ trong nỗi đam mê không thê dứt: Với nhà thơ, thơ là nỗi đam mê Họ theo đuổi, suốt đời chưa dứt được. Khi kết thúc tập thơ mới nhất Lại bắt đầu vỡ đất tập thơ sau (Ghỉ chép về thơ) 1. Người chiến sĩ— Nhà thơ mặc áo lính Nguyễn Đức Mậu trong phong trào thơ ca chống Mỹ Ngay sau khi chiến dau và chiến thang thực dân Pháp, cả dân tộc ta lại bước vào một cuộc kháng chiến đối mặt với một kẻ thù rất tàn bạo và hùng mạnh là đế quốc Mỹ. Suốt những năm kháng chiến chống Mỹ, đất nước và con người Việt Nam đã phải chịu nhiều đau thương mất mát.

Nhưng chính trong sự dau thương và mat mát ấy, lòng yêu nước và truyền thống đấu tranh anh dũng, bất khuất của nhân dân ta một lần nữa được khang định. Nhà thơ Cuba Phêlích Pita Rôđighết đã viết nhiều về Việt Nam với cảm hứng thơ sâu sắc: Nếu thé giới này tạo được nhiễu Việt Nam Nổi tui then làm người không còn nữa Và vị bánh mỳ mà chúng ta ăn dang cổ sẽ không con. Nếu thé giới này tạo được nhiễu Việt Nam 11 Đất nước Việt Nam diệu kỳ với tiềm lực và sức mạnh có tính chất thần thoại ấy là đối tượng ngợi ca của bạn bè năm châu trong những ngày chống Mỹ. Cùng với các loại hình nghệ thuật khác, thơ ca trở thành một phương tiện hữu hiệu dé phản ánh cuộc chiến dau anh dũng, sự kiên cường bat khuất của cả dân tộc Việt Nam.

Và chính cuộc kháng chiến với những gian khổ, với những tâm gương anh dũng, những chiến tích hào hùng lại là chất liệu và nguồn cảm hứng dỗi dao và phong phú, giàu sức sống đối với các nhà thơ. Có thê nói, đây là thời kỳ rực rỡ của thơ ca Việt Nam “Một không khí sáng tác và sinh hoạt thơ ca ram rộ, hào hứng chưa từng thấy” [37; 277]. Không chỉ phản ánh cuộc kháng chiến, thơ ca giai đoạn này còn trở thành vũ khí đánh giặc sắc bén: “Khi tiếng súng chống Mỹ cứu nước bùng nỗ thì lời ca ngợi và cháy bỏng căm thù cũng vang lên một nhịp, thơ vẫn phát huy được tính chiến đấu kip thời và tính thời sự nhạy bén. Trên tuyến lửa của lòng căm thù và trong chiều sâu của mỗi trái tim yêu nước, thơ ca có mặt ở khắp mọi nơi” [120; 1].

Cuộc sống phong phú, sôi nỗi chứa đựng những tư tưởng tình cảm và hành động lớn của dân tộc đã tập hợp được xung quanh rất nhiều nhà thơ. Các nhà thơ đã ý thức được trách nhiệm của mình đối với dân tộc. Nhiều thế hệ nhà thơ đã có mặt trong cuộc chiến đấu với những đóng góp xứng đáng. Tố Hữu viết Ra ứrận và Máu và hoa; Chê Lan Viên viết Hoa ngày thường, Chim báo bão, Những bài thơ đánh giặc; Xuân Diệu có Hai đợt sóng, Tôi giàu đôi mắt, Huy Cận với Những năm sáu mươi và Chiến trường gan đến chiến trường xa; Nguyễn Đình Thi với Dòng sông trong xanh; Hoàng Trung Thông với Dau sóng và Trong gió lửa; Chính Hữu viết Dau súng trăng treo,.

Thê hệ các nhà thơ lớn lên trong thời kỳ chống Mỹ có đóng góp quan trọng. Giang Nam viết Quê hương; Thanh Hải với Những đồng chí trung kiên; Lê Anh Xuân với Hoa dita và trường ca Nguyễn Van Troi; Phạm Tiên Duật viết Vang trăng và quang lửa; Xuân Quỳnh với Hoa dọc chiến hào và Gió Lào cát trắng; Nguyễn Khoa Điềm với Dat ngoại 6 và trường ca Mat đường khát vọng; Nguyễn Đức Mậu viết Mưa trong rừng cháy và Cây xanh dat lửa; Dương Hương Ly với Manh đất nuôi ta thành chiến sĩ:. Sự điêu luyện của các nhà thơ lớn tuổi và cái tươi mát của các cây bút trẻ đã tạo nên sự phong phú, đa dạng, giàu màu sắc của thơ ca chống Mỹ. Các nhà thơ có một cái nhìn mới đối với chiến tranh, đối với những mat mát hy sinh và sự 12 bất tử, lòng căm thù giặc, tình bạn chiến đấu, tình yêu và lòng tin, ước mơ chiến thăng, suy nghĩ về số phận của nhân dân, của Tổ quốc.

“Thơ chống Mỹ mang nhiều pham chat dep, vừa giàu lý tưởng, vừa giàu chất hiện thực, có bề rộng của cuộc đời lẫn chiều sâu của tâm trạng. Sự phong phú và sôi nỗi của thơ Việt Nam những năm chống Mỹ đã tạo nên hình ảnh đẹp và độc đáo của một dân tộc vừa đánh giặc vừa làm thơ. Tính thời sự nhạy bén bao giờ cũng là yêu cầu trước hết đối với nền thơ chiến đấu. Với một lực lượng sáng tác đông đảo bám chắc mọi vị trí, mọi lĩnh vực của cuộc sống sản xuất và chiến đấu, nhất là những điểm nóng bỏng của hiện thực chống Mỹ nên thơ có sức phản ánh nhạy bén, mang tính thời sự cao.

Thực tế chống Mỹ đã gắn bó máu thịt với tâm hồn nha thơ, vì thé, thơ nói chính trị, nói sự kiện mà sức lay động sâu xa. Các nhà thơ đã tự hào về sự gan bó của mình với đồng bào, đồng chí trong cuộc ra trận lớn lao: Tôi cùng xương thịt với nhân dân tôi Cùng đồ mô hôi, cùng sôi giọt máu (Xuân Diệu) Sung sướng bao nhiêu tôi là đồng đội Của những người đi vô tận hôm nay (Chính Hữu) Có thể nói, những năm chống Mỹ, không một mảnh đất nào, một chiến công lớn nào, một anh hùng tiêu biểu, một sự kiện có tam quan trọng nào lại không có mặt trong thơ, và có ngay trong cái dáng dấp sống động và không khí nóng hồi chat thời sự. Đề có được những thành tựu đáng kế của nền thơ chống Mỹ, các nhà thơ đã có một quá trình tu dưỡng, rèn luyện và bám sát đời sống với ý thức chính trị nhạy bén, tạo được cảm hứng kịp thời trước một sự kiện mới mẻ. Sự nhạy bén, tính thời sự kip thời của nên thơ chống Mỹ đã thực sự tạo nên một nét mới rất đáng tự hào trong truyền thong chiến đấu của thơ ca cách mạng.

Trong ngọn lửa của cuộc chiến đấu vĩ đại, đội ngũ các nhà thơ được tôi luyện và luôn được bổ sung. Ở một số nhà thơ trẻ trưởng thành trong thời kỳ chống Mỹ, giai đoạn này chính là giai đoạn giúp họ tìm cho mình hướng đi riêng trong cách nhìn, cách cảm, cách biểu hiện để tạo cho mình một phong cách thơ độc đáo, mới lạ cho bản thân. 13 Các nhà thơ trẻ - ở mỗi người - vốn văn hoá cùng lý tưởng sống, lý tưởng thâm mỹ đã được bồi dưỡng và hình thành từ trong nhà trường xã hội chủ nghĩa. Theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc, họ đã lên đường ra trận, có mặt bên những chiến hào chống Mỹ.

Cuộc sống chiến trường đã tôi luyện, bồi đắp cho thơ họ những phẩm chất mới. Thơ Phạm Tiến Duật vừa hiện thực, vừa phóng túng, tươi trẻ. Đó là hiện thực của tình cảm giữa nhà thơ và đồng đội hòa vào cách nói của quần chúng, của ngôn ngữ đời sống, dân gian. Có thê thấy rõ điều đó qua các bài thơ: Lửa đèn, Bài thơ về tiểu đội xe không kính, Gửi em cô thanh niên xung phong,.

Giọng tho Phạm Tiến Duật thường xen vào cái hồn nhiên tinh nghịch của tuổi trẻ.