Nghiên cứu liên kết trong sản xuất và tiêu thụ ngao thương phẩm tại huyện Tiền Hải, tỉnh Thái Bình

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu vnua nghiên cứu liên kết trong sản xuất và tiêu thụ ngao thương phẩm tại huyện tiền hải tỉnh thái, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Vũ Thị Huyền
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Hữu Ngoan
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Nghiên cứu liên kết trong sản xuất và tiêu thụ ngao thương phẩm tại huyện Tiền Hải, tỉnh Thái Bình
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 2. DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• 3. DANH MỤC BẢNG
• 4. DANH MỤC SƠ ĐỒ
• 5. DANH MỤC HỘP
• 6. TRÍCH YẾU LUẬN VĂN
• 7. THESIS ABSTRACT
• 8. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
• 9. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• 9.1. MỤC TIÊU CHUNG
• 9.2. MỤC TIÊU CỤ THỂ
• 10. CÂU HỎI NGHIÊN CỨU
• 11. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 11.1. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
• 11.2. PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 12. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
• 12.1. MỘT SỐ KHÁI NIỆM CƠ BẢN
• 12.2. ĐẶC ĐIỂM KINH TẾ - KỸ THUẬT NUÔI NGAO THƯƠNG PHẨM

Tóm tắt

I. Tổng quan về nghiên cứu liên kết sản xuất và tiêu thụ ngao thương phẩm

Nghiên cứu liên kết sản xuất và tiêu thụ ngao thương phẩm tại Tiền Hải, Thái Bình là một chủ đề quan trọng trong bối cảnh phát triển kinh tế địa phương. Tiền Hải, với lợi thế về bờ biển dài và điều kiện tự nhiên thuận lợi, đã trở thành một trong những khu vực nổi bật trong ngành nuôi trồng thủy sản, đặc biệt là ngao thương phẩm. Nghiên cứu này nhằm đánh giá thực trạng và phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến mối liên kết giữa các tác nhân trong sản xuất và tiêu thụ ngao thương phẩm.

1.1. Đặc điểm kinh tế xã hội của huyện Tiền Hải

Tiền Hải là huyện ven biển với diện tích tự nhiên lớn và dân số đông. Kinh tế huyện chủ yếu dựa vào nông nghiệp và thủy sản, trong đó nuôi ngao thương phẩm đang ngày càng phát triển. Các xã như Nam Thịnh, Nam Phú, và Đông Minh là những địa bàn chính trong nghiên cứu.

1.2. Vai trò của ngao thương phẩm trong kinh tế địa phương

Ngao thương phẩm không chỉ đóng góp vào thu nhập của người dân mà còn tạo ra nhiều cơ hội việc làm trong ngành chế biến và tiêu thụ. Sự phát triển của ngành này có thể thúc đẩy kinh tế địa phương và nâng cao đời sống người dân.

II. Vấn đề và thách thức trong sản xuất và tiêu thụ ngao thương phẩm

Mặc dù ngao thương phẩm có tiềm năng lớn, nhưng vẫn tồn tại nhiều vấn đề và thách thức trong quá trình sản xuất và tiêu thụ. Các hộ nuôi ngao thường gặp khó khăn trong việc tiếp cận thị trường và xây dựng mối liên kết bền vững với các tác nhân khác.

2.1. Khó khăn trong việc tiêu thụ sản phẩm

Nhiều hộ nuôi ngao gặp khó khăn trong việc tìm kiếm thị trường tiêu thụ ổn định. Sự phụ thuộc vào các cơ sở thu mua lớn có thể dẫn đến tình trạng giá cả không ổn định và rủi ro cho người nuôi.

2.2. Thiếu sự hỗ trợ từ chính quyền địa phương

Chính quyền địa phương chưa có nhiều chính sách hỗ trợ cho người nuôi ngao trong việc xây dựng mối liên kết và phát triển thị trường. Điều này làm giảm khả năng cạnh tranh của sản phẩm ngao thương phẩm.

III. Phương pháp nghiên cứu liên kết trong sản xuất và tiêu thụ ngao

Nghiên cứu sử dụng các phương pháp thống kê mô tả và phân tích SWOT để đánh giá thực trạng liên kết trong sản xuất và tiêu thụ ngao thương phẩm. Các phương pháp này giúp xác định các yếu tố ảnh hưởng đến mối liên kết và đề xuất giải pháp cải thiện.

3.1. Phương pháp thu thập thông tin

Thông tin được thu thập từ các hộ nuôi ngao, cơ sở thu mua và doanh nghiệp chế biến. Các cuộc phỏng vấn và khảo sát được thực hiện để thu thập dữ liệu chính xác về tình hình sản xuất và tiêu thụ.

3.2. Phân tích SWOT trong nghiên cứu

Phân tích SWOT giúp xác định điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức trong mối liên kết giữa các tác nhân. Điều này cung cấp cái nhìn tổng quan về tình hình hiện tại và hướng phát triển trong tương lai.

IV. Kết quả nghiên cứu về liên kết sản xuất và tiêu thụ ngao

Kết quả nghiên cứu cho thấy có sự tồn tại của nhiều mối liên kết giữa các hộ nuôi ngao và các tác nhân khác trong chuỗi cung ứng. Tuy nhiên, mối liên kết này còn lỏng lẻo và chưa phát triển bền vững.

4.1. Thực trạng mối liên kết giữa hộ nuôi và cơ sở thu mua

Nghiên cứu chỉ ra rằng nhiều hộ nuôi ngao tham gia liên kết với các cơ sở thu mua, nhưng hình thức liên kết chủ yếu là thỏa thuận miệng, thiếu hợp đồng ràng buộc. Điều này dẫn đến tình trạng không ổn định trong tiêu thụ sản phẩm.

4.2. Đánh giá hiệu quả kinh tế của các hộ tham gia liên kết

Các hộ nuôi ngao tham gia liên kết có hiệu quả sản xuất cao hơn so với các hộ không tham gia. Điều này cho thấy tầm quan trọng của việc xây dựng mối liên kết bền vững trong sản xuất và tiêu thụ ngao thương phẩm.

V. Giải pháp nâng cao hiệu quả liên kết trong sản xuất và tiêu thụ ngao

Để nâng cao hiệu quả liên kết trong sản xuất và tiêu thụ ngao thương phẩm, cần có các giải pháp cụ thể nhằm tăng cường sự tham gia của các tác nhân và cải thiện mối liên kết.

5.1. Tăng cường sự tham gia của các tác nhân

Cần khuyến khích các hộ nuôi ngao tham gia vào các tổ chức hợp tác xã hoặc nhóm sản xuất để tăng cường sức mạnh tập thể và khả năng thương thảo với các cơ sở thu mua.

5.2. Nâng cao năng lực cho các hộ sản xuất

Cần tổ chức các khóa đào tạo về kỹ thuật nuôi ngao và quản lý sản xuất cho các hộ nuôi. Điều này sẽ giúp họ nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm, từ đó tăng khả năng cạnh tranh trên thị trường.

VI. Kết luận và triển vọng tương lai của ngành ngao thương phẩm

Nghiên cứu cho thấy rằng mối liên kết trong sản xuất và tiêu thụ ngao thương phẩm tại Tiền Hải còn nhiều hạn chế. Tuy nhiên, với các giải pháp hợp lý, ngành ngao thương phẩm có thể phát triển bền vững trong tương lai.

6.1. Tương lai của ngành ngao thương phẩm tại Tiền Hải

Với sự phát triển của thị trường và nhu cầu tiêu thụ ngày càng tăng, ngành ngao thương phẩm tại Tiền Hải có tiềm năng lớn để phát triển. Cần có sự hỗ trợ từ chính quyền và các tổ chức để thúc đẩy ngành này.

6.2. Đề xuất chính sách hỗ trợ cho người nuôi ngao

Chính quyền địa phương cần xây dựng các chính sách hỗ trợ cho người nuôi ngao, bao gồm việc tạo điều kiện thuận lợi cho việc tiếp cận thị trường và hỗ trợ kỹ thuật. Điều này sẽ giúp nâng cao hiệu quả sản xuất và tiêu thụ ngao thương phẩm.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Việt Nam sở hữu đường bờ biển dài 3.260 km cùng hệ thống cửa sông dày đặc, tạo tiền đề vững chắc cho ngành kinh tế thủy sản bứt phá. Tại tỉnh Thái Bình, diện tích bãi triều lên tới khoảng 25.000 ha mang lại lợi thế vượt trội cho nghề nuôi nhuyễn thể hai mảnh vỏ. Trong đó, huyện Tiền Hải có bờ biển dài 23 km và diện tích tự nhiên hơn 226 km2, trở thành trọng điểm sản xuất ngao thương phẩm của khu vực phía Bắc. Tính đến năm 2014, tổng diện tích nuôi ngao toàn huyện đạt khoảng 2.370 ha, bao gồm 2.000 ha nuôi thương phẩm và 374 ha ương dưỡng con giống, mang lại doanh thu hàng trăm tỷ đồng mỗi năm.

Mặc dù đóng góp giá trị kinh tế lớn, nghề nuôi ngao tại Tiền Hải đối mặt với nhiều rủi ro mang tính hệ thống. Hoạt động sản xuất chủ yếu mang tính tự phát, nguồn giống nhân tạo tại chỗ giai đoạn trước chỉ đáp ứng từ 5% đến 8% nhu cầu, kỹ thuật canh tác thiếu đồng bộ dẫn đến hiện tượng dịch bệnh làm ngao chết hàng loạt khi thời tiết biến động. Mối liên kết giữa nông dân, thương lái và doanh nghiệp chế biến còn rời rạc, thiếu ràng buộc pháp lý chặt chẽ. Hệ quả là người nuôi thường rơi vào tình cảnh được mùa mất giá, chịu nhiều thua thiệt trong chuỗi phân phối.

Nghiên cứu tập trung đánh giá thực trạng các mối liên kết dọc và liên kết ngang trong sản xuất, tiêu thụ ngao thương phẩm tại 3 xã ven biển trọng điểm là Nam Thịnh, Nam Phú và Đông Minh giai đoạn 2010 - 2014. Mục tiêu cốt lõi là nhận diện các yếu tố cản trở chuỗi giá trị và đề xuất giải pháp hoàn thiện liên kết kinh tế đến năm 2020, nhằm nâng cao giá trị sản xuất và bảo đảm thu nhập bền vững cho hơn 23 vạn người dân địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Khung phân tích của đề tài xây dựng trên nền tảng lý thuyết liên kết kinh tế theo Quyết định 38-HĐBT và lý thuyết chuỗi giá trị nông nghiệp hiện đại của David Pearce. Liên kết kinh tế trong nông nghiệp được định nghĩa là sự phối hợp tự nguyện giữa các đơn vị kinh tế độc lập nhằm phân công lao động chuyên môn hóa, khai thác tối ưu nguồn lực, tối thiểu hóa chi phí giao dịch và chia sẻ rủi ro thị trường.

Bên cạnh đó, mô hình liên kết bốn nhà gồm Nhà nước, Nhà nông, Doanh nghiệp và Nhà khoa học theo tinh thần Quyết định 80/2002/QĐ-TTg và Quyết định 62/2013/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ được sử dụng làm trụ cột phân tích. Đề tài vận dụng 4 khái niệm kinh tế chủ chốt:

• Liên kết dọc: Mối quan hệ trao đổi nguyên liệu, dịch vụ kỹ thuật và bao tiêu sản phẩm giữa hộ nuôi, cơ sở thu mua và doanh nghiệp chế biến.
• Liên kết ngang: Sự hợp tác giữa các hộ nuôi hoặc các thương lái để chia sẻ kinh nghiệm, con giống và điều tiết giá bán.
• Giá trị sản xuất (GO): Toàn bộ giá trị vật chất quy ra tiền thu được từ sản lượng ngao thương phẩm trong một chu kỳ canh tác.
• Thu nhập hỗn hợp (MI): Phần giá trị thặng dư người nuôi nhận được sau khi khấu trừ chi phí trung gian (IC), phản ánh thù lao lao động gia đình và lợi nhuận quản lý.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu áp dụng phương pháp chọn mẫu phân tầng kết hợp ngẫu nhiên tại 3 xã Nam Thịnh, Nam Phú và Đông Minh thuộc huyện Tiền Hải. Tổng cỡ mẫu khảo sát trực tiếp bao gồm 80 hộ nuôi ngao (chia thành 3 nhóm quy mô nhỏ, trung bình và lớn), 20 cơ sở thu mua (10 cơ sở quy mô lớn hướng đến xuất khẩu và 10 cơ sở nhỏ phục vụ nội địa), 10 điểm bán lẻ tại các chợ truyền thống và 1 doanh nghiệp chế biến xuất khẩu duy nhất là Công ty Trách nhiệm hữu hạn Nghêu Thái Bình.

Lý do lựa chọn phương pháp phân tầng quy mô giúp đo lường chính xác sự khác biệt về mức đầu tư vốn, năng suất và khả năng tiếp cận hợp đồng liên kết giữa các nhóm hộ. Dữ liệu thứ cấp được thu thập liên tục từ các báo cáo thống kê giai đoạn 2010 - 2014 của Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Thái Bình, Phòng Thống kê huyện Tiền Hải. Dữ liệu sơ cấp được điều tra trong năm 2014 và xử lý bằng phần mềm thống kê chuyên ngành.

Các công cụ phân tích chính bao gồm thống kê mô tả, thống kê so sánh các chỉ tiêu tài chính như tỷ suất giá trị sản xuất trên chi phí trung gian (GO/IC), tỷ suất giá trị gia tăng trên chi phí trung gian (VA/IC), tỷ suất thu nhập hỗn hợp trên chi phí trung gian (MI/IC) kết hợp ma trận phân tích điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức (SWOT) để định hình giải pháp mang tính khả thi cao.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích số liệu thực nghiệm từ 80 hộ nuôi ngao chỉ ra mức đầu tư bình quân cho 1 ha nuôi ngao thương phẩm trong 1 vụ đạt 404,72 triệu đồng. Nhóm hộ có quy mô canh tác lớn có mức đầu tư cao nhất đạt 414,76 triệu đồng/ha/vụ, trong khi nhóm hộ quy mô nhỏ đầu tư thấp nhất ở mức 391,61 triệu đồng/ha/vụ. Tương ứng với mức đầu tư vốn cao và áp dụng đúng kỹ thuật cải tạo bãi, nhóm hộ quy mô lớn đạt năng suất sinh khối và doanh thu cao vượt trội so với các nhóm còn lại.

Về mức độ tham gia chuỗi giá trị, có 43 trong tổng số 80 hộ điều tra (tương ứng tỷ lệ 53,75%) đã bước đầu thiết lập mối liên kết sản xuất và tiêu thụ với các tác nhân trung gian hoặc doanh nghiệp. Trong đó, 16 hộ thực hiện liên kết với Công ty Trách nhiệm hữu hạn Nghêu Thái Bình (chiếm 37,21% số hộ có liên kết) và 27 hộ duy trì liên kết với các cơ sở thu mua thương lái (chiếm 62,79%).

Hiệu quả kinh tế giữa hai nhóm hộ có sự chênh lệch rõ nét. Nhóm hộ tham gia liên kết ghi nhận giá trị sản xuất bình quân đạt 549,94 triệu đồng/ha/vụ, cao hơn 55,21 triệu đồng/ha/vụ (tương đương mức tăng 11,16%) so với nhóm hộ không tham gia liên kết vốn chỉ đạt 494,73 triệu đồng/ha/vụ. Nhóm liên kết có các hệ số kinh tế ấn tượng với tỷ suất GO/IC đạt 1,33, tỷ suất VA/IC đạt 0,33 và tỷ suất MI/IC đạt 0,28.

Tuy nhiên, hơn 90% các giao dịch liên kết tại địa bàn vẫn duy trì dưới dạng thỏa thuận miệng, dựa trên uy tín cá nhân và quan hệ xóm giềng. Toàn huyện chưa xây dựng được hợp đồng tiêu thụ bằng văn bản có đầy đủ tư cách pháp nhân và điều khoản ràng buộc pháp lý chặt chẽ giữa người nuôi và đơn vị bao tiêu.

Thảo luận kết quả

Các phát hiện thực nghiệm có thể được hệ thống hóa trực quan thông qua bảng so sánh kinh tế đa chỉ tiêu và biểu đồ cột nhóm thể hiện cơ cấu chi phí trung gian (con giống, đăng lưới, nhân công cào bới) tương ứng với quy mô diện tích. Biểu đồ đường phân tích biến động giá bán giữa mùa vụ chính (tháng 3 đến tháng 5) và thời điểm thu hoạch rộ sẽ phản ánh rõ nét mức độ tổn thương của các hộ bán tự do so với nhóm hộ có hợp đồng liên kết.

Nguyên nhân sâu xa khiến các thỏa thuận liên kết dễ bị phá vỡ xuất phát từ tư duy kinh doanh ngắn hạn của người nuôi và tình trạng tranh mua tranh bán của thương lái. Khi giá thị trường tăng đột biến, người dân sẵn sàng bán ngao ra ngoài cho tư thương trả giá cao hơn; ngược lại khi thị trường đóng băng, doanh nghiệp chế biến gặp khó khăn về đầu ra xuất khẩu và buộc phải hạ giá thu mua.

Kết quả này hoàn toàn tương đồng với các nghiên cứu của Nguyễn Thị Lan Anh (2014) về tính hình thức trong thực thi hợp đồng nông sản theo Quyết định 80/2002/QĐ-TTg, cũng như luận điểm của Vũ Trọng Khải (2009) về hiện tượng bội tín trong chuỗi giá trị nông nghiệp nhỏ lẻ. Điểm nghẽn lớn nhất tại Tiền Hải là sự thiếu vắng vai trò trọng tài của chính quyền cấp cơ sở và sự đơn độc của một doanh nghiệp chế biến duy nhất trên địa bàn, dẫn tới vị thế đàm phán yếu kém của người nông dân.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm hoàn thiện chuỗi liên kết sản xuất và tiêu thụ ngao thương phẩm tại huyện Tiền Hải đến năm 2020, hệ thống 4 nhóm giải pháp trọng tâm cần được triển khai đồng bộ:

• Chuẩn hóa hợp đồng kinh tế và cơ chế bảo hiểm giá: Ủy ban nhân dân huyện Tiền Hải cùng Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn chủ trì ban hành mẫu hợp đồng kinh tế chuẩn mực, quy định rõ biên độ giá sàn, chất lượng ngao thương phẩm và mức phạt vi phạm hợp đồng. Phấn đấu giảm tỷ lệ phá vỡ cam kết thu mua xuống dưới 5% trong giai đoạn 2016 - 2020, đồng thời thiết lập tổ trọng tài thương mại cấp xã để bảo vệ quyền lợi nông dân.
• Nâng cấp mô hình Hợp tác xã kiểu mới: Liên minh Hợp tác xã tỉnh Thái Bình phối hợp cùng chính quyền địa phương thành lập từ 3 đến 5 hợp tác xã chuyên ngành nuôi ngao tại các xã Nam Thịnh, Nam Phú và Đông Minh. Hợp tác xã đóng vai trò đại diện pháp lý đứng ra đàm phán hợp đồng cung ứng con giống và bao tiêu đầu ra cho các thành viên, nâng tỷ lệ hộ nuôi tham gia kinh tế tập thể lên trên 75% trước năm 2020.
• Chuyển giao khoa học kỹ thuật và kiểm soát môi trường nuôi: Trung tâm Khuyến nông tỉnh phối hợp với các viện nghiên cứu thủy sản tổ chức 20 lớp tập huấn kỹ thuật nuôi thâm canh an toàn sinh học theo chuẩn VietGAP cho khoảng 500 lượt hộ nông dân. Xây dựng 2 trạm quan trắc cảnh báo sớm môi trường nước tự động tại khu vực bãi triều nhằm hạn chế thiệt hại do biến đổi khí hậu và ô nhiễm nguồn nước.
• Mở rộng thị trường xuất khẩu và trợ lực tín dụng: Sở Công Thương Thái Bình hỗ trợ Công ty Trách nhiệm hữu hạn Nghêu Thái Bình xúc tiến thương mại chính ngạch sang các thị trường cao cấp như Liên minh châu Âu (EU), Nhật Bản. Đồng thời, Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (Agribank) chi nhánh Tiền Hải cần nâng hạn mức gói vay tín chấp ưu đãi lên mức 500 triệu đồng/ha đối với các hộ nuôi có ký kết hợp đồng bao tiêu hợp pháp.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị học thuật và ứng dụng thực tiễn sâu sắc cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Học viên cao học và nhà nghiên cứu chuyên ngành Quản lý kinh tế, Kinh tế nông nghiệp: Luận văn cung cấp khung lý thuyết hoàn chỉnh về liên kết chuỗi giá trị thủy sản, phương pháp xử lý hệ thống chỉ tiêu tài chính (GO, IC, VA, MI) và bộ dữ liệu sơ cấp chi tiết làm tài liệu tham khảo cho các đề tài kinh tế biển.
• Cán bộ quản lý kinh tế và chính quyền địa phương ven biển: Lãnh đạo các cấp tại tỉnh Thái Bình, Nam Định, Tiền Giang, Bến Tre có thể khai thác các luận cứ khoa học để xây dựng quy hoạch bãi triều, ban hành cơ chế quản lý liên kết chuỗi theo Quyết định 62/2013/QĐ-TTg.
• Lãnh đạo doanh nghiệp chế biến và Ban quản trị Hợp tác xã thủy sản: Các đơn vị kinh doanh tìm thấy giải pháp tổ chức mạng lưới thu mua nguyên liệu ổn định, mô hình phân chia lợi nhuận và kinh nghiệm phòng ngừa rủi ro đứt gãy nguồn cung xuất khẩu.
• Hộ nông dân và chủ trang trại nuôi thủy sản quy mô lớn: Người nuôi nắm bắt phương pháp tối ưu hóa chi phí đầu tư 404,72 triệu đồng/ha/vụ, quy trình chuẩn bị bãi nuôi kỹ thuật và kỹ năng đàm phán hợp đồng kinh tế để tránh bị ép giá khi thu hoạch.

Câu hỏi thường gặp

• Tại sao hộ nuôi ngao tham gia liên kết lại đạt giá trị sản xuất cao hơn hộ bán tự do? Hộ tham gia liên kết đạt giá trị sản xuất 549,94 triệu đồng/ha/vụ, cao hơn 11,16% so với hộ bán tự do (494,73 triệu đồng/ha/vụ) nhờ tiếp cận nguồn giống chuẩn kích cỡ từ 0,5 - 1 cm, được hướng dẫn quy trình phơi bãi đúng kỹ thuật và bán sản phẩm cho doanh nghiệp với mức giá bao tiêu ổn định.

• Điểm nghẽn lớn nhất trong mối liên kết tiêu thụ ngao tại Tiền Hải là gì? Điểm nghẽn căn bản là tính tự phát và sự lỏng lẻo về mặt pháp lý khi hơn 90% giao dịch thực hiện bằng thỏa thuận miệng. Khi giá ngao thương phẩm biến động mạnh trên thị trường, tình trạng bội tín và đơn phương phá vỡ cam kết diễn ra phổ biến mà không có chế tài xử phạt hữu hiệu.

• Chi phí đầu tư sản xuất bình quân 1 ha ngao thương phẩm là bao nhiêu? Theo kết quả điều tra thực nghiệm 80 hộ nuôi, chi phí đầu tư bình quân đạt 404,72 triệu đồng/ha/vụ. Trong đó, hộ quy mô lớn có mức đầu tư cao nhất đạt 414,76 triệu đồng/ha/vụ tập trung chủ yếu vào con giống chất lượng, lưới quây bãi và nhân công cào bới.

• Doanh nghiệp chế biến trên địa bàn huyện Tiền Hải đóng vai trò như thế nào trong chuỗi giá trị? Công ty Trách nhiệm hữu hạn Nghêu Thái Bình là doanh nghiệp chế biến duy nhất trên địa bàn, liên kết trực tiếp với 16 hộ nuôi. Doanh nghiệp đầu tư dây chuyền cấp đông hiện đại, bao tiêu sản phẩm đạt chuẩn kích cỡ để chế biến xuất khẩu chính ngạch sang thị trường quốc tế.

• Những văn bản quy phạm pháp luật nào đóng vai trò nền tảng cho việc thúc đẩy liên kết nông sản? Quyết định số 80/2002/QĐ-TTg và Quyết định số 62/2013/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ là hai hành lang pháp lý cốt lõi, quy định chính sách khuyến khích phát triển hợp tác, liên kết sản xuất gắn với tiêu thụ nông sản, hỗ trợ đất đai và nguồn vốn vay ưu đãi.

Kết luận

• Đề tài đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận và đánh giá sâu sắc thực trạng chuỗi liên kết sản xuất, tiêu thụ ngao thương phẩm tại 3 xã ven biển huyện Tiền Hải thông qua mẫu khảo sát 80 hộ dân, 20 cơ sở thu mua và doanh nghiệp chế biến.
• Số liệu thực nghiệm minh chứng rõ nét vai trò của liên kết khi giúp nâng cao giá trị sản xuất thêm 11,16% (đạt 549,94 triệu đồng/ha/vụ) và cải thiện đáng kể các tỷ suất sinh lời so với phương thức canh tác truyền thống.
• Nghiên cứu chỉ rõ hạn chế mấu chốt là hơn 90% mối liên kết còn mang tính tự phát, thỏa thuận miệng, thiếu sự gắn kết bền vững của mô hình 4 nhà.
• Hệ thống 4 nhóm giải pháp đột phá về chuẩn hóa hợp đồng, phát triển hợp tác xã kiểu mới, chuyển giao kỹ thuật VietGAP và hỗ trợ tín dụng 500 triệu đồng/ha mở ra hướng đi bền vững đến năm 2020.
• Luận văn là tài liệu khoa học hữu ích phục vụ quy hoạch vùng nuôi ngao thương phẩm 2.000 ha tập trung, thúc đẩy kinh tế biển Thái Bình phát triển ổn định.

Quý độc giả, nhà quản lý và các chuyên gia kinh tế có thể khai thác chi tiết các mô hình phân tích và dữ liệu thực nghiệm trong toàn văn luận văn thạc sĩ Quản lý kinh tế của tác giả Vũ Thị Huyền để ứng dụng vào công tác nghiên cứu và thực thi chính sách nông nghiệp tại địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM VŨ THỊ HUYỀN NGHIÊN CỨU LIÊN KẾT TRONG SẢN XUẤT VÀ TIÊU THỤ NGAO THƯƠNG PHẨM TẠI HUYỆN TIỀN HẢI, TỈNH THÁI BÌNH Chuyên ngành: Quản lý kinh tế Mã số: 60 34 04 10 Người hướng dẫn khoa học: PGS. Nguyễn Hữu Ngoan NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2016 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan rằng, nội dung, số liệu và kết quả nghiên cứu trong bài luận văn là trung thực và chưa được sử dụng để bảo vệ một học vị nào. Tôi cũng xin cam kết chắc chắn rằng, mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cảm ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn đã được chỉ rõ nguồn gốc, ngoài phần trích dẫn, đây là kết quả làm việc của cá nhân tôi. Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận văn Vũ Thị Huyền i LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CẢM ƠN Sau quá trình học tập và rèn luyện tại Học viện Nông nghiệp Việt Nam, đặc biệt trong thời gian thực hiện luận văn tốt nghiệp, tôi đã nhận được sự giúp đỡ tận tình của nhiều cơ quan, tổ chức và cá nhân.

Trước tiên, tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc tới các thầy cô giáo trong khoa kinh tế và phát triển nông thôn, đặc biệt là PGS. Nguyễn Hữu Ngoan, người đã trực tiếp hướng dẫn tôi hoàn thành luận văn này. Tôi xin trân trọng cảm ơn các bác, các chú, các anh, các chị trong UNBD huyện Tiền Hải, các hộ sản xuất, cơ sở thu mua trên điạ bàn xã Nam Thịnh, Nam Phú, Đông Minh, công ty TNHH Nghêu Thái Bình đã tận tình giúp đỡ, tạo điều kiện hết sức thuận lợi giúp tôi trong suốt quá trình điều tra tại địa phương. Và cuối cùng tôi muốn gửi lời cảm ơn tới gia đình và bạn bè luôn là nguồn động viên to lớn đối với tôi trong quá trình học tập cũng như trong quá trình thực tập tốt nghiệp.

Mặc dù đã hết sức cố gắng nhưng trình độ, năng lực bản thân còn hạn chế nên trong báo cáo của tôi không tránh khỏi những sai sót, kính mong các thầy giáo, cô giáo, các anh chị học viên góp ý để nội dung nghiên cứu này hoàn thiện hơn. Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận văn Vũ Thị Huyền ii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục. iii Danh mục chữ viết tắt.v Danh mục bảng.

vi Danh mục sơ đồ. vii Danh mục hộp. vii Trích yếu luận văn. viii Thesis abstract.

Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu nghiên cứu. Mục tiêu chung. Mục tiêu cụ thể.

Câu hỏi nghiên cứu. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu.

Cơ sở lý luận và thực tiễn. Một số khái niệm cơ bản. Đặc điểm kinh tế - kỹ thuật nuôi ngao thương phẩm. Mục đích, vai trò, nguyên tắc liên kết trong sản xuất và tiêu thụ sản phẩm.

Ý nghĩa của liên kết. Nội dung và các hình thức liên kết trong sản xuất và tiêu thụ sản phẩm. Các nhân tố ảnh hưởng đến liên kết trong sản xuất và tiêu thụ sản phẩm. Cơ sở thực tiễn.

Tình hình sản xuất và tiêu thụ ngao thương phẩm ở Việt Nam. Liên kết sản xuất và tiêu thụ nông sản ở một số địa phương. Kinh nghiệm liên kết trong sản xuất và tiêu thụ nông sản trên thế giới. Các công trình nghiên cứu có liên quan.

Phương pháp nghiên cứu. Đặc điểm địa bàn nghiên cứu. Điều kiện tự nhiên. Điều kiện kinh tế xã hội.

Phương pháp nghiên cứu. 4949 iii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Phương pháp chọn điểm nghiên cứu. Phương pháp thu thập thông tin.

Phương pháp xử lý thông tin. Phương pháp phân tích thông tin. Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu. Kết quả nghiên cứu và thảo luận.

Tình hình sản xuất và tiêu thụ ngao thương phẩm của Tiền Hải. Tình hình sản xuất ngao thương phẩm. Tình hình tiêu thụ ngao thương phẩm. Thực trạng mối liên kết trong sản xuất và tiêu thụ ngao tại huyện Tiền Hải.

Thông tin chung về các tác nhân trong mối liên kết. Phân tích các mối liên kết trong sản xuất và tiêu thụ ngao thương phẩm. Đánh giá chung về tình hình liên kết giữa các bên tham gia. Những yếu tố ảnh hưởng đến mối liên kết trong sản xuất và tiêu thụ ngao thương phẩm tại huyện Tiền Hải.

Quy mô sản xuất của các hộ sản xuất, kinh doanh. rình độ học vấn, nhận thức của các hộ nuôi ngao. Nhận thức của cơ sở thu mua, doanh nghiệp chế biến. Sự tác động của các cấp chính quyền, địa phương.

Phân tích điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội, thách thức trong liên kết sản xuất và tiêu thụ ngao thương phẩm. Giải pháp nâng cao hiệu quả liên kết trong sản xuất và tiêu thụ ngao thương phẩm. Giải pháp tăng cường sự tham gia của các tác nhân trong liên kết. Nâng cao năng lực cho các hộ sản xuất.

Tạo hành lang pháp lý thuận tiện cho hoạt động liên kết. Các giải pháp khác. Kết luận và kiến nghị. Đối với nhà nước.

Đối với chính quyền địa phương. Đối với các tác nhân. 109109 Tài liệu tham khảo. 113113 iv LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT BQ Bình quân CĐ Cao đẳng CNH Công nghiệp hóa CPTG Chi phí trung gian CTV Cộng tác viên DN Doanh nghiệp DNCB Doanh nghiệp chế biến DV Dịch vụ ĐBSCL Đồng bằng sông cửu long ĐH Đại học GAP Good Agricultural Practicces GO Giá trị sản xuất GTSX Giá trị sản xuất HĐH Hiện đại hóa HTX Hợp tác xã HTXNN Hợp tác xã nông nghiệp IC Chi phí trung gian KTXH Kinh tế xã hội KHKT Khoa học kĩ thuật LĐ Lao động MI Thu nhập hỗn hợp NN Nông nghiệp NTHMV Nhuyễn thể hai mảnh vỏ PGĐ Phó giám đốc PTNT Phát triển nông thôn SL Số lượng TB Trung Bình TNHH Trách nhiệm hữu hạn TPHCM Thành phố Hồ Chí Minh THCN Trung học chuyên nghiệp UBND Ủy ban nhân dân VA Giá trị gia tăng XD Xây dựng v LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC BẢNG Bảng 3.

Lịch thủy triều tính theo ngày âm lịch. Tình hình đất đai của huyện Tiền Hải trong giai đoạn 2013-2015. Tình hình dân số, lao động huyện Tiên Hải giai đoạn 2013 – 2015. Tình hình phát triển sản xuất huyện Tiền Hải giai đoạn 2013 – 2015.

Nội dung thu thập thông tin số liệu thứ cấp. Số hộ điều tra ở huyện Tiền Hải. Ma trận phân tích SWOT. Tình hình nuôi ngao của huyện Tiền Hải giai đoạn 2013-2015.

Biến động sản lượng, diện tích nuôi ngao huyện Tiền Hải giai đoạn 2005 -2015. Một số chỉ tiêu cơ bản về hộ nuôi ngao. Đầu tư chi phí trong sản xuất Ngao thương phẩm. Kết quả và hiệu quả hoạt động của hộ nuôi Ngao.

Một số chỉ tiêu cơ bản về tác nhân thu mua. Hoạt động của doanh nghiệp chế biến. Một số chỉ tiêu cơ bản về tác nhân bán lẻ tại chợ. Hoạt động của tác nhân bán lẻ tại chợ.

Hình thức liên kết giữa hộ nuôi ngao và tác nhân khác. Nội dung liên kết, trách nhiệm của DN chế biến và cơ sở thu mua. Nội dung liên kết của hộ nuôi ngao với DNCB và cơ sở thu mua. Lợi ích, trách nhiệm của hộ nuôi ngao khi liên kết với DN chế biến và cơ sở thu mua.

So sánh kết quả và hiệu quả kinh tế giữa các hộ tham gia liên kết và các hộ chưa tham gia liên kết. So sánh kết quả và hiệu quả kinh tế của các mô hình liên kết. Đánh giá của hộ nuôi ngao tham gia liên kết về các mối liên kết. Hình thức liên kết ngang giữa các tác nhân.

Nội dung liên kết giữa hộ nuôi ngao với hộ nuôi ngao. Nội dung liên kết giữa tác nhân thu mua với tác nhân thu mua. Mức độ liên lạc giữa các tác nhân trong mối liên kết. Ảnh hưởng của quy mô sản xuất đến mối liên kết.

Ảnh hưởng của trình độ học vấn đến mối liên kết. Kết hợp điểm mạnh, điểm yếu và cơ hội thách thức của liên kết trong sản xuất và tiêu thụ ngao thương phẩm trên địa bàn huyện Tiền Hải. 101101 vi LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC SƠ ĐỒ Sơ đồ 4. Các tác nhân sản xuất và tiêu thụ ngao thương phẩm huyện Tiền Hải – tỉnh Thái Bình.

Sơ đồ chế biến ngao đông lạnh tại công ty TNHH Nghêu Thái Bình. 7474 DANH MỤC HỘP Hộp 4. Đánh giá của hộ nuôi ngao về mối liên kết với cơ sở thu mua. Ý kiến về mức độ liên lạc của hộ nuôi ngao.

Ý kiến của cơ sở thu mua về tham gia liên kết. Ý kiến của công ty TNHH Nghêu Thái Bình về tham gia liên kết. Ý kiến của cán bộ xã Đông Minh tình hình liên kết. 9898 vii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tiền Hải là huyện ven biển, nằm ở phía Đông Nam của tỉnh Thái Bình, với diện tích tự nhiên trên 226 km2, dân số trên 23 vạn dân.

Với 23km bờ biển, Tiền Hải có nhiều thuận lợi để phát triển kinh tế biển toàn diện cả về khai thác, nuôi trồng, chế biến thủy hải sản và du lịch sinh thái. Những năm gần đây, nuôi ngao đang là thế mạnh của Tiền Hải. Đề tài nghiên cứu với mục tiêu: đánh giá thực trạng và phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến mối liên kết trong sản xuất và tiêu thụ ngao thương phẩm để đề xuất một số giải pháp nâng cao hiệu quả liên kết trong sản xuất và tiêu thụ Ngao thương phẩm tại huyện Tiền Hải. Điểm điều tra của đề tài là 3 xã của huyện Tiền Hải bao gồm: Nam Thịnh, Nam Phú, Đông Minh với 80 nuôi ngao được chia thành 3 nhóm (quy mô nhỏ, quy mô TB, quy mô lớn); 20 cơ sở thu mua gồm 10 cơ sở thu mua lớn và 10 cơ sở thu mua nhỏ; 10 đơn vị bán lẻ và 01 DNCB là công ty TNHH Nghêu Thái Bình.

Đề tài sử dụng các phương pháp nghiên cứu như: thống kê mô tả, thông kê so sánh, SWOT.