PHẦN MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài: Kế toán quản trị đóng vai trò rất quan trọng trong việc quản lý công ty cùng với sự phát triển của nền kinh tế thị trƣờng. Thông qua việc cung cấp thông tin, kế toán quản trị giúp các nhà quản lý trong việc hoạch định, kiểm tra, kiểm soát hoạt động sản xuất kinh doanh của đơn vị và đƣa ra các quyết định kinh tế. Điều này đã đƣợc minh chứng tại các nƣớc đang phát triển cũng nhƣ các nƣớc phát triển trên thế giới.
Theo báo cáo tình hình kinh tế - xã hôi năm 2017 của tỉnh Bình Dƣơng ngày 30/11/2017 của cục Thống kê tỉnh Bình Dƣơng. Lũy kế đến nay trên địa bàn tỉnh có 30. Tỉnh Bình Dƣơng nằm trong vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, là một tỉnh theo hƣớng phát triển công nghiệp. Năm 2017 tổng sản phẩm (GRDP) theo giá so sánh ƣớc tăng 9,15% so với cùng kỳ (kế hoạch tăng ,3%).
Cơ cấu kinh tế: Khu vực công nghiệp và xây dựng chiếm 63, 99%, khu vực dịch vụ chiếm 23, 68%, khu vực nông lâm nghiệp và thủy sản chiếm 3,74%, thuế sản phẩm chiếm 8,59% (kế hoạch là 63,4% - 23,7% - 4% - 8,9%). Tổng sản phẩm bình quân đầu ngƣời năm 2017 ƣớc tính đạt 120 triệu đồng/năm (kế hoạch 115,4 triệu đồng/ năm). Mỗi năm tỉnh Bình Dƣơng có hàng ngàn doanh nghiệp mới đƣợc thành lập, cụ thể tính đến ngày 31/10/2017 có 4.673 doanh nghiệp đăng ký mới với tổng số vốn đăng ký là 24. Song thực tế hiện nay, khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh vẫn còn thấp so với thế giới.
Bên cạnh vấn đề thiếu vốn, một lý do không kém phần quan trọng là sự hạn chế về trình độ quản lý của đại đa số chủ doanh nghiệp, nên chƣa có những coi trọng đúng mức về vấn đề tổ chức công tác KTQT trong doanh nghiệp. Do đó, những quyết định kinh doanh của chủ doanh nghiệp này chủ yếu dựa vào kinh nghiệm cảm tính, ít khi có những căn cứ cụ thể về tình hình doanh nghiệp, tình hình thị trƣờng. Bên cạnh đó, qua khảo sát sơ bộ của tác giả cũng nhƣ những nghiên cứu trƣớc đây, cho đến nay việc vận dụng KTQT tại các doanh nghiệp trên địa bàn 1 tỉnh Bình Dƣơng vẫn còn nhiều vƣớng mắc, hệ quả tác nhân là tỷ lệ vận dụng KTQT trong doanh nghiệp nói chung còn thấp, các công cụ KTQT đƣợc vận dụng hầu hết là công cụ kỹ thuật truyền thống và đóng góp cho công tác KTQT chƣa cao. Vì vậy, những nhân tố nào ảnh hƣởng đến việc vận dụng kế toán quản trị tại các doanh nghiệp nói chung và các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Bình Dƣơng nói riêng là yêu cầu cấp thiết.
Trong những năm gần đây có rất nhiều tác giả nghiên cứu và đƣa ra các hƣớng giải pháp nhằm hoàn thiện kế toán quản trị doanh nghiệp. Nhƣng vấn đề nghiên cứu các nhân tố ảnh hƣởng đến vận dụng kế toán quản trị tại doanh nghiệp thì chỉ mới có một số tác giả nghiên cứu. Đặc biệt chƣa có tác giả nào nghiên cứu vấn đề này trên địa bàn tỉnh Bình Dƣơng. Đó là lý do tác giả chọn nghiên cứu đề tài các nhân tố ảnh hƣởng đến vận dụng kế toán quản trị tại các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Bình Dƣơng.
Mục tiêu nghiên cứu: Mục tiêu tổng quát: - Nghiên cứu các nhân tố tác động đến việc vận dụng kế toán quản trị tại các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Bình Dƣơng. Mục tiêu cụ thể: - Xác định các nhân tố tác động đến việc vận dụng kế toán quản trị tại các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Bình Dƣơng. - Xác định mức độ tác động của từng nhân tố đến việc vận dụng kế toán quản trị tại các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Bình Dƣơng. - Từ kết quả nghiên cứu, đề xuất khuyến nghị nhằm nâng cao khả năng vận dụng kế toán quản trị tại các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Bình Dƣơng.
Đối tƣợng, phạm vi nghiên cứu: - Đối tƣợng nghiên cứu: là kế toán quản trị và các nhân tố ảnh hƣởng đến việc vận dụng kế toán quản trị tại các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Bình Dƣơng. 2 - Phạm vi nghiên cứu: Thời gian: từ tháng 02/2017 đến tháng 08/2017. Không gian: trên địa bàn tỉnh Bình Dƣơng. Do hạn chế về thời gian và nguồn lực tác giả tập trung khảo sát các doanh nghiệp nằm trong 28 khu công nghiệp tỉnh Bình Dƣơng.
Phƣơng pháp nghiên cứu: Luận văn sử dụng phƣơng pháp hỗn hợp: - Phƣơng pháp định tính: trên cơ sở tham khảo các nghiên cứu trƣớc, tác giả phỏng vấn và xin ý kiến một số chuyên gia để xác định một số nhân tố ảnh hƣởng đến vận dụng kế toán quản trị tại doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Bình Dƣơng và đƣa ra các mô hình nghiên cứu. - Phƣơng pháp định lƣợng: Luận văn sử dụng mô hình phân tích nhân tố khám phá để xác định mức độ ảnh hƣởng của các nhân tố đến khả năng vận dụng kế toán quản trị tại các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Bình Dƣơng. Sau khi khảo sát các đối tƣợng liên quan, tác giả sử dụng công cụ phần mềm SPSS để kiểm định các giả thuyết nghiên cứu thông qua các bƣớc: phân tích thống kê mô tả, phân tích Conbach‟s Alpha, phân tích nhân tố khám phá (EFA), phân tích hồi qui đa biến. Bố cục của luận văn: Chƣơng 1: Tổng quan các công trình nghiên cứu liên quan đến luận văn Chƣơng 2: Cơ sở lý thuyết Chƣơng 3: Phƣơng pháp nghiên cứu Chƣơng 4: Kết quả nghiên cứu và bàn luận Chƣơng 5: Kết luận và khuyến nghị 3 HƢƠNG 1: TỔNG QU N Á ÔNG TRÌNH NGHIÊN ỨU IÊN QU N ĐẾN UẬN V N 1.1 Á NGHIÊN ỨU Ở NƢỚ NGOÀI Tổ chức công tác KTQT đóng vai trò quan trọng đối với hoạt động của các doanh nghiệp.
Vì vậy có khá nhiều nghiên cứu về đề tài này đã đƣợc công bố. Những công trình này đã đóng góp tích cực vào việc xây dựng nên nền tảng lý luận về tổ chức công tác KTQT và các giải pháp để áp dụng trong thực tiễn. Qua việc tìm hiểu các công trình nghiên cứu trên thế giới, tác giả nhận thấy các nghiên cứu trƣớc đã chỉ ra đƣợc đƣợc tiến trình và xu hƣớng phát triển của KTQT từ việc vận dụng vào DN những công cụ kỹ thuật quản trị sơ lƣợc ban đầu cho đến những hệ thống hoạch định phát triển phức tạp ngày nay, những thay đổi của KTQT để có thể đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng của DN và các nguyên nhân dẫn đến những sự thay đổi trong việc vận dụng KTQT vào DN. Hiện nay với sự gia tăng cạnh tranh do quá trình ph ng hóa thế giới mang lại, ngày càng có nhiều các nghiên cứu thực trạng vận dụng KTQT trong các DNNVV ở cả các nƣớc đã và đang phát triển.
Các nghiên cứu đã chỉ ra mức độ tổ chức cũng nhƣ các kỹ thuật đƣợc sử dụng trong các DN và bên cạnh đó, bằng các phƣơng pháp định tính và dịnh lƣợng đã chỉ ra một số các nhân tố tác động đến tổ chức công tác KTQT vào các DN. Các nghiên cứu này thƣờng gắn liền với các nƣớc thị trƣờng phát triển, hoặc gắn với đặc thù kinh tế xã hội, với nền chính trị và văn hóa đặc trƣng của quốc gia mà tác giả nghiên cứu. Do vậy, kết quả của những nghiên cứu này chỉ phù hợp với một số quốc gia nhất định, điều kiện nghiên cứu và kết quả của một số nghiên cứu còn khá xa rời với Việt Nam. Theo nghiên cứu của Khaled Abed Hutaibat (2005), tác giả đã kiểm định thành công các nhân tố: Quy mô doanh nghiệp, tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tƣ nƣớc ngoài, ngành nghề kinh doanh của doanh nghiệp, mức độ cạnh tranh thị trƣờng.
4 Nghiên cứu của Abdel-Kader và Luther (2006) đối với các DN sản xuất trong lĩnh vực công nghiệp thức ăn và nƣớc giải khát của Anh Quốc chỉ ra rằng các công cụ kỹ thuật KTQT truyền thống vẫn đƣợc các DN quen dùng tiếp tục áp dụng phổ biến, tuy nhiên đồng thời cũng có dấu hiệu cho thấy các công cụ kỹ thuật của KTQT tiên tiến đƣợc áp dụng nhƣ: các thông tin liên quan đến chi phí chất lƣợng, các thƣớc đo phi tài chính liên quan đến nhân viên. Bên cạnh đó, có rất nhiều các tác giả khác cũng đã tiến hành các nghiên cứu việc vận dụng KTQT tại các DN Châu Âu về rất nhiều các lĩnh vực nhƣ chi phí, hoạch định và kiểm soát, hệ thống đo lƣờng và đánh giá cũng nhƣ các hệ thống thông tin hỗ trợ ra quyết định. Các nghiên cứu này đã chỉ ra rằng các công cụ kỹ thuật hiện đại đóng vai trò bổ sung chứ không phải thay thế cho các công cụ kỹ thuật truyền thống. Trong nghiên cứu gần đây của Kober et al.
(2007) về hệ thống KTQT và mối liên hệ của nó đối với chiến lƣợc, các tác giả đã chỉ ra rằng hệ thống KTQT và chiến lƣợc có mối quan hệ phụ thuộc và tác động qua lại lẫn nhau. Kết quả nghiên cứu cho thấy những kiểm soát quản trị tƣơng tác trong hệ thống có thể tác động đến sự thay đổi chiến lƣợc và từ đó sự thay đổi chiến lƣợc này lại phù hợp với những thay đổi trong DN. Các DN phải chấp nhận việc chiến lƣợc thay đổi phù hợp theo những sự tác động từ thay đổi của bên ngoài, mặc dù sự thay đổi chiến lƣợc chịu sự tác động từ những nhóm quản trị cao cấp không đồng nhất về ý kiến, đƣờng lối. Theo kết quả nghiên cứu của Abdel-Kader M.
(2008) ở các doanh nghiệp hoạt động trong ngành công nghiệp thực phẩm, nƣớc uống tại Anh Quốc, tác giả đã kiểm định thành công mô hình gồm các nhân tố tác động đến vận dụng kế toán quản trị đó là: Nhận thức về sự bất ổn của môi trƣờng, quy mô doanh nghiệp, nguồn lực khách hàng, thiết kế tổ chức phân quyền, kỹ thuật sản xuất tiên tiến, quản trị chất lƣợng toàn diện, quản trị Just in time. Trong nghiên cứu của Tuan Zainun Tuan Mat (2010) đã kiểm định thành công các nhân tố: Cấu trúc doanh nghiệp, chiến lƣợc kinh doanh, kỹ thuật sản xuất tiên tiến. 5 Theo nghiên cứu của Alper Erserim (2012) đƣợc tiến hành ở các doanh nghiệp sản xuất tại Thổ Nhĩ Kỳ, mô hình đã dƣợc tác giả kiểm định thành công gồm hai nhân tố: Văn hóa doanh nghiệp và thiết kế tổ chức.