Chương 1: Cơ sở lý luận về kế toán trách nhiệm trong các doanh nghiệp. Chương 2: Thực trạng hệ thống kế toán trách nhiệm tại Công ty cổ phần dịch vụ và vận tải ô tô số 6. Chương 3: Hoàn thiện tô chức kế toán trách nhiệm tại Công ty cổ phần dịch vụ và vận tải ô tô số 6. Tổng quan tài liệu nghiên cứu Do yêu cầu của thị trường đòi hỏi các doanh nghiệp phải quan tâm đến việc tổ chức kế toán quản trị, đặc biệt là kế toán trách nhiệm nhằm cung cấp.
thông tin một cách hữu hiệu nhất cho quản trị doanh nghiệp. Có thể nói kế toán trách nhiệm là công cụ để đánh giá kết quả va hiệu quả hoạt động của các trung tâm trách nhiệm trong doanh nghiệp. Nội dung kế toán trách nhiệm là đề tài được nhiều tác giả nghiên cứu với những góc độ khác nhau, trong quá trình nghiên cứu tìm hiểu về đề tài tác giả đã tham khảo một số bài viết, cụ thể như sau: Đề tài thạc sĩ “Kế toán trách nhiệm tại Công ty TNHH một thành viên Cảng Quy Nhơn” của tác giả Nguyễn Văn Đông (2012). Đề tài đã khái quát những nét cơ bản về kế toán trách nhiệm, nêu rõ được khái niệm, bản chất và nội dung cơ bản của kế toán trách nhiệm trong doanh nghiệp, mối quan hệ giữa kế toán trách nhiệm với sự phân cấp quản lý tài chính.
Trên cơ sở đó, đề tài đã tiến hành xây dựng các trung tâm trách nhiệm, xác định các mục tiêu và nhiệm vụ cụ thể cho từng trung tâm trách nhiệm, tổ chức và xây dựng các báo. cáo thành quả và đưa ra một số chỉ tiêu đánh giá thành quả của các bộ phận. Mục đích là hướng các bộ phận vào việc hoàn thành mục tiêu chung của tổ chức, đồng thời sẽ giúp cho nhà quản trị có cơ sở để đưa ra các chính sách khen thưởng, xử phạt kịp thời, qua đó để động viên, khích lệ các bộ phận trong công ty. Đề tài thạc sĩ “Xây dựng hệ thống kế toán trách nhiệm quản lý tại Công ty điện tử Samsung Vina” của tác giả Nguyễn Nam Hoàng (2006).
Trong luận văn tác giả sử dụng kết hợp các phương pháp thống kê, so sánh, phân tích, logich. để hệ thống hóa lý luận, tìm hiểu thực tiễn và đề ra một số giải pháp. nhằm xây dựng hệ thống kế toán trách nhiệm quản lý theo đặc thù của công, ty. Bằng lối phân tích chặt chẽ, tác giả đã thành công trong việc nhìn nhận những ưu điểm và nhược điểm còn tồn tại trong công tác đánh giá trách nhiệm quản lý tại công ty.
Tuy nhiên, với các phương pháp nghiên cứu không mới, các giải pháp còn mang tính lý thuyết, đề tài nghiên cứu của tác giả cũng, chỉ dừng lại ở mức độ lý thuyết, chưa đưa ra được các giải pháp cụ thể, phù hợp với đặc thù cũng như thực tế hoạt động tại công ty. Đề tài thạc sĩ “Hoàn thiện hệ thống kế toán trách nhiệm tại Tổng công ty xây dựng Thăng Long” của tác giả Nguyễn Thị Hoàng Diệu (2007). Luận văn đã sử dụng các phương pháp nghiên cứu như: điều tra điển hình, phân tích tổng hợp, thực chứng ., qua đó tác giả đã hệ thống hóa và làm rõ những vấn đề liên quan đến kế toán trách nhiệm tại tổng công ty xây dựng Thăng Long. Trên cơ sở nghiên cứu đã rút ra được những ưu, nhược điểm và đề xuất các giải pháp góp phần hoàn thiện cơ sở thu thập thông tin cho việc xây dựng các báo cáo kế toán trách nhiệm để đánh giá thành quả quản lý và cung cấp thông, tin hữu ích trong việc lựa chọn quyết định đấu thầu, giao khoán tại công ty.
Tuy nhiên đề tài đã vấp phải nhược điểm là việc nghiên cứu, phân tích của tác giả còn mang tính lý thuyết, chưa gắn với kết quả kinh doanh thực tế tại đơn vị. Do đó mặc dù đã nhìn nhận được thực trạng, phân tích, đánh giá ưu nhược điểm của việc tổ chức hệ thống kế toán trách nhiệm tại công ty nhưng các giải pháp mà tác giả đề xuất cũng chỉ mang tính lý thuyết đơn thuần, phổ biến, nên chưa mang lại hiệu quả ứng dụng thực tiễn cao. Bài báo “Kinh nghiệm tổ chức kế toán trách nhiệm trong công ty cổ phần ở một số nước trên thế giới” của Ths Lê Văn Tân (Tạp chí kế toán và kiểm toán số 11§ tháng 7/2013). Bài báo đã nêu bật được quy trình chung đề lập hệ thống báo cáo trách nhiệm của đa số các công ty cổ phần, nêu được thước đo đánh giá các trung tâm trách nhiệm, chỉ rõ nhiệm vụ của từng trung tâm trách nhiệm và rút ra được các bài học kinh nghiệm cho doanh nghiệp Viét Nam.
Tuy nhiên, về cơ bản bài báo vẫn còn mang tinh chat chung chung, không cụ thể và chỉ tập trung vào ba trung tâm trách nhiệm là: chỉ phí, lợi nhuận và đầu tư, không hề nhắc đến trung tâm doanh thu. Trong các công trình nghiên cứu trên, các tác giả đã trình bảy những lý luận cơ bản về kế toán trách nhiệmtổ chức hệ thống kế toán trách nhiệm, đánh giá, phân tích thực trạng tổ chức kế toán trách nhiệm ở các đơn vị, từ đó đưa ra các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác tô chức kế toán trách nhiệm tai các đơn vị đó. Hiện chưa có một đề tài về kế toán trách nhiệm được nghiên cứu tại công ty Cổ phan dich vụ và vận tải ô tô số 6. Vì vậy, dựa trên cơ sở lý luận về kế toán trách nhiệm, tham khảo những để tài, bài báo có liên quan, tác giả đã chọn đề tài “Kế foán trách nhiệm tại công ty Cổ phần dịch vụ và vận tải ô tô số 6” nhằm mong muốn sẽ khái quát những vấn đề lý luận cơ bản về kế toán trách nhiệm, từ bản chất, mối quan hệ giữa phân cấp quản lý với kế toán trách nhiệm đến việc tô chức các trung tâm trách nhiệm và đánh giá thành quả của các trung tâm trách nhiệm.
Trên cơ sở đó, dé tai sẽ đánh giá thực trạng công tác kế toán nói chung và công tác kế toán trách nhiệm tại công ty nói riêng, đồng thời đưa ra các giải pháp hoàn thiện kế toán trách nhiệm tại công ty như tổ chức các trung tâm trách nhiệm, tổ chức hệ thống báo cáo, các chỉ tiêu đánh giá thành quả của các trung tâm trách nhiệm. CHUONG 1 CO SO LY LUAN VE KE TOAN TRACH NHIEM TRONG CAC DOANH NGHIEP 1. TONG QUAN VE KE TOAN TRACH NHIEM Để quản lý một tô chức kinh doanh có quy mô lớn, các nhà quản trị cấp cao thường tiến hành việc phân quyền phù hợp với cấu trúc tổ chức của đơn vị mình. Để phục vụ cho việc kiểm soát kết quả hoạt động của từng bộ phận theo sự phân quyền này, kế toán quản trị sử dụng một phương pháp thích ứng, ~ đó là kế toán theo các trung tâm trách nhiệm.
Ngoại trừ các tổ chức có quy mô rất nhỏ mà có thể được quản lý như một đơn vị riêng biệt, còn các tổ chức khác đều phải phân chia thành các phòng ban hay các đơn vị, bộ phận. Sự phân chia tổ chức thành các đơn vị, bộ phận giúp cho việc quản lý dễ dàng và hiệu quả hơn. Dù là nhà quản lý bộ phận hay quản lý cấp cao, nói chung, đều quan tâm đến kết quả của bộ phận do mình quản lý. Chính điều này làm nảy sinh vấn đề: làm sao đề đánh giá tốt nhất kết quả của các đơn vị, bộ phận? Để hỗ trợ cho quản lý đo lường và kiểm soát kết quả các đơn vị, bộ phận, kế toán quản trị vận dụng hệ thống kế toán trách nhiệm để phân loại cầu trúc tô chức thành các trung tâm trách nhiệm, trên cơ sở đó đánh giá kết quả của từng đơn vị, bộ phận 1.
Khái niệm kế toán trách nhiệm Trong quá trình quản lý, các cá nhân được giao quyền ra quyết định và chịu trách nhiệm thực hiện một phần hay toàn bộ công việc nào đó của tổ chức. Với xu hướng quy mô ngày càng phát triển của tổ chức thì việc phân quyền là điều tất yếu. Phân quyền trong tổ chức tạo nên cơ cấu phức tạp, đòi hỏi cấp trên phải theo đõi, đánh giá kết quả thực hiện được của cấp dưới, đồng thời cấp dưới phải biết được mục tiêu, vị trí hoạt động của họ trong tổ chức. Do vậy, đối với một tổ chức có sự phân quyền cần thiết phải xây dựng, công cụ để đánh giáthành quảcủa từng cá nhân, bộ phận và hiệu quả sử dụng các nguồn lực trong doanh nghiệp.
Công cụ đó chính là kế toán trách nhiệm. Gắn với kế toán trách nhiệm là các trung tâm trách nhiệm. Trung tâm trách nhiệm là một bộ phận hay một phòng ban chức năng mà kết quả của nó được gắn trách nhiệm trực tiếp với một nhà quản lý cụ thê. Trung tâm trách nhiệm bao gồm trung tâm đầu tư, trung tâm chỉ phí, trung tâm doanh thu và trung tâm lợi nhuận.
Tùy theo quan điểm của mỗi người mà có rất nhiều những khái niệm về kế toán trách nhiệm như sau: - Theo PGS. TS Phạm Văn Dược: “Kế toán trách nhiệm là một hệ thống kế toán tập hợp kết quả theo từng lính vực thuộc trách nhiệm cá nhân nhằm giám sát và đánh giá kết quả của từng bộ phận trong tô chức”. TS Đào Văn Tài cho rằng: “Kế toán trách nhiệm là một phương pháp kế toán thu thập và báo cáo các thông tin dự toán và thực tế về các “đầu vào” và “đầu ra” của các trung tâm trách nhiệm”. [6] - TS Huynh Loi đã đưa ra khái niệm về kế toán trách nhiệm như sau: “Kế toán trách nhiệm là một hệ thống thừa nhận mỗi bộ phận (thành viên, con người) trong một tổ chức có quyền chỉ đạo và chịu trách nhiệm về những, nghiệp vụ riêng biệt thuộc về phạm vi quản lý của mình, họ phải xác định, đánh giá và báo cáo cho tổ chức, thông qua đó cấp quản lý cao hơn sử dụng, các thông tin này để đánh giá thành quả của các bộ phận trong tổ chức”.
[5] Như vậy, khái niệm kế toán trách nhiệm được rút ra như sau: Kế toán trách nhiệm là hệ thống kế toán thu thập, ghi nhận, báo cáo và đo lường kết quả hoạt động của từng bộ phận để đánh giá thành quả của từng bộ phận nhằm kiểm soát hoạt động và chỉ phí của các bộ phận trong tổ chức, phối hợp. các bộ phận trong việc thực hiện mục tiêu chung của tổ chức 1.