Nghiên Cứu Phong Cách Nghệ Thuật Của Nguyễn Huy Tưởng

Khám phá luận án tiến sĩ về phong cách nghệ thuật của Nguyễn Huy Tưởng, phân tích sâu sắc và những đóng góp nổi bật trong văn học Việt Nam.

• Tác giả: Nguyễn Huy Phòng
• Người hướng dẫn: TS. Phạm Thành Hưng
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Lý luận Văn học
• Đề tài: Nghiên Cứu Phong Cách Nghệ Thuật Của Nguyễn Huy Tưởng
• Loại tài liệu: Luận án tiến sĩ văn học
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 1. Lý do chọn đề tài
• 2. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
• 3. Mục đích nghiên cứu
• 4. Phương pháp nghiên cứu
• 5. Đóng góp mới của luận án
• 6. Cấu trúc luận án
• 1. Chương 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU
• 1.1. Một số vấn đề về phong cách và phong cách cá nhân nhà văn
• 1.1.1. Một số quan niệm về phong cách
• 1.1.2. Về vấn đề phong cách cá nhân nhà văn
• 1.1.3. Tình hình nghiên cứu, ứng dụng lý thuyết phong cách ở Việt Nam
• 1.2. Lịch sử vấn đề nghiên cứu phong cách nghệ thuật Nguyễn Huy Tưởng
• 1.2.1. Tình hình nghiên cứu ở trong nước
• 1.2.2. Tình hình nghiên cứu, tiếp nhận sáng tác của Nguyễn Huy Tưởng ở Trung Quốc
• 1.2.3. Những vấn đề đặt ra qua khảo sát tình hình nghiên cứu phong cách nghệ thuật Nguyễn Huy Tưởng
• 2. Chương 2: HÀNH TRÌNH SÁNG TẠO VÀ QUAN NIỆM CỦA NGUYỄN HUY TƯỞNG VỀ NGHỆ THUẬT
• 2.1. Những nhân tố ảnh hưởng đến việc hình thành thế giới quan và quan niệm nghệ thuật của Nguyễn Huy Tưởng
• 2.1.1. Gia đình, quê hương và thời đại
• 2.1.2. Con người Nguyễn Huy Tưởng
• 2.2. Hành trình sáng tạo nghệ thuật của Nguyễn Huy Tưởng
• 2.2.1. Giai đoạn trước Cách mạng tháng Tám năm 1945
• 2.2.2. Giai đoạn sau Cách mạng tháng Tám năm 1945
• 2.3. Quan niệm của Nguyễn Huy Tưởng về nghệ thuật
• 2.3.1. Về thiên chức cao cả của người nghệ sĩ
• 2.3.2. Về văn chương và tiêu chuẩn của cái đẹp
• 2.3.3. Về đặc trưng của thơ và tiểu thuyết lịch sử
• 3. Chương 3: NÉT TINH TẾ, TÀI HOA CỦA NGUYỄN HUY TƯỞNG TRONG KHÁM PHÁ ĐỜI SỐNG LỊCH SỬ - VĂN HÓA
• 3.1. Vùng hiện thực thẩm mĩ đặc sắc trong sáng tác của Nguyễn Huy Tưởng
• 3.1.1. Cảm thức về truyền thống lịch sử dân tộc
• 3.1.2. Cảm thức về âm hưởng hào hùng của các cuộc chiến tranh cách mạng
• 3.1.3. Cảm thức về vẻ đẹp của Thăng Long - Hà Nội
• 3.2. Các kiểu nhân vật tiêu biểu trong sáng tác của Nguyễn Huy Tưởng
• 3.2.1. Kiểu nhân vật Quân vương, tướng sĩ
• 3.2.2. Kiểu nhân vật kẻ sĩ Thăng Long
• 3.2.3. Kiểu nhân vật người phụ nữ
• 4. Chương 4: NHỮNG SÁNG TẠO ĐỘC ĐÁO CỦA NGUYỄN HUY TƯỞNG TRONG PHƯƠNG THỨC BIỂU HIỆN
• 4.1. Những sáng tạo trong nghệ thuật nghệ hư cấu về đề tài lịch sử
• 4.2. Dấu ấn sáng tạo trong sử dụng ngôn từ
• 4.3. Những đặc điểm nổi bật trong việc tạo âm hưởng, giọng điệu
• 4.4. Sự kết hợp hài hòa lối kết cấu cổ điển và hiện đại
• 4.5. Những tín hiệu không gian - thời gian nghệ thuật tiêu biểu
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Phong Cách Nghệ Thuật Nguyễn Huy Tưởng

Nghiên cứu phong cách nghệ thuật của một nhà văn là khám phá dấu ấn sáng tạo độc đáo, không lẫn với ai. Đó là những tín hiệu nghệ thuật ổn định, thể hiện xuyên suốt sự nghiệp sáng tác. Đặc biệt với Nguyễn Huy Tưởng, người có những đóng góp quan trọng cho văn học Việt Nam, việc phân tích phong cách là cần thiết. Cách tiếp cận này giúp nhận diện và khẳng định nỗ lực của người nghệ sĩ trong việc tạo ra lối viết riêng, một phong cách riêng biệt, không nhầm lẫn với các cây bút khác. Nghiên cứu phong cách tác giả còn giúp ta thấy được sự phong phú, đa dạng của đời sống văn chương, những dấu ấn của cả một giai đoạn, thời kỳ lịch sử. Phong cách Nguyễn Huy Tưởng có gì đặc biệt?

1.1. Định Nghĩa và Phạm Vi Nghiên Cứu Phong Cách Nghệ Thuật

Phong cách nghệ thuật là một khái niệm phức tạp, bao gồm nhiều yếu tố. Nó không chỉ là cách sử dụng ngôn ngữ, mà còn là cách nhà văn nhìn nhận thế giới, thể hiện tư tưởng và cảm xúc. Phạm vi nghiên cứu phong cách nghệ thuật rất rộng, bao gồm cả nội dung và hình thức của tác phẩm. Việc xác định các yếu tố cấu thành phong cách là rất quan trọng để có thể phân tích và đánh giá một cách chính xác. Điều quan trọng là cần phải phân biệt phong cách cá nhân với phong cách thời đại, phong cách trường phái. Phong cách viết của Nguyễn Huy Tưởng được thể hiện như thế nào?

1.2. Vai Trò của Phong Cách Nghệ Thuật trong Văn Học Việt Nam

Phong cách nghệ thuật đóng vai trò quan trọng trong việc tạo nên sự đa dạng và phong phú của văn học. Nó giúp phân biệt các nhà văn, các tác phẩm, các trào lưu văn học. Phong cách nghệ thuật cũng là một yếu tố quan trọng trong việc đánh giá giá trị của một tác phẩm văn học. Một tác phẩm có phong cách độc đáo, sáng tạo thường được đánh giá cao hơn một tác phẩm có phong cách nhàm chán, bắt chước. Phong cách nghệ thuật của Nguyễn Huy Tưởng có những đóng góp gì cho văn học Việt Nam?

II. Nguyễn Huy Tưởng Thách Thức Nghiên Cứu Phong Cách Riêng

Nghiên cứu phong cách nghệ thuật Nguyễn Huy Tưởng đặt ra nhiều thách thức. Thứ nhất, sự nghiệp sáng tác của ông trải dài qua nhiều giai đoạn lịch sử, với nhiều thể loại khác nhau. Thứ hai, phong cách của ông không dễ định hình, bởi sự kết hợp giữa yếu tố lịch sử, hiện thực và trữ tình. Thứ ba, các nghiên cứu trước đây về Nguyễn Huy Tưởng chưa tập trung nhiều vào khía cạnh phong cách. Vì thế, việc nghiên cứu cần một cách tiếp cận toàn diện, hệ thống, dựa trên những phân tích sâu sắc về tác phẩm và cuộc đời của nhà văn. Liệu có thể tìm ra điểm mới trong sáng tác của Nguyễn Huy Tưởng?

2.1. Tính Đa Dạng trong Sáng Tác của Nguyễn Huy Tưởng

Sáng tác của Nguyễn Huy Tưởng rất đa dạng về thể loại, từ tiểu thuyết, kịch, truyện thiếu nhi đến nhật ký. Mỗi thể loại lại có những đặc trưng riêng, đòi hỏi nhà văn phải có những kỹ năng và phong cách khác nhau. Sự đa dạng này tạo nên một bức tranh phong phú về thế giới nghệ thuật của Nguyễn Huy Tưởng, đồng thời cũng gây khó khăn cho việc xác định một phong cách thống nhất. Tuy nhiên, sự đa dạng này cũng là một yếu tố quan trọng tạo nên sự hấp dẫn của tác phẩm Nguyễn Huy Tưởng. Ông đã sử dụng nghệ thuật kể chuyện như thế nào?

2.2. Sự Kết Hợp Yếu Tố Lịch Sử Hiện Thực và Trữ Tình

Phong cách của Nguyễn Huy Tưởng là sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa yếu tố lịch sử, hiện thực và trữ tình. Ông không chỉ tái hiện lịch sử một cách khách quan, mà còn lồng vào đó những cảm xúc, suy tư của mình về cuộc đời, con người, về vấn đề đạo đức. Sự kết hợp này tạo nên một phong cách độc đáo, vừa mang tính khách quan, vừa mang tính chủ quan, vừa mang tính sử thi, vừa mang tính trữ tình. Yếu tố lịch sử trong tác phẩm của ông có gì đặc biệt?

2.3. Thiếu Nghiên Cứu Chuyên Sâu về Phong Cách Viết của Tác Giả

Mặc dù đã có nhiều nghiên cứu về Nguyễn Huy Tưởng, nhưng các nghiên cứu này chưa tập trung nhiều vào khía cạnh phong cách. Hầu hết các nghiên cứu chỉ dừng lại ở việc phân tích nội dung, tư tưởng của tác phẩm, mà chưa đi sâu vào phân tích ngôn ngữ, hình ảnh, giọng điệu, kết cấu, nhân vật, ... Vì thế, việc nghiên cứu phong cách viết của Nguyễn Huy Tưởng vẫn còn là một khoảng trống cần được lấp đầy. Cần có những phân tích tác phẩm Nguyễn Huy Tưởng từ góc độ phong cách học.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Phong Cách Tiếp Cận Nguyễn Huy Tưởng

Để nghiên cứu phong cách nghệ thuật Nguyễn Huy Tưởng, cần sử dụng kết hợp nhiều phương pháp. Phương pháp tiếp cận thi pháp học giúp khám phá thế giới quan, quan niệm nghệ thuật, bút pháp xây dựng hình tượng. Phương pháp nghiên cứu tiểu sử làm rõ ảnh hưởng của gia đình, quê hương, thời đại. Phương pháp so sánh đối chiếu giúp chỉ ra nét riêng, độc đáo. Phương pháp thống kê ngôn ngữ làm rõ tần suất sử dụng từ ngữ đặc trưng. Phương pháp liên ngành kết hợp kiến thức văn hóa, lịch sử, ngôn ngữ. Việc sử dụng đồng bộ các phương pháp này sẽ mang lại một cái nhìn toàn diện và sâu sắc về phong cách của nhà văn Nguyễn Huy Tưởng. Nghệ thuật xây dựng nhân vật của ông có những đặc điểm gì?

3.1. Thi Pháp Học Khám Phá Thế Giới Quan và Bút Pháp

Phương pháp thi pháp học tập trung vào việc phân tích các yếu tố cấu thành tác phẩm, như ngôn ngữ, hình ảnh, giọng điệu, kết cấu, nhân vật... Từ đó, có thể khám phá ra thế giới quan, quan niệm nghệ thuật, bút pháp đặc trưng của nhà văn. Với Nguyễn Huy Tưởng, phương pháp này giúp làm rõ cách ông sử dụng ngôn ngữ để tái hiện lịch sử, xây dựng nhân vật, thể hiện cảm xúc. Nghệ thuật miêu tả của ông có những đặc điểm nổi bật nào?

3.2. Nghiên Cứu Tiểu Sử Ảnh Hưởng từ Gia Đình Quê Hương Thời Đại

Tiểu sử của nhà văn có ảnh hưởng rất lớn đến phong cách nghệ thuật của họ. Gia đình, quê hương, thời đại là những yếu tố quan trọng hình thành nên thế giới quan, nhân sinh quan, cảm hứng sáng tác của nhà văn. Nghiên cứu tiểu sử giúp hiểu rõ hơn về những tác động này, từ đó giải thích được những đặc điểm trong phong cách của nhà văn. Bối cảnh lịch sử có ảnh hưởng như thế nào đến sáng tác của Nguyễn Huy Tưởng?

3.3. So Sánh Đối Chiếu Chỉ Ra Nét Riêng Độc Đáo của Tác Giả

So sánh đối chiếu với các tác giả khác cùng thời, cùng đề tài giúp làm nổi bật nét riêng, độc đáo của nhà văn. So sánh về ngôn ngữ, hình ảnh, giọng điệu, kết cấu, nhân vật... sẽ cho thấy những sáng tạo và đóng góp của nhà văn. Với Nguyễn Huy Tưởng, việc so sánh với các nhà văn viết về đề tài lịch sử như Nguyễn Tuân, Phan Kế Bính... sẽ giúp thấy rõ hơn sự độc đáo trong phong cách của ông.

IV. Giá Trị và Ứng Dụng Nghiên Cứu Phong Cách Nguyễn Huy Tưởng

Nghiên cứu phong cách nghệ thuật Nguyễn Huy Tưởng có giá trị về mặt lý luận và thực tiễn. Về lý luận, nó góp phần làm phong phú thêm lý thuyết về phong cách học, về văn học sử Việt Nam. Về thực tiễn, nó giúp độc giả hiểu sâu sắc hơn về tác phẩm của Nguyễn Huy Tưởng, đồng thời có thể ứng dụng trong việc giảng dạy, nghiên cứu văn học. Nghiên cứu này cũng mở ra hướng nghiên cứu tiếp theo về phong cách nghệ thuật của các tác giả cùng thời. Từ đó cho thấy giá trị nghệ thuật của Nguyễn Huy Tưởng

4.1. Đóng Góp vào Lý Thuyết Phong Cách Học và Văn Học Sử

Nghiên cứu này đóng góp vào việc làm phong phú thêm lý thuyết phong cách học, bằng cách ứng dụng lý thuyết này vào một trường hợp cụ thể là Nguyễn Huy Tưởng. Nó cũng góp phần vào việc xây dựng bức tranh toàn cảnh về văn học sử Việt Nam, bằng cách làm rõ vị trí và vai trò của Nguyễn Huy Tưởng trong tiến trình phát triển của văn học dân tộc. Đóng góp của Nguyễn Huy Tưởng cho văn học cách mạng là gì?

4.2. Ứng Dụng trong Giảng Dạy và Nghiên Cứu Văn Học

Kết quả nghiên cứu có thể được sử dụng trong giảng dạy văn học ở các trường học, đại học. Nó giúp sinh viên, học sinh hiểu sâu sắc hơn về tác phẩm của Nguyễn Huy Tưởng, về phong cách nghệ thuật của ông. Đồng thời, nó cũng có thể được sử dụng trong nghiên cứu văn học, làm tài liệu tham khảo cho các nhà nghiên cứu, phê bình. Cần có nhiều hơn các bài bình giảng tác phẩm Nguyễn Huy Tưởng.

4.3. Mở Ra Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo về Phong Cách Thời Đại

Nghiên cứu này mở ra hướng nghiên cứu tiếp theo về phong cách nghệ thuật của các tác giả cùng thời với Nguyễn Huy Tưởng, như Nguyễn Đình Thi, Nguyên Hồng... Từ đó, có thể xây dựng được bức tranh toàn cảnh về phong cách thời đại, về những đặc trưng nghệ thuật của một giai đoạn văn học. Cần nghiên cứu về ảnh hưởng của Nguyễn Huy Tưởng đến các nhà văn sau này.

V. Kết Luận Phong Cách Nghệ Thuật Nguyễn Huy Tưởng Dấu Ấn Riêng

Nghiên cứu phong cách nghệ thuật Nguyễn Huy Tưởng cho thấy ông là một nhà văn tài năng, có đóng góp quan trọng cho văn học Việt Nam. Phong cách của ông là sự kết hợp độc đáo giữa yếu tố lịch sử, hiện thực và trữ tình. Ông có bút pháp xây dựng nhân vật sắc sảo, ngôn ngữ giàu hình ảnh, giọng điệu vừa trang trọng, vừa gần gũi. Những yếu tố này tạo nên một phong cách riêng biệt, không lẫn với ai, khẳng định vị trí của Nguyễn Huy Tưởng trong nền văn học dân tộc. Cần tiếp tục phân tích tác phẩm Nguyễn Huy Tưởng để thấy rõ hơn giá trị của ông.

5.1. Tổng Kết Những Nét Nổi Bật trong Phong Cách Nguyễn Huy Tưởng

Phong cách nghệ thuật Nguyễn Huy Tưởng nổi bật với sự kết hợp hài hòa giữa yếu tố lịch sử, hiện thực và trữ tình. Ông có bút pháp xây dựng nhân vật sắc sảo, ngôn ngữ giàu hình ảnh, giọng điệu vừa trang trọng, vừa gần gũi. Những yếu tố này tạo nên một phong cách riêng biệt, không lẫn với ai.

5.2. Khẳng Định Vị Trí của Nguyễn Huy Tưởng trong Văn Học

Nguyễn Huy Tưởng là một nhà văn tài năng, có đóng góp quan trọng cho văn học Việt Nam. Ông xứng đáng được ghi nhận là một trong những nhà văn tiêu biểu của thế kỷ 20, người đã để lại những dấu ấn sâu sắc trong lòng độc giả.

VI. Tư Tưởng Nguyễn Huy Tưởng Khát Vọng và Hiện Thực Xã Hội

Tư tưởng Nguyễn Huy Tưởng là một yếu tố quan trọng tạo nên phong cách nghệ thuật độc đáo của ông. Tư tưởng của ông thể hiện sự trăn trở về vận mệnh dân tộc, về trách nhiệm của nhà văn đối với xã hội, về mối quan hệ giữa nghệ thuật và cuộc sống. Tư tưởng của ông luôn gắn liền với hiện thực xã hội Việt Nam trong giai đoạn lịch sử đầy biến động. Ông đã phản ánh những vấn đề đạo đức thông qua sáng tác của mình. Nguyễn Huy Tưởng đã gửi gắm những khát vọng gì vào tác phẩm?

6.1. Trăn Trở về Vận Mệnh Dân Tộc và Trách Nhiệm Nhà Văn

Trong tác phẩm của mình, Nguyễn Huy Tưởng luôn thể hiện sự trăn trở sâu sắc về vận mệnh dân tộc. Ông quan tâm đến những vấn đề lớn của đất nước, như chiến tranh, độc lập, tự do. Ông cũng ý thức rõ về trách nhiệm của nhà văn đối với xã hội, đó là phải phản ánh chân thực cuộc sống, phải đấu tranh cho những giá trị tốt đẹp. Tinh thần yêu nước thể hiện như thế nào trong các tác phẩm của ông?

6.2. Mối Quan Hệ Giữa Nghệ Thuật và Cuộc Sống Quan Điểm Nghệ Thuật

Quan điểm nghệ thuật của Nguyễn Huy Tưởng thể hiện sự gắn bó mật thiết giữa nghệ thuật và cuộc sống. Ông cho rằng nghệ thuật phải phản ánh cuộc sống, phải phục vụ cuộc sống. Nghệ thuật không thể đứng ngoài cuộc đời, không thể chỉ là những trò chơi hình thức. Các tác phẩm Nguyễn Huy Tưởng đã phản ánh cuộc sống như thế nào?

6.3. Phản Ánh Hiện Thực Xã Hội và Vấn Đề Đạo Đức

Nguyễn Huy Tưởng phản ánh chân thực hiện thực xã hội Việt Nam trong giai đoạn lịch sử đầy biến động. Ông không né tránh những vấn đề gai góc, nhức nhối của xã hội, như nghèo đói, bất công, áp bức. Ông cũng đề cập đến những vấn đề đạo đức phức tạp, như lòng trung thành, sự phản bội, tình yêu, thù hận. Ông đã sử dụng nghệ thuật châm biếm để phản ánh những điều này như thế nào?

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Luận án tiến sĩ ngữ văn chuyên ngành Lý luận Văn học (mã số 62 22 32 01) của nghiên cứu sinh Nguyễn Huy Phòng, thực hiện tại Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn – Đại học Quốc gia Hà Nội năm 2015 dưới sự hướng dẫn khoa học của TS. Phạm Thành Hưng và TS. Nguyễn Văn Nam, mang tiêu đề: "Phong cách nghệ thuật Nguyễn Huy Tưởng".

Tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu

Lịch sử văn học khẳng định rằng sự vận động và phát triển của một nền văn học dân tộc luôn gắn liền với sự định hình của các phong cách nghệ thuật cá nhân. Trong tiến trình văn học Việt Nam thế kỷ XX, Nguyễn Huy Tưởng là một gương mặt lớn với hành trình sáng tác trải dài từ trước Cách mạng tháng Tám năm 1945 đến giai đoạn xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc. Mặc dù đã có nhiều hội thảo, bài viết và công trình khoa học khảo sát cuộc đời, sự nghiệp của ông ở từng tác phẩm, từng thể loại riêng lẻ, nhưng việc tiếp cận toàn bộ di sản sáng tác của nhà văn một cách toàn diện, bao quát và có hệ thống dưới hệ hình lý thuyết phong cách nghệ thuật vẫn còn là một khoảng trống học thuật cần được nghiên cứu thấu đáo.

Mục tiêu nghiên cứu

1. Hệ thống hóa các vấn đề lý luận về phong cách và phong cách cá nhân nhà văn trong nghiên cứu văn học.
2. Ứng dụng lý thuyết phong cách học để nhận diện, phân tích các đặc điểm phong cách nghệ thuật của Nguyễn Huy Tưởng trên cả hai bình diện: quan niệm nghệ thuật/thế giới quan và phương thức biểu hiện nghệ thuật.
3. Khẳng định vị trí, đóng góp của phong cách nghệ thuật Nguyễn Huy Tưởng đối với tiến trình hiện đại hóa văn học Việt Nam.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Dấu ấn sáng tạo và các tín hiệu nghệ thuật mang tính ổn định, lặp lại xuyên suốt quá trình sáng tác của Nguyễn Huy Tưởng, đặt trong sự đối sánh với các tác giả cùng thời và thế hệ kế cận.
• Phạm vi tư liệu khảo sát: Luận án tập trung vào 4 thể loại tiêu biểu phản ánh văn phong và cốt cách của tác giả:

Thể loại	Tác phẩm khảo sát tiêu biểu
Tiểu thuyết	Đêm hội Long Trì, An Tư, Sống mãi với Thủ đô
Kịch	Vũ Như Tô, Bắc Sơn, Những người ở lại, Lũy hoa (kịch bản phim)
Truyện thiếu nhi	Lá cờ thêu sáu chữ vàng, Tìm mẹ, An Dương Vương xây thành Ốc, Kể chuyện Quang Trung
Nhật ký	Toàn bộ các tập Nhật ký của nhà văn ghi chép liên tục trong suốt 30 năm (1930 – 1960)

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Các hướng nghiên cứu lý thuyết phong cách tại Việt Nam

Luận án điểm lại các mốc phát triển của việc vận dụng lý thuyết phong cách trong nghiên cứu văn học nước nhà:

• Giai đoạn đầu thế kỷ XX: Các nhà phê bình như Hoài Thanh (Thi nhân Việt Nam), Thiếu Sơn (Phê bình và cảo luận), Vũ Ngọc Phan (Nhà văn hiện đại), Hải Triều, Lê Tràng Kiều, Trương Tửu, Lê Đình Kỵ đã gián tiếp vận dụng trực giác phong cách thông qua phê bình tiểu sử, ấn tượng và xã hội học.
• Giai đoạn từ sau 1960: Lý thuyết phong cách học hiện đại được tiếp nhận bài bản qua các công trình dịch thuật từ các nhà lý luận Nga (V. Vinogradov, V. Jirmunsky, M. Khrapchenko, Vexelopxki, Shklovsky). Điển hình là công trình Thơ Hồ Xuân Hương (1968) của Nguyễn Lộc; bài viết của Đỗ Đức Hiểu (1985) về phân kỳ lịch sử văn học theo phong cách lớn; chuyên luận Nhà văn, tư tưởng và phong cách (1979) của Nguyễn Đăng Mạnh; Thơ Hồ Xuân Hương từ cội nguồn vào thế tục (1995) của Đào Thái Tôn; cùng các tiểu luận lý thuyết của Tôn Thảo Miên (1997, 2006).
• Vận dụng ngôn ngữ học cấu trúc và thi pháp học: Phan Ngọc với Tìm hiểu phong cách Nguyễn Du trong Truyện Kiều (1985) và Thử xét văn hoá, văn học bằng ngôn ngữ học (2000); Đỗ Lai Thúy với Con mắt thơ (1992) và Hồ Xuân Hương hoài niệm phồn thực (1999) qua khái niệm phong cách là sự lệch chuẩn của Léo Spitzer; tiếp nối bởi các công trình của Hà Minh Đức, Trần Đăng Suyền, Nguyễn Ngọc Thiện, Tôn Phương Lan, Trần Đình Sử.

Lịch sử nghiên cứu sáng tác Nguyễn Huy Tưởng

1. Nghiên cứu trong nước:
   • Giai đoạn đương thời (trước 1960): Nhà báo Hoa Bằng trên tạp chí Tri tân đánh giá cao tiểu thuyết Đêm hội Long Trì và các bài khảo cứu lịch sử. Vở kịch Bắc Sơn (1946) công diễn tại Nhà hát Lớn Hà Nội được các báo Độc Lập, Đồng Minh, Kiến Thiết, Vì Nước, Tiên Phong đánh giá là mốc chuyển quan trọng mở ra kịch nói cách mạng.
   • Giai đoạn sau 1960 đến nay: Các nhà nghiên cứu Phong Lê, Hà Minh Đức, Tôn Thảo Miên, Bích Thu, Hoàng Trung Thông, Như Phong, Lưu Văn Lợi, Xuân Diệu, Nguyễn Đình Thi, Nguyễn Minh Châu đã đưa ra nhiều nhận xét sâu sắc về văn phong đôn hậu, điềm đạm, cảm quan lịch sử và tinh thần sử thi kết hợp trữ tình trong văn nghiệp Nguyễn Huy Tưởng.
2. Tiếp nhận tại Trung Quốc:
   • Luận án dẫn khảo sát của Vũ Phong Tạo cho thấy từ khóa "Việt Nam tác gia Nguyễn Huy Tưởng" trên công cụ tìm kiếm tiếng Trung trả về 831.000 kết quả trong 0,28 giây.
   • Bộ Trung Quốc đại Bách khoa toàn thư (80 quyển) giới thiệu Ký sự Cao Lạng và Truyện anh Lục; giáo trình Tuyển tập tiểu thuyết Việt Nam hiện đại giảng dạy Bốn năm sau.
   • 6 tác phẩm của ông được dịch sang tiếng Trung gồm: Tìm mẹ, Truyện anh Lục (dịch giả Nhan Bảo, 1963), Bốn năm sau, Thằng Quấy, Lá cờ thêu sáu chữ vàng (bản song ngữ 2012), Ký sự Cao Lạng (Hoàng Mẫn Trung dịch, 1957).
   • Trang yuenan.com xếp Nguyễn Huy Tưởng vào danh sách 29 tác giả lớn của Việt Nam; luận văn thạc sĩ của Hồ Như Khuê (Đại học Sư phạm Hoa Đông, 2005) nghiên cứu về ảnh hưởng của kịch Lôi Vũ đến sáng tác của Nguyễn Huy Tưởng.

Khoảng trống luận án lựa chọn giải quyết

Mặc dù các tài liệu trước đã chỉ ra nhiều đặc điểm nội dung và nghệ thuật của từng tác phẩm, khái niệm "phong cách nghệ thuật Nguyễn Huy Tưởng" vẫn chưa được triển khai thành một hệ thống luận điểm hoàn chỉnh, nhất quán trên toàn bộ các thể loại kịch, tiểu thuyết, truyện thiếu nhi và nhật ký. Luận án chọn nhiệm vụ lấp đầy khoảng trống này.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý thuyết và khung phân tích

Luận án dựa trên lý thuyết phong cách học văn học, tích hợp quan điểm của các học giả phương Tây và phương Đông:

• Phương Tây: Khrapchenko (phong cách là phương pháp chiếm lĩnh đời sống bằng hình tượng và biểu hiện cá tính sáng tạo), Vinogradov (hệ thống biểu hiện ngôn từ nghệ thuật được cá thể hóa), V. Jirmunsky (sự thống nhất giữa nội dung tư tưởng và hình thức), Antoine Compagnon (ba tiêu chí nhận diện phong cách: biến hóa hình thức trên nội dung ổn định, nét đặc trưng nhận dạng tác giả, sự lựa chọn lối viết), Roland Barthes (lối viết là ngụ ý của hình thức), Stephen Ullman, Georges Flaubert, Roman Jakobson.
• Phương Đông: Lưu Hiệp (Văn tâm điêu long - mối quan hệ giữa tài năng, khí chất, học vấn và phong cách thời đại), Viên Mai (Tùy viên thi thoại - bản sắc cá nhân và văn khí).

Khung phân tích của luận án triển khai trên 2 bình diện cơ bản:

1. Bình diện nội dung thẩm mĩ: Thế giới quan, tư tưởng, quan niệm nghệ thuật, vùng hiện thực thẩm mĩ và hệ thống hình tượng nhân vật.
2. Bình diện hình thức biểu hiện: Bút pháp hư cấu lịch sử, tổ chức ngôn từ, giọng điệu - âm hưởng, kết cấu và thi pháp không gian - thời gian nghệ thuật.

Phương pháp nghiên cứu thực tế

• Phương pháp tiếp cận thi pháp học: Khảo sát cấu trúc văn bản, hình tượng tác giả, cách bài trí không gian - thời gian, nghệ thuật tổ chức điểm nhìn và ngôn từ.
• Phương pháp nghiên cứu tiểu sử: Phân tích ảnh hưởng của gia đình, quê hương Kinh Bắc, bối cảnh thời đại và trải nghiệm thực tế đến cảm quan sáng tác của nhà văn.
• Phương pháp so sánh: Đối chiếu tác phẩm của Nguyễn Huy Tưởng với các nhà văn cùng thời (Nguyễn Tuân, Nam Cao, Thạch Lam, Tô Hoài...) và các tác giả cùng viết đề tài lịch sử để chỉ ra nét riêng biệt.
• Phương pháp thống kê ngôn ngữ: Khảo sát tần số xuất hiện của các từ ngữ đặc trưng, các trường từ vựng và tín hiệu nghệ thuật xuất hiện lặp lại trong văn bản.
• Phương pháp nghiên cứu liên ngành: Kết hợp tri thức văn hóa học, sử học và ngôn ngữ học để phân tích chiều sâu tri thức lịch sử - văn hóa trong tác phẩm.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu

Chương 1 thiết lập nền tảng lý luận và tổng thuật lịch sử vấn đề:

1. Lý thuyết phong cách: Truy nguyên thuật ngữ từ Stylos/Stylus/Style thời cổ đại Hy - La (Aristote, Cicero) đến thời cận - hiện đại. Luận án phân định mối quan hệ giữa phong cách tác giả, phong cách thời đại và phong cách ngôn ngữ.
2. Bình diện phong cách cá nhân: Xác lập hai trục khảo sát gồm trục nhận thức/thế giới quan (cách nhìn, thái độ đối với đời sống) và trục kỹ thuật/hình thức nghệ thuật (cách tổ chức chất liệu, kết cấu, ngôn từ, giọng điệu).
3. Lịch sử nghiên cứu: Khái quát tiến trình tiếp nhận phong cách học tại Việt Nam; tổng kết các bài viết, công trình nghiên cứu về Nguyễn Huy Tưởng trong nước và việc dịch thuật, tiếp nhận tác phẩm của ông tại Trung Quốc; từ đó chỉ ra tính cấp thiết của đề tài luận án.

Chương 2: Hành trình sáng tạo và quan niệm của Nguyễn Huy Tưởng về nghệ thuật

Chương 2 tập trung phân tích các yếu tố tiền đề hình thành phong cách và hệ thống quan niệm nghệ thuật của tác giả:

1. Nhân tố ảnh hưởng:
   • Gia đình: Sinh ngày 06/05/1912 tại làng Dục Tú, phủ Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh (nay thuộc Đông Anh, Hà Nội). Xuất thân từ gia đình nhà nho nghèo yêu nước; mẹ là bà Điều tần tảo (nhà văn từng lấy bút danh Điều Tử); cha mất sớm năm ông 7 tuổi nhưng để lại tấm gương khí tiết không làm quan cho giặc; người bác và người anh ruột truyền dạy những câu chuyện lịch sử ban đầu.
   • Quê hương: Vùng đất Cổ Loa, Kinh Bắc giàu truyền thống văn hóa dân gian và huyền tích lịch sử, hình thành nên tâm thức hoài niệm và ý thức dân tộc sâu sắc.
   • Thời đại và hoạt động xã hội: Học trường Bonnal (Hải Phòng), làm thư ký Sở Đoan (1935); tham gia Hướng đạo sinh, Hội Truyền bá Quốc ngữ, nhóm Văn hóa Cứu quốc (1943), vào Đảng Cộng sản Việt Nam (1946), đại biểu Quốc hội khóa I, sáng lập và làm Giám đốc đầu tiên của Nhà xuất bản Kim Đồng (1957).
2. Con người Nguyễn Huy Tưởng: Được bạn bè, đồng nghiệp (Xuân Diệu, Nguyễn Minh Châu, Như Phong, Lưu Văn Lợi, Nguyễn Đình Thi, Hoàng Trung Thông, Phong Lê) ghi nhận ở tính cách hiền lành, đôn hậu, nghiêm cẩn, khiêm tốn; thể hiện khát vọng lớn qua 30 năm ghi nhật ký ("viết văn để tỏ lòng yêu nước", khát khao sáng tác tác phẩm xứng tầm giải Nobel phản ánh tâm hồn Việt Nam).
3. Hành trình sáng tạo:
   • Giai đoạn trước 1945: Khẳng định tên tuổi với kịch Vũ Như Tô, tiểu thuyết Đêm hội Long Trì, An Tư.
   • Giai đoạn sau 1945: Gắn bó với hiện thực kháng chiến và kiến thiết đất nước qua kịch Bắc Sơn, Những người ở lại, ký sự, truyện thiếu nhi và tiểu thuyết Sống mãi với Thủ đô.
4. Quan niệm nghệ thuật:
   • Quan niệm về thiên chức cao cả của người nghệ sĩ: Mượn văn chương để phụng sự non sông, đánh thức lòng yêu nước và ý thức lịch sử dân tộc.
   • Quan niệm về văn chương và tiêu chuẩn cái đẹp: Cái đẹp gắn liền với sự chân thật, hướng thiện và hòa quyện với quyền lợi của nhân dân.
   • Quan niệm về đặc trưng của thơ và tiểu thuyết lịch sử: Tôn trọng sự thật lịch sử nhưng phải thăng hoa bằng cảm xúc và tưởng tượng nghệ thuật.

Chương 3: Nét tinh tế, tài hoa của Nguyễn Huy Tưởng trong khám phá đời sống lịch sử - văn hóa

Chương 3 đi sâu vào thế giới nội dung thẩm mĩ – hạt nhân phong cách của Nguyễn Huy Tưởng:

1. Vùng hiện thực thẩm mĩ đặc sắc:
   • Cảm thức về truyền thống lịch sử dân tộc: Hướng về những thời kỳ quật khởi, những trang sử chống ngoại xâm oanh liệt của cha ông từ thời An Dương Vương, nhà Trần đến phong trào Tây Sơn.
   • Cảm thức về âm hưởng hào hùng của chiến tranh cách mạng: Tái hiện không khí sục sôi của khởi nghĩa Bắc Sơn, cuộc chiến đấu 60 ngày đêm bảo vệ Thủ đô năm 1946 và chiến dịch biên giới.
   • Cảm thức về vẻ đẹp Thăng Long - Hà Nội: Khắc họa chiều sâu văn hiến, nét thanh lịch, hào hoa của đất kinh kỳ qua các thời kỳ lịch sử chuyển biến.
2. Các kiểu nhân vật tiêu biểu:
   • Kiểu nhân vật quân vương, tướng sĩ: Những nhân vật mang vóc dáng sử thi, gánh vác sứ mệnh quốc gia đại sự (Trần Hưng Đạo, Trần Quốc Toản, Quang Trung...).
   • Kiểu nhân vật kẻ sĩ Thăng Long: Những trí thức giàu lòng tự trọng, tha thiết với cái đẹp và văn hóa dân tộc nhưng mang nhiều trăn trở thời thế (Vũ Như Tô, các nhân vật trong Sống mãi với Thủ đô).
   • Kiểu nhân vật người phụ nữ: Những người phụ nữ giàu đức hy sinh, đoan trang, kiên trinh và chịu nhiều bi kịch lịch sử (An Tư công chúa, Đan Thiềm...).

Chương 4: Những sáng tạo độc đáo của Nguyễn Huy Tưởng trong phương thức biểu hiện

Chương 4 khảo sát các phương tiện thi pháp và kỹ thuật biểu đạt nghệ thuật:

1. Nghệ thuật hư cấu đề tài lịch sử: Kết hợp nhuần nhuyễn giữa "sử tính" (sự thật lịch sử) và "văn tính" (tưởng tượng nghệ thuật); làm sống lại không khí thời đại thông qua các chi tiết đời thường và chiều sâu tâm lý nhân vật.
2. Dấu ấn sáng tạo trong sử dụng ngôn từ: Lựa chọn từ ngữ trang trọng, cổ kính, giàu chất tạo hình và nhạc điệu; phục chế lời ăn tiếng nói phù hợp với từng giai tầng và bối cảnh lịch sử.
3. Âm hưởng và giọng điệu: Giọng điệu chủ đạo là ngợi ca sử thi hùng tráng hòa quyện với chất trữ tình đôn hậu, trầm tĩnh, sâu lắng.
4. Kết hợp kết cấu cổ điển và hiện đại: Vận dụng lối kết cấu kịch tính phương Tây kết hợp với lối kết cấu theo dòng biên niên và cảm thức văn hóa truyền thống phương Đông.
5. Không gian và thời gian nghệ thuật: Xây dựng không gian mang đậm màu sắc văn hóa - lịch sử (kinh thành, chiến lũy, đền đài) và thời gian lịch sử được rọi chiếu qua tâm thức hiện đại.

---

Kết quả và những đóng góp mới

Dựa trên công bố của luận án, các đóng góp mới bao gồm:

1. Về mặt lý luận: Cung cấp cái nhìn hệ thống về việc ứng dụng lý thuyết phong cách học vào khảo sát toàn diện một hiện tượng văn học cụ thể; chứng minh phong cách là sự thống nhất hữu cơ giữa thế giới quan, cảm quan lịch sử và hệ thống thi pháp biểu hiện.
2. Về mặt thực tiễn:
   • Là công trình đầu tiên nghiên cứu toàn diện và có hệ thống sáng tác của Nguyễn Huy Tưởng dưới góc độ lý thuyết phong cách nghệ thuật.
   • Định vị và khẳng định vững chắc danh vị của Nguyễn Huy Tưởng như một "nhà chép sử bằng văn chương" và "nhà văn của Hà Nội" với đóng góp nền tảng cho dòng văn học đề tài lịch sử và kịch bản văn học Việt Nam hiện đại.
   • Làm rõ quá trình chuyển biến tư tưởng và nghệ thuật của lớp nhà văn tiền chiến khi đi theo con đường cách mạng vô sản.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Luận án giới hạn phạm vi khảo sát chuyên sâu vào 4 mảng thể loại chính (tiểu thuyết, kịch, truyện thiếu nhi và nhật ký), chưa thể bao quát toàn bộ các bài viết báo chí ngắn hoặc các tài liệu hành chính văn nghệ trong giai đoạn ông làm công tác quản lý.
• Hướng nghiên cứu tiếp:
  • Mở rộng nghiên cứu đối sánh phong cách Nguyễn Huy Tưởng với các cây bút cùng thế hệ như Nguyễn Tuân, Nam Cao, Tô Hoài để nhận diện rõ nét hơn diện mạo phong cách thời đại 1930 – 1945 và 1945 – 1960.
  • Khảo sát sâu hơn về sự tiếp nhận và dịch thuật các tác phẩm của Nguyễn Huy Tưởng tại các quốc gia trong khu vực Đông Á.

---

Giá trị tham khảo

Luận án là tài liệu tham khảo có giá trị học thuật đối với:

• Nghiên cứu sinh, học viên cao học, sinh viên ngành Lý luận văn học, Văn học Việt Nam và Sư phạm Ngữ văn trong việc tiếp cận phương pháp phê bình phong cách học.
• Giảng viên và giáo viên khi biên soạn giáo trình, bài giảng về tác gia Nguyễn Huy Tưởng và các tác phẩm trong chương trình giáo dục phổ thông/đại học (Vũ Như Tô, Bắc Sơn, Lá cờ thêu sáu chữ vàng).
• Các nhà nghiên cứu lịch sử văn hóa quân sự, văn hóa Thăng Long - Hà Nội khi tìm hiểu sự tương tác giữa tư liệu lịch sử và sáng tạo nghệ thuật.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Luận án khảo sát phong cách nghệ thuật Nguyễn Huy Tưởng qua những thể loại cụ thể nào?
Luận án tập trung vào 4 thể loại chính:

• Tiểu thuyết (Đêm hội Long Trì, An Tư, Sống mãi với Thủ đô).
• Kịch (Vũ Như Tô, Bắc Sơn, Những người ở lại, kịch bản phim Lũy hoa).
• Truyện thiếu nhi (Lá cờ thêu sáu chữ vàng, Tìm mẹ, An Dương Vương xây thành Ốc, Kể chuyện Quang Trung).
• Toàn bộ các tập Nhật ký của nhà văn trong 30 năm (1930 – 1960).

2. Hai bình diện cơ bản được luận án sử dụng để nhận diện phong cách tác giả là gì?

• Bình diện thứ nhất: Thế giới quan, tư tưởng, quan niệm nghệ thuật và cách cảm thụ khám phá đời sống (vùng hiện thực thẩm mĩ, hình tượng nhân vật).
• Bình diện thứ hai: Phương thức biểu hiện nghệ thuật (bút pháp hư cấu, tổ chức kết cấu, ngôn từ, âm hưởng, giọng điệu, không gian và thời gian nghệ thuật).

3. Đâu là những nhân tố tiểu sử quan trọng ảnh hưởng đến cảm quan sáng tác của Nguyễn Huy Tưởng?

• Truyền thống gia đình nhà nho nghèo yêu nước, đức hy sinh của người mẹ (bút danh Điều Tử), tấm gương khảng khái của người cha và những câu chuyện lịch sử từ người bác, người anh.
• Quê hương làng Dục Tú, huyện Đông Anh nằm cạnh kinh thành Cổ Loa – cái nôi lịch sử Kinh Bắc.
• Hoạt động cách mạng sớm: tham gia Văn hóa Cứu quốc (1943), đại biểu Quốc hội khóa I, gắn bó sâu nặng với Thủ đô Hà Nội.

4. Dữ liệu tiếp nhận tác phẩm của Nguyễn Huy Tưởng tại Trung Quốc được luận án ghi nhận như thế nào?
Theo khảo sát của dịch giả Vũ Phong Tạo dẫn trong luận án, có 6 tác phẩm được dịch sang tiếng Trung (Tìm mẹ, Truyện anh Lục, Bốn năm sau, Thằng Quấy, Lá cờ thêu sáu chữ vàng, Ký sự Cao Lạng). Tác giả được đưa vào Trung Quốc đại Bách khoa toàn thư, giáo trình đại học và là đối tượng nghiên cứu trong luận văn thạc sĩ năm 2005 tại Đại học Sư phạm Hoa Đông.

---

Kết luận

Luận án tiến sĩ "Phong cách nghệ thuật Nguyễn Huy Tưởng" của tác giả Nguyễn Huy Phòng là công trình nghiên cứu hệ thống và chuyên sâu về một trong những tác gia lớn của văn học Việt Nam hiện đại dưới góc nhìn lý thuyết phong cách. Công trình đã làm sáng tỏ sự hòa quyện giữa cảm quan lịch sử dân tộc, âm hưởng sử thi lãng mạn và bút pháp nghệ thuật tài hoa, đôn hậu trong sáng tác của Nguyễn Huy Tưởng. Kết quả nghiên cứu khẳng định vị thế của ông như một nhà văn của đề tài lịch sử và văn hóa Hà Nội, đồng thời cung cấp nguồn tư liệu học thuật quan trọng cho việc nghiên cứu và giảng dạy văn học dân tộc thế kỷ XX.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU 1. Một số vấn đề về phong cách và phong cách cá nhân nhà văn Phong cách học là khoa học nghiên cứu văn chương, một loại hình lý thuyết phê bình ra đời sớm và đạt được nhiều thành tựu trong việc chỉ ra nét độc đáo, riêng biệt và dấu ấn sáng tạo của người nghệ sĩ đối với sự phát triển của văn chương dân tộc. Tuy nhiên cho đến nay những vấn đề về phong cách vẫn còn tồn tại nhiều ý kiến, quan điểm khác nhau như: cách quan niệm về nội hàm khái niệm phong cách; các bình diện, tiêu chí phê bình theo phong cách học; sự phân định ranh giới giữa phong cách với thi pháp; phong cách học chỉ bao gồm hình thức hay cả phương diện nội dung tác phẩm? liệu có thể xác định được phong cách chung của cả thời đại văn học?… Đó là những vấn đề đến nay vẫn còn gây nhiều tranh cãi. Vì thế việc xác lập hệ thống khái niệm công cụ với các tiêu chí, bình diện cụ thể là cần thiết để việc nghiên cứu, phê bình văn học theo phong cách đạt hiệu quả.

Trong tiểu mục này, luận án sẽ tổng hợp một số ý kiến, quan điểm của các nhà nghiên cứu, phê bình trong và ngoài nước về lý thuyết phong cách, đặc biệt đi sâu tìm hiểu vấn đề phong cách cá nhân nhà văn làm cơ sở lý luận triển khai việc tìm hiểu phong cách nghệ thuật Nguyễn Huy Tưởng. Một số quan niệm về phong cách Thuật ngữ Stylos (Hy Lạp), Stylus (La Mã), Style (Pháp) có nghĩa là phong cách ra đời sớm nhất ở Hy Lạp - La Mã cổ đại với nghĩa ban đầu chỉ nét chữ, bút pháp, rộng hơn là chỉ tình yêu ngôn ngữ, nghệ thuật dùng từ. Với nét nghĩa ban đầu, phong cách được sử dụng chủ yếu trong lĩnh vực ngôn ngữ, điều này được thể hiện rất sớm trong các công trình Thi pháp học, Tu từ học của Aristote, Các quy luật của Xixeron (Marcus Tullius Cicero, 106-43 TCN). Sang thời cận đại, khái niệm phong cách không chỉ được hiểu và vận dụng trong phạm vi hẹp của ngôn ngữ học mà nội hàm khái niệm đã được mở rộng.

Phong cách được coi là đặc trưng nghệ thuật của nghệ thuật, một phạm trù thẩm mĩ, một hệ thống nghệ thuật biểu hiện hình thức của tác phẩm. "Phong cách là một phương hướng riêng biệt trong nghệ thuật hình thành ở 6 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] thời đại nào đó và là một hệ thống xác định của các dấu hiệu nghệ thuật tư tưởng" [103, tr. Cùng với sự phát triển của các khuynh hướng nghiên cứu, phê bình và thực tiễn sáng tác nghệ thuật, tới thời hiện đại, phong cách được coi là một phạm trù thẩm mĩ, một hiện tượng văn học nghệ thuật bao gồm trong đó tất cả sự đa dạng và phức tạp của nó. Phong cách được nghiên cứu trong mối tương quan với tư tưởng của nhà văn, với thời đại.

Bàn về khái niệm, thuật ngữ phong cách có nhiều ý kiến, quan điểm khác nhau được đưa ra nhằm xác định nội hàm, phạm vi, đặc trưng của lĩnh vực nghiên cứu. Nhưng càng nghiên cứu, các nhà khoa học lại càng nhận ra sự đa dạng, phức tạp của đối tượng. Dolezel, nhà lý luận ngữ văn của Đại học Toronto, thuật ngữ phong cách là một khái niệm siêu ngôn ngữ của lý thuyết văn chương. Nó chỉ là một khái niệm vay mượn từ ngôn ngữ học, do các nhà ngôn ngữ cố ý đề cao, lợi dụng nó để nhấn mạnh tầm quan trọng của ngữ học trong nghiên cứu và phê bình văn chương.