CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ KINH DOANH CASINO 1.1 Khái quát về kinh doanh casino 1.1 Khái niệm casino Từ Casino xuất phát từ tiếng Ý là casa và có nghĩa là một khu phụ dành cho các hoạt động xã hội và giải trí thuộc sở hữu của các quý tộc trong thời kỳ Phục Hưng1. Ban đầu, nó là một địa điểm xã hội phổ biến, nhưng ngày nay nó được đề cập đến là một nhà cái đánh bạc hoạt động trên bãi biển, suối nước nóng và khu nghỉ dưỡng. Theo Bách khoa toàn thư (Wikipedia) thì casino là cơ sở chuyên kinh doanh các dịch vụ (DV) về cờ bạc. Sòng bạc thường ở gần hoặc bên cạnh khách sạn, nhà hàng, trung tâm mua sắm, tàu du lịch và các khu nghỉ dưỡng khác.
Một số sòng bạc cũng tổ chức các sự kiện giải trí như hòa nhạc, thể thao, xiếc và ảo thuật. Casino là nơi chứa một số loại hoạt động cờ bạc2bao gồm cờ bạc trên bàn (table game), như blackjack, roultte, cờ bạc với máy (electronic gaming) và các trò khác như: bingo, keno (Xem Phụ lục I). Các trò chơi không thuộc phạm vi casino bao gồm cờ tướng, cờ vua, xổ số, mạt chược v. Dưới góc độ pháp lý thì các quốc gia trên thế giới có những cách định nghĩa khác nhau về casino nhưng về mặt bản chất là giống nhau.
Chẳng hạn ở Hàn Quốc, Đạo luật Xúc tiến Du lịch ra đời ngày 03/8/1994, đặt nền móng cho sự phát triển cho kinh doanh casino. Theo Đoạn 1 Điều 3 của Đạo luật này, casino được chỉ định là một loại hình kinh doanh du lịch, được quy định là “HĐKD gây thiệt hại cho người dân” và chỉ giới hạn đối với người nước ngoài vào casino3. Ở Việt Nam, khái niệm casino lần đầu tiền xuất hiện tại Dự thảo Nghi định năm 2009 được hiểu là một hoặc một số căn phòng riêng biệt tại một địa điểm được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép người chơi vào tham gia một hoặc một số trò chơi theo quy định của pháp luật4. Sau này, Nghị định 03/2017/NĐ-CP ra đời đã dành riêng một điều khoản để định nghĩa về casino: “Điểm kinh doanh casino là một căn phòng hoặc một số căn phòng để tổ chức kinh doanh casino tại địa điểm được cơ quan quản lý nhà 1 “Casino là gì?”, https://blog.net/dlguswns1105/10, truy cập 04/04/2021.
2 “Tìm hiểu về casino”, http://mobiarmy.com/tim-hieu-ve-casino/, truycập ngày 04/04/2021. 3 “Khái niệm sòng bạc”, https://m.nhn?blogId=apple488&logNo=220604377229&proxyReferer=http: %2F%2Fwww.vn%2Furl%3Fsa%3Dt%26rct%3Dj%26q%3D%26esrc%3Ds%26source%3Dweb%2 6cd%3D%26ved%3D2ahUKEwik1oGb6fDvAhULA3IKHVApDzMQFjABegQIBRAD%26url%3Dhttp%253A %252F%252Fm.com%252Fapple488%252F220604377229%26usg%3DAOvVaw2WLgnF0FB_TQX V-jJ93U-A, truy cập ngày 04/4/2021. 4 Khoản 2 Điều 2 Dự thảo Nghị định năm 2009. 5 nước có thẩm quyền cấp phép kinh doanh casino theo quy định của pháp luật”.
Tuy nhiên, định nghĩa mà Nghi định này nêu ra lại chưa giải thích thế nào là casino gây khó khăn cho đọc. Từ những định nghĩa trên, có thể thấy casino là một cơ sở kinh doanh thường được phức hợp trong các khu nghỉ dưỡng, resort để đáp ứng như cầu cho khách du lịch chứ không nằm riêng lẻ. Thường để kinh doanh casino thì địa điểm kinh doanh phải được pháp luật cấp phép qua các lần thẩm định, phê duyệt. Các casino sử dụng các thiết bị cụ thể như xúc xắc, thẻ, bàn roulette,… làm phương tiện kinh doanh các trò chơi được pháp luật cho phép.
Người tham gia chơi casino mong muốn mang lại lợi nhuận tài sản cho mình từ những kết quả ngẫu nhiên không theo bất cứ quy luật nào và điều này gây thiệt hại cho những người tham gia khác. Từ những đặc điểm trên, khái niệm casino có thể được hiểu một cách ngắn gọn là một địa điểm thường xuất hiện trong các khu giải trí, khu nghĩ dưỡng, khách sạn được cơ quan có thẩm quyền cho phép thực hiện một hoặc nhiều hoạt động được thua bằng tiền hoặc vật có giá trị dựa vào một sự kiện có kết quả không chắc chắn, với mục đích chính là thắng tiền hoặc của cải vật chất.2 Khái niệm kinh doanh casino Kinh doanh theo quy định của Luật Doanh nghiệp (“LDN”) 2020 được hiểu là việc thực hiện liên tục một, một số hoặc tất cả công đoạn của quá trình từ đầu tư, sản xuất đến tiêu thụ sản phẩm hoặc cung ứng DV trên thị trường nhằm mục đích tìm kiếm lợi nhuận5. HĐKD trong một số trường hợp được hiểu như hoạt động thương mại, Luật Thương mại 2005 giải thích: “Hoạt động thương mại là hoạt động nhằm mục đích sinh lợi, bao gồm mua bán hàng hoá, cung ứng dịch vụ, đầu tư, xúc tiến thương mại và các hoạt động nhằm mục đích sinh lợi khác”6. Từ hai khái niệm trên ta thấy HĐKD casino rõ ràng là hoạt động cung ứng DV với mục địch sinh lợi.
DV ở đây là đáp ứng như cầu giải trí và gia tăng tài sản của con người. Các doanh nghiệp (DN) tham gia vào lĩnh vực này cũng đều mong muốn thu về lợi nhuận khổng lồ. Còn khái niệm kinh doanh casino lần đầu tiên được chính thức giải thích trong dự thảo nghị định năm 2009. Theo đó: “Kinh doanh casino là hoạt động kinh doanh được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền cho phép tổ chức các trò chơi có thưởng trên máy trò chơi và bàn trò chơi trong phạm vi khu dịch vụ, du lịch và vui chơi giải trí tổng hợp để phục vụ nhu cầu tham gia vui chơi giải trí cho các đối tượng được phép chơi theo quy định tại 5 Khoản 21 Điều 4 Luật Doanh nghiệp 2020.
6 Khoản 1 Điều 3 Luật Thương mại 2005. 6 Nghị định này”. Tuy nhiên, dự thảo này đã không được thông qua. Sở dĩ như vậy bởi ngoài lợi ích kinh tế, DV này luôn mang đến những mặt hạn chế khó lường về mặt xã hội.
Năm 2012, một dự thảo nghị định về kinh doanh casino đã được ra đời với những quy định chặt chẽ hơn để thay thế cho dự thảo năm 2009. Tuy nhiên, vì những lý do trên mà dự thảo nghị định vẫn chưa được thông qua. Tại khoản 1 Điều 2 của dự thảo quy định: “Kinh doanh casino là hoạt động kinh doanh được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền cho phép tổ chức các trò chơi có thưởng trên máy trò chơi và bàn trò chơi trong phạm vi khu dịch vụ, du lịch và vui chơi giải trí tổng hợp để phục vụ nhu cầu tham gia vui chơi giải trí cho các đối tượng được phép chơi theo quy định tại Nghị định này”. Nhận thấy câu từ ở hai khái niệm kinh doanh casino của 02 dự thảo trên còn khá dài dòng chủ yếu mang tính liệt kê.
Đồng thời việc kinh doanh casino để được hợp pháp hóa ở Việt Nam cần phải có khung pháp lý chặt chẽ hơn. Vì vậy, Chính phủ đã xem xét thông qua Nghị định 03/2017/NĐ-CP về kinh doanh casino với những quy định phù hợp hơn, theo đó: “Kinh doanh casino là hoạt động kinh doanh có điều kiện được cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền cấp phép kinh doanh các trò chơi có thưởng trên máy trò chơi điện tử có thưởng và bàn trò chơi có thưởng để phục vụ nhu cầu tham gia vui chơi giải trí cho các đối tượng được phép chơi theo quy định tại Nghị định này”. Trong phần khái niệm khẳng định kinh doanh casino là HĐKD trò chơi có thưởng. Tại khoản 2 Điều 2 Nghị định 03/2017/NĐ-CP về kinh doanh casino cũng đưa ra khái niệm về trò chơi có thưởng: “là các trò chơi may rủi hoặc trò chơi kết hợp giữa may rủi và kỹ năng được tổ chức trên máy trò chơi điện tử có thưởng hoặc trên bàn trò chơi có thưởng mà người chơi bỏ tiền để tham gia và có thể trúng thưởng bằng tiền hoặc hiện vật”.
Hiện nay, các casino kinh doanh trò chơi điện tử có thưởng bằng 02 hình thức. Đầu tiên là “Máy trò chơi điện tử có thưởng” (sau đây gọi tắt là máy trò chơi) là thiết bị điện tử chuyên dụng được phép kinh doanh theo quy định tại Nghị định này để thực hiện các trò chơi có thưởng được cài đặt sẵn trong máy. Quá trình chơi diễn ra hoàn toàn tự động giữa người chơi và máy”. Thứ hai là “Bàn trò chơi có thưởng” (sau đây gọi tắt là bàn trò chơi) là thiết bị trò chơi chuyên dụng để tổ chức các trò chơi có thưởng mà quá trình chơi diễn ra có sự tham gia của người điều hành trò chơi và người chơi”.
Một số quốc gia trên thế giới hiện nay như Singapore, Australia… vẫn chưa có khái niệm kinh doanh casino trong các VBPL chuyên ngành, mà chỉ có những điều khoản dẫn chiếu đến các luật khác. Nhưng phổ biến nhất: Đây là một DN cung cấp các trò chơi đánh bạc tại nơi đăng ký. Do đó, có thể thấy các quốc gia này đưa ra khái niệm kinh doanh casino tương đối giống nhau: kinh doanh casino đều được hiểu là HĐKD được cơ quan 7 nhà nước có thẩm quyền cho phép tổ chức trò chơi có thưởng trên máy trò chơi và bàn trò chơi tại một địa điểm kinh doanh nhất định. Khái niệm này đạt được dựa trên các đặc điểm và phân loại của các HĐKD casino.
Như vậy, có thể thấy pháp luật đã cân nhắc kỹ lưỡng các quy định trên để phù hợp với thực tiễn kinh doanh casino tại Việt Nam. Nghị định 03/2017/NĐ-CP ra đời đã khẳng định nên loại bỏ tư duy "không quản lý được thì cấm!" và mở đường cho Việt Nam phát triển theo kinh tế thị trường và sự hội nhập kinh tế quốc tế.3 Đặc điểm hoạt động kinh doanh casino Từ khái niệm trên ta có thể rút ra một số đặc điểm của HĐKD casino như sau: Thứ nhất, kinh doanh casino là ngành nghề kinh doanh có điệu kiện không được khuyến khích phát triển Kinh doanh casino là ngành DV mang lại hiệu quả kinh tế tương đối lớn. Casino là sản phẩm của quá trình lao động của con người kết hợp với phương tiện máy móc, không tồn tại ở dạng vật thể. Casino ra đời nhằm đáp ứng nhu cầu của con người từ giá trị vật chất cho đến giá trị tinh thần.
Gía trị vật chất thể hiện ở chỗ casino đơn thuần là một trò chơi thỏa mãn nhu cầu giải trí của con người. Nhưng ngày nay casino lại hướng về giá trị vật chất hơn vì hầu hết con người tìm tới casino để tìm kiếm sự gia tăng giá trị tài sản. Khác với hàng hóa bình thường, khi vào chơi tại casino người tiếp nhận DV và quá trình cung ứng DV diễn ra đồng thời nhằm đáp ứng nhu cầu của sản xuất và tiêu dùng. Có cầu ắt sẽ có cung, chính vì nhận thấy được sự gia tăng nhu cầu chơi casinio của người dân trong và ngoài nước nên càng ngày nhiều DN càng muốn kinh doanh casino.
Ở thời điểm hiện tại, đây được xem là ngành DV hái ra tiền, mang lại hiệu quả kinh tế lớn.