BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HCM ------------- HỒ THỊ ĐOAN TRANG “MỐI QUAN HỆ PHI TUYẾN TÍNH GIỮA TỶ GIÁ HỐI ĐOÁI THỰC VÀ CÁC NHÂN TỐ KINH TẾ CƠ BẢN. BẰNG CHỨNG THỰC NGHIỆM TẠI VIỆT NAM” LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ Tp. Hồ Chí Minh, Năm 2014 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HCM ------------- HỒ THỊ ĐOAN TRANG “MỐI QUAN HỆ PHI TUYẾN TÍNH GIỮA TỶ GIÁ HỐI ĐOÁI THỰC VÀ CÁC NHÂN TỐ KINH TẾ CƠ BẢN. BẰNG CHỨNG THỰC NGHIỆM TẠI VIỆT NAM” Chuyên ngành: TÀI CHÍNH – NGÂN HÀNG Mã số: 60340201 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ Người hướng dẫn khoa học: PGS.
NGUYỄN NGỌC ĐỊNH Tp. Hồ Chí Minh, Năm 2014 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LỜI CAM ĐOAN Đề tài nghiên cứu do chính tác giả thực hiện, các kết quả nghiên cứu chính trong luận văn là trung thực và chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu nào khác. Tất cả những phần kế thừa, tham khảo đều được trích dẫn và ghi nguồn cụ thể trong danh mục tài liệu tham khảo. Dữ liệu sử dụng trong luận văn hoàn toàn được thu thập từ thực tế, đáng tin cậy, có nguồn gốc rõ ràng, được xử lý trung thực và khách quan.
Tôi xin cam đoan những lời nêu trên đây hoàn toàn đúng sự thật.Hồ Chí Minh, ngày 31 tháng 10 năm 2014 Tác giả Hồ Thị Đoan Trang LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com MỤC LỤC TRANG PHỤ BÌA LỜI CAM ĐOAN MỤC LỤC DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT DANH MỤC BẢNG BIỂU DANH MỤC ĐỒ THỊ DANH MỤC PHỤ LỤC Tóm tắt .1 Lý do chọn đề tài .2 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu .3 Câu hỏi nghiên cứu .4 Phương pháp nghiên cứu.5 Tổng quan các nội dung chính. Tổng quan các kết quả nghiên cứu trước đây .1 Tổng quan những nghiên cứu trước đây về các nhân tố kinh tế cơ bản quyết định tỷ giá hối đoái .2 Tổng quan những kết quả nghiên cứu trước đây về mối quan hệ tỷ giá hối đoái và các nhân tố kinh tế cơ bản .1 Sự thất bại mô hình tuyến tính giữa tỷ giá hối đoái và các nhân tố kinh tế cơ bản .2 Mối quan hệ phi tuyến giữa tỷ giá hối đoái và các nhân tố kinh tế cơ bản. 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Kiểm định mối quan hệ phi tuyến giữa tỷ giá hối đoái thực và các nhân tố kinh tế cơ bản tại Việt Nam trong giai đoạn 2000Q1 – 2013Q4 .1 Mô tả bộ dữ liệu .1 Tỷ giá hối đoái thực hiệu lực (REER) .2 Chênh lệch năng lực sản xuất (PROD) (-) .3 Tỷ lệ mậu dịch (TOT) (+/-) .4 Chi tiêu chính phủ (GEXP) (+/-).5 Độ mở của nền kinh tế (OPEN) (+/-) .6 Tài sản nước ngoài ròng (NFA) (-) .2 Phương pháp nghiên cứu.1 Kiểm định đồng liên kết tuyến tính các biến gốc.1 Kiểm định nghiệm đơn vị ADF các biến gốc .2 Kiểm định đồng liên kết tuyến tính các biến gốc.2 Kiểm định đồng liên kết phi tuyến các biến gốc .1 Thuật toán ACE - Kỳ vọng có điều kiện luân phiên .2 Kiểm định nghiệm đơn vị ADF các biến chuyển đổi .3 Kiểm định đồng liên kết tuyến tính các biến chuyển đổi.
Kết quả nghiên cứu và phân tích mối quan hệ phi tuyến giữa tỷ giá hối đoái thực và các nhân tố kinh tế cơ bản tại Việt Nam trong giai đoạn 2000Q1 – 2013Q4 .1 Kết quả kiểm định đồng liên kết tuyến tính các biến gốc .1 Kết quả kiểm định nghiệm đơn vị ADF các biến gốc .2 Kết quả kiểm định đồng liên kết ARDL Models - Bounds Tests các biến gốc .2 Kiểm định đồng liên kết phi tuyến các biến gốc .1 Chuyển đổi các biến gốc bằng thuật toán ACE. 48 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.2 Kết quả kiểm định nghiệm đơn vị ADF các biến chuyển đổi .3 Kết quả kiểm định đồng liên kết ARDL Models - Bounds Tests các biến chuyển đổi. Kiểm định các giả thuyết mô hình .4 Phương trình đồng liên kết dài hạn. 58 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT Kí hiệu Thuật ngữ Giải nghĩa Alernating Conditional Thuật toán Kỳ vọng có điều kiện ACE Expectation algorithm thay thế luân phiên ADF Augmented Dickey - Fuller Test Kiểm định nghiệm đơn vị Autoregressive Distributed Lag ADRL Mô hình phân bố trễ tự hồi quy Model Behavioural Equilibrium BEER Tỷ giá hối đoái cân bằng hành vi Exchange Rate CPI Consumer Price Index Chỉ số giá tiêu dùng Cumulative sum of recursive CUSUM Kiểm định tổng tích lũy phần dư residuals Cumulative sum of squares of Kiểm định tổng tích lũy bình CUSUMSQ recursive residuals phương phần dư DOTS Direction of Trade Statistics Danh mục thống kê thương mại GDP Gross Domestic Product Tổng sản phẩm quốc nội GEXP Goverment expenditure Chi tiêu chính phủ IFS International Financial Statistics Thống kê tài chính quốc tế IMF International Monetary Fund Qũy tiền tệ quốc tế Tỷ giá hối đoái danh nghĩa đa NEER Nonimal effective exchange rate phương NFA Net foreign assets Tài sản nước ngoài ròng OPEN Openess of economy Độ mở của nền kinh tế PROD Difference in productivity Chênh lệch năng lực sản xuất REER Real effective exchange rate Tỷ giá hối đoái thực hiệu lực TFA Total foreign assets Tổng tài sản nước ngoài TFL Total Foreign Liabilities Tổng nợ nước ngoài TFT Total foreign trade Tổng giá trị ngoại thương TOT Terms of trade Tỷ lệ mậu dịch Mô hình hiệu chỉnh sai số không UECM Vector Error Correction Model giới hạn VAR Vector autoregression Mô hình tự hồi quy Vector LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC BẢNG BIỂU Bảng 3.1: Mô tả các nhân tố kinh tế cơ bản được lựa chọn .1: Kết quả kiểm định nghiệm đơn vị ADF các biến gốc và sai phân bậc 1 43 Bảng 4.2a: Kết quả độ trễ được lựa chọn cho mô hình ARDL các biến gốc.2b: Kết quả ước lượng mô hình ARDL các biến gốc .2c: Kết quả kiểm định WALD các biến gốc.2: Kết quả kiểm định nghiệm đơn vị ADF các biến chuyển đổi và sai phân bậc 1 .3a: Kết quả độ trễ lựa chọn cho mô hình ARDL các biến chuyển đổi .3b: Kết quả ước lượng mô hình ARDL các biến chuyển đổi .3c: Kết quả kiểm định WALD các biến chuyển đổi .3: Tổng hợp các kiểm định giả thuyết mô hình .4: Kết quả ước lượng mô hình đồng liên kết dài hạn các biến chuyển đổi.
56 DANH MỤC ĐỒ THỊ Hình 4.1 Đồ thị phân tán các biến gốc và biến chuyển đổi. 48 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC PHỤ LỤC Phụ lục 1: Các biến gốc và kiểm định tính dừng ADF Phụ lục 2: Các biến chuyển đổi và kiểm định tính dừng ADF Phụ lục 3: Mô hình hồi quy với độ trễ tối ưu các biến gốc Phụ lục 4: Mô hình hồi quy với độ trễ tối ưu các biến chuyển đổi Phụ lục 5: Bảng giá trị kiểm định đồng liên kết ARDL Models-Bounds Tests trong trường hợp có hệ số chặn và không có biến xu hướng Phụ lục 6: Các kết quả kiểm định giả thuyết mô hình Phụ lục 6.1: Kiểm định tự tương quan các biến chuyển đổi trong mô hình bằng Breusch - Godfrey Serial Correlation LM Phụ lục 6.2: Kết quả kiểm định sự ổn định mô hình bằng Ramsey Reset Test Phụ lục 6.3: Kiểm định sự ổn định các hệ số ước lượng trong mô hình bằng CUSUM và CUSUMSQ Phụ lục 6.4: Kết quả kiểm định phương sai sai số thay đổi bằng White test Phụ lục 6.5: Kết quả kiểm định phân phối chuẩn phần dư bằng Jarque-Bera LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 1 Tóm tắt Bài nghiên cứu này kiểm định mối quan hệ phi tuyến tính giữa tỷ giá hối đoái thực và các nhân tố kinh tế cơ bản tại Việt Nam bằng việc sử dụng số liệu theo quý trong giai đoạn từ 2000Q1 tới 2013Q4. Tác giả kết hợp nhiều phương pháp nghiên cứu bao gồm: tổng hợp, thống kê, so sánh và kế thừa có chọn lọc các bài nghiên cứu trước đây. Đi từ nền tảng cơ sở lý thuyết đến phân tích thực nghiệm mối quan hệ giữa tỷ giá hối đoái thực và các nhân tố kinh tế cơ bản tại Việt Nam.
Tác giả sử dụng các phương pháp thực nghiệm như: kiểm định nghiệm đơn vị ADF để kiểm tra tính dừng của các biến, chuyển đổi các biến từ tham số sang phi tham số bằng thuật toán ACE, kiểm định đồng liên kết bằng ARDL Models-Bounds tests và phân tích mối quan hệ thông qua dữ liệu thực tế tại Việt Nam. Kết quả cho thấy rằng tồn tại mối quan hệ đồng liên kết phi tuyến tính giữa tỷ giá hối đoái thực và các nhân tố kinh tế cơ bản tại Việt Nam. Trong đó, độ mở của nền kinh tế có tác động đồng biến với tỷ giá hối đoái thực, ngược lại tài sản nước ngoài ròng tác động nghịch biến với tỷ giá hối đoái thực và tác động của các nhân tố còn lại khó xác định do có xu hướng thay đổi theo thời gian. Từ khóa: tỷ giá hối đoái cân bằng, kiểm định nghiệm đơn vị ADF, thuật toán Kỳ vọng có điều kiện luân phiên ACE, đồng liên kết tuyến tính, đồng liên kết phi tuyến, ARDL Models-Bounds test.
LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.1 Lý do chọn đề tài Thực tiễn đã cho thấy, sự biến động của tỷ giá hối đoái có quan hệ mật thiết với sự biến động của các nhân tố kinh tế cơ bản. Đây là một nhân tố vô cùng nhạy cảm, không những ảnh hưởng mà còn hấp thụ mọi tác động từ các nhân tố kinh tế cơ bản khác, do đó các nhà hoạch định chính sách cần phải rất thận trọng khi điều chỉnh tỷ giá hối đoái, phải cân nhắc tới mọi động thái, mọi nhân tố kinh tế tác động để có thể đạt được mục tiêu hiệu quả trên tổng thể toàn bộ nền kinh tế. Từ trước đến nay, đã có một lượng lớn các nghiên cứu về mối quan hệ giữa tỷ giá hối đoái và các nhân tố kinh tế cơ bản. Mặc dù có nhiều sự bất đồng trong nền tảng l thuyết và thực nghiệm nhưng các nghiên cứu trước đây vẫn có một đặc điểm chung đó là chủ yếu tập trung vào mối quan hệ tuyến tính giữa tỷ giá hối đoái thực và các nhân tố kinh tế cơ bản.
Tuy nhiên, không có một nghiên cứu nào đảm bảo rằng mối quan hệ giữa các nhân tố kinh tế này phải là tuyến tính. Với việc bỏ qua các trường hợp phi tuyến có thể dẫn đến các kết luận sai lầm rằng không có đồng liên kết tồn tại giữa tỷ giá hối đoái thực và các nhân tố kinh tế cơ bản.