Luận văn thạc sĩ về phát triển sản phẩm và dịch vụ thông tin thư viện tại Đại học Sư phạm Hà Nội

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu phát triển sản phẩm và dịch vụ thông tin thư viện tại Trung tâm Thông tin Thư viện Trường Đại học Sư phạm Hà Nội.

• Tác giả: Vũ Huy Thắng
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Huy Chương
• Trường học: Đại học Sư phạm Hà Nội
• Chuyên ngành: Khoa học Thông tin - Thư viện
• Đề tài: Nghiên cứu phát triển sản phẩm và dịch vụ thông tin thư viện tại Đại học Sư phạm Hà Nội
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2009
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN CỦA TRƯỜNG VÀ TRUNG TÂM THÔNG TIN - THƯ VIỆN
• 1.1. Quá trình phát triển của Trường
• 1.2. Cơ cấu, tổ chức và chức năng, nhiệm vụ của Trung tâm Thông tin - Thư viện Trường ĐHSP Hà Nội
• 1.2.1. Cơ cấu, tổ chức
• 1.2.2. Chức năng, nhiệm vụ
• 1.2.3. Đối tượng phục vụ và nguồn lực thông tin
• 1.2.3.1. Đối tượng phục vụ
• 1.2.3.2. Nguồn lực thông tin
• 2. CHƯƠNG 2: CÔNG TÁC XÂY DỰNG VÀ PHÁT TRIỂN CÁC SẢN PHẨM VÀ DỊCH VỤ THÔNG TIN - THƯ VIỆN TẠI TRUNG TÂM THÔNG TIN - THƯ VIỆN ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI
• 2.1. Vai trò của các Sản phẩm và Dịch vụ Thông tin - Thư viện
• 2.2. Các Sản phẩm Thông tin - Thư viện của Trung tâm TT-TV Trường ĐHSP Hà Nội
• 2.2.1. Các Sản phẩm TT-TV truyền thống
• 2.2.2. Các Sản phẩm TT-TV hiện đại
• 2.3. Các Dịch vụ của Trung tâm TT-TV Trường ĐHSP Hà Nội
• 2.3.1. Các Dịch vụ truyền thống
• 2.3.2. Các Dịch vụ hiện đại
• 2.3.3. Các dịch vụ khác
• 2.4. Những đánh giá và nhận xét chung
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN VÀ PHỔ BIẾN SẢN PHẨM VÀ DỊCH VỤ THÔNG TIN - THƯ VIỆN TẠI TRUNG TÂM THÔNG TIN - THƯ VIỆN ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI
• 3.1. Khả năng phát triển các loại hình Sản phẩm và Dịch vụ
• 3.1.1. Phát triển Sản phẩm
• 3.1.2. Phát triển Dịch vụ
• 3.2. Một số giải pháp
• KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Giới thiệu về Đại học Sư phạm Hà Nội và Trung tâm Thông tin Thư viện

Đại học Sư phạm Hà Nội là một trong những cơ sở giáo dục đại học hàng đầu tại Việt Nam, được thành lập vào năm 1951. Trường không chỉ đóng vai trò quan trọng trong việc đào tạo giáo viên mà còn là trung tâm nghiên cứu khoa học. Trung tâm Thông tin - Thư viện của trường có nhiệm vụ cung cấp tài nguyên thông tin cho sinh viên và giảng viên, hỗ trợ quá trình học tập và nghiên cứu. Phát triển sản phẩm và dịch vụ thông tin tại đây là một phần không thể thiếu trong việc nâng cao chất lượng giáo dục. Theo đó, việc xây dựng và phát triển các sản phẩm và dịch vụ thông tin thư viện là cần thiết để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của người dùng tin.

1.1. Quá trình phát triển của Trường

Trường Đại học Sư phạm Hà Nội đã trải qua nhiều giai đoạn phát triển quan trọng. Từ khi thành lập, trường đã không ngừng mở rộng quy mô và nâng cao chất lượng đào tạo. Đặc biệt, trong giai đoạn đổi mới, trường đã chú trọng đến việc ứng dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy và nghiên cứu. Điều này không chỉ giúp nâng cao chất lượng giáo dục mà còn tạo ra nhiều sản phẩm thông tin phong phú, phục vụ cho nhu cầu học tập và nghiên cứu của sinh viên và giảng viên.

1.2. Chức năng và nhiệm vụ của Trung tâm Thông tin Thư viện

Trung tâm Thông tin - Thư viện có chức năng cung cấp tài nguyên thông tin, hỗ trợ nghiên cứu và học tập cho sinh viên và giảng viên. Nhiệm vụ của trung tâm bao gồm tổ chức, quản lý và phát triển các dịch vụ thư viện hiện đại. Trung tâm cũng chú trọng đến việc phát triển nguồn lực thông tin, nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng của người dùng tin. Việc phát triển các sản phẩm và dịch vụ thông tin thư viện tại đây không chỉ giúp nâng cao chất lượng phục vụ mà còn khẳng định vai trò của trung tâm trong hệ thống giáo dục.

II. Công tác xây dựng và phát triển sản phẩm và dịch vụ thông tin thư viện

Công tác xây dựng và phát triển các sản phẩm và dịch vụ thông tin - thư viện tại Trung tâm Thông tin - Thư viện Đại học Sư phạm Hà Nội là một nhiệm vụ quan trọng. Các sản phẩm thông tin truyền thống như sách, tài liệu tham khảo vẫn giữ vai trò chủ đạo, nhưng cần được kết hợp với các sản phẩm hiện đại như cơ sở dữ liệu điện tử và dịch vụ trực tuyến. Việc này không chỉ giúp nâng cao khả năng tiếp cận thông tin mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho người dùng trong việc tìm kiếm và sử dụng tài nguyên. Đổi mới dịch vụ là một trong những giải pháp quan trọng để nâng cao chất lượng phục vụ.

2.1. Các sản phẩm thông tin thư viện truyền thống

Các sản phẩm thông tin - thư viện truyền thống bao gồm sách, tạp chí, và tài liệu tham khảo. Những sản phẩm này vẫn đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp thông tin cho người dùng. Tuy nhiên, cần có sự đổi mới trong cách thức tổ chức và quản lý để nâng cao hiệu quả sử dụng. Việc số hóa tài liệu và phát triển các dịch vụ trực tuyến sẽ giúp người dùng dễ dàng tiếp cận thông tin hơn. Điều này không chỉ nâng cao chất lượng dịch vụ mà còn thể hiện sự phát triển của hệ thống thông tin thư viện.

2.2. Các dịch vụ thông tin thư viện hiện đại

Các dịch vụ thông tin - thư viện hiện đại bao gồm dịch vụ tra cứu trực tuyến, dịch vụ mượn sách qua mạng, và các dịch vụ hỗ trợ nghiên cứu. Những dịch vụ này không chỉ giúp tiết kiệm thời gian cho người dùng mà còn nâng cao khả năng tiếp cận thông tin. Việc phát triển các dịch vụ này cần được thực hiện đồng bộ với việc nâng cấp cơ sở hạ tầng công nghệ thông tin. Điều này sẽ tạo ra một môi trường học tập và nghiên cứu thuận lợi, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của người dùng tin.

III. Giải pháp phát triển và phổ biến sản phẩm và dịch vụ thông tin thư viện

Để phát triển và phổ biến các sản phẩm và dịch vụ thông tin - thư viện tại Trung tâm Thông tin - Thư viện Đại học Sư phạm Hà Nội, cần có những giải pháp cụ thể. Đầu tiên, cần tăng cường công tác nghiên cứu và khảo sát nhu cầu tin của người dùng. Thứ hai, việc xây dựng các chương trình đào tạo cho cán bộ thư viện về công nghệ thông tin và quản lý thư viện hiện đại là rất cần thiết. Cuối cùng, cần đẩy mạnh công tác truyền thông để người dùng biết đến các sản phẩm và dịch vụ mới. Những giải pháp này sẽ giúp nâng cao chất lượng phục vụ và đáp ứng tốt hơn nhu cầu của người dùng tin.

3.1. Nghiên cứu nhu cầu tin của người dùng

Nghiên cứu nhu cầu tin của người dùng là bước đầu tiên trong việc phát triển sản phẩm và dịch vụ thông tin. Việc khảo sát và phân tích nhu cầu sẽ giúp trung tâm hiểu rõ hơn về mong muốn và yêu cầu của người dùng. Từ đó, có thể điều chỉnh và phát triển các sản phẩm và dịch vụ phù hợp. Điều này không chỉ nâng cao sự hài lòng của người dùng mà còn tạo ra những sản phẩm có giá trị thực tiễn cao.

3.2. Đào tạo cán bộ thư viện

Đào tạo cán bộ thư viện về công nghệ thông tin và quản lý thư viện hiện đại là một trong những giải pháp quan trọng. Cán bộ thư viện cần được trang bị kiến thức và kỹ năng cần thiết để có thể đáp ứng tốt nhất nhu cầu của người dùng. Việc này không chỉ giúp nâng cao chất lượng dịch vụ mà còn tạo ra một đội ngũ cán bộ chuyên nghiệp, sẵn sàng hỗ trợ người dùng trong quá trình tìm kiếm và sử dụng thông tin.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh phát triển mạnh mẽ của khoa học công nghệ và nền kinh tế tri thức, hoạt động thông tin - thư viện không còn đơn thuần là lưu trữ và bảo quản tài liệu mà đã mở rộng sang nhiều khâu xử lý, tiếp nhận và phổ biến thông tin một cách nhanh chóng, chính xác. Trung tâm Thông tin - Thư viện Đại học Sư phạm Hà Nội (ĐHSPHN) là một đơn vị trọng điểm, phục vụ đào tạo và nghiên cứu khoa học trong lĩnh vực sư phạm với hơn 50 năm phát triển. Trung tâm hiện quản lý gần 150.000 tên tài liệu, trong đó có hơn 90.000 đầu sách tiếng Việt, 10.000 đầu sách tiếng Nga và gần 28.000 đầu sách các thứ tiếng khác, cùng với hàng trăm loại báo, tạp chí và luận án, luận văn. Mỗi năm, trung tâm bổ sung khoảng 4.000-5.000 bản sách và hơn 200 loại báo, tạp chí trong và ngoài nước.

Nghiên cứu tập trung đánh giá thực trạng hệ thống sản phẩm và dịch vụ thông tin - thư viện (SP&DV TT-TV) tại Trung tâm, nhằm nhận định chất lượng, xu hướng phát triển và đề xuất giải pháp tối ưu hóa, hiện đại hóa các SP&DV để phục vụ tốt hơn nhu cầu của bạn đọc, đặc biệt là sinh viên và cán bộ giảng dạy. Phạm vi nghiên cứu bao gồm khảo sát nhu cầu tin, phân tích cơ cấu tổ chức, nguồn lực thông tin và các sản phẩm dịch vụ hiện có trong giai đoạn 2006-2009. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc nâng cao hiệu quả phục vụ đào tạo, nghiên cứu khoa học và góp phần phát triển hệ thống thư viện đại học hiện đại, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục và hội nhập quốc tế.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin về vai trò thông tin trong phát triển xã hội, kết hợp với các văn kiện, chính sách của Đảng và Nhà nước về phát triển khoa học công nghệ và giáo dục. Các lý thuyết chuyên ngành thông tin - thư viện được vận dụng bao gồm:

• Lý thuyết quản lý thông tin: tập trung vào quá trình thu thập, xử lý, lưu trữ và phổ biến thông tin nhằm đáp ứng nhu cầu người dùng.
• Mô hình sản phẩm và dịch vụ thông tin - thư viện: phân loại các sản phẩm truyền thống và hiện đại, nhấn mạnh vai trò của công nghệ thông tin trong việc nâng cao chất lượng và đa dạng hóa dịch vụ.
• Khái niệm về nhu cầu tin và người dùng tin: nghiên cứu đặc điểm, hành vi và yêu cầu của bạn đọc trong môi trường đại học, đặc biệt là sinh viên, giảng viên và cán bộ nghiên cứu.

Các khái niệm chính được làm rõ gồm: sản phẩm thông tin - thư viện, dịch vụ thông tin - thư viện, cơ sở dữ liệu thư viện, mục lục truyền thống và mục lục điện tử (OPAC), bảng phân loại Dewey (DDC), và hệ thống quản trị thư viện tích hợp.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp tổng hợp đa dạng nhằm đảm bảo tính khách quan và toàn diện:

• Phương pháp nghiên cứu tài liệu: thu thập và phân tích các tài liệu truyền thống, tài liệu điện tử, các văn bản pháp luật, chính sách liên quan đến hoạt động thư viện và giáo dục đại học.
• Phương pháp điều tra khảo sát: sử dụng phiếu điều tra, phỏng vấn trực tiếp cán bộ thư viện và bạn đọc (sinh viên, giảng viên, học viên cao học) để thu thập dữ liệu về nhu cầu sử dụng SP&DV TT-TV.
• Phương pháp phân tích, so sánh, thống kê: xử lý số liệu thu thập được để đánh giá thực trạng, mức độ sử dụng và hiệu quả các sản phẩm dịch vụ.
• Phương pháp chuyên gia: lấy ý kiến từ các cán bộ quản lý, chuyên gia trong lĩnh vực thông tin - thư viện để đánh giá và đề xuất giải pháp.

Cỡ mẫu khảo sát gồm hơn 200 bạn đọc thuộc các nhóm sinh viên, cán bộ giảng dạy và học viên cao học, được chọn ngẫu nhiên tại Trung tâm trong giai đoạn 2007-2009. Phân tích dữ liệu được thực hiện bằng phần mềm thống kê cơ bản và đối chiếu với các báo cáo hoạt động của Trung tâm.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Thực trạng sản phẩm và dịch vụ thông tin - thư viện: Trung tâm hiện có hệ thống sản phẩm truyền thống như mục lục chữ cái, mục lục phân loại, thư mục thông báo sách mới, luận án, báo tạp chí và các dịch vụ mượn, tra cứu tài liệu. Đồng thời, Trung tâm đã triển khai các sản phẩm hiện đại như cơ sở dữ liệu thư mục điện tử, mục lục trực tuyến OPAC, dịch vụ đa phương tiện và truy cập Internet với hơn 100 máy tính hiện đại.

2. Mức độ sử dụng các sản phẩm dịch vụ: Khoảng 80% sinh viên sử dụng mục lục chữ cái, 95% sử dụng OPAC, trong khi cán bộ giảng dạy và học viên cao học có xu hướng sử dụng thư mục thông báo luận án, luận văn nhiều hơn (chiếm 40-70%). Bạn đọc ngoài trường chiếm tỷ lệ rất thấp (khoảng 2%) do hạn chế về quy trình mượn và tập trung tài liệu chủ yếu phục vụ đào tạo sư phạm.

3. Nguồn lực thông tin và cơ sở vật chất: Trung tâm có vốn tài liệu phong phú với gần 150.000 tên tài liệu, trong đó sách tiếng Việt chiếm 60%, tiếng Nga 6,66%, các thứ tiếng khác 18,57%. Mỗi năm bổ sung 4.000-5.000 bản sách và hơn 200 loại báo, tạp chí. Trang thiết bị hiện đại gồm 136 máy trạm, 5 máy photocopy, 14 máy in, 8 máy quét, 2 phòng Internet, 1 phòng đa phương tiện, góp phần nâng cao hiệu quả phục vụ.

4. Khó khăn và hạn chế: Trung tâm đang sử dụng song song hai bảng phân loại PTB và DDC, gây khó khăn cho cán bộ nghiệp vụ và người dùng trong việc tìm kiếm tài liệu. Việc phổ biến thư mục thông báo còn hạn chế, chưa có các thư mục chuyên đề sâu sát với nhu cầu người dùng. Ngoài ra, việc đa dạng hóa và hiện đại hóa sản phẩm dịch vụ còn chưa đạt mức tối ưu, đặc biệt trong việc phát triển các dịch vụ trực tuyến và tương tác.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của những hạn chế trên xuất phát từ đặc thù của Trung tâm là đơn vị thông tin - thư viện của trường đại học trọng điểm đầu ngành sư phạm, với nguồn lực tài liệu tập trung vào lĩnh vực giáo dục và khoa học xã hội. Việc sử dụng song song hai bảng phân loại phản ánh quá trình chuyển đổi và áp dụng công nghệ thông tin còn chậm, cần có lộ trình chuẩn hóa để nâng cao hiệu quả quản lý và phục vụ.

So sánh với các nghiên cứu tại các thư viện đại học khác trên địa bàn Hà Nội, Trung tâm ĐHSPHN có mức độ đầu tư trang thiết bị và nguồn lực thông tin tương đối cao, tuy nhiên việc ứng dụng công nghệ thông tin trong xây dựng sản phẩm dịch vụ hiện đại vẫn còn nhiều tiềm năng phát triển. Việc nâng cao nhận thức về vai trò của SP&DV TT-TV và tăng cường đào tạo cán bộ chuyên môn là yếu tố then chốt để thúc đẩy hiện đại hóa.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tỷ lệ sử dụng các loại mục lục và thư mục theo nhóm đối tượng bạn đọc, bảng thống kê nguồn lực tài liệu theo loại hình và ngôn ngữ, cũng như sơ đồ cơ cấu tổ chức và trang thiết bị hiện đại của Trung tâm.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Chuẩn hóa hệ thống phân loại tài liệu: Hành động chuyển đổi hoàn toàn sang bảng phân loại Dewey (DDC) trong vòng 2 năm, nhằm tạo sự đồng bộ, thuận tiện cho cán bộ nghiệp vụ và người dùng. Chủ thể thực hiện là Ban Giám đốc Trung tâm phối hợp với các phòng nghiệp vụ.

2. Đa dạng hóa sản phẩm và dịch vụ hiện đại: Phát triển các cơ sở dữ liệu chuyên đề, thư mục điện tử theo chủ đề sư phạm, tích hợp công cụ tìm kiếm nâng cao và dịch vụ tra cứu trực tuyến trong 1-2 năm tới. Đội ngũ tin học và nghiệp vụ phối hợp xây dựng và triển khai.

3. Tăng cường phổ biến và đào tạo sử dụng sản phẩm dịch vụ: Tổ chức các lớp tập huấn, hướng dẫn sử dụng OPAC, thư mục điện tử và các dịch vụ đa phương tiện cho sinh viên và cán bộ giảng dạy định kỳ hàng năm. Phòng đào tạo và tổ tin học chịu trách nhiệm.

4. Mở rộng hợp tác liên kết: Thiết lập mạng lưới trao đổi tài liệu và chia sẻ sản phẩm dịch vụ với các thư viện đại học trong và ngoài nước nhằm nâng cao nguồn lực thông tin và đa dạng hóa dịch vụ trong 3 năm tới. Ban Giám đốc và phòng quan hệ quốc tế chủ trì.

5. Nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ: Đầu tư đào tạo chuyên sâu về công nghệ thông tin, quản lý thư viện hiện đại và kỹ năng phục vụ người dùng cho cán bộ Trung tâm, đặc biệt là cán bộ trẻ, trong vòng 2 năm. Phòng tổ chức cán bộ phối hợp với các đơn vị đào tạo.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý thư viện đại học: Nhận diện các giải pháp hiện đại hóa sản phẩm và dịch vụ thông tin, áp dụng vào quản lý và phát triển thư viện trường mình.

2. Giảng viên và nghiên cứu sinh ngành Thông tin - Thư viện: Tìm hiểu về thực trạng, phương pháp nghiên cứu và các mô hình phát triển sản phẩm dịch vụ thông tin trong môi trường đại học.

3. Sinh viên ngành Sư phạm và các ngành liên quan: Nắm bắt nhu cầu và cách sử dụng các sản phẩm dịch vụ thư viện phục vụ học tập và nghiên cứu khoa học.

4. Nhà hoạch định chính sách giáo dục và công nghệ thông tin: Tham khảo các đề xuất phát triển hệ thống thông tin - thư viện hiện đại, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo và nghiên cứu trong các trường đại học.

Câu hỏi thường gặp

1. Sản phẩm thông tin - thư viện là gì?
   Sản phẩm thông tin - thư viện là kết quả của quá trình xử lý thông tin nhằm đáp ứng nhu cầu người dùng, bao gồm mục lục, thư mục, cơ sở dữ liệu và các tài liệu được biên soạn, tổ chức khoa học. Ví dụ, mục lục trực tuyến OPAC giúp người dùng tìm kiếm tài liệu nhanh chóng.

2. Tại sao cần đa dạng hóa sản phẩm và dịch vụ thư viện?
   Đa dạng hóa giúp đáp ứng nhu cầu ngày càng phong phú của người dùng, nâng cao hiệu quả khai thác thông tin và phù hợp với xu hướng công nghệ hiện đại. Ví dụ, dịch vụ đa phương tiện và truy cập Internet mở rộng khả năng tiếp cận thông tin.

3. Khó khăn lớn nhất trong việc hiện đại hóa thư viện là gì?
   Khó khăn chính là chuyển đổi hệ thống phân loại tài liệu, đào tạo cán bộ và đầu tư công nghệ phù hợp. Việc sử dụng song song hai bảng phân loại PTB và DDC gây khó khăn cho quản lý và người dùng.

4. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả sử dụng sản phẩm dịch vụ thư viện?
   Cần tổ chức đào tạo, phổ biến kiến thức sử dụng, cải tiến giao diện và tích hợp công nghệ tìm kiếm thông minh. Ví dụ, các lớp hướng dẫn sử dụng OPAC giúp sinh viên khai thác tài liệu hiệu quả hơn.

5. Vai trò của Trung tâm Thông tin - Thư viện ĐHSPHN trong đào tạo là gì?
   Trung tâm hỗ trợ cung cấp tài liệu, thông tin phục vụ đào tạo và nghiên cứu khoa học, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục sư phạm và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cho đất nước.

Kết luận

• Trung tâm Thông tin - Thư viện ĐHSP Hà Nội đã xây dựng được hệ thống sản phẩm và dịch vụ thông tin đa dạng, phục vụ hiệu quả nhu cầu đào tạo và nghiên cứu với gần 150.000 tên tài liệu và trang thiết bị hiện đại.
• Việc sử dụng song song hai bảng phân loại PTB và DDC là điểm hạn chế cần được chuẩn hóa để nâng cao hiệu quả quản lý và phục vụ.
• Nhu cầu sử dụng các sản phẩm dịch vụ hiện đại như OPAC, thư mục điện tử và dịch vụ đa phương tiện ngày càng tăng, đặc biệt trong sinh viên và học viên cao học.
• Đề xuất các giải pháp đa dạng hóa, hiện đại hóa sản phẩm dịch vụ, nâng cao năng lực cán bộ và mở rộng hợp tác liên kết nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển trong thời kỳ kinh tế tri thức.
• Tiếp tục triển khai nghiên cứu, đánh giá định kỳ và cập nhật công nghệ mới để Trung tâm trở thành mô hình thư viện đại học hiện đại, tiên tiến, phục vụ tốt nhất cho sự nghiệp giáo dục và đào tạo.

Ban Giám đốc Trung tâm cần xây dựng kế hoạch chuyển đổi phân loại, phát triển sản phẩm dịch vụ hiện đại và tổ chức đào tạo cán bộ trong vòng 1-2 năm tới. Các đơn vị liên quan được khuyến khích phối hợp chặt chẽ để thực hiện các đề xuất nhằm nâng cao chất lượng phục vụ bạn đọc.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẠI HỌC QUOC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN VŨ HUY THẮNG LUẬN VĂN THẠC SỸ KHOA HỌC THÔNG TIN - THƯ VIỆN Hà Nội — 2009 ĐẠI HỌC QUOC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN VŨ HUY THẮNG Chuyén nganh: Khoa hoc Thu vién Ma sé : 60 32 20 LUAN VAN THAC SY KHOA HOC THONG TIN - THU VIEN NGUOI HUONG DAN KHOA HOC: TS. Nguyén Huy Chuong Hà Nội — 2009 108. Đại học Sư phạm Hà Nội - Trường Đại học trọng điểm đầu ngành Sư phạm của cả nước. Quá trình phát triển của Trường ĐHSP Hà Nội và Trung tâm TT- TVTruong DHSP Hà Nội .1 Quá trình phát trién của Trường DHSP Hà Nội .2 Quá trình phát triển của Trung tâm TT-TV Trường ĐHSP |S EN (0) TS ST HH nh Thy nu 19 1.2 Cơ cấu, tổ chức và chức năng, nhiệm vụ của Trung tâm TT-TV Trường DHSP Hà NỘI.1 Cơ cấu, tổ ChỨC.2Chức năng, nhiệm VU .3Đói tượng phục vụ và nguồn lực thông tin.1Đối tượng phục VỤ.2 Nguồn lực thông tỉn.---cc << +25 +>csecesss¿ 28 Chương 2: Công tác xây dựng và phát triển các Sản phẩm và Dịch vụ Thông tin - Thư viện tại Trung tâm Thông tin — Thư viện Đại học Sư phạm Hà Nội .1Vai trò của các SP&DV Thông tin - Thư viện.2Các Sản phẩm Thông tin - Thư viện của Trung tâm TT-TV Trường ĐHSPHà Nội.

TQ QQ Q11 1111111111111 11111 1n 1n 1 1x11 ưyn 37 2.1 Các Sản phâm TT-TV truyền thống.2 Các Sản phâm TT-TV hiện đại .3 Các Dịch vụ của Trung tam TT-TV Trường DHSP Hà 2.1 Các Dịch vụ truyền thống.2 Các Dịch vụ hiện đại.3 Các dịch vụ khác.4Những đánh giá và nhận xét chung. Giải pháp phát triển và phố biến Sản phẩm va Dịch vụ Thông tin -Thư viện tại Trung tam Thông tin — Thư viện Đại hoc Sư phạm Hà Nội. QC nh kẻ 76 3.1 Khả năng phát triển các loại hình SP&DV .1 Phát triển Sản phẩm.2Phát triển Dịch vụ .2Một số giải pháp .-------cc S222 111132211111 xxx se 92 Kết luận.-- 2-52 s3 E3 EE221211112127111215 1111011121111 cee 101 - Tài liệu tham khảo - Phụ lục DANH MỤC CÁC CHU CAI VIET TAT BBK : Khung phon loai BBK CNTT : Công nghệ Thông tin CSDL, : Cơ sở dữ liệu CBNC : Cán bộ nghiên cứu DDC : Khung phân loại thập phân Dewey ĐHQGHN : Đại học Quốc gia Hà Nội ĐHSPHN : Đại học Sư phạm Hà Nội DKCB : Dang ky co biét ISBD : International Standard Bibliography Desciption LĐQL : Lãnh đạo quản lý LIBOL : Phan mềm quản trị thư viện tích hợp MLCC : Mục lục chữ cái MLCĐ : Mục lục chủ đề MLPL, : Mục lục phân loại NCKH : Nghiên cứu khoa học NCT : Nhu cầu tin NDT : Người dùng tin NLTT : Nguồn lực thông tin PVBĐ : Phục vụ bạn đọc SP&DV TT-TV : Sản phẩm và Dịch vụ Thông tin - Thư viện PHAN MO ĐẦU 1. Tinh cấp thiết của dé tài Hoạt động Thông tin - Thư viện ngày nay trong bối cảnh phát triển của khoa học công nghệ, thời đại của nền kinh tế tri thức thì không đơn thuần là các hoạt động lưu trữ và bảo quản thông tin, bảo quản tài liệu mà bao gồm nhiều khâu, nhiều công đoạn khác nhau nhằm mục đích tiếp nhận, và xử lý thông tin, phổ biến đến người dùng một cách tốt nhất, nhanh chóng và chính xác nhất.

Các sản phẩm và dịch vụ thông tin - thư viện ra đời là kết qua tất yêu của các hoạt động thông tin - thư viện, không chi là những công cụ hữu ích, những cách thức hiệu quả phục vụ người dùng tin có được thông tin mà còn thê hiện trình độ phát triển của một cơ quan thông tin - thư viện. SP&DV không ngừ ng được chú trọng cùng với sự phát triển của cơ quan thong tin - thư viện. Vai trò của SP&DV ngày càng quan trọng và có mối quan hệ chặt chẽ với toàn bộ các yêu tố cấu thành cơ quan thông tin - thư viện. Trường đại học là cái nôi đào tạo ra nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ cho công cuộc xây dựng và phát triển đất nước.

Những tri thức nền tảng, những tri thức khoa học công nghệ mới đều được cập nhật và trang bị đầy đủ cho các em sinh viên. Các cơ quan thông tin - thư viện nằm trong trường đại học đều mang những đặc thù riêng, phù hợp với những chuyên ngành đảo tạo của nhà trường. Mục đích cuối cùng là hỗ trợ một cách tốt nhất cho sự nghiệp giáo dục và đảo tạo con người với những đòi hỏi ngày càng khắt khe hơn. Từ rất nhiều các nguyên nhân đó cùng với điều kiện thực tế cho phép tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Nghiên cứu phát triển các Sản phẩm và Dịch vụ Thông tin - Th- viện tại Trung tâm Thông tin - Th- viện Tr- ờng Đại học S- phạm Hà Nội”.

Nhằm mục đích: Tìm hiểu thực trạng hệ thống các Sản phẩm và Dịch vụ Thông tin - Th- viện. Qua đó đánh giá, so sánh, nhận định chất l- ong va xu h- 6ng phát triển của các SP&DV TT-TV. D-a ra các kiến nghị, giải pháp cho khả năng tối -u hoá, hiện đại hoá các SP&DV TT-TV để phục vụ ng- ời dùng tin tại Trung tâm Thông tin - Th- viện Tr- ờng Đại học S- phạm Hà Nội ngày càng tốt hơn. Với đặc thù là cơ quan TT-TV của một trường đại học trọng điểm đầu ngành Sư phạm của cả nước.

Nơi dao tạo ra các thay, cô giáo giảng dạy nhiều chuyên ngành khác nhau trên cả nước và có lịch sử trên 50 năm xây dựng và trưởng thành. Các giải pháp và kiến nghị đưa ra để phát triển và phô biến các sản phẩm và dịch vu thông tin - thư viện là rất cần thiết. Nhằm mục dich đáp ứng tốt hơn nữa nhu cau của người dùng tin. Tình hình nghiên cứu Nghiên cứu về sản phẩm và dịch vụ Thông tm - Thư viện là một đề tài đã được nhiều tác giả lựa chọn nghiên cứu tại các cơ quan, đơn vị khác nhau trên cả nước.

Đã có nhiều giáo trình, bài báo trình bày về van dé này nhưng thực chất hoạt động Thông tin - Thư viện trong bối cảnh nước ta là một nước đang phát triển, trong quá trình hội nhập, có rất nhiều biến chuyền. Đặc biệt trong những năm qua các sản phẩm và dich vụ xuất hiện trong các cơ quan Thông tin - Thư viện ngày càng phong phú và đa dang. Nhưng làm sao dé đa dang hoá, hiện đại hoá các SP&DV, bắt kịp với sự phát triển chung của thế giới mà vẫn phù hợp với tình hình cụ thé của các cơ quan TT-TV trong nước là một vấn đề còn gặp nhiều khó khăn và thách thức. Đã có các dé tài nghiên cứu về SP&DV tại các cơ quan TT-TV khác như: Đề tài của tác giả Phạm Văn Hùng nghiên cứu về SP&DV tại Trung Tâm TT-TV Đại học Quốc gia Hà Nội, đề tài khoá luận tốt nghiệp của tác giả luận văn nghiên cứu về SP&DV của Thư viện Quân đội.

Một số các dé tài nghiên cứu về các khía cạnh có liên quan như: Nhu cầu tin, nguồn lực thông tin. tại Trung tâm TT-TV Đại hoc Sư phạm Hà Nội. Các công trình trên đây là các công trình nghiên cứu độc lập về từng cơ quan TT-TV cụ thể và riêng biệt. Luận văn này tác giả nghiên cứu về các SP&DV tại Trung tâm TT- TV Đại học Sư phạm Hà Nội.

Luận văn chú trọng đến khả năng phát triển, đa dạng hoá và hiện đại hoá các SP&DV TT-TV sao cho phù hợp với tính chất của một Trung tâm TT-TV đầu ngành sư phạm. Dua ra những kiến nghị - giải pháp xây dựng các sản phẩm và dịch vụ thông tin - thư viện hiện đại tại Trung tâm TT-TV ĐHSPHN. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu *Muc dich nghiên cứu: Mục đích nghiên cứu là: Nghiên cứu thực trạng, cách tổ chức quản lý, xây dựng và phổ biến các sản phẩm và dich vụ Thông tin - Th- viện tại Trung tam TT-TV Đại học Sư phạm Hà Nội. Qua đó có đánh giá, so sánh và nhận định chất l- ong và xu h- ớng phát triển của các SP&DVTT-TV tại Trung tâm.

D-a ra các kiến nghị, giải pháp cho kha năng tối -u hoá, hiện dai hoá các SP&DVTT-TV. Đề xuất khả năng tăng cường liên kết giữa các cơ quan TT- TV để phục vụ ng- ời dùng tin ngày càng tốt hơn. * Nhiệm vụ nghién cứu: - Tìm hiểu chức năng, nhiệm vụ của Trường ĐHSPHN và Trung tâm TT-TV ĐHSPHN từ đó có ảnh hưởng tới việc tô chức, phát triển nguồn lực thông tin trong đó có hệ thống sản phẩm và dịch vụ. - Tìm hiểu cơ sở lý luận, các định nghĩa, lý giải về vai trò SP&DV TT- TV.

Nghiên cứu thực trạng trên từng SP&DV tại Trung tâm TT-TV ĐHSPHN. - Khảo sát nhu cầu tin và khả năng tiếp cận với SP&DV TT-TV của ban đọc. Khảo sát các loại hình SP&DV phát triển tốt tại một số cơ quan trên địa ban Hà Nội. - Đ-a ra các kiến nghị, giải pháp cho khả năng tối - u hoá, hiện đại hoá các SP&DV TT-TV để phục vụ ng- ời dùng tin ngày càng tốt hơn.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu: Là hệ thống sản phẩm và dịch vụ của Trung tâm TT-TV Đại học Sư phạm Hà Nội. Phạm vi nghiên cứu: Tập trung nghiên cứu thực trạng, cách tổ chức, quản lý, xây dựng và phổ biến các SP&DV thông tin thư viện tại TT-TTTV ĐHSPHN. Đề xuất các biện pháp phát triển phù hợp thông qua nghiên cứu, khảo sát nhu cầu tin của bạn đọc và tình hình thực tế. Tham khảo các sản phẩm và dịch vụ của các đơn vị khác trên địa bàn Hà Nội 5.

Giả thuyết nghiên cứu Giả thuyết đưa ra là: Hệ thống sản phẩm và dịch vụ của Trung tâm tuy đã phát triển nhưng chưa da dạng và phong phú, còn khả năng phát triển mạnh hơn nữa. Đặc biệt là việc đa dạng hoá và xây dựng các SP&DV hiện đại kết hợp với truyền thống phi hop với thực trạng và chức năng, nhiệm vụ của Trung tâm TT-TV ĐH Sư phạm Hà Nội. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu *Co sở lý luận: - Dựa trên quan điểm của chủ nghĩa Mác — Lê Nin - Dựa trên các Văn kiện, Chính sách của Đảng và Nhà n- ớc, ph- ơng pháp luận khoa học Thông tin - Th- viện. - Dựa trên các tài liệu chuyên ngành TT-TV.