Chương 1 giới thiệu lý do chọn đề tài, các vấn đề đang tồn tại trong thực tế cần được phân tích thông qua nghiên cứu khoa học chuyên sâu. Bên cạnh đó, tác giả cũng thể hiện mục tiêu, đối tượng, phương pháp và ý nghĩa của nghiên cứu nhằm định hướng các bước tiếp theo trong quá trình nghiên cứu. Ngoài ra, chương này còn giúp người đọc có một cái nhìn tổng quan về đề tài nghiên cứu để dễ dàng theo dõi các chương tiếp theo. TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 10 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU 2.1 Các lý thuyết có liên quan về lãnh đạo tạo sự thay đổi (LĐTSTĐ) 2.1 Khái niệm lãnh đạo Sự thành công của một tổ chức được kỳ vọng ở những người lãnh đạo và các nhân viên tích cực, chăm chỉ làm việc và trung thành.
Việc quản lý nhân viên phụ thuộc phần lớn vào chất lượng lãnh đạo (Bushra và cộng sự, 2011). Những nhà lãnh đạo luôn sẵn sàng dẫn dắt để thực hiện các mục tiêu cụ thể của tổ chức, do đó, đòi hỏi họ sự cân bằng giữa các mục tiêu chung của tổ chức và nhu cầu cá nhân (Jung và cộng sự, 2010). Lãnh đạo tạo ra sự gắn kết trong công việc cho mọi người (Shibru và Darshan, 2011), và các tổ chức hiện nay đã quan tâm nhiều hơn đến sự hiểu biết, phát triển và cải thiện tiềm năng của nhà lãnh đạo (Bushra và cộng sự, 2011). Lãnh đạo là một quá trình mà một người điều hành có thể chỉ đạo, hướng dẫn, ảnh hưởng đến hành vi và công việc của người khác nhằm hướng đến các mục tiêu cụ thể trong những tình huống nhất định, có thể tạo động lực để cấp dưới làm việc với sự tự tin và nhiệt tình.
Có rất nhiều nhà nghiên cứu đã đưa ra định nghĩa khác nhau về lãnh đạo: Theo Koudri (1999): lãnh đạo là có khả năng đối phó với sự thay đổi, tập trung vào dài hạn và tổng thể, vượt ra khỏi vùng an toàn và chấp nhận rủi ro, họ cũng luôn đề cao giá trị đạo đức con người. Theo Adair (2002): lãnh đạo là người có khả năng thuyết phục người khác hướng đến một mục tiêu đã xác định và gắn kết một nhóm với nhau để cải thiện kết quả công việc. Boal và Hooijberg (2009): lãnh đạo là một quá trình giúp nhóm và cá nhân thiết lập những mục tiêu hiệu quả. Redmond và cộng sự (2010): lãnh đạo là quá trình đào tạo và tác động đến các hoạt động của nhóm và các thành viên trong tổ chức.
Shirzad-Kebria và Shabani-Zanganeh (2011): mô tả lãnh đạo là sự tác động đến người khác để họ thực hiện nhiệm vụ một cách tự nguyện. TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 11 Các định nghĩa nêu trên cho thấy có những điểm tương đồng về khái niệm lãnh đạo, đây là quá trình người lãnh đạo đào tạo, ảnh hưởng đến người đi theo để họ tự nguyện thực hiện nhiệm vụ nhằm đạt được mục tiêu, sứ mạng của của tổ chức; và đây cũng là quan điểm của tác giả trong nghiên cứu này. Tác giả không xem lãnh đạo lúc nào cũng là người đứng đầu tổ chức mà là bất kỳ người quản lý nào có thể gây ảnh hưởng đến quan điểm và hành vi của người đi theo, để họ tự nguyện hướng đến cùng một nhiệm vụ, mục tiêu của tổ chức, góp phần nâng cao kết quả công việc và giúp tổ chức phát triển.2 Lý thuyết về LĐTSTĐ LĐTSTĐ là một trong những lý thuyết phổ biến nhất trong lĩnh vực lãnh đạo mà theo Bruch và Walter (2007) cho rằng đây là một chủ đề quan trọng. Hơn nữa, LĐTSTĐ còn có liên quan chặt chẽ tới một số kết quả cá nhân có tầm quan trọng đối với tổ chức như sự sáng tạo, sự hài lòng, kết quả công việc, cam kết với tổ chức, hành vi công dân tổ chức (Cheung và Wong, 2011; Omar và Hussin, 2013).
Burns (1978) đã hình thành khái niệm về LĐTSTĐ, lần lượt sau đó là các công trình của Bass (1985) và cộng sự, cũng như các nhà nghiên cứu khác. Đó là một hình thức lãnh đạo trong đó các mối quan hệ được tổ chức xung quanh một mục đích chung của tập thể theo cách thay đổi, thúc đẩy, tăng cường việc thực hiện nhiệm vụ và nguyện vọng của nhân viên (Burns, 1978). Các nhà lãnh đạo tạo sự thay đổi thúc đẩy nhân viên làm việc nhiều giờ hơn và sản xuất nhiều hơn dự kiến (Bass, 1985). Họ hướng dẫn nhân viên trong mọi tình huống, giúp nhân viên bất cứ khi nào cần, cung cấp kiến thức, trau dồi kỹ năng và đối xử bình đẳng với nhau (Bass, 1985; Hall và cộng sự, 2008).
Trong lý thuyết của Burns (1978) và quan niệm của Bass (1985), LĐTSTĐ thường dẫn đến sự thay đổi mục tiêu và nhu cầu, làm tăng mức độ nhận thức của người đi theo, bằng cách mở rộng và nâng cao nhu cầu của họ và khuyến khích họ vượt lên lợi ích của bản thân. Ngoài ra, có rất nhiều định nghĩa về LĐTSTĐ qua các năm: TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 12 - Limsila và Ogunlana (2008) định nghĩa lãnh đạo tạo sự thay đổi khuyến khích nhân viên vượt lên trên những điều họ mong đợi bằng cách truyền cảm hứng giúp họ nâng cao năng lực và kỹ năng giải quyết vấn đề một cách sáng tạo. - Fitzgerald and Schutte (2010, trang 495) phát biểu rằng “đây là một phong cách lãnh đạo tạo động lực bao gồm việc đưa ra tầm nhìn tổ chức rõ ràng và truyền cảm hứng cho nhân viên để hướng tới tầm nhìn này thông qua việc thiết lập kết nối với nhân viên, hiểu nhu cầu và giúp nhân viên phát huy khả năng của họ, góp phần mang lại kết quả tốt cho tổ chức”. - Theo Rao (2014) thì LĐTSTĐ là một quá trình phát triển con người, từ đó phát triển tổ chức bằng việc đạt được các mục tiêu quan trọng đã xác định và kết quả phi thường.
- Saeed và cộng sự (2014) cho rằng kiểu phong cách này quan tâm nhiều hơn đến nhu cầu tương lai hơn là các vấn đề ngắn hạn và cơ hội mà tổ chức phải đối mặt, thay vì xem các yếu tố bên trong và bên ngoài nội bộ là rời rạc, họ xem chúng trong một quan điểm toàn diện. * Thuyết lãnh đạo tạo sự thay đổi James MacGregor Burns (1978) lần đầu tiên đưa ra khái niệm LĐTSTĐ trong nghiên cứu mô tả của mình. Theo Burns, LĐTSTĐ là một quá trình trong đó "các nhà lãnh đạo và những người theo sau giúp nhau tiến lên một cấp độ cao hơn về tinh thần và động lực". Theo Burns, cách tiếp cận LĐTSTĐ tạo ra sự thay đổi đáng kể trong cuộc sống của nhân viên và các tổ chức.
Nó thiết kế lại nhận thức và giá trị, thay đổi kỳ vọng và nguyện vọng của nhân viên, nó không dựa trên mối quan hệ "cho và nhận", mà dựa trên tính cách, đặc điểm và khả năng tạo ra sự thay đổi của người lãnh đạo thông qua một hình mẫu, nói lên một tầm nhìn đầy năng lượng và mục tiêu đầy thách thức. Các nhà lãnh đạo tạo sự thay đổi hấp dẫn theo nghĩa họ là một tấm gương đạo đức làm việc hướng tới lợi ích của nhóm, tổ chức và cộng đồng. Một nhà nghiên cứu khác, Bernard M. Bass (1985), đã mở rộng khái niệm của Burns (1978) bằng cách giải thích các cơ chế tâm lý làm nền tảng cho sự chuyển đổi.
Bass thêm vào các khái niệm ban đầu của Burns (1978) để giúp giải thích cách TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 13 tạo sự thay đổi và khả năng lãnh đạo có thể được đo lường, cũng như cách nó tác động đến động lực và kết quả của người theo sau. Mức độ mà một nhà lãnh đạo là người tạo sự thay đổi, được đo lường trước tiên, về tầm ảnh hưởng của họ đối với những người theo sau. Người theo sau cảm thấy tin tưởng, ngưỡng mộ, trung thành và tôn trọng lãnh đạo vì những phẩm chất của việc tạo sự thay đổi, họ sẵn sàng làm việc chăm chỉ hơn dự kiến ban đầu. Những kết quả này xảy ra bởi vì nhà lãnh đạo tạo sự thay đổi cung cấp cho những người theo sau một cái gì đó nhiều hơn là chỉ làm việc để đạt được lợi ích bản thân; họ cung cấp cho những người theo sau một nhiệm vụ bằng việc truyền cảm hứng và tầm nhìn được xác định.
Nhà lãnh đạo tạo sự thay đổi thúc đẩy những người theo sau thông qua sự hấp dẫn bằng phẩm chất và hành vi ảnh hưởng (trước đây gọi là uy tín), kích thích trí tuệ và quan tâm đến từng cá nhân. Ngoài ra, nhà lãnh đạo khuyến khích những người theo sau đưa ra những cách mới và độc đáo để thay đổi hiện trạng và tạo điều kiện hỗ trợ họ đạt được thành công. Các nhà lãnh đạo tạo sự thay đổi tạo ra động lực và nâng cao đạo đức của cả người đi theo và chính họ (House và Shamir, 1993). Họ tương tác với những người đi theo dựa trên các giá trị, niềm tin và mục tiêu chung, điều này tác động đến kết quả đạt được.
Theo Bass (1994), nhà lãnh đạo tạo sự thay đổi, cố gắng thúc đẩy những người đi theo sắp xếp lại nhu cầu của họ bằng cách vượt qua lợi ích cá nhân và phấn đấu cho nhu cầu ở mức cao hơn. Lý thuyết này phù hợp với lý thuyết nhu cầu cao hơn của Maslow (1954). LĐTSTĐ là một quá trình thay đổi và tiếp cận mục tiêu dựa trên niềm tin, giá trị và thái độ giúp khai sáng các nhà lãnh đạo ‟thực tế và có khả năng lãnh đạo tạo sự thay đổi”. Các nghiên cứu cho thấy những người đi theo và lãnh đạo thường vì lợi ích của tập thể thay vì lợi ích cá nhân.
Nhà lãnh đạo được yêu cầu tập trung vào nhu cầu của người đi theo để mọi người đều có thể trở thành một nhà lãnh đạo bằng cách trao quyền và tạo động lực (House và Aditya, 1997). Các nhà lãnh đạo tạo sự thay đổi được xem xét bởi khả năng xác định nhu cầu thay đổi, đạt được thỏa thuận và cam kết của người khác, tạo ra một tầm nhìn định TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 14 hướng thay đổi. Phong cách lãnh đạo này giúp cấp dưới phát triển ý thức, đạo đức và kỹ năng bằng cách truyền đạt cho họ ý nghĩa của công việc và những thách thức. Những nhà lãnh đạo này tạo ra một diện mạo của sự thuyết phục và khuyến khích về tương lai.
Đây là những người có tầm nhìn xa trông rộng, luôn tìm cách thu hút người đi theo để giúp họ tốt hơn, hướng tới những nhu cầu và mục đích cao hơn (Burns và cộng sự, 2003).