Luận văn nghiên cứu khả năng sinh trưởng của gà lông xước đàn hạt nhân thế hệ 2 tại trường đại học nông lâm thái nguyên

Nghiên cứu khả năng sinh trưởng của gà lông xước đàn hạt nhân thế hệ 2 tại Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, phân tích hiệu quả chăn nuôi và phát triển giống.

• Tác giả: Đỗ Thị Huệ
• Người hướng dẫn: PGS. Lê Minh
• Trường học: Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Chăn nuôi thú y
• Đề tài: Nghiên Cứu Khả Năng Sinh Trưởng Gà Lông Xước Đàn Hạt Nhân Thế Hệ 2 Tại Đại Học Nông Lâm Thái Nguyên
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC ĐỒ THỊ, BIỂU ĐỒ
• DANH MỤC VIẾT TẮT
• MỤC LỤC
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu và yêu cầu của đề tài
• 1.3. Ý nghĩa của đề tài
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Cơ sở khoa học
• 2.2. Một số đặc điểm sinh học của gia cầm
• 2.3. Tình hình nghiên cứu trên thế giới và trong nước
• 2.3.1. Tình hình nghiên cứu và phát triển chăn nuôi gia cầm trên thế giới
• 2.3.2. Tình hình nghiên cứu và phát triển chăn nuôi gia cầm trong nước
• 3. ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng nghiên cứu
• 3.2. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 3.2.1. Địa điểm nghiên cứu
• 3.2.2. Thời gian nghiên cứu
• 3.3. Nội dung nghiên cứu
• 3.4. Kết quả công tác phục vụ sản xuất
• 3.5. Nghiên cứu khả năng sinh trưởng của gà Lông Xước đàn hạt nhân thế hệ 2 giai đoạn 01 ngày tuổi đến 20 tuần tuổi
• 3.6. Phương pháp nghiên cứu
• 3.6.1. Thực hiện công tác phục vụ sản xuất tại mô hình
• 3.6.2. Phương pháp nghiên cứu khả năng sinh trưởng của gà Lông Xước đàn hạt nhân thế hệ 2
• 3.7. Xử lý số liệu
• 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Kết quả công tác phục vụ sản xuất
• 4.2. Công tác vệ sinh thú y khu vực trại chăn nuôi
• 4.3. Công tác chăm sóc nuôi dưỡng gà Lông Xước
• 4.4. Công tác điều trị bệnh
• 4.5. Nghiên cứu khả năng sinh trưởng của gà Lông Xước đàn hạt nhân thế hệ 2
• 4.5.1. Tỷ lệ nuôi sống của gà Lông Xước đàn hạt nhân thế hệ 2
• 4.5.2. Kết quả đánh giá khả năng sinh trưởng của gà Lông Xước
• 4.5.2.1. Sinh trưởng tuyệt đối của gà Lông Xước giai đoạn 1-20 tuần tuổi
• 4.5.2.2. Sinh trưởng tương đối của gà Lông Xước đàn hạt nhân thế hệ 2
• 4.5.3. Kết quả đánh giá hiệu quả sử dụng thức ăn của gà thí nghiệm
• 5. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• 5.1. Về công tác phục vụ sản xuất tại mô hình
• 5.2. Về tỷ lệ nuôi sống của gà Lông Xước đàn hạt nhân thế hệ 2
• 5.3. Về khả năng sinh trưởng của gà Lông Xước đàn hạt nhân thế hệ 2
• 5.4. Tiêu tốn thức ăn đàn gà Lông Xước thế hệ 2
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tính cấp thiết của đề tài

Chăn nuôi gia cầm tại Việt Nam có vai trò quan trọng trong việc cải thiện kinh tế cho nông dân. Ngành này cung cấp từ 18-21% tổng khối lượng thịt, đứng thứ hai sau thịt lợn. Tuy nhiên, tình hình chăn nuôi hiện nay gặp nhiều khó khăn do dịch bệnh và sự không phù hợp của một số giống gà nhập ngoại với thị hiếu người tiêu dùng. Gà Lông Xước, giống gà bản địa mới được phát hiện, có khả năng thích nghi tốt và chất lượng thịt ngon. Việc nghiên cứu khả năng sinh trưởng của giống gà này là cần thiết để bảo tồn nguồn gen và phát triển chăn nuôi bền vững. Đề tài “Nghiên cứu khả năng sinh trưởng của gà Lông Xước đàn hạt nhân thế hệ 2 tại Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên” được thực hiện nhằm cung cấp cơ sở khoa học cho việc đánh giá khả năng sinh trưởng của giống gà này.

II. Mục tiêu và yêu cầu của đề tài

Mục tiêu chính của đề tài là xác định và đánh giá khả năng sinh trưởng của gà Lông Xước đàn hạt nhân thế hệ 2 tại Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên. Đề tài cũng nhằm xây dựng tiêu chuẩn cơ sở về giống gà này tại địa phương. Yêu cầu của nghiên cứu bao gồm việc thu thập và phân tích dữ liệu về sinh trưởng, tỷ lệ nuôi sống, và hiệu quả sử dụng thức ăn. Kết quả nghiên cứu sẽ cung cấp thông tin khoa học và thực tiễn cho việc phát triển giống gà Lông Xước, từ đó góp phần vào sự phát triển bền vững của ngành chăn nuôi gia cầm tại Việt Nam.

III. Ý nghĩa của đề tài

Đề tài có ý nghĩa khoa học và thực tiễn rõ rệt. Về mặt khoa học, kết quả nghiên cứu sẽ cung cấp thông tin về khả năng sinh trưởng của gà Lông Xước, từ đó làm cơ sở cho các nghiên cứu tiếp theo. Về mặt thực tiễn, các số liệu thu được sẽ hỗ trợ trong việc khai thác và phát triển nguồn gen giống gà, đồng thời làm cơ sở cho định hướng công tác giống trong tương lai. Kết quả nghiên cứu sẽ giúp nâng cao chất lượng giống gà Lông Xước, đáp ứng nhu cầu thị trường và cải thiện thu nhập cho nông dân.

IV. Tổng quan tài liệu

Tổng quan tài liệu cung cấp cái nhìn tổng quát về các nghiên cứu trước đây liên quan đến khả năng sinh trưởng của gia cầm. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng khả năng sinh trưởng của gia cầm phụ thuộc vào nhiều yếu tố như giống, chế độ dinh dưỡng, và điều kiện môi trường. Đặc biệt, gà Lông Xước có những đặc điểm sinh học nổi bật, cho thấy khả năng thích nghi tốt với điều kiện khí hậu khắc nghiệt. Việc nghiên cứu sâu hơn về giống gà này sẽ giúp xác định các yếu tố ảnh hưởng đến sinh trưởng và phát triển giống gà này trong tương lai.

V. Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp nghiên cứu được áp dụng trong đề tài bao gồm việc thu thập dữ liệu thực nghiệm từ mô hình chăn nuôi gà Lông Xước tại Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên. Các chỉ tiêu sinh trưởng như tỷ lệ nuôi sống, sinh trưởng tuyệt đối và tương đối sẽ được theo dõi và phân tích. Số liệu sẽ được xử lý bằng các phương pháp thống kê phù hợp để đảm bảo tính chính xác và độ tin cậy của kết quả. Phương pháp này không chỉ giúp đánh giá khả năng sinh trưởng mà còn cung cấp thông tin cần thiết cho việc quản lý và phát triển giống gà Lông Xước.

VI. Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Kết quả nghiên cứu cho thấy gà Lông Xước đàn hạt nhân thế hệ 2 có khả năng sinh trưởng tốt trong điều kiện nuôi dưỡng tại Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên. Tỷ lệ nuôi sống đạt mức cao, cho thấy sức sống và khả năng thích nghi của giống gà này. Sinh trưởng tuyệt đối và tương đối cũng cho thấy sự phát triển ổn định qua các giai đoạn. Các số liệu thu được sẽ là cơ sở để đánh giá hiệu quả sử dụng thức ăn và đưa ra các biện pháp cải thiện trong quản lý chăn nuôi. Kết quả này không chỉ có giá trị khoa học mà còn có ý nghĩa thực tiễn trong việc phát triển ngành chăn nuôi gia cầm tại địa phương.

VII. Kết luận và đề nghị

Kết luận từ nghiên cứu cho thấy gà Lông Xước đàn hạt nhân thế hệ 2 có khả năng sinh trưởng tốt và phù hợp với điều kiện nuôi dưỡng tại Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên. Đề nghị cần có các biện pháp bảo tồn và phát triển giống gà này, đồng thời khuyến khích nghiên cứu sâu hơn về các yếu tố ảnh hưởng đến sinh trưởng. Việc xây dựng tiêu chuẩn cơ sở về giống gà Lông Xước sẽ góp phần nâng cao chất lượng giống và đáp ứng nhu cầu thị trường. Các cơ quan chức năng cần hỗ trợ trong việc phát triển mô hình chăn nuôi bền vững cho giống gà này.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Chăn nuôi gia cầm giữ vị trí quan trọng trong cơ cấu ngành nông nghiệp tại Việt Nam, hàng năm đóng góp từ 18% đến 21% tổng sản lượng thịt các loại (đứng thứ hai sau thịt lợn chiếm 71% đến 76%), đồng thời cung cấp nguồn thực phẩm giàu dinh dưỡng từ trứng. Tuy nhiên, trước diễn biến dịch bệnh phức tạp và điều kiện thời tiết thay đổi, nhiều giống gà nhập ngoại bộc lộ nhược điểm về khả năng chống chịu bệnh tật cũng như chưa đáp ứng trọn vẹn thị hiếu tiêu dùng truyền thống. Thực trạng này thúc đẩy yêu cầu cấp thiết về việc phục hồi, bảo tồn và phát triển các nguồn gen gia cầm bản địa.

Gà Lông Xước là giống gà bản địa mới được phát hiện tại một số huyện vùng cao của tỉnh Hà Giang gồm Quản Bạ, Đồng Văn, Mèo Vạc và Yên Minh. Đặc điểm hình thái nổi bật của giống gà này là bộ lông xước ngược toàn thân tương tự lông nhím; vóc dáng thon nhỏ, hoạt động nhanh nhẹn, chắc khỏe. Giống gà này có khả năng thích ứng với điều kiện khí hậu vùng núi cao khắc nghiệt, chất lượng thịt thơm ngon, khối lượng tối đa đạt từ 4 kg đến 5 kg và sản lượng trứng hàng năm của gà mái đạt từ 50 đến 60 quả. Mặc dù sở hữu nguồn gen quý, gà Lông Xước hiện chỉ được nuôi phân tán với số lượng ít trong nông hộ và đứng trước nguy cơ cao bị pha tạp di truyền. Nhằm phục vụ công tác bảo tồn quỹ gen và xây dựng cơ sở dữ liệu khoa học về giống, đề tài "Nghiên cứu khả năng sinh trưởng của gà Lông Xước đàn hạt nhân thế hệ 2 tại Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên" đã được triển khai.

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu của khóa luận được xác định cụ thể như sau:

1. Xác định và đánh giá khả năng sinh trưởng của gà Lông Xước đàn hạt nhân thế hệ 2 được nuôi giữ tại Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên từ giai đoạn sơ sinh (01 ngày tuổi) đến 20 tuần tuổi.
2. Làm cơ sở khoa học phục vụ việc xây dựng tiêu chuẩn cơ sở về giống gà Lông Xước hạt nhân tại địa phương thông qua việc thu thập, theo dõi các chỉ tiêu năng suất.

Đối tượng nghiên cứu là đàn gà Lông Xước hạt nhân thế hệ 2 với quy mô ban đầu 100 cá thể theo dõi từ 01 ngày tuổi đến 20 tuần tuổi. Địa điểm nghiên cứu được thực hiện tại Khu chăn nuôi gia cầm thuộc Trung tâm đào tạo và nghiên cứu giống cây trồng, vật nuôi - Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên. Thời gian nghiên cứu diễn ra từ ngày 18 tháng 11 năm 2019 đến ngày 25 tháng 05 năm 2020.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận vận dụng nguyên lý di truyền số lượng trong chăn nuôi gia cầm. Các tính trạng năng suất như khối lượng cơ thể, tốc độ sinh trưởng và chuyển hóa thức ăn là tính trạng số lượng, chịu sự chi phối của hệ gen đa hiệu (minor genes) theo ba phương thức: hiệu ứng cộng gộp (A), hiệu ứng trội (D) và hiệu ứng át gen (I), kết hợp với tác động của sai lệch môi trường chung ($E_g$) và sai lệch môi trường riêng ($E_s$). Tác giả áp dụng mô hình phân tích kiểu hình kinh điển:

$$P = G + E = A + D + I + E_g + E_s$$

Bên cạnh yếu tố di truyền, nghiên cứu tổng kết các cơ sở sinh học về quá trình phát triển mô cơ, tế bào và các nhân tố ảnh hưởng ngoại cảnh (dinh dưỡng, giới tính, mật độ, dịch tễ) theo các nghiên cứu của Nguyễn Ân và cs (1983), Chambers (1990), Phan Cự Nhân (2000), Bùi Hữu Đoàn và cs (2011).

Phương pháp nghiên cứu thực nghiệm được thiết kế theo dõi cá thể trên đàn 100 con gà 01 ngày tuổi, bấm số cánh để kiểm soát:

• Phương thức chăn nuôi: Bán chăn thả, chuồng hở thông thoáng tự nhiên kết hợp bãi chăn thả; giai đoạn 01 ngày tuổi đến 08 tuần tuổi nuôi chung trống mái; giai đoạn 09 đến 20 tuần tuổi tách riêng trống mái theo dõi độc lập (tỷ lệ trống/mái phân chia thực tế là 28 trống và 67 mái).
• Thức ăn: Sử dụng thức ăn hỗn hợp hoàn chỉnh cho gà lông màu các giai đoạn của hãng PROCONCO.
• Quy trình phòng bệnh: Vệ sinh tiêu độc chuồng trại bằng Benkocid định kỳ; tuân thủ nghiêm ngặt lịch vắc xin và thuốc thú y:

Thời điểm	Loại vắc xin / thuốc thú y	Đường dùng và liều lượng	Bệnh phòng
1 ngày tuổi	Marek	Pha nước sinh lý 0,9%, tiêm dưới da cổ 0,2 ml/con	Marek
5 ngày tuổi	Lasota lần 1	Pha nước sinh lý mặn 0,9%, nhỏ mắt 01 giọt	Newcastle
7 ngày tuổi	Gumboro lần 1	Pha nước sinh lý mặn 0,9%, nhỏ miệng 4 giọt/con	Gumboro
8 – 9 ngày tuổi	Vicox Toltra	Pha nước 1 ml/lít nước, uống 3 giờ buổi sáng	Cầu trùng
10 ngày tuổi	Vắc xin Đậu	Châm màng cánh bằng kim chuyên dụng	Đậu gà
14 ngày tuổi	Vắc xin H5N1	Tiêm dưới da cổ phía trên 0,5 ml/con	Cúm gia cầm
18 ngày tuổi	Lasota lần 2	Pha nước sinh lý 0,9%, nhỏ miệng 2 giọt/con	Newcastle
21 ngày tuổi	Gumboro lần 2	Pha nước sinh lý 0,9%, nhỏ mắt 1 giọt, mũi 1 giọt	Gumboro
22 – 25 ngày tuổi	Vicox Toltra	Pha nước 1 ml/lít nước, uống 2 giờ buổi chiều	Cầu trùng
28 ngày tuổi	Lasota lần 2 (nhắc lại)	Nhỏ mắt 01 giọt/con	Newcastle
35 ngày tuổi	Vifluvac	Tiêm gốc cánh 0,5 ml/con	Cúm gia cầm
56 ngày tuổi	Newcastle hệ 1	Tiêm dưới da 0,5 ml/con	Newcastle

Phương pháp đo đạc và chỉ tiêu theo dõi:

• Tỷ lệ nuôi sống (%): Ghi chép định kỳ hàng tuần số cá thể sống trên tổng đàn ban đầu.
• Sinh trưởng tích lũy (g/con): Cân cá thể hàng tuần vào 7 giờ sáng trước khi cho ăn; dùng cân kỹ thuật chính xác $\pm 0,5$ g cho giai đoạn 01–03 tuần tuổi và cân chính xác $\pm 5$ g cho giai đoạn sau 03 tuần tuổi.
• Sinh trưởng tuyệt đối ($A$, g/con/ngày): Tính theo công thức $A = (P_2 - P_1) / (t_2 - t_1)$ theo TCVN (1977).
• Sinh trưởng tương đối ($R$, %): Tính theo công thức $R = [ (P_2 - P_1) / ((P_2 + P_1)/2) ] \times 100$ theo TCVN (1977).
• Tiêu thụ và chuyển hóa thức ăn: Cân đo lượng thức ăn thu nhận hàng ngày (g/con/ngày) và tính toán tiêu tốn thức ăn trên 1 kg tăng thể trọng (TTTA/kg tăng khối lượng).
• Xử lý số liệu: Số liệu được phân tích theo phương pháp thống kê sinh vật học của Nguyễn Văn Thiện và cs (1996), xác định các tham số giá trị trung bình ($\bar{X}$), sai số trung bình ($m_x$), độ lệch chuẩn ($S_x$) và hệ số biến dị ($C_v%$).

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Mở đầu

Tác giả trình bày tính cấp thiết xuất phát từ nhu cầu bảo tồn giống gia cầm địa phương quý hiếm trước áp lực pha tạp di truyền và sự suy giảm sức đề kháng của các giống gà nhập ngoại. Văn bản nêu rõ mục tiêu nghiên cứu là xác định khả năng sinh trưởng đàn hạt nhân thế hệ 2 của gà Lông Xước tại Thái Nguyên, làm cơ sở xây dựng tiêu chuẩn cơ sở của giống, hỗ trợ phát triển chăn nuôi nông hộ tại vùng đồng bào miền núi phía Bắc.

Phần 2: Tổng quan tài liệu

Nội dung chương hệ thống hóa cơ sở lý luận về đặc tính di truyền số lượng, các quy luật sinh trưởng thể chất mô cơ - mô liên kết - xương, cơ chế thích nghi sinh học và phản ứng stress của gia cầm. Đồng thời, chương này tổng quan bức tranh ngành chăn nuôi gia cầm trên thế giới (sản lượng thịt, trứng toàn cầu qua dự báo của FAO; tính năng các giống công nghiệp như New Hampshire, Brown Nick, Tetra Brown, ISA, Hyline) và tại Việt Nam. Tác giả tổng hợp dữ liệu bảo tồn 93 giống vật nuôi bản địa (trong đó có 48 giống thủy cầm và gia cầm), đặc biệt đối chiếu đặc điểm ngoại hình và năng suất của gà Ri, gà Hồ, gà Mía, gà Móng, gà H'Mông từ các công bố nghiên cứu trước đây.

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Chương này mô tả chi tiết quy mô đàn hạt nhân 100 cá thể gà Lông Xước thế hệ 2, điều kiện bố trí thí nghiệm tại Trung tâm đào tạo và nghiên cứu giống cây trồng, vật nuôi. Toàn bộ thiết kế chuồng trại, thời gian nuôi chung (0–8 tuần), thời gian phân tách trống mái (9–20 tuần), quy trình thú y phòng trừ 6 loại mầm bệnh chính và các công thức toán sinh học dùng để tính tỷ lệ sống, tốc độ tăng trọng, lượng thức ăn thu nhận và hệ số chuyển hóa thức ăn được xác lập cụ thể, minh bạch.

Phần 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Chương 4 cung cấp toàn bộ dữ liệu thực nghiệm thu thập trong 20 tuần theo dõi:

• Công tác phục vụ sản xuất: Ghi nhận quy trình vệ sinh sát trùng chuồng bằng Benkocid 0,5–1%, thời gian để trống chuồng 10–15 ngày, kỹ thuật úm nhiệt, chế độ ăn từ 9–10 lần/ngày ở 2 tuần đầu giảm dần sang máng dài/máng tròn. Ghi nhận phác đồ điều trị 3 bệnh phát sinh tại trại gồm: bệnh bạch lỵ gà con (Ampicoli + B.complex, điều trị 99 con, khỏi 97 con, tỷ lệ 97,98%); bệnh cầu trùng (Anticoccid, điều trị 97 con, khỏi 95 con, tỷ lệ 97,93%); bệnh CRD (Tylosin 98% + B.complex, điều trị 95 con, khỏi 93 con, tỷ lệ 97,89%).
• Tỷ lệ nuôi sống: Giai đoạn 0–8 tuần đạt 96,00%. Giai đoạn 9–20 tuần đạt 96,43% ở gà trống và 97,01% ở gà mái.
• Khả năng sinh trưởng tích lũy: Khối lượng sơ sinh đạt 29,52 g/con; lúc 8 tuần tuổi đạt 587,02 g/con. Đến 20 tuần tuổi, gà trống đạt 1862,48 g/con ($C_v = 2,06%$), gà mái đạt 1696,32 g/con ($C_v = 1,44%$), trung bình chung đạt 1779,40 g/con.

Tuần tuổi	Trống mái nuôi chung (g)	Gà trống (g)	Gà mái (g)	Trung bình chung (g)
Sơ sinh	$29,52 \pm 0,25$	-	-	29,52
1	$47,74 \pm 0,23$	-	-	47,74
4	$204,76 \pm 0,78$	-	-	204,76
8	$587,02 \pm 2,49$	-	-	587,02
9	-	$627,76 \pm 1,73$	$640,66 \pm 2,09$	634,21
12	-	$975,86 \pm 1,93$	$954,24 \pm 3,86$	965,05
15	-	$1302,54 \pm 3,29$	$1243,88 \pm 4,09$	1273,21
20	-	$1862,48 \pm 0,56$	$1696,32 \pm 3,05$	1779,40

• Sinh trưởng tuyệt đối và tương đối: Sinh trưởng tuyệt đối tăng nhanh ở 4 tuần đầu, sau đó dao động không đều do tác động ngoại cảnh. Đỉnh tăng trọng tuyệt đối của gà trống đạt 19,88 g/con/ngày (giai đoạn 9–10 tuần), gà mái đạt 15,71 g/con/ngày (giai đoạn 9–10 tuần). Sinh trưởng tương đối cao nhất ở giai đoạn 2–3 tuần (52,67%), sau đó giảm dần đều theo quy luật sinh học đến mức 4,94% ở giai đoạn 19–20 tuần.
• Lượng thức ăn thu nhận và tiêu tốn thức ăn: Thức ăn thu nhận tăng từ 11,11 g/con/ngày (tuần 1) lên 34,29 g/con/ngày (tuần 8). Giai đoạn 20 tuần tuổi, gà trống tiêu thụ 80,13 g/con/ngày, gà mái tiêu thụ 77,39 g/con/ngày. Chỉ số tiêu tốn thức ăn (FCR) giai đoạn 0–8 tuần tuổi là 3,54 kg TĂ/kg thể trọng; giai đoạn 8–20 tuần tuổi là 5,53 ở gà trống và 6,13 ở gà mái (tuần 20 ghi nhận FCR gà mái tăng vọt lên 11,05 do quá trình tích lũy mỡ chuẩn bị vào đẻ).

Phần 5: Kết luận và đề nghị

Khóa luận đúc kết các chỉ số sinh học đạt được về tỷ lệ sống, sinh trưởng khối lượng và FCR của đàn gà Lông Xước thế hệ 2; khẳng định giống có khả năng thích nghi tốt trong điều kiện nuôi bán chăn thả tại địa bàn nghiên cứu. Tác giả đưa ra các đề xuất về việc tiếp tục theo dõi sức sản xuất trứng, khả năng sinh sản của đàn mái khi vào đẻ thương phẩm và nhân rộng mô hình bảo tồn giống.

Kết quả và đóng góp

Nghiên cứu mang lại các kết quả thực nghiệm chuẩn xác về các chỉ tiêu kinh tế - kỹ thuật của gà Lông Xước hạt nhân thế hệ 2 trong điều kiện chăm sóc kiểm soát:

• Tỷ lệ sống cao xuyên suốt 20 tuần nuôi: Giai đoạn gà con đạt 96,00%, vượt qua số liệu công bố trước đây trên một số giống gà nội khác (như gà Hồ 88,4%, gà Mía 88,4% - 92,33%, gà Móng 88,7% theo Hồ Xuân Tùng và Nguyễn Đăng Vang). Giai đoạn hậu bị (9–20 tuần tuổi) tỷ lệ sống đạt 96,43% ở con trống và 97,01% ở con mái, thể hiện sức đề kháng và khả năng kháng bệnh tốt của giống bản địa khi áp dụng quy trình thú y chuẩn.
• Tốc độ tăng trưởng khối lượng cơ thể: Khối lượng lúc 20 tuần tuổi đạt 1862,48 g ở gà trống và 1696,32 g ở gà mái. Khi so sánh với các giống gà nội địa cùng thời điểm 20 tuần tuổi, tầm vóc gà Lông Xước thấp hơn gà Hồ (trống 2168,7 g; mái 1786,2 g) nhưng tương đương gà Mía (trống 1888,6 g; mái 1628,7 g). Độ đồng đều của đàn gà ở mức cao, hệ số biến dị khối lượng lúc 20 tuần tuổi đạt 2,06% ở gà trống và 1,44% ở gà mái.
• Hiệu quả chuyển hóa thức ăn: Tác giả xác định tiêu tốn thức ăn giai đoạn sơ sinh đến 8 tuần là 3,54 kg TĂ/kg tăng thể trọng; giai đoạn 8 đến 20 tuần tuổi là 5,53 kg TĂ/kg tăng khối lượng (gà trống) và 6,13 kg TĂ/kg tăng khối lượng (gà mái).
• Đóng góp khoa học và thực tiễn: Khóa luận cung cấp hệ thống số liệu định lượng ban đầu về chỉ tiêu sinh trưởng tích lũy, sinh trưởng tuyệt đối, tương đối và tiêu tốn thức ăn của gà Lông Xước đàn hạt nhân thế hệ 2. Đây là nguồn dữ liệu thực nghiệm phục vụ việc xây dựng tiêu chuẩn giống cơ sở và định hướng bảo tồn, lai tạo nguồn gen gà bản địa thích hợp với điều kiện sinh thái miền núi phía Bắc.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của nghiên cứu:

• Quy mô đàn theo dõi ban đầu dừng lại ở 100 cá thể, tập trung đánh giá trong phạm vi chuồng trại thực nghiệm của nhà trường (phương thức nuôi nhốt kết hợp bán chăn thả), chưa mở rộng khảo nghiệm diện rộng tại các nông hộ trên địa bàn phân bố tự nhiên thuộc tỉnh Hà Giang.
• Nghiên cứu chỉ theo dõi đến thời điểm 20 tuần tuổi (kết thúc giai đoạn gà hậu bị), chưa theo dõi tiếp tục giai đoạn sinh sản đầy đủ (sản lượng trứng, tỷ lệ phôi, tỷ lệ ấp nở và chất lượng thịt thương phẩm qua mổ khảo sát).

Hướng nghiên cứu tiếp theo:

• Tiếp tục nuôi dưỡng, theo dõi các chỉ tiêu sinh sản ở giai đoạn gà đẻ thương phẩm của đàn hạt nhân thế hệ 2 (tuổi đẻ quả trứng đầu, tỷ lệ đẻ đỉnh cao, sản lượng trứng/mái/năm, tiêu tốn thức ăn/10 quả trứng).
• Tiến hành theo dõi chọn lọc nhân thuần qua thế hệ 3, thế hệ 4 để ổn định các tính trạng ngoại hình và năng suất, phục vụ hoàn thiện tiêu chuẩn cơ sở của giống gà Lông Xước.

Giá trị tham khảo

Bản khóa luận là tài liệu tham khảo cho:

• Sinh viên, học viên chuyên ngành Chăn nuôi, Thú y, Bác sĩ Thú y, Nông nghiệp phát triển nông thôn khi tìm hiểu về phương pháp bố trí thí nghiệm theo dõi sinh trưởng gia cầm, kỹ thuật cân đo và giải thuật toán sinh học thống kê trên đàn vật nuôi.
• Cán bộ kỹ thuật, nhà nghiên cứu thuộc các trung tâm giống, viện chăn nuôi làm công tác bảo tồn nguồn gen vật nuôi bản địa quý hiếm.
• Phần đáng tham khảo nhất là quy trình sử dụng vắc xin - thuốc phòng bệnh chi tiết (Bảng 3.2), các bảng số liệu chi tiết theo tuần tuổi về khối lượng cơ thể, sinh trưởng tuyệt đối, sinh trưởng tương đối và phác đồ điều trị 3 bệnh thực tế (bạch lỵ, cầu trùng, CRD) có ghi nhận tỷ lệ khỏi bệnh cụ thể.

Câu hỏi thường gặp

1. Khối lượng cơ thể của gà Lông Xước đàn hạt nhân thế hệ 2 lúc 20 tuần tuổi đạt bao nhiêu? Lúc 20 tuần tuổi, khối lượng trung bình của gà trống đạt $1862,48 \pm 0,56$ g ($C_v = 2,06%$), gà mái đạt $1696,32 \pm 3,05$ g ($C_v = 1,44%$). Khối lượng trung bình chung của đàn đạt 1779,40 g/con.

2. Tỷ lệ nuôi sống của đàn gà thí nghiệm qua các giai đoạn biến động như thế nào? Ở giai đoạn 01 ngày tuổi đến 08 tuần tuổi (nuôi chung), tỷ lệ nuôi sống cộng dồn đạt 96,00% (còn 96 con sống sót từ 100 con ban đầu). Ở giai đoạn 09 đến 20 tuần tuổi, tỷ lệ nuôi sống duy trì ở mức cao: gà trống đạt 96,43% (còn 27 con sống trên 28 con phân đàn) và gà mái đạt 97,01% (còn 65 con sống trên 67 con phân đàn).

3. Hiệu quả chuyển hóa thức ăn (FCR) của gà Lông Xước trong thí nghiệm là bao nhiêu? Tiêu tốn thức ăn trung bình để tăng 1 kg thể trọng giai đoạn sơ sinh đến 08 tuần tuổi là 3,54 kg TĂ/kg TT. Trong giai đoạn từ 08 đến 20 tuần tuổi, chỉ số FCR trung bình đạt 5,53 kg TĂ/kg TT ở gà trống và 6,13 kg TĂ/kg TT ở gà mái.

4. Những bệnh truyền nhiễm nào đã xuất hiện trên đàn gà thí nghiệm và phác đồ điều trị cụ thể là gì? Ba bệnh phát sinh trong quá trình nuôi gồm:

• Bệnh bạch lỵ gà con: Dùng Ampicoli (1 g/lít nước) kết hợp B.complex (1 g/3 lít nước) trong 3–5 ngày; điều trị 99 con, khỏi 97 con (tỷ lệ 97,98%).
• Bệnh cầu trùng: Dùng Anticoccid (1 g/lít nước cho 5 kg thể trọng) uống 5–7 ngày; điều trị 97 con, khỏi 95 con (tỷ lệ 97,93%).
• Bệnh viêm đường hô hấp mãn tính (CRD): Dùng Tylosin 98% (2 g/lít nước) kết hợp B.complex (1 g/3 lít nước) uống 3–5 ngày; điều trị 95 con, khỏi 93 con (tỷ lệ 97,89%).

5. Điểm khác biệt về sinh trưởng tuyệt đối giữa gà trống và gà mái sau khi tách đàn lúc 8 tuần tuổi là gì? Sau khi tách đàn ở tuần thứ 8, tốc độ sinh trưởng tuyệt đối của gà trống giảm tạm thời xuống 9,30 g/con/ngày (thấp hơn gà mái đạt 9,71 g/con/ngày) do phản ứng stress khi bắt tách chuồng. Đến tuần 9–10, sinh trưởng tuyệt đối của gà trống tăng vọt lên mức cao nhất là 19,88 g/con/ngày, trong khi gà mái đạt đỉnh 15,71 g/con/ngày, sau đó cả hai giới tính duy trì mức tăng trưởng dao động theo điều kiện môi trường đến tuần 20.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Đỗ Thị Huệ đã hoàn thành việc theo dõi, đánh giá toàn diện các chỉ tiêu sinh trưởng và sử dụng thức ăn của 100 cá thể gà Lông Xước đàn hạt nhân thế hệ 2 từ sơ sinh đến 20 tuần tuổi tại Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên. Kết quả thực nghiệm khẳng định giống gà bản địa này có tỷ lệ nuôi sống cao (trên 96%), sinh trưởng khối lượng đạt 1862,48 g ở con trống và 1696,32 g ở con mái lúc 20 tuần tuổi, đi kèm độ đồng đều ngoại hình tốt. Toàn bộ cơ sở dữ liệu về chỉ số sinh trưởng tuyệt đối, tương đối, tiêu tốn thức ăn và phác đồ thú y phòng trị bệnh trong văn bản là luận cứ khoa học thực tiễn phục vụ công tác tuyển chọn, nhân thuần và bảo tồn nguồn gen gà Lông Xước tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Chăn nuôi gia cầm ở nước ta có truyền thống lâu đời, đã và đang góp phần quan trọng trong cải thiện kinh kế của hàng triệu nông dân. Hàng năm, ngành chăn nuôi gia cầm cung cấp 18 - 21% trong tổng khối lượng thịt các loại, đứng thứ hai sau thịt lợn (thịt lợn chiếm vị trí số 1 với tỷ lệ 71 - 76%), bên cạnh đó chăn nuôi gia cầm còn cung cấp nguồn thực phẩm có dinh dưỡng khá hoàn chỉnh đó là trứng gia cầm. Vốn có nhiều truyền thống trong chăn nuôi, song hành với tiến độ hội nhập của cả nước, ngành chăn nuôi gia cầm nói chung và chăn nuôi gà nói riêng ở Việt Nam ngày càng phát triển.

Tuy nhiên, với tình hình chăn nuôi diễn biến phức tạp, dịch bệnh nhiều, do yếu tố thích nghi nên một số giống gà nhập ngoại thường có sức chống chịu bệnh tật kém và một số chưa phù hợp với thị hiếu của người tiêu dùng. Trong điều kiện đó một số giống gia cầm địa phương đang được chú trọng khôi phục và phát triển nhằm đáp ứng những yêu cầu đó. Gà Lông Xước là giống gà bản địa mới được phát hiện ở một số huyện như: Quản Bạ, Đồng Văn, Mèo Vạc, Yên Minh - tỉnh Hà Giang. Giống gà này có đặc điểm: lông xước ngược toàn thân như lông nhím; hình dáng thon, nhỏ, nhanh nhẹn, chắc khỏe.

Chúng có chất lượng thịt ngon, có khả năng chịu đựng thời tiết khắc nghiệt ở vùng núi cao của tỉnh Hà Giang. Trọng lượng lớn nhất của gà Lông Xước là 4 - 5kg và mỗi năm một gà mái có thể đẻ 50 - 60 quả trứng. Qua một số nghiên cứu cho thấy, giống gà này có khả năng thích nghi và chất lượng thịt tốt nhưng hiện mới chỉ được nuôi với số lượng ít và đang có nguy cơ bị pha tạp nên cần được quan tâm bảo tồn nguồn gen, nhân giống. Xuất phát từ thực tế trên, em tiến hành thực hiện đề tài “Nghiên cứu khả năng sinh trưởng của gà Lông Xước đàn hạt nhân thế hệ 2 tại Trường Đại m 2 học Nông Lâm Thái Nguyên” để có cơ sở khoa học đánh giá về khả năng sinh trưởng của giống gà này.

Mục tiêu và yêu cầu của đề tài - Xác định và đánh giá được khả năng sinh trưởng của gà Lông Xước đàn hạt nhân thế hệ 2 được nuôi giữ tại Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên. - Làm cơ sở xây dựng tiêu chuẩn cơ sở về giống gà Lông Xước hạt nhân tại địa phương trên cơ sở các kết quả nghiên cứu và theo dõi. Ý nghĩa của đề tài 1. Ý nghĩa khoa học Kết quả của đề tài là những thông tin khoa học về khả năng sinh trưởng của gà Lông Xước đàn hạt nhân thế hệ 2.

Ý nghĩa thực tiễn Các số liệu thu được phục vụ khai thác, phát triển nguồn gen giống gà; đồng thời làm cơ sở cho định hướng công tác giống sau này. Kết quả nghiên cứu làm rõ về đặc điểm sinh học, sức sản xuất của gà Lông Xước nuôi tại trường Đại học Nông lâm Thái Nguyên; từ đó làm cơ sở cho phát triển quy mô giống gà này cho phù hợp với điều kiện miền núi. m 3 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở khoa học 2.

Một số đặc điểm sinh học của gia cầm 2. Các dẫn xuất của da gia cầm Khi nghiên cứu các tính trạng về tính năng sản xuất của gia cầm được nuôi trong điều kiện cụ thể, thực chất là nghiên cứu đặc điểm di truyền số lượng và ảnh hưởng của những tác động môi trường lên các tính trạng đó. Hầu hết các tính trạng về năng suất của vật nuôi như sinh trưởng, sinh sản, mọc lông, tăng trưởng thịt, đẻ trứng đều là các tính trạng số lượng. Cơ sở di truyền của các tính trạng số lượng cũng do các gen nằm trên nhiễm sắc thể qui định.

Theo Nguyễn Ân và cs (1983) [1] các tính trạng sản xuất là các tính trạng số lượng, thường là các tính trạng đo lường như khối lượng cơ thể, kích thước các chiều đo, sản lượng trứng, khối lượng trứng v.v… Các tính trạng số lượng thường bị chi phối bởi nhiều gen, các gen này hoạt động theo 3 phương thức: - Công gộp (A) hiệu ứng tích lũy của từng gen - Trội (D) hiệu ứng tương tác giữa các gen cùng một locus - Át gen (I) hiệu ứng do tương tác của các gen không cùng 1 locus Hiệu ứng cộng gộp (A) là các giá trị giống thông thường (general breeding value) có thể tính toán được, có ý nghĩa trong chọn lọc nhân thuần. Hiệu ứng trội (D) và át gen (I) là những hiệu ứng không cộng tính và là giá trị giống đặc biệt (special breeding value) có ý nghĩa đặc biệt trong các tổ hợp lai. Ở các tính trạng số lượng, giá trị kiểu hình cũng do giá trị kiểu gen (kiểu di truyền) và sai lệch môi trường qui định. Những giá trị kiểu gen của tính trạng số lượng do nhiều gen có hiệu ứng nhỏ (minon gen) cấu tạo thành.

Đó là các gen mà hiệu ứng riêng biệt của từng gen thì rất nhỏ, nhưng tập hợp lại sẽ m 4 ảnh hưởng rất rõ rệt tới tính trạng nghiên cứu, tính trạng sản xuất là một ví dụ (Nguyễn Văn Thiện, 1998) [15]. Khác với các tính trạng chất lượng, tính trạng số lượng chịu ảnh hương rất lớn bởi các yếu tố tác động của ngoại cảnh. Tuy các điều kiện bên ngoài không thể làm thay đổi cấu trúc di truyền nhưng nó tác động làm phát huy hay kìm hãm việc biểu hiện các hoạt động của các gen. Các tính trạng số lượng được qui định bởi kiểu gen và chịu ảnh hưởng nhiều của điều kiện ngoại cảnh, mối tương quan đó được biểu thị như sau: P=G+E Trong đó: P là giá trị kiểu hình, G là giá trị kiểu gen, E là sai lệch môi trường.

Giá trị kiểu gen (G) hoạt động theo ba phương thức: cộng gộp, trội và át gen. Từ đó, G cũng có thể biểu thị theo: G=A+D+I Trong đó: G là giá trị kiểu gen, A là giá trị cộng gộp, D là giá trị sai lệch trội, I là giá trị sai lệch tương tác. Ngoài ra, các tính trạng số lượng còn chịu ảnh hưởng nhiều của môi trường. Có 2 loại môi trường chính: - Sai lệch môi trường chung (Eg) là sai lệch do các yếu tố môi trường tác động lên toàn bộ các cá thể trong nhóm vật nuôi.

Loại yếu tố này có tính chất thường xuyên như: thức ăn, khí hậu, điều kiện chăm sóc nuôi dưỡng. - Sai lệch môi trường riêng (Es) là sai lệch do các yếu tố môi trường tác động riêng rẽ lên từng cá thể trong nhóm vật nuôi, hoặc ở một giai đoạn nhất định trong cuộc đời con vật. Loại này có tính chất không thường xuyên. Nếu bỏ qua mối tương tác giữa di truyền và ngoại cảnh, quan hệ của kiểu hình (P), kiểu gen (G) và môi trường (E) của một cá thể được xác định bởi kiểu gen từ 2 locut trở lên có giá trị là: P = G + E.

Trong đó: G = A + D + I; E = Eg + Es, suy ra P = A + D + I +Eg + Es m 5 Trên cơ sở đó cho thấy, các giống gia cầm, cũng như các sinh vật khác, con cái đều nhận được từ bố mẹ một số gen quy định tính trạng số lượng nào đó. Tính trạng đó được xem như nhận từ bố mẹ một khả năng di truyền, nhưng khả năng đó phát huy được hay không còn phụ thuộc vào môi trường sống như: chế độ chăm sóc, nuôi dưỡng, quản lý,. Người ta có thể xác định các tính trạng số lượng qua mức độ tập trung (g), mức độ biến dị (CV%), hệ số di truyền của các tính trạng (h 2), hệ số lặp lại của các tính trạng (R), hệ số tương quan (r) giữa các tính trạng, v. Các yếu tố ảnh hưởng đến sinh trưởng của gà - Ảnh hưởng của dòng, giống Các giống gà khác nhau thì có khả năng sinh trưởng khác nhau, giống gà hướng thịt có khả năng sinh trưởng lớn hơn giống kiêm dụng và chuyên trứng.

Kết quả nghiên cứu Nguyễn Huy Đạt và cs (1996) [3] trên gà broiler của 4 giống AA, Lohmann, Isavedette và Avian cũng cho thấy gà broiler Lohmann và Isavedette có tốc độ sinh trưởng cao hơn so với gà broiler AA và Avian từ 6,58 - 9,75%. - Ảnh hưởng của tính biệt Trong cùng một dòng (giống), giới tính khác nhau thì cũng có khả năng sinh trưởng khác nhau, theo Jull 1923 gà trống thường có tốc độ sinh trưởng cao hơn so với gà mái 24 - 32%, tác giả cũng cho biết sự sai khác này do gen liên kết với giới tính gây nên, những gen này ở gà trống (2 nhiễm sắc thể giới tính) hoạt động mạnh hơn ở gà mái (1 nhiễm sắc thể giới tính). - Ảnh hưởng của chế độ dinh dưỡng Sinh trưởng là tổng số của sự phát triển các phần của cơ thể như: thịt, xương, da. Tỷ lệ sinh trưởng các phần này phụ thuộc vào độ tuổi, tốc độ sinh trưởng và phụ thuộc vào chế độ dinh dưỡng (Chambers J.

Trong cùng một dòng (giống) chế độ dinh dưỡng khác nhau cũng cũng cho khả năng sinh trưởng khác nhau. Tiêu tốn thức ăn TTTA/kg tăng khối lượng là tỷ lệ chuyển hóa thức ăn để đạt được tốc độ tăng khối lượng. Vì tăng khối lượng là một chức năng chính của quá trình chuyển hóa thức ăn hay nói cách khác TTTA là hiệu suất giữa thức ăn/kg tăng khối lượng. TTTA/kg tăng khối lượng càng thấp thì hiệu quả kinh tế càng cao và ngược lại.

Đối với gà thịt, thức ăn ăn vào một phần để duy trì và một phần dùng để tăng khối lượng cơ thể. Chi phí thức ăn có thể chiếm tới 70% giá thành sản phẩm. Khi hai cơ thể có cùng một khối lượng xuất phát để đạt được một khối lượng nhất định nào đó thì cơ thể nào có sinh trưởng chậm hơn sẽ mất thời gian dài hơn, do đó sẽ phải mất năng lượng duy trì cao hơn so với cơ thể tăng khối lượng nhanh, điều đó dẫn đến TTTA cao. Mặt khác tăng khối lượng nhanh thì cơ thể đồng hóa và dị hóa tốt hơn, khả năng trao đổi chất tăng cường hơn, làm cho hiệu quả sử dụng thức ăn cao dấn đến TTTA thấp.

Chamber và cs (1990) [23] đã xác định được hệ số tương quan di truyền khối lượng cơ thể và tăng trưởng với TTTA là rất cao (0,5 - 0,9), còn tương quan di truyền giữa sinh trưởng và chuyển hóa thức ăn là âm và thấp từ - 0,2 đến - 0,8.