Nghiên cứu mối quan hệ giữa truyền dẫn tỷ giá hối đoái và điều hành chính sách tiền tệ ở Việt Nam

Nghiên cứu mối quan hệ giữa tỷ giá hối đoái và chính sách tiền tệ tại Việt Nam trong luận văn thạc sĩ UEH, cung cấp cái nhìn sâu sắc về kinh tế.

• Tác giả: Nguyễn Thị Minh Ngọc
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Khắc Quốc Bảo
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế Tp. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
• Đề tài: Nghiên cứu mối quan hệ giữa truyền dẫn tỷ giá hối đoái và điều hành chính sách tiền tệ ở Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. TÓM TẮT
• 2. TỔNG QUAN CÁC KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY
• 2.1. Truyền dẫn tỷ giá hối đoái lên chỉ số giá cả trong nước
• 2.1.1. Kênh trực tiếp
• 2.1.2. Kênh gián tiếp
• 2.2. Các bài nghiên cứu về truyền dẫn tỷ giá hối đoái
• 2.2.1. Hồi quy đơn phương trình
• 2.2.2. Hồi quy đa phương trình
• 3. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU VÀ MÔ TẢ DỮ LIỆU
• 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 5. KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về mối quan hệ giữa tỷ giá hối đoái và chính sách tiền tệ

Mối quan hệ giữa tỷ giá hối đoái và chính sách tiền tệ là một chủ đề quan trọng trong nghiên cứu kinh tế. Từ những năm 1970, các nhà kinh tế đã chỉ ra rằng tỷ giá hối đoái có thể ảnh hưởng đến giá cả trong nước thông qua các kênh truyền dẫn khác nhau. Nghiên cứu này sẽ xem xét các khía cạnh của mối quan hệ này, đặc biệt là trong bối cảnh Việt Nam, nơi mà chính sách tiền tệ đang được điều chỉnh để kiểm soát lạm phát.

1.1. Định nghĩa và vai trò của tỷ giá hối đoái

Tỷ giá hối đoái được định nghĩa là tỷ lệ giữa hai đồng tiền. Nó đóng vai trò quan trọng trong việc xác định giá trị hàng hóa và dịch vụ giữa các quốc gia. Sự biến động của tỷ giá hối đoái có thể ảnh hưởng đến chính sách tiền tệ thông qua việc điều chỉnh giá cả hàng hóa nhập khẩu và xuất khẩu.

1.2. Tác động của chính sách tiền tệ đến tỷ giá hối đoái

Chính sách tiền tệ có thể ảnh hưởng đến tỷ giá hối đoái thông qua việc điều chỉnh lãi suất và cung tiền. Khi lãi suất tăng, đồng nội tệ có thể trở nên mạnh hơn, dẫn đến giảm giá hàng hóa xuất khẩu. Điều này có thể làm giảm sức cạnh tranh của hàng hóa trong nước trên thị trường quốc tế.

II. Vấn đề và thách thức trong nghiên cứu tỷ giá hối đoái ở Việt Nam

Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc điều hành chính sách tiền tệ và quản lý tỷ giá hối đoái. Sự biến động của tỷ giá hối đoái có thể dẫn đến lạm phát cao, ảnh hưởng đến ổn định kinh tế. Nghiên cứu này sẽ phân tích các vấn đề chính mà Việt Nam đang gặp phải trong việc quản lý mối quan hệ này.

2.1. Tác động của lạm phát đến tỷ giá hối đoái

Lạm phát cao có thể làm giảm giá trị của đồng nội tệ, dẫn đến sự gia tăng tỷ giá hối đoái. Điều này tạo ra áp lực lên chính sách tiền tệ, buộc các nhà hoạch định chính sách phải điều chỉnh lãi suất để kiểm soát lạm phát.

2.2. Sự biến động của thị trường ngoại hối

Thị trường ngoại hối ở Việt Nam đang trải qua nhiều biến động do các yếu tố bên ngoài và nội tại. Sự không ổn định này có thể gây khó khăn cho việc dự đoán và điều chỉnh tỷ giá hối đoái, ảnh hưởng đến chính sách tiền tệ.

III. Phương pháp nghiên cứu mối quan hệ giữa tỷ giá hối đoái và chính sách tiền tệ

Nghiên cứu này sử dụng mô hình véc tơ tự hồi quy (VAR) để phân tích mối quan hệ giữa tỷ giá hối đoái và chính sách tiền tệ. Mô hình này cho phép đánh giá tác động của các cú sốc bên ngoài đến giá cả trong nước và lạm phát. Phương pháp này đã được áp dụng thành công trong nhiều nghiên cứu trước đây.

3.1. Mô hình VAR và ứng dụng của nó

Mô hình VAR cho phép phân tích mối quan hệ giữa nhiều biến số kinh tế cùng một lúc. Trong nghiên cứu này, mô hình VAR sẽ được sử dụng để đánh giá tác động của tỷ giá hối đoái đến các chỉ số giá cả và lạm phát trong nước.

3.2. Dữ liệu và phương pháp phân tích

Dữ liệu được thu thập từ các nguồn đáng tin cậy, bao gồm Tổng cục Thống kê Việt Nam và Ngân hàng Nhà nước. Phân tích sẽ được thực hiện trên chuỗi dữ liệu từ năm 2001 đến 2012 để đánh giá sự thay đổi trong mối quan hệ giữa tỷ giá hối đoái và chính sách tiền tệ.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng tỷ giá hối đoái có tác động đáng kể đến giá cả trong nước, đặc biệt là trong bối cảnh lạm phát cao. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng chính sách tiền tệ cần được điều chỉnh để giảm thiểu tác động tiêu cực của tỷ giá hối đoái đến nền kinh tế.

4.1. Phân tích phản ứng của giá cả với cú sốc tỷ giá

Kết quả phân tích cho thấy rằng cú sốc tỷ giá hối đoái có thể dẫn đến sự gia tăng đáng kể trong chỉ số giá tiêu dùng. Điều này cho thấy rằng chính sách tiền tệ cần phải linh hoạt hơn để ứng phó với các cú sốc này.

4.2. Đề xuất chính sách cho Việt Nam

Dựa trên kết quả nghiên cứu, các nhà hoạch định chính sách nên xem xét việc điều chỉnh lãi suất và các công cụ chính sách tiền tệ khác để kiểm soát lạm phát và ổn định tỷ giá hối đoái. Điều này sẽ giúp duy trì sự ổn định kinh tế và phát triển bền vững.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của nghiên cứu

Nghiên cứu này đã chỉ ra mối quan hệ phức tạp giữa tỷ giá hối đoái và chính sách tiền tệ ở Việt Nam. Kết quả cho thấy rằng việc quản lý tỷ giá hối đoái là rất quan trọng trong việc kiểm soát lạm phát và ổn định kinh tế. Trong tương lai, cần có thêm nhiều nghiên cứu để hiểu rõ hơn về mối quan hệ này.

5.1. Tầm quan trọng của nghiên cứu tiếp theo

Nghiên cứu tiếp theo cần tập trung vào việc phân tích sâu hơn về các yếu tố ảnh hưởng đến tỷ giá hối đoái và chính sách tiền tệ. Điều này sẽ giúp các nhà hoạch định chính sách có cái nhìn toàn diện hơn về vấn đề này.

5.2. Hướng đi mới cho chính sách tiền tệ

Cần có những điều chỉnh trong chính sách tiền tệ để ứng phó với sự biến động của tỷ giá hối đoái. Việc này không chỉ giúp kiểm soát lạm phát mà còn đảm bảo sự phát triển bền vững cho nền kinh tế Việt Nam.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong nền kinh tế mở hội nhập sâu rộng, sự biến động của tỷ giá hối đoái đóng vai trò then chốt tác động trực tiếp đến mặt bằng giá cả quốc gia. Tại Việt Nam, giai đoạn 2001 - 2012 chứng kiến những biến động kinh tế vĩ mô sâu sắc, đặc biệt là sự chuyển dịch từ môi trường lạm phát ổn định dưới 10% sang giai đoạn lạm phát hai con số đầy biến động, chạm đỉnh 10,037% vào tháng 11/2007. Vấn đề đặt ra là hiệu ứng truyền dẫn tỷ giá hối đoái (Exchange Rate Pass-Through - ERPT) vào các chỉ số giá trong nước thay đổi như thế nào khi năng lực điều hành chính sách tiền tệ kiểm soát lạm phát có sự biến chuyển.

Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng của tác giả Nguyễn Thị Minh Ngọc (Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh) đã giải quyết trọn vẹn bài toán thực nghiệm này. Mục tiêu nghiên cứu cụ thể là đo lường mức độ và tốc độ truyền dẫn tỷ giá hối đoái vào các tầng giá cả trong nước, đồng thời làm rõ sự khác biệt của cơ chế truyền dẫn giữa hai thời kỳ điều hành chính sách tiền tệ. Phạm vi nghiên cứu bao quát chuỗi dữ liệu theo tháng kéo dài 12 năm (từ tháng 1/2001 đến tháng 12/2012) với 144 quan sát thực tế và rổ tỷ giá bao gồm 20 đối tác thương mại lớn nhất của Việt Nam.

Ý nghĩa của công trình thể hiện rõ nét qua việc cung cấp hệ thống đo lường định lượng chính xác về độ co giãn truyền dẫn tỷ giá, đóng góp của cú sốc tỷ giá trong việc giải thích phương sai lạm phát qua từng chu kỳ 12 tháng. Kết quả nghiên cứu là căn cứ khoa học thực tiễn vững chắc giúp Ngân hàng Nhà nước tái cấu trúc khuôn khổ chính sách tiền tệ và hỗ trợ cộng đồng doanh nghiệp xây dựng chiến lược quản trị rủi ro tỷ giá tối ưu.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng lý thuyết định giá so le và cạnh tranh độc quyền của Taylor (2000), khẳng định rằng chính sách tiền tệ càng tập trung vào ổn định lạm phát thì hiệu ứng truyền dẫn tỷ giá càng suy giảm. Khi doanh nghiệp tin tưởng vào cam kết kiểm soát giá cả của cơ quan quản lý tiền tệ, họ sẽ ít có xu hướng điều chỉnh giá bán trước các cú sốc tỷ giá ngắn hạn. Cơ sở lý thuyết này tiếp tục được củng cố bởi các công trình thực nghiệm của Choudhri và Hakura (2001), Gagnon và Ihrig (2004), cũng như mô hình chuỗi phân phối giá cả của McCarthy (2000).

Mô hình nghiên cứu vận dụng 5 khái niệm cốt lõi:

1. Truyền dẫn tỷ giá hối đoái (ERPT): Tỷ lệ phần trăm thay đổi của các chỉ số giá nội địa khi tỷ giá hối đoái biến động 1%.
2. Chuỗi phân phối giá cả: Tiến trình lan tỏa của cú sốc giá từ khu vực biên giới đến người tiêu dùng cuối cùng theo thứ tự giá nhập khẩu, giá sản xuất và giá tiêu dùng.
3. Tỷ giá hối đoái danh nghĩa hiệu lực đa phương (NEER): Chỉ số đo lường giá trị đồng nội tệ so với rổ tiền tệ của 20 đối tác thương mại chủ chốt.
4. Khuôn khổ lạm phát mục tiêu: Cơ chế điều hành tiền tệ lấy việc ổn định tỷ lệ lạm phát kỳ vọng làm mục tiêu tối thượng.
5. Định giá theo thị trường điểm đến: Hành vi doanh nghiệp xuất khẩu điều chỉnh biên lợi nhuận để giữ ổn định giá bán tại nước nhập khẩu.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp theo chu kỳ tháng từ tháng 1/2001 đến tháng 12/2012 (tổng cộng 144 tháng quan sát), được thu thập từ cơ sở dữ liệu Thống kê Tài chính Quốc tế (IFS - IMF) và Tổng cục Thống kê Việt Nam (GSO). Cỡ mẫu được phân tách thành 2 giai đoạn thông qua kiểm định điểm gãy cấu trúc Likelihood Ratio (LR = 16,02 với p-value đạt mức ý nghĩa 5%):

• Mẫu 1 (Giai đoạn trước): Gồm 82 quan sát từ tháng 1/2001 đến tháng 10/2007, đặc trưng bởi môi trường lạm phát thấp và ổn định.
• Mẫu 2 (Giai đoạn sau): Gồm 62 quan sát từ tháng 11/2007 đến tháng 12/2012, phản ánh thời kỳ lạm phát tăng cao và biến động mạnh sau khi gia nhập WTO.

Phương pháp phân tích trung tâm là Mô hình Véc tơ Tự hồi quy (VAR) 7 biến nội sinh gồm: Giá dầu thế giới (Oil), Chênh lệch sản lượng (Output Gap), Cung tiền M2 (M), Tỷ giá danh nghĩa hiệu lực (NEER), Chỉ số giá nhập khẩu (IMP), Chỉ số giá sản xuất (PPI) và Chỉ số giá tiêu dùng (CPI). Nghiên cứu lựa chọn mô hình VAR thay vì hồi quy đơn biến OLS nhằm triệt tiêu hoàn toàn hiện tượng nội sinh, đồng thời đánh giá được mối quan hệ tác động tương hỗ đa chiều giữa các biến kinh tế vĩ mô. Quy trình kiểm định nghiêm ngặt bao gồm: kiểm định nghiệm đơn vị ADF và PP (xác định Output Gap dừng ở chuỗi gốc, 6 biến còn lại dừng ở sai phân bậc nhất), kiểm định nhân tử Lagrange (LM) xác định độ trễ tối ưu p = 4, và kiểm định vòng tròn đơn vị AR Roots chứng minh tính ổn định tuyệt đối của hệ thống phương trình. Cấu trúc cú sốc được bóc tách bằng kỹ thuật phân rã Cholesky kết hợp hàm phản ứng xung (IRF) và phân rã phương sai sai số dự báo (FEVD).

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình ước lượng mô hình thực nghiệm đã đem lại 4 phát hiện mang tính bước ngoặt về cấu trúc truyền dẫn vĩ mô tại Việt Nam:

Thứ nhất, mức độ truyền dẫn tỷ giá vào giá cả tiêu dùng tăng vọt khi chính sách tiền tệ kém hiệu quả trong việc kiểm soát lạm phát. Trong giai đoạn 1 (2001 - 10/2007), cú sốc 1% thay đổi của NEER chỉ làm chỉ số CPI tăng nhẹ 0,021% tại tháng thứ 2. Ngược lại, trong giai đoạn 2 (11/2007 - 12/2012), mức truyền dẫn sang CPI vọt lên 0,219% ở tháng thứ 2 (tăng gấp hơn 10 lần so với thời kỳ trước).

Thứ hai, hiệu ứng truyền dẫn tỷ giá suy giảm rõ rệt dọc theo chuỗi giá cả ở cả hai thời kỳ (mức độ truyền dẫn: IMP > PPI > CPI). Trong giai đoạn sau, cú sốc tỷ giá 1% khiến giá nhập khẩu (IMP) tăng tới 1,589% sau 5 tháng (truyền dẫn vượt mức 100%), giá sản xuất (PPI) tăng đỉnh điểm 1,579% sau 12 tháng, trong khi giá tiêu dùng (CPI) chỉ đạt mức tăng tích lũy cao nhất 0,38% sau 9 tháng.

Thứ ba, tầm quan trọng của cú sốc tỷ giá trong việc giải thích biến động lạm phát gia tăng đột biến. Phân tích phân rã phương sai cho thấy, nếu ở giai đoạn 1 cú sốc NEER chỉ giải thích dưới 6% sự biến động của CPI xuyên suốt 12 tháng, thì ở giai đoạn 2 con số này luôn duy trì ở mức hai con số, đạt 10,75% ngay tại tháng thứ nhất và chiếm 11,36% ở tháng thứ 12.

Thứ tư, quán tính lạm phát nội tại và cú sốc cung tiền M2 có tính dai dẳng rất lớn. Cú sốc từ độ trễ của chính CPI giải thích tới 91,6% biến động giá ở giai đoạn 1 và 63,05% ở giai đoạn 2 tại tháng đầu tiên. Đồng thời, đóng góp của cú sốc cung tiền M2 vào CPI tăng dần theo thời gian, từ mức khiêm tốn ban đầu lên 6,02% (giai đoạn 1) và 17,62% (giai đoạn 2) sau 6 tháng.

Thảo luận kết quả

Các kết quả thực nghiệm hoàn toàn nhất quán với dự báo lý thuyết của Taylor (2000) và phát hiện của Coulibaly - Kempf (2010). Khi chính sách tiền tệ theo đuổi đa mục tiêu và để lạm phát vượt ngưỡng 10%, kỳ vọng lạm phát của xã hội bị mất neo, khiến các doanh nghiệp lập tức chuyển toàn bộ chi phí tăng thêm do tỷ giá sang giá bán hàng hóa.

Hiện tượng truyền dẫn vào giá nhập khẩu vượt 100% (đạt đỉnh 1,589%) phản ánh sức mạnh thị trường vượt trội của các đối tác thương mại nước ngoài. Các nhà xuất khẩu quốc tế vào Việt Nam không chịu áp lực cạnh tranh gay gắt nên đã duy trì nguyên vẹn biên lợi nhuận và đẩy toàn bộ rủi ro mất giá tiền tệ sang các nhà nhập khẩu trong nước. Bên cạnh đó, việc truyền dẫn vào giá sản xuất (PPI) ở giai đoạn sau tăng cao đột biến (đạt 1,579%) bắt nguồn từ thực trạng khu vực doanh nghiệp nhà nước nắm giữ hơn 70% nguồn lực sản xuất vận hành kém hiệu quả, khiến chi phí đầu vào tăng nhanh khi tỷ giá điều chỉnh.

Trong các báo cáo phân tích, những kết quả động này được trực quan hóa hiệu quả qua đồ thị hàm phản ứng xung (IRF) dạng đường cong biểu diễn quỹ đạo 12 tháng của IMP, PPI, CPI và biểu đồ phân rã phương sai (FEVD) dạng diện tích tích lũy 100%, thể hiện rõ nét sự hoán đổi tỷ trọng giải thích giữa các cú sốc vĩ mô qua hai thời kỳ.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các bằng chứng định lượng vững chắc, nghiên cứu đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược:

1. Chuyển dịch căn bản cơ chế điều hành tiền tệ sang khuôn khổ lạm phát mục tiêu (Inflation Targeting). Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cần xác lập mục tiêu lạm phát cốt lõi định lượng hàng năm ở mức 3,5% - 4,0% trong giai đoạn 2024 - 2026, giảm thiểu tính đa mục tiêu để xây dựng niềm tin thị trường và neo giữ vững chắc kỳ vọng lạm phát của công chúng.
2. Tái lập cơ chế can thiệp thị trường ngoại hối linh hoạt dựa trên rổ 20 đồng tiền đối tác thương mại. Cơ quan quản lý cần theo dõi chặt chẽ chỉ số NEER thay vì chỉ tập trung vào cặp tỷ giá USD/VND, chủ động giới hạn biên độ biến động tỷ giá danh nghĩa hiệu lực dưới mức 3%/năm trong chu kỳ 12 - 24 tháng nhằm triệt tiêu các cú sốc truyền dẫn tức thời vào giá nhập khẩu.
3. Đẩy mạnh tái cơ cấu khu vực doanh nghiệp nhà nước và nâng cao hiệu quả chuỗi cung ứng nội địa. Bộ Tài chính phối hợp cùng Bộ Công Thương chỉ đạo quyết liệt các tập đoàn kinh tế nhà nước tối ưu hóa chi phí sản xuất, đặt chỉ tiêu cắt giảm 5% - 7% chi phí trung gian đến năm 2025, qua đó hạ nhiệt mức truyền dẫn của tỷ giá vào chỉ số giá sản xuất (PPI).
4. Phát triển thị trường công cụ phái sinh tiền tệ và hỗ trợ doanh nghiệp phòng hộ rủi ro giá cả. Hiệp hội Ngân hàng và các tổ chức tín dụng cần đẩy mạnh các sản phẩm hoán đổi (Swap), hợp đồng kỳ hạn (Forward) cho cộng đồng doanh nghiệp nhập khẩu, hướng tới mục tiêu tối thiểu 50% kim ngạch nhập khẩu nguyên liệu chủ chốt được bảo hiểm rủi ro tỷ giá với kỳ hạn 6 - 12 tháng.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang lại giá trị học thuật và ứng dụng thực tiễn cao cho 4 nhóm độc giả trọng tâm:

• Cơ quan quản lý và hoạch định chính sách tại Ngân hàng Nhà nước: Khai thác bức tranh định lượng về độ trễ 4 - 6 tháng của chính sách tiền tệ và mức độ co giãn của ERPT để hiệu chỉnh liều lượng điều hành tỷ giá và cung tiền M2 một cách chuẩn xác.
• Giám đốc tài chính (CFO) và chuyên viên quản trị rủi ro doanh nghiệp xuất nhập khẩu: Ứng dụng các chỉ số phản ứng xung của giá nhập khẩu và giá sản xuất để lập kế hoạch định giá hàng hóa, đàm phán hợp đồng thương mại và thiết lập tỷ lệ phòng hộ phái sinh tối ưu cho chu kỳ kinh doanh 12 tháng.
• Chuyên viên phân tích kinh tế vĩ mô tại các quỹ đầu tư và công ty chứng khoán: Sử dụng mô hình VAR 7 biến và phương pháp phân rã Cholesky để dự báo chính xác xu hướng CPI, lạm phát kỳ vọng và sự biến động của lợi suất trái phiếu chính phủ.
• Giảng viên, học viên cao học và nghiên cứu sinh khối ngành Kinh tế - Tài chính: Tham khảo phương pháp luận chuẩn mực về xử lý chuỗi thời gian, kỹ thuật xác định điểm gãy cấu trúc bằng kiểm định LR và cách xây dựng chỉ số tỷ giá danh nghĩa hiệu lực đa phương (NEER).

Câu hỏi thường gặp

Truyền dẫn tỷ giá hối đoái (ERPT) là gì và vì sao lại quan trọng đối với ổn định kinh tế vĩ mô? Truyền dẫn tỷ giá hối đoái là thước đo mức độ thay đổi của các chỉ số giá trong nước khi tỷ giá hối đoái biến động 1%. Chỉ số này có ý nghĩa sống còn vì giúp các nhà hoạch định chính sách đánh giá chính xác mức độ nhạy cảm của lạm phát trước các cú sốc tỷ giá, từ đó lựa chọn cơ chế tỷ giá và chính sách tiền tệ phù hợp để kiểm soát lạm phát.

Tại sao mức độ truyền dẫn tỷ giá ở Việt Nam lại tăng vọt sau mốc tháng 11/2007? Sau tháng 11/2007, lạm phát tại Việt Nam vượt ngưỡng 10,037% khiến môi trường vĩ mô biến động mạnh. Theo lý thuyết của Taylor, khi chính sách tiền tệ kém hiệu quả trong việc neo giữ kỳ vọng lạm phát, các doanh nghiệp sẽ đẩy nhanh việc chuyển chi phí gia tăng do nội tệ mất giá vào giá bán, khiến mức truyền dẫn sang CPI tăng gấp 10 lần (từ 0,021% lên 0,219%).

Cơ chế truyền dẫn tỷ giá dọc theo chuỗi giá cả tại Việt Nam diễn ra như thế nào? Nghiên cứu chỉ ra quy luật truyền dẫn giảm dần theo chuỗi phân phối: tác động mạnh nhất lên giá nhập khẩu (đạt đỉnh 1,589%), tiếp đến là giá sản xuất (đạt 1,579%) và thấp nhất ở giá tiêu dùng (đạt đỉnh 0,38%). Nguyên nhân do tỷ phần hàng hóa mậu dịch giảm dần và độ trễ phân phối tích lũy qua từng mắt xích trung gian.

Vì sao mô hình VAR 7 biến lại vượt trội hơn các mô hình hồi quy đơn biến OLS truyền thống? Mô hình VAR xem xét toàn bộ 7 biến số vĩ mô như các biến nội sinh có tương tác qua lại hai chiều, loại bỏ hoàn toàn giả định phi thực tế của OLS về tính ngoại sinh một chiều. Phương pháp này cho phép theo dõi phản ứng động của giá cả qua 12 kỳ và bóc tách chính xác tỷ trọng đóng góp của từng cú sốc thông qua phân rã phương sai.

Doanh nghiệp sản xuất cần ứng phó ra sao khi tỷ giá tác động mạnh đến chi phí nhập khẩu? Với mức truyền dẫn vào giá nhập khẩu vượt 100%, doanh nghiệp không nên gánh chịu toàn bộ rủi ro biến động tỷ giá. Doanh nghiệp cần chủ động sử dụng các hợp đồng kỳ hạn (Forward) hoặc hợp đồng quyền chọn (Options) cho tối thiểu 50% giá trị nhập khẩu, đồng thời tìm kiếm nguồn nguyên liệu thay thế nội địa để giảm bớt sự phụ thuộc vào thị trường quốc tế.

Kết luận

• Luận văn đã chứng minh thực nghiệm mối liên hệ mật thiết giữa hiệu quả điều hành chính sách tiền tệ kiểm soát lạm phát và mức độ truyền dẫn tỷ giá hối đoái tại Việt Nam trong suốt 144 tháng quan sát (2001 - 2012).
• Môi trường lạm phát cao và biến động mạnh sau điểm gãy tháng 11/2007 đã làm gia tăng đáng kể cả về quy mô lẫn tốc độ truyền dẫn tỷ giá sang chỉ số giá tiêu dùng CPI (tăng từ 0,021% lên 0,219%).
• Hiệu ứng truyền dẫn tỷ giá tuân thủ nghiêm ngặt quy luật suy giảm dọc theo chuỗi giá cả phân phối, trong đó chỉ số giá nhập khẩu phản ứng nhanh và mạnh nhất, tiếp theo là giá sản xuất và sau cùng là giá tiêu dùng.
• Cú sốc tỷ giá hối đoái gia tăng mạnh mức độ đóng góp vào phương sai lạm phát (từ mức dưới 6% lên mức hai con số trên 10,75%), trong khi cú sốc cung tiền M2 thể hiện tác động trễ và kéo dài dai dẳng lên mặt bằng giá.
• Mô hình VAR 7 biến kết hợp phân tách 2 thời kỳ nghiên cứu đã cung cấp luận cứ khoa học chuẩn xác, khẳng định tầm quan trọng của việc chuyển đổi sang khuôn khổ lạm phát mục tiêu và kiểm soát biến động rổ tỷ giá NEER.

Đóng góp lớn nhất của công trình là lấp đầy khoảng trống nghiên cứu thực nghiệm tại Việt Nam về mối quan hệ giữa ERPT và chính sách tiền tệ, đặt nền móng phương pháp luận vững chắc cho các nghiên cứu kinh tế lượng chuỗi thời gian tiếp theo. Lộ trình 3 - 5 năm tới đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ giữa chính sách tiền tệ và quản lý giá cả để duy trì sự ổn định vĩ mô bền vững. Quý độc giả, các nhà nghiên cứu và nhà quản trị hãy tiếp tục khai thác sâu các phát hiện định lượng của luận văn để tối ưu hóa quyết sách vĩ mô cũng như chiến lược tài chính doanh nghiệp trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ Tp. HCM ------------------------ NGUYỄN THỊ MINH NGỌC NGHIÊN CỨU MỐI QUAN HỆ GIỮA TRUYỀN DẪN TỶ GIÁ HỐI ĐOÁI VÀ ĐIỀU HÀNH CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ Ở VIỆT NAM LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ TP. Hồ Chí Minh – Năm 2013 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ Tp. HCM ------------------------ NGUYỄN THỊ MINH NGỌC NGHIÊN CỨU MỐI QUAN HỆ GIỮA TRUYỀN DẪN TỶ GIÁ HỐI ĐOÁI VÀ ĐIỀU HÀNH CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ Ở VIỆT NAM Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng Mã số: 60340201 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ Người hướng dẫn khoa học: TS.

Nguyễn Khắc Quốc Bảo TP. Hồ Chí Minh – Năm 2013 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tác giả xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tác giả với sự giúp đỡ của Thầy hướng dẫn và những người mà tác giả đã cảm ơn. Số liệu thống kê được lấy từ nguồn đáng tin cậy, nội dung và kết quả nghiên cứu của luận văn này chưa từng được công bố trong bất cứ công trình nào cho tới thời điểm hiện nay. Hồ Chí Minh, tháng 09 năm 2013 Tác giả Nguyễn Thị Minh Ngọc LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC Tóm tắt .Tổng quan các kết quả nghiên cứu trước đây .Truyền dẫn tỷ giá hối đoái lên chỉ số giá cả trong nước.Truyền dẫn tỷ giá hối đoái theo chuỗi giá cả .Truyền dẫn tỷ giá hối đoái và chính sách tiền tệ .Phương pháp nghiên cứu.Tìm hiểu về VAR .Mô hình nghiên cứu.Mô tả dữ liệu.Xác định điểm gãy cấu trúc .Kết quả nghiên cứu .Các kiểm định ban đầu .Kiểm định nghiệm đơn vị.Kiểm định độ trễ tối ưu .Kiểm định tính ổn định mô hình .Phân tích phản ứng xung .Phân rã phương sai.Kiểm định robustness .47 TÀI LIỆU THAM KHẢO .55 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT ADF : Augmented Dickey – Fuller AIC : Akaike Information Criterion CPI : Chỉ số giá tiêu dùng (Consumer Price Index) ERPT : Truyền dẫn tỷ giá hối đoái (Exchange Rate Pass Through) GSO : Tổng cục Thống kê Việt Nam (General Statistics Office) HP : Hodrick Prescott IFS : Thống kê tài chính quốc tế (International Financial Statistics) IMF : Quỹ Tiền tệ quốc tế (International Money Fund) IMP : Chỉ số giá nhập khẩu (Import Price Index) LM : Lagrange Multiplier LR : Likelihood Ratio NEER : Tỷ giá hối đoái danh nghĩa hiệu lực đa phương (Nominal Effective Exchange Rate) OECD : Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (Organization for Economic Cooperation and Development) OLS : Phương pháp ước lượng bình phương bé nhất (Ordinary Least Squares) PP : Phillips – Perron PPI : Chỉ số giá sản xuất (Production Price Index) REER : Tỷ giá hối đoái thực hiệu lực đa phương (Real Effective Exchange Rate) SC : Schowarz Information Criterion SVAR : Mô hình véc tơ tự hồi quy cấu trúc (Structural Vector Autoregressive Model) UNDP : Chương trình Phát triển Liên Hiệp Quốc (United Nations Development Program) VAR : Mô hình véc tơ tự hồi quy (Vector Autoregressive Model) VECM : Mô hình véc tơ hiệu chỉnh sai số (Vector Error Correction Model) LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] WLS : Phương pháp ước lượng bình phương bé nhất có trọng số (Weighted Least Squares) WTO : Tổ chức Thương mại thế giới (World Trade Organization) LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC BẢNG Bảng 3.1 : Kết quả kiểm định LR .1: Kiểm định nghiệm đơn vị theo phương pháp ADF – chuỗi dữ liệu 1/2001 – 10/2007.2: Kiểm định nghiệm đơn vị theo phương pháp ADF – chuỗi dữ liệu 11/2007 – 12/2012.3: Kết quả kiểm định nhân tử Lagrange ở độ trễ 4.4: Kết quả hàm phản ứng xung của các chỉ số giá với cú sốc 1% thay đổi trong phần dư phương trình hồi quy NEER ở giai đoạn trước (1/2001 – 10/2007) .5: Kết quả hàm phản ứng xung của các chỉ số giá với cú sốc 1% thay đổi trong phần dư phương trình hồi quy NEER ở giai đoạn sau (11/2007 – 12/2012).6: Tầm quan trọng của cú sốc tỷ giá hối đoái trong việc giải thích biến động của chỉ số giá tiêu dùng – ở giai đoạn trước và giai đoạn sau .42 DANH MỤC HÌNH VẼ Hình 2.1: Các kênh truyền dẫn tỷ giá hối đoái.1: Diễn biến lạm phát của Việt Nam từ tháng 1/2001 đến tháng 12/2012.1: Kết quả kiểm định AR Roots .2: Phản ứng của chỉ số giá nhập khẩu IMP với cú sốc 1% thay đổi trong phần dư phương trình hồi quy NEER .3: Phản ứng của chỉ số giá sản xuất PPI với cú sốc 1% thay đổi trong phần dư phương trình hồi quy NEER .4: Phản ứng của chỉ số giá tiêu dùng CPI với cú sốc 1% thay đổi trong phần dư phương trình hồi quy NEER .37 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.5: Tổng hợp phản ứng của các chỉ số giá với cú sốc 1% thay đổi trong phần dư phương trình hồi quy NEER .6: Kết quả phân rã phương sai biến chỉ số giá tiêu dùng – giai đoạn trước (1/2001 – 10/2007) .7: Kết quả phân rã phương sai biến chỉ số giá tiêu dùng – giai đoạn sau (11/2007 – 12/2012) .8: Tổng hợp phản ứng của các chỉ số giá với cú sốc 1% thay đổi trong phần dư phương trình hồi quy NEER – Thứ tự Cholesky thay thế 1 .9: Tổng hợp phản ứng của các chỉ số giá với cú sốc 1% thay đổi trong phần dư phương trình hồi quy NEER – Thứ tự Cholesky thay thế 2 .10: Kết quả phân rã phương sai biến chỉ số giá tiêu dùng – giai đoạn trước (1/2001 – 10/2007) – Thứ tự Cholesky thay thế 1 .11: Kết quả phân rã phương sai biến chỉ số giá tiêu dùng – giai đoạn sau (11/2007 – 12/2012) – Thứ tự Cholesky thay thế 1 .12: Kết quả phân rã phương sai biến chỉ số giá tiêu dùng – giai đoạn trước (1/2001 – 10/2007) – Thứ tự Cholesky thay thế 2 .13: Kết quả phân rã phương sai biến chỉ số giá tiêu dùng – giai đoạn sau (11/2007 – 12/2012) – Thứ tự Cholesky thay thế 2 .46 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 1 Tóm tắt Bài nghiên cứu này tìm hiểu mối quan hệ giữa truyền dẫn tỷ giá hối đoái vào giá cả trong nước và việc điều hành chính sách tiền tệ kiểm soát lạm phát ở Việt Nam.

Bằng cách sử dụng mô hình véc tơ tự hồi quy, cơ chế truyền dẫn tỷ giá hối đoái được phân tích qua hai giai đoạn, giai đoạn thứ nhất khi lạm phát ổn định và giai đoạn thứ hai khi lạm phát biến động mạnh, đồng nghĩa với việc điều hành chính sách tiền tệ kiểm soát lạm phát trở nên kém hiệu quả. Kết quả nghiên cứu cho thấy mức độ truyền dẫn tỷ giá hối đoái vào giá cả trong nước tăng từ giai đoạn thứ nhất sang giai đoạn thứ hai, đồng thời cú sốc tỷ giá hối đoái cũng gia tăng mức độ đóng góp vào biến động giá cả trong nước khi so sánh giữa hai giai đoạn. Bài nghiên cứu cũng đưa đến kết luận phù hợp với hầu hết các nghiên cứu trước đây về cùng chủ đề, đó là hiệu ứng truyền dẫn tỷ giá hối đoái ở Việt Nam giảm dần dọc theo chuỗi giá cả. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail]ới thiệu Từ những năm 1970, các nhà kinh tế học đã nghiên cứu về những tác động của cú sốc tỷ giá hối đoái đối với giá cả trong nước, gọi chung là truyền dẫn tỷ giá hối đoái.

Cho đến nay, đã có một số lượng lớn các công trình lý thuyết cũng như thực nghiệm về vấn đề này ở các quốc gia và các ngành công nghiệp khác nhau, với các biến số và chuỗi thời gian khác nhau. Trong số lượng lớn các công trình đó, nhiều nghiên cứu cho thấy có mối quan hệ giữa truyền dẫn tỷ giá hối đoái và chính sách tiền tệ. Taylor (2000) nhận thấy những thay đổi trong hiệu ứng truyền dẫn tỷ giá hối đoái có thể là do những thay đổi trong chính sách tiền tệ. Cụ thể hơn, tác giả khẳng định một chính sách tiền tệ càng tập trung vào ổn định lạm phát, với mức độ lạm phát thấp sẽ làm giảm đáng kể hiệu ứng truyền dẫn tỷ giá.

Lý thuyết này đã nhận được sự đồng tình của đông đảo các nhà nghiên cứu sau này, như: Choudhri và Hakura (2001), Gagnon và Ihrig (2004), Zorzi, Hahn và Sanchez (2007), Mishkin (2008), và gần đây nhất là Coulibaly và Kempf (2010). Tại Việt Nam, quá trình tự do hóa và hội nhập đa phương diễn ra mạnh mẽ trong những năm gần đây. Bên cạnh những tác động tích cực như quy mô thương mại tăng nhanh, đầu tư từ nước ngoài ngày càng nhiều,… thì tiến trình tự do hóa và hội nhập đa phương cũng làm tăng tính bất ổn của nền kinh tế, lạm phát tăng cao. Từ đó vấn đề về độ nhạy cảm của lạm phát trong nước đối với các cú sốc, trong đó có cú sốc tỷ giá hối đoái ngày càng thu hút sự quan tâm của các nhà hoạch định chính sách và các nhà nghiên cứu.

Tuy nhiên, số lượng các nghiên cứu về chủ đề này ở Việt Nam vẫn còn ít, ví dụ như Võ Văn Minh (2009), Bạch Thị Phương Thảo (2011), Trần Ngọc Thơ và cộng sự (2012), Nguyễn Thị Ngọc Trang và Lục Văn Cường (2012), đặc biệt, vẫn chưa có nghiên cứu nào về mối quan hệ giữa hiệu ứng truyền dẫn tỷ giá hối đoái và điều hành chính sách tiền tệ kiểm soát lạm phát ở Việt Nam. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 3 Luận văn này nghiên cứu thực nghiệm mối quan hệ giữa hiệu ứng truyền dẫn tỷ giá hối đoái và điều hành chính sách tiền tệ kiểm soát lạm phát ở Việt Nam, bằng cách sử dụng mô hình véc tơ tự hồi quy, nghiên cứu trong chuỗi dữ liệu từ tháng 1 năm 2001 đến tháng 12 năm 2012. Cụ thể, luận văn này trả lời cho các câu hỏi sau: (1) Hiệu ứng truyền dẫn tỷ giá hối đoái ở Việt Nam thay đổi như thế nào khi điều hành chính sách tiền tệ kiểm soát lạm phát thay đổi? (2) Hiệu ứng truyền dẫn tỷ giá hối đoái ở Việt Nam thay đổi như thế nào dọc theo chuỗi giá cả? Để trả lời cho mục tiêu nghiên cứu này, chuỗi dữ liệu được phân thành hai mẫu nhỏ để có thể so sánh cơ chế truyền dẫn ở hai giai đoạn. Mẫu thứ nhất gồm các quan sát từ tháng 1 năm 2001 đến tháng 10 năm 2007.

Mẫu thứ hai gồm các quan sát từ tháng 11 năm 2007 đến tháng 12 năm 2012.