Đặt vấn đề Cải cách hành chính là quá trình cải biến có kế hoạch cụ thê để đạt được mục tiêu hoàn thiện một hay một số nội dung của nên hành chính nhà nước (thê chế, cơ cau tô chức, cơ cấu vận hành, chuẩn hóa đội ngũ cán bộ, công chức,.) nhằm xây dựng nền hành chính đáp ứng yêu cầu của một nền hành chính có hiệu lực, hiệu quả. Cải cách hành chính là một nhu cầu khách quan, cần thiết và là nội dung quan trọng đối với công cuộc đôi mới đất nước, đặc biệt là đối với Việt Nam-một đất nước đang phát triển và hội nhập sâu rộng với nền kinh tế thế giới. Trong những năm gan đây, cải cách hành chính luôn được đặt làm nhiệm vụ mang tầm chiến lược, trọng tâm trong quá trình xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Và đối với mỗi giai đoạn khác nhau của đất nước đòi hỏi phải có kế hoạch, chương trình cải cách hành chính cụ thê khác nhau sao phù hợp với thực tế quốc gia.
Hiện nay, đất nước ta đã bước qua giai đoạn thực hiện chương trình tổng thé cai cách hành chính nha nước 2001-2010 theo Quyết định số 136/2001/QĐ-TTg ngày 17/09/ 2006 của Thủ tướng Chính phủ, và đang ở những bước cuối cùng của quá trình thực hiện chương trình cải cách hành chính nhà nước giai đoạn 2011- 2020 theo Nghị quyết 30c/NQ-CP ngày 08/11/2011 với mục tiêu và 6 lĩnh vực cải cách (Cải cách thé chế; cải cách TTHC; cải cách tô chức bộ máy hành chính; xây dựng va nâng cao chat lượng đội ngũ cán bộ, công chức; cải cách tài chính công và hiện đại hóa nên hành chính). Trong đó, cải cách TTHC là một trong những nội dung quan trọng nhất và được coi là khâu “đột phá”. Bởi chỉ thông qua TTHC mới có thê giải quyết được những công việc liên quan đến cá nhân, tô chức trong xã hội. Các quyền, nghĩa vụ của các tô chức, công dân được quy định trong Hiến pháp, các văn bản pháp luật khác có thể được thực hiện hay không, thực hiện như thế nào, về cơ bản đều phải thông qua các TTHC.
Đặc biệt, hiện nay một trong những mối bận tâm lớn nhất của Nhà nước ta chính là phải cải cách TTHC đề làm sao tạo thuận lợi nhất cho doanh nghiệp. Doanh nghiệp bất kế vừa, nhỏ hay lớn; bat ké là khối doanh nghiệp nhà nước hay là doanh nghiệp tư nhân, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài thì đều là nguồn lực dé đưa kinh tế đất nước đi lên. 3 Vi vậy, chỉ khi các doanh nghiệp phát triển thì nền kinh tế mới có thé tăng trưởng tốt dé kip dua đất nước hội nhập với thời kỳ cạnh tranh cao như hiện nay. Và quan trọng hơn, việc tạo thuận lợi phải trên cơ sở bình dang, thuận lợi cho tat cả những loại hình doanh nghiệp khác nhau.
Trong những năm vừa qua, Nhà nước đã cai cách TTHC một cách thường xuyên, quyết liệt hơn nhăm tạo ra môi trường thuận lợi, thông thoáng nhất để cho các doanh nghiệp kinh doanh, phát triển. Những nỗ lực ấy đã đem lại nhiều thành quả đáng ghi nhận như số thời gian, tiền bạc doanh nghiệp phải bỏ ra dé tìm hiểu, thực hiện đã giảm đi; sự đánh giá của doanh nghiệp với chất lượng phục vụ của cơ quan hành chính cũng tăng lên; sự phối hợp thông tin, phân công thực hiện TTHC giữa các cơ quan có hiệu quả cao hơn. Tuy nhiên, mặc cho quá trình cải cách TTHC đã đạt được những kết quả nhất định song van con nhiéu han ché. Chang hạn: vẫn còn nhiều TTHC rườm rà, thời gian thực hiện lâu, hồ sơ phức tạp; còn nhiều quy định về TTHC chồng chéo; nhiều công chức, viên chức khi thực hiện TTHC thái độ vẫn chưa tốt, không đáp ứng được yêu cầu về đạo đức, chuyên môn; sự phối hợp, liên lạc, trao đôi thông tin giữa các bộ, ngành còn chưa thông suốt, gây cản trở, phiền hà cho doanh nghiệp.
Điều này đặt ra yêu cầu phải tìm ra những giải pháp mới cho quá trình cải cách TTHC. Do đó, chúng tôi đã chọn đề tài nghiên cứu này, nhằm qua việc đánh giá thực tiễn cải cách TTHC về quản lý doanh nghiệp mà phát huy những điểm tích cực cũng như tìm ra những hạn chế dé đề xuất phương hướng giải quyết. Từ đó, hệ thống TTHC được hoàn thiện hơn, đảm bảo cho quyền tự do kinh doanh của doanh nghiệp, tạo môi trường đầu tư, kinh doanh thông thoáng và hỗ trợ doanh nghiệp phát triển thuận lợi nhất. Tong quan tài liệu Cải cách TTHC là khâu quan trọng trong cải cách hành chính góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động hành chính nhà nước, cải thiện môi trường đầu tư và tạo thuận lợi cho các doanh nghiệp.
Trong những năm vừa qua, ở Việt Nam có rất nhiều đề tài nghiên cứu về cải cách TTHC tại các Bộ, ngành, địa phương khác nhau. Một sô công trình nghiên cứu tiêu biêu về vân dé cải cách TTHC như: 4 GS.TSKH Nguyễn Văn Thâm & PGS.TS Võ Kim Sơn, Cải cách thủ tục hành chính, Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia, 2003. Trong công trình nghiên cứu khoa học này hai tác giả khang định rằng cải cách TTHC là một nội dung hết sức quan trọng trong cai cách hành chính cũng như cải cách thé chế hành chính nhà nước. Bên cạnh đó, công trình nghiên cứu khoa học chỉ ra những thành tựu tích cực và hạn chế vướng mắc của quá trình cải cách TTHC.
Từ đó dé khắc phục được những hạn chế của cải cách TTHC thì cần phải đây mạnh hơn nữa việc đơn giản hóa những nội dung TTHC cùng với việc tăng cường tính phục vụ thực thi trong TTHC, đồng thời mở rộng TTHC nhằm giảm bớt số lượng TTHC. Thang Văn Phúc, Cải cách thủ tục hành chính nhà nước - Thực trạng, nguyên nhân, giải pháp, Nhà xuất bản Thông kê, Hà Nội — 2007. Công trình nghiên cứu khoa học của tác giả Thang Văn Phúc đã cho độc giả một cái nhìn bao quát và thực tế về công tác cải cách TTHC ở nước ta, đồng thời chỉ ra nguyên nhân của những hạn chế trong tiến tính cải cách TTHC va dé xuất giải pháp cụ thé giúp khắc phục những han chê đã nêu. Luan văn thạc si của Dinh Thị Minh Thảo (Khoa Luật, Học viện khoa hoc xã hội), Cải cách thủ tục hành chính theo cơ chế một cửa từ thực tiễn huyện Hoài Nhơn, tỉnh Binh Dinh, Da Nẵng — 2019.
Tác gia đề cập đến những van đề ly luận về cải cách TTHC theo cơ chế một cửa đồng thời phân tích, đánh giá thực trạng cải cách TTHC theo cơ chế một cửa tại Ủy ban nhân dân huyện Hoài Nhơn từ đó đề xuất các giải pháp đây mạnh cải cách TTHC ở địa phương. Luận văn thạc sĩ của Vang A Chua (Đại học Luật Hà Nội), Cai cách thủ tục hành chính theo cơ chế một cửa liên thông tại Điện Biên Đông, tỉnh Điện Biên, Hà Nội — 2018. Trong công trình nghiên cứu khoa học này, tác giả làm rõ những vấn đề lý luận và thực tiễn cải cách TTHC theo cơ chế một cửa liên thông, từ đó dé xuất một số giải pháp nhăm đây mạnh việc cải cách TTHC theo cơ chế một của liên thông tại Bộ phận Một cửa của huyện Điện Biên Đông, tỉnh Điện Biên trong thời gian tới. Võ Đình Toàn, Dương Bạch Long, Trần Thu Trang, Cải cách thủ tục hành chính ngành Tư pháp phục vụ theo nhu cau của người dan và doanh nghiệp, Thông tin Khoa học Pháp lý, Viện Khoa học Pháp lý, 2019, Số chuyên đề 5, tr.
Các tác giả đề cập 5 đến một số vấn đề lý luận về TTHC và TTHC trong ngành Tư pháp đồng thời phân tích, đánh giá thực trạng thực hiện TTHC trong ngành Tư pháp. Từ đó đề xuất một số giải pháp nâng cao hiệu quả trong việc thực hiện TTHC của Bộ, ngành Tư pháp. Lê Thanh Bình, Cải cách thủ tục hành chính ở Việt Nam trong bối cảnh cách mạng công nghiệp 4.0, Quản lý nhà nước, Học viện hành chính Quốc gia 2019 - Số 8, tr. Công trình nghiên cứu khoa học trên chỉ ra được những kết quả tích cực, hạn chế bất cập trong cải cách TTHC ở Việt Nam đồng thời đưa ra các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả cải cách TTHC trong thời gian tới.
Hà Thị Hải Yến, Cải cách thủ tục hành chính trong lĩnh vực thuế và hải quan nhằm bảo đảm quyên tự do kinh doanh của công dán, Quản lý nhà nước, Học viện Hành chính Quốc gia, 2019, Số 11, tr. Tác giả trình bày quy định về quyền tự do kinh doanh va bảo đảm quyền tự do kinh doanh ở nước ta hiện nay; chỉ ra kết qua đạt được và hạn chế của cải cách TTHC trong lĩnh vực thuế, hải quan nhằm bảo đảm quyền tự do kinh doanh của công dân. Qua đó, đề xuất ý kiến gop phan hoàn thiện và phát huy hiệu quả các chính sách quan lý trong lĩnh vực thuế và hải quan. Đỗ Quốc Hưng, Cai cách thủ tục hành chính vé xuất, nhập khẩu trong bối cảnh hội nhập kinh té quoc té, Quan lý nhà nước, Hoc viện Hanh chính Quốc gia, Số 9/2017, tr.
Công trình nghiên cứu khoa học của tác giả Đỗ Quốc Hưng đã chỉ ra rằng trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế, Chính phủ và các cơ quan quản lý xuất nhập khẩu từ trung ương đến địa phương phải có giải pháp giải quyết khó khăn cho doanh nghiệp, xử lý vướng mắc cho doanh nghiệp xuất khâu. Trong đó, một giải pháp quan trọng chính là đơn giản hóa TTHC xuất, nhập khâu nhằm góp phần bảo đảm chỉ tiêu tăng trưởng xuât khâu, thực hiện tôt các chỉ tiêu kinh tê - xã hội của đât nước. Nguyễn Thị Thục, Tăng cường cải cách và mình bạch hóa thủ tục hành chính đối với doanh nghiệp trong bối cảnh hội nháp, Quản lý nhà nước, Học viện Hành chính, Số 7/2015, tr. Trong công trình nghiên cứu khoa học trên, tác giả Nguyễn Thị Thục đã giúp độc giả thay được sự cần thiết phải tăng cường cai cách và minh bạch TTHC; thực tiễn cải cách và minh bạch hóa TTHC đối với doanh nghiệp trong bối cảnh hội nhập quốc tế đồng thời đề xuất một số giải pháp nhằm tăng cường cải cách TTHC đáp ứng hội nhập kinh tế quốc tế.
Hughes, Public management & administration, an introduction, 3rd edition, cuôn sách đã giới thiệu và đánh giá các nguyên tắc và hoc thuyết nền tang cho những thay đôi gần đây về phạm vi và sự quản lý trong khu vực công. Trong đó, tac giả chỉ ra rang mô hình hành chính công truyền thống được các nước sử dụng trong nhiều thé kỉ trước đã giảm uy tín cũng như sự hiệu quả.