Chương I; Cơ sở lý luận về kinh tế-xã hội của thanh tra huyện Chương II: Thực trạng hoạt động thanh tra kinh tế-xã hội huyện Giồng Trôm, tỉnh Bến Tre Chương III: Nhu cầu phương hướng hoàn thiện hoạt động thanh tra 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KINH TẾ -XÃ HỘI CỦA THANH TRA HUYỆN 1.1 Khái quát về chức năng, nhiệm vụ của thanh tra huyện 1. Khái niệm về công tác thanh tra Thanh tra có nghĩa là “nhìn vào bên trong” thể hiện sự đánh giá, xem xét của một cá nhân, tổ chức từ bên ngoài đối với hoạt động của đối tượng nhất định, cũng là sự kiểm soát đối với đối tượng thanh tra trong một giới hạn nhất định. Hoạt động thanh tra nhân danh quyền lực của nhà nước để thực hiện quyền và nghĩa vụ nhất định, thông qua hoạt động thanh tra phát hiện, ngăn chặn, xử lý, kiến nghị những hành vi trái pháp luật. Theo Từ điển tiếng Việt (năm 1992) thì thanh tra là “kiểm soát, xem xét tại chỗ việc làm của địa phương, cơ quan, xí nghiệp”1.
Từ định nghĩa trên cho thấy hoạt động thanh tra không đồng nhất với hoạt động kiểm tra chuyên môn, nghiệp vụ trong việc điều hành, quản lý. Hoạt động công tác thanh tra là dùng quyền lực của Nhà nước tác động đến đối tượng thanh tra. Từ đó mang lại kết quả thông tin một cách chính xác, khách quan, cụ thể và đưa ra đề xuất kiến nghị cho chủ thể quản lý đối tượng thanh tra, nhằm tiềm ra giải pháp xử lý thích hợp hơn. Thanh tra hoạt động dựa trên cơ sở của pháp luật, những qui định để xem xét tính hợp pháp và tính hợp lý.
Theo qui định pháp luật thì “Thanh tra huyện là cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân cấp huyện, có trách nhiệm giúp Ủy ban nhân dân cùng cấp quản lý nhà nước về công tác thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng; tiến hành thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng theo quy định của pháp luật”2. Bản chất cuả hoạt động thanh tra không ngừng ở việc xem xét và phát hiện, ngăn chặn với những gì trái pháp luật quy định 3 để kiến nghị đề xuất hướng xử lý mà điều quan trọng là tìm ra được nguyên nhân sai phạm để đề 1 Từ điển tiếng Việt Viện ngôn ngữ học NXB TP.HCM 2002, Trang 838 2 khoản 1 điều 26 Luật Thanh tra năm 2010 3 Từ điển tiếng Việt NXBKHXH Hà Nội 1994 18 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com ra giải pháp ngăn chặn kịp thời. Nó không chỉ là phát hiện và kiến nghị xử lý vi phạm, mà thật sự cần thiết hơn là chỉ ra được cái đúng, cái sai và nguyên nhân dẫn đến sai phạm, Có như thế mới gọi là thanh tra là “tai mắt của trên, là người bạn của dưới”. Cơ cấu, tổ chức hoạt động của thanh tra huyện Thanh tra huyện có 06 biên chế (Chánh Thanh tra và 02 Phó Chánh Thanh tra).
Chánh Thanh tra là người đứng đầu cơ quan Thanh tra huyện, chịu trách nhiệm trước pháp luật và thủ trưởng cơ quan cùng cấp, đồng thời chịu trách nhiệm với thủ trưởng cơ quan cấp trên là Thanh tra tỉnh về nhiệm vụ được giao và các lĩnh vực mà thanh tra huyện phụ trách. CTT huyện là do Chủ tịch UBND huyện bổ nhiệm, miễn nhiệm đúng tiêu chuẩn, nghiệp vụ do UBND tỉnh ban hành quyết định kèm theo quy chế bổ nhiệm, miễn nhiệm chánh, PCTT cấp tỉnh, huyện. 02 PCTT (01 phó phụ trách lĩnh vực khiếu nại, tố cáo, 01 phó phụ trách lĩnh vực kinh tế) là người chịu trách nhiệm trước pháp luật và trước thủ trưởng cùng cấp về nhiệm vụ được giao. 03 công chức là thanh tra viên được phân công phù hợp với chuyên môn, nghiệp vụ theo đề án vị trí việc làm.Về vị trí, chức năng của Thanh tra huyện Thanh tra huyện Giồng Trôm trực thuộc UBND huyện và chịu sự điều hành, quản lý của UBND huyện.
Nhiệm vụ, quyền hạn, để thực hiện hoạt động công tác thanh tra huyện không trùng lấp, chồng chéo với các cơ quan ban ngành khác tại Điều 27 LTT năm 2010 và Điều 16 NĐ 86/2011/NĐ-CP quy định thanh tra huyện có nhiệm vụ và quyền hạn như sau: Hàng năm, Chánh thanh tra trình Chủ tịch UBND huyện phê duyệt kế hoạch thanh tra và tổ chức thực hiện các cuộc thanh tra theo kế hoạch; từng cuộc thanh tra có báo cáo kết quả, kết luận, kiến nghị xử lý đến chủ tịch UBND huyện 4. 4 Điều 27 Luật thanh tra năm 2010 và Điều 16 Nghị định 86/2011/NĐ-CP 19 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Quyền hạn được qui định: thanh tra việc thực hiện các chính sách pháp luật và công tác chuyên môn về quản lý kinh tế xã hội, các nhiệm vụ được giao đối với các cơ quan ban ngành huyện và Ủy ban nhân dân các xã, thị trấn5. Định nghĩa và đặc điểm của hoạt động thanh tra kinh tế -xã hội 1. ĐN hoạt động thanh tra KTXH Thanh tra KTXH là một lĩnh vực quan trọng, thuộc lĩnh vực thanh tra nhà nước, trong những năm gần đây thực tế trong quá trình quản lý kinh tế-xã hội đã chứng kiến rất nhiều vụ việc sai phạm rất lớn qua các cuộc thanh tra và đặc biệt nhất là thông qua hoạt động thanh tra kinh tế-xã hội trong các lĩnh vực như: ngân sách, đất dai, các công trình đầu tư xây dựng cơ bản, công tác chi trả chính sách, phòng chống tham nhũng.những hoạt động này có vai trò to lớn trong phát triển kinh tế-xã hội của đất nước nói chung và huyện Giồng Trôm, tỉnh Bến Tre nói riêng.
Trong những năm gần đây nhiều cá nhân tổ chức đã lợi dụng chức vụ quyền hạn tìm ra kẻ hở của pháp luật đã gây thất thoát, tham nhũng rất lớn đến kinh phí của nhà nước. Từ những thực trạng trên cho thấy hoạt động công tác thanh tra kinh tế-xã hội có vai rò rất quan trọng trong sự phát triển của đất nước. Thực tế cụm từ thanh tra KTXH chưa được qui định trong các điều khoản của luật, mặc dù vậy nhưng cụm từ này đã xuất hiện thường xuyên trong các văn bản thông thường từ Trung ương đến địa phương. Theo cách hiểu truyền thống và theo thực tế hoạt động các cuộc thanh tra thì thanh tra kinh tế-xã hội là những cuộc thanh tra thực hiện chính sách, pháp luật quản lý kinh tế, tài chính và công tác xã hội của các cơ quan ban ngành trực thuộc UBND huyện quản lý và UBND các xã, Thị trấn, các doanh nghiệp vốn nhà nước hoặc công ty cổ phần nhằm tiềm ra sai phạm, xử lý và chấn chỉnh kịp thời.
Hoạt động thanh tra kinh tế- xã hội diễn ra trên các ngành, các xã thuộc thẩm quyền quản lý mà chủ thể là đối tượng thanh tra. Cuộc thanh tra đầu tiên của Thanh tra Chính Phủ diễn ra vào tháng 4 đến tháng 9 năm 1956 đối với 5 Quyết định số 36/QĐ-TT ngày 20/10/2016 quyết định việc ban hành quy chế tổ chức và hoạt động của Thanh tra huyện 20 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com tổng công ty Bách Hóa. Từ đó cho đến nay đã có hàng ngàn cuộc thanh tra được thể hiện trong báo cáo, kế hoạch xếp vào mục hoạt động thanh tra kinh tế-xã hội. Trước tình hình trên, Đảng và Nhà nước ta đã có nhiều chủ trương trong hoạt động thanh tra và đặc biệt là gần đây Ban Chấp hành Trung ương đã ban hành Hướng dẫn số 06/HD-BNCTW ngày 16 tháng 4 năm 2015 về việc tổ chức rà soát lại các cuộc thanh tra KTXH ở tại các địa phương nhằm để xem xét, đánh giá kết quả phát hiện, xử lý, kiến nghị các vụ việc sai phạm có dấu hiệu tham nhũng 6.
Chính gì thế chúng ta đưa ra khái niệm thanh tra KTXH là việc xem xét, đánh giá, xử lý của cơ quan quản lý nhà nước đối với việc thực hiện chính sách pháp luật của nhà nước về các hoạt động như: ngân sách, quản lý đất đai, các chính sách xã hội, các công trình đầu tư xây dựng cơ bản, nhằm ngăn ngừa sai phạm, đặc biệt là PCTN, lãng phí, đảm bảo thu chi đúng qui định và qua thanh tra kiến nghị chấn chỉnh xử lý kịp thời. Đặc điểm của hoạt động thanh tra kinh tế xã hội Thanh tra nói chung và thanh tra KTXH nói riêng đều có vai trò đặc trưng cơ bản là quản lý nhà nước, Chủ nghĩa Mác -Lênin có quan điểm rằng: “Quản lý đồng thời phải có thanh tra, quản lý với thanh tra là một chứ không phải là hai” 7(V.I Lênin, toàn tập, NXB Tiến bộ Matxcova 1976, Tiếng Việt) tức là khi có quản lý là phải có thanh tra, kiểm tra. Người còn cho rằng mục đích của thanh tra là nhằm xây dựng “ khả năng biết làm, biết thành thạo trong quản lý”. Tại Hội nghị thanh tra toàn quốc năm 1960, Chủ tịch Hồ Chí Minh về công tác thanh tra cũng dựa trên quan điểm của chủ nghĩa Mac-Lenin.
Cho là: “thanh tra là tay mắt của trên, là người bạn của dưới” và thanh tra là để “theo dõi, xem xét kế hoạch, chỉ thị, chính sách đó, các địa phương đã chấp hành như thế nào”, “nếu họ làm sai hay gặp khó khăn, còn giúp họ làm cho đúng nghị quyết, chỉ thị của trên đưa xuống”8. Mặc khác, để nâng cao vai trò công tác thanh tra trong việc quản lý nhà nước, Đảng ta đã khẳng định tầm quan trọng công tác thanh tra tại Nghị quyết số 26-HĐ/BT, ngày 6 Hướng dẫn số 06/HD-BNCTW ngày 16 tháng 4 năm 2015 7 V.I Lênin, toàn tập, NXB Tiến bộ Matxcova 1976, Tiếng Việt 8 Hội nghị thanh tra toàn quốc năm 1960 21 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 15/02/1984 đã nhấn mạnh: “Thanh tra là một khâu không thể thiếu trong công tác lãnh đạo. Đường lối chủ trương của Đảng được Nhà nước cụ thể hoá bằng các chủ trương chính sách và bằng việc tổ chức thực hiện; đồng thời phải thường xuyên thanh tra, kiểm tra việc chấp hành các chủ trương chính sách đã đề ra. Mặt khác đứng về Nhà nước và xã hội phải tăng cường việc xây dựng tổ chức ngành thanh tra”9.
Thanh tra KTXH được coi là một trong những nội dung quan trọng, được nhấn mạnh trong NQHN lần thứ 4, BCH TW Đảng (khóa XII). Hoạt động thanh tra KTXH hội là một đặc thù của cả hệ thống chính trị và được Đảng và Nhà nước xem đây là sự lãnh đạo tổng quan tuyệt đối. Các chỉ, nghị quyết được Đảng thông qua và được nhà nước cụ thể hóa thành chương trình, kế hoạch thực hiện đi vào đời sống nhân dân.