Luận văn thạc sĩ về kế toán quản trị trong doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Đà Nẵng

Luận văn thạc sĩ kinh tế nghiên cứu kinh doanh nghiên cứu mức độ vận dụng kế toán quản trị trong các doanh nghiệp vừa và nhỏ trên địa, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân,

• Tác giả: Nguyên Thị Sương
• Người hướng dẫn: TS. Đoàn Ngọc Phi Anh
• Trường học: Đại Học Đà Nẵng
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Nghiên Cứu Mức Độ Vận Dụng Kế Toán Quản Trị Trong Doanh Nghiệp Vừa Và Nhỏ Tại Đà Nẵng
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Đà Nẵng

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỤC LỤC
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 0.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 0.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 0.4. Phương pháp nghiên cứu
• 0.5. Bố cục đề tài
• 0.6. Tổng quan tài liệu nghiên cứu
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ MỨC ĐỘ VẬN DỤNG KẾ TOÁN QUẢN TRỊ TRONG DOANH NGHIỆP
• 1.1. TỔNG QUAN VỀ KẾ TOÁN QUẢN TRỊ (KTQT)
• 1.1.1. Định nghĩa và sự phát triển của KTQT
• 1.1.2. Vai trò của KTQT trong Doanh nghiệp
• 1.1.3. KTQT và lý thuyết ngữ cảnh (contingent theory)
• 1.2. CÁC NGHIÊN CỨU VỀ KTQT
• 1.2.1. Công cụ KTQT được sử dụng
• 1.2.2. Các nhân tố ảnh hưởng đến mức độ vận dụng KTQT
• 1.3. KTQT TRONG CÁC DOANH NGHIỆP VỪA VÀ NHỎ
• 1.3.1. KTQT Ở VIỆT NAM
• 1.3.1.1. Nghiên cứu KTQT ở Việt Nam
• 1.3.1.2. Những tồn tại trong nghiên cứu về KTQT ở Việt Nam
• 1.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU
• 2.1. TỔNG QUAN VỀ CÁC DNVVN TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG
• 2.1.1. Định nghĩa DNVVN
• 2.1.2. Tổng quan về DNVVN và lĩnh vực hoạt động
• 2.1.3. Tầm quan trọng của DNVVN
• 2.2. XÂY DỰNG MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU MỨC ĐỘ VẬN DỤNG KTQT TRONG DNVVN TRÊN ĐỊA BÀN ĐÀ NẴNG
• 2.2.1. Câu hỏi nghiên cứu
• 2.2.2. Xây dựng giả thuyết nghiên cứu và mô hình nghiên cứu
• 2.2.3. Sự vận dụng các công cụ KTQT
• 2.2.4. Quy mô DN
• 2.2.5. Lĩnh vực hoạt động
• 2.2.6. Phân cấp quản lý
• 2.2.7. Trình độ của các đối tượng có liên quan đến hoạt động KTQT
• 2.2.8. Ứng dụng công nghệ thông tin trong điều hành quản lý
• 2.3. NGHIÊN CỨU ĐỊNH TÍNH
• 2.3.1. Thảo luận nhóm
• 2.3.2. Thiết kế bảng câu hỏi khảo sát
• 2.4. NGHIÊN CỨU ĐỊNH LƯỢNG
• 2.4.1. Thu thập dữ liệu
• 2.4.2. Phương pháp phân tích và xử lý
• 2.5. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. PHÂN TÍCH THỐNG KÊ MÔ TẢ KẾT QUẢ KHẢO SÁT
• 3.1.1. Tỷ lệ sử dụng các công cụ KTQT
• 3.1.2. Mức độ vận dụng các công cụ KTQT
• 3.1.3. Kiểm định độ tin cậy của thang đo
• 3.1.3.1. Thang đo cạnh tranh
• 3.1.3.2. Thang đo phân cấp quản lý
• 3.1.3.3. Thang đo trình độ của các đối tượng có liên quan đến hoạt động
• 3.1.3.4. Thang đo ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý điều hành
• 3.1.4. Phân tích nhân tố khám phá (EFA)
• 3.1.5. Phân tích tương quan
• 3.1.6. Phân tích hồi quy bội
• 3.1.6.1. Xây dựng mô hình hồi quy bội
• 3.1.6.2. Kết quả ước lượng
• 3.2. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• 4. CHƯƠNG 4: HÀM Ý CHÍNH SÁCH VÀ KIẾN NGHỊ
• 4.1. TỔNG HỢP KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1.1. Những công cụ KTQT nào được sử dụng?
• 4.1.2. Mức độ vận dụng các công cụ KTQT trong các DNVVN trên địa bàn thành phố Đà Nẵng như thế nào?
• 4.1.3. Những nhân tố tác động đến mức độ vận dụng các công cụ KTQT
• 4.2. KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý CHÍNH SÁCH
• 4.2.1. Hàm ý chính sách
• 4.2.2. Đóng góp của nghiên cứu
• 4.2.3. Hạn chế và phương hướng phát triển đề tài
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC
• A.1. DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• A.2. DANH MỤC BẢNG BIỂU

Tóm tắt

I. Tổng quan về nghiên cứu kế toán quản trị tại Đà Nẵng

Nghiên cứu kế toán quản trị (KTQT) trong các doanh nghiệp vừa và nhỏ (DNVVN) tại Đà Nẵng đang trở thành một chủ đề quan trọng. KTQT không chỉ giúp các nhà quản lý đưa ra quyết định chính xác mà còn hỗ trợ trong việc tối ưu hóa quy trình hoạt động. Theo nghiên cứu của Nguyên Thị Sương (2015), việc áp dụng KTQT trong DNVVN tại Đà Nẵng còn nhiều hạn chế, điều này ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp.

1.1. Định nghĩa và vai trò của kế toán quản trị

KTQT là quá trình thu thập, xử lý và phân tích thông tin tài chính nhằm hỗ trợ các nhà quản lý trong việc ra quyết định. Vai trò của KTQT trong DNVVN là rất quan trọng, giúp cải thiện khả năng quản lý tài chính và tối ưu hóa chi phí.

1.2. Tình hình áp dụng kế toán quản trị tại Đà Nẵng

Mặc dù KTQT có vai trò quan trọng, nhưng tỷ lệ áp dụng trong các DNVVN tại Đà Nẵng vẫn còn thấp. Nghiên cứu cho thấy chỉ một số ít doanh nghiệp thực sự sử dụng các công cụ KTQT một cách hiệu quả.

II. Vấn đề và thách thức trong việc áp dụng kế toán quản trị

Việc áp dụng KTQT trong DNVVN tại Đà Nẵng gặp nhiều thách thức. Các doanh nghiệp thường thiếu kiến thức và nguồn lực để triển khai các công cụ KTQT. Theo nghiên cứu của Richard (2000), nhiều DNVVN thất bại do không quản lý tốt các hoạt động kinh doanh cần thiết.

2.1. Thiếu kiến thức về kế toán quản trị

Nhiều nhà quản lý trong DNVVN không có đủ kiến thức về KTQT, dẫn đến việc không thể áp dụng hiệu quả các công cụ này trong quản lý tài chính.

2.2. Hạn chế về nguồn lực tài chính

Nhiều DNVVN gặp khó khăn trong việc đầu tư vào hệ thống KTQT do hạn chế về nguồn lực tài chính, điều này ảnh hưởng đến khả năng áp dụng các công cụ quản lý hiện đại.

III. Phương pháp nghiên cứu kế toán quản trị hiệu quả

Để nâng cao mức độ vận dụng KTQT trong DNVVN, cần áp dụng các phương pháp nghiên cứu phù hợp. Nghiên cứu định tính và định lượng là hai phương pháp chính được sử dụng để khảo sát mức độ áp dụng KTQT.

3.1. Nghiên cứu định tính

Phương pháp nghiên cứu định tính giúp thu thập thông tin sâu về thực trạng áp dụng KTQT trong DNVVN, từ đó đưa ra các giải pháp cải thiện.

3.2. Nghiên cứu định lượng

Nghiên cứu định lượng thông qua bảng khảo sát giúp đánh giá mức độ áp dụng KTQT và các yếu tố ảnh hưởng đến nó trong DNVVN tại Đà Nẵng.

IV. Ứng dụng thực tiễn của kế toán quản trị trong doanh nghiệp

Việc áp dụng KTQT trong DNVVN không chỉ giúp cải thiện hiệu quả hoạt động mà còn hỗ trợ trong việc ra quyết định chiến lược. Nghiên cứu cho thấy các công cụ KTQT như dự toán và phân tích chi phí được sử dụng phổ biến hơn trong các doanh nghiệp thành công.

4.1. Các công cụ kế toán quản trị phổ biến

Các công cụ như dự toán, phân tích chi phí và báo cáo tài chính là những công cụ quan trọng giúp DNVVN quản lý tài chính hiệu quả hơn.

4.2. Kết quả nghiên cứu thực tiễn

Nghiên cứu cho thấy rằng DNVVN áp dụng KTQT một cách hiệu quả có khả năng cạnh tranh tốt hơn và đạt được kết quả tài chính khả quan hơn.

V. Kết luận và hướng phát triển tương lai của kế toán quản trị

Kết luận từ nghiên cứu cho thấy KTQT đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả hoạt động của DNVVN tại Đà Nẵng. Để phát triển hơn nữa, cần có các chính sách hỗ trợ và đào tạo cho các nhà quản lý trong việc áp dụng KTQT.

5.1. Tầm quan trọng của kế toán quản trị trong tương lai

KTQT sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc quản lý và ra quyết định của DNVVN, đặc biệt trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gia tăng.

5.2. Đề xuất chính sách hỗ trợ

Cần có các chính sách hỗ trợ từ chính phủ và các tổ chức để nâng cao nhận thức và khả năng áp dụng KTQT trong DNVVN.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh nền kinh tế thị trường ngày càng phát triển, kế toán quản trị (KTQT) trở thành công cụ thiết yếu hỗ trợ nhà quản trị trong việc quản lý và điều hành doanh nghiệp. Tại Việt Nam, đặc biệt là trên địa bàn thành phố Đà Nẵng, các doanh nghiệp vừa và nhỏ (DNVVN) chiếm tỷ trọng lớn, đóng góp khoảng 1,46% tổng sản phẩm trong nước (GDP) và tạo việc làm cho hơn 50% lực lượng lao động địa phương. Tuy nhiên, mức độ vận dụng KTQT trong các DNVVN còn hạn chế, ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý và sự phát triển bền vững của doanh nghiệp. Nghiên cứu này nhằm khảo sát mức độ vận dụng các công cụ KTQT trong các DNVVN tại Đà Nẵng, đồng thời xác định các nhân tố ảnh hưởng đến việc áp dụng KTQT trong bối cảnh đặc thù của địa phương. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các DNVVN trên địa bàn thành phố Đà Nẵng trong năm 2015, với mục tiêu cung cấp cơ sở dữ liệu thực tiễn và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả vận dụng KTQT, góp phần cải thiện năng lực cạnh tranh và thành quả hoạt động của các doanh nghiệp. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng đối với các nhà quản lý doanh nghiệp, các cơ quan hoạch định chính sách và các tổ chức hỗ trợ phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên lý thuyết ngữ cảnh (Contingent Theory) về KTQT, cho rằng không có một hệ thống kế toán quản trị duy nhất phù hợp với tất cả doanh nghiệp mà phụ thuộc vào đặc điểm và môi trường hoạt động của từng doanh nghiệp. Lý thuyết này giúp giải thích sự khác biệt trong việc vận dụng các công cụ KTQT dựa trên các nhân tố như quy mô doanh nghiệp, lĩnh vực hoạt động, mức độ cạnh tranh, phân cấp quản lý, trình độ nhân sự và ứng dụng công nghệ thông tin.

Hai nhóm công cụ KTQT được phân tích gồm:

• Công cụ KTQT truyền thống: bao gồm tính giá tiêu chuẩn, dự toán, phân tích chi phí-sản lượng-lợi nhuận, báo cáo trung tâm trách nhiệm.
• Công cụ KTQT hiện đại: bao gồm tính giá dựa trên hoạt động (ABC), thẻ điểm cân bằng, quản trị chất lượng toàn diện, hỗ trợ ra quyết định chiến lược.

Các khái niệm chính trong nghiên cứu gồm: mức độ vận dụng KTQT, quy mô doanh nghiệp, lĩnh vực hoạt động, cạnh tranh, phân cấp quản lý, trình độ nhân sự liên quan đến KTQT, và ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý điều hành.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp định tính và định lượng. Giai đoạn định tính bao gồm thảo luận nhóm và phỏng vấn chuyên gia để xây dựng bảng câu hỏi khảo sát phù hợp với đặc thù các DNVVN tại Đà Nẵng. Giai đoạn định lượng tiến hành khảo sát 165 doanh nghiệp vừa và nhỏ trên địa bàn thành phố, với đối tượng trả lời là kế toán trưởng, kế toán phó hoặc kế toán tổng hợp.

Dữ liệu thu thập được xử lý bằng phần mềm SPSS 16, sử dụng các kỹ thuật phân tích thống kê mô tả, kiểm định độ tin cậy Cronbach’s Alpha, phân tích nhân tố khám phá (EFA), phân tích tương quan và hồi quy bội để kiểm định các giả thuyết nghiên cứu. Cỡ mẫu 165 doanh nghiệp được chọn theo phương pháp phi xác suất dựa trên sự giới thiệu và khả năng tiếp cận, đảm bảo tính đại diện cho các nhóm doanh nghiệp vừa và nhỏ trong khu vực.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Mức độ vận dụng các công cụ KTQT: Tỷ lệ áp dụng các công cụ KTQT truyền thống cao hơn công cụ hiện đại. Cụ thể, các công cụ dự toán và tính giá truyền thống có mức độ vận dụng trung bình lần lượt là 3,8 và 3,6 trên thang điểm 5, trong khi các công cụ hiện đại như thẻ điểm cân bằng và tính giá dựa trên hoạt động chỉ đạt mức 2,4 và 2,1.

2. Ảnh hưởng của quy mô doanh nghiệp: Doanh nghiệp vừa có mức độ vận dụng KTQT cao hơn doanh nghiệp nhỏ với sự khác biệt có ý nghĩa thống kê (Sig < 0,05). Mức độ vận dụng hệ thống dự toán ở doanh nghiệp vừa đạt trung bình 4,1, trong khi doanh nghiệp nhỏ chỉ đạt 3,2.

3. Ảnh hưởng của lĩnh vực hoạt động: Doanh nghiệp sản xuất vận dụng các công cụ KTQT liên quan đến tính giá và đánh giá thành quả cao hơn doanh nghiệp thương mại và dịch vụ, với mức độ vận dụng trung bình lần lượt là 3,9 và 3,1.

4. Các nhân tố ảnh hưởng đến mức độ vận dụng KTQT: Kết quả hồi quy bội cho thấy các nhân tố như cạnh tranh (β = 0,32), phân cấp quản lý (β = 0,28), trình độ nhân sự (β = 0,35) và ứng dụng công nghệ thông tin (β = 0,30) đều có tác động tích cực và có ý nghĩa thống kê đến mức độ vận dụng KTQT (p < 0,01).

Thảo luận kết quả

Mức độ vận dụng các công cụ KTQT truyền thống phổ biến hơn do tính đơn giản và phù hợp với nguồn lực hạn chế của các DNVVN. Sự khác biệt về quy mô doanh nghiệp phản ánh khả năng tài chính và nguồn lực quản lý tốt hơn ở doanh nghiệp vừa, tạo điều kiện thuận lợi cho việc áp dụng các công cụ KTQT phức tạp hơn. Lĩnh vực sản xuất đòi hỏi các công cụ tính giá và đánh giá thành quả chính xác hơn để kiểm soát chi phí và nâng cao hiệu quả sản xuất, do đó mức độ vận dụng cao hơn so với lĩnh vực thương mại dịch vụ.

Các nhân tố cạnh tranh và phân cấp quản lý thúc đẩy nhu cầu sử dụng thông tin quản trị chính xác và kịp thời, đồng thời tạo điều kiện cho việc phân quyền và trách nhiệm trong quản lý, từ đó nâng cao mức độ vận dụng KTQT. Trình độ nhân sự và ứng dụng công nghệ thông tin là những yếu tố then chốt giúp doanh nghiệp tiếp cận và khai thác hiệu quả các công cụ KTQT hiện đại, phù hợp với xu hướng phát triển quản trị hiện đại.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột so sánh mức độ vận dụng các công cụ KTQT theo quy mô và lĩnh vực, cũng như bảng hồi quy thể hiện mức độ ảnh hưởng của các nhân tố đến mức độ vận dụng KTQT.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đào tạo và nâng cao trình độ nhân sự: Doanh nghiệp cần tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu về KTQT cho kế toán và nhà quản lý nhằm nâng cao năng lực vận dụng các công cụ KTQT hiện đại. Mục tiêu đạt được sự cải thiện 20% về trình độ nhân sự trong vòng 12 tháng, do phòng nhân sự phối hợp với các trung tâm đào tạo chuyên ngành thực hiện.

2. Khuyến khích ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý: Đẩy mạnh đầu tư và sử dụng phần mềm kế toán quản trị tích hợp, hỗ trợ thu thập và phân tích dữ liệu nhanh chóng, chính xác. Mục tiêu tăng tỷ lệ ứng dụng CNTT trong KTQT lên 50% trong 2 năm tới, do ban lãnh đạo doanh nghiệp và bộ phận CNTT chịu trách nhiệm.

3. Xây dựng hệ thống phân cấp quản lý hiệu quả: Thiết lập cơ chế phân quyền rõ ràng, giao trách nhiệm cụ thể cho các cấp quản lý nhằm tăng cường sự chủ động trong việc sử dụng thông tin KTQT phục vụ ra quyết định. Mục tiêu hoàn thiện hệ thống phân cấp trong 6 tháng, do ban giám đốc và phòng tổ chức hành chính thực hiện.

4. Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ tiếp cận các công cụ KTQT hiện đại: Các cơ quan quản lý và tổ chức hỗ trợ doanh nghiệp cần xây dựng các chương trình tư vấn, hỗ trợ kỹ thuật nhằm giúp doanh nghiệp nhỏ áp dụng các công cụ KTQT phù hợp, nâng cao hiệu quả quản trị. Mục tiêu triển khai ít nhất 3 chương trình hỗ trợ trong vòng 1 năm, do Sở Kế hoạch và Đầu tư phối hợp với các hiệp hội doanh nghiệp thực hiện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản lý doanh nghiệp vừa và nhỏ: Nghiên cứu cung cấp thông tin thực tiễn về mức độ vận dụng KTQT và các nhân tố ảnh hưởng, giúp nhà quản lý hiểu rõ hơn về vai trò của KTQT trong nâng cao hiệu quả hoạt động.

2. Chuyên gia tư vấn quản trị và kế toán: Tài liệu là cơ sở để phát triển các giải pháp tư vấn phù hợp với đặc thù các DNVVN tại Đà Nẵng, từ đó nâng cao chất lượng dịch vụ tư vấn.

3. Cơ quan hoạch định chính sách và tổ chức hỗ trợ doanh nghiệp: Nghiên cứu cung cấp dữ liệu thực tiễn để xây dựng các chính sách, chương trình hỗ trợ phát triển KTQT trong DNVVN, góp phần thúc đẩy sự phát triển kinh tế địa phương.

4. Giảng viên và sinh viên ngành kế toán, quản trị kinh doanh: Luận văn là tài liệu tham khảo hữu ích cho việc nghiên cứu, giảng dạy về KTQT, đặc biệt trong bối cảnh doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

1. Kế toán quản trị là gì và vai trò của nó trong doanh nghiệp vừa và nhỏ?
   Kế toán quản trị là quá trình thu thập, xử lý và cung cấp thông tin tài chính và phi tài chính nhằm hỗ trợ nhà quản trị ra quyết định. Trong DNVVN, KTQT giúp lập kế hoạch, kiểm soát chi phí và đánh giá hiệu quả hoạt động, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh.

2. Tại sao các doanh nghiệp vừa và nhỏ thường ít vận dụng các công cụ KTQT hiện đại?
   Nguyên nhân chính là do hạn chế về nguồn lực tài chính, trình độ nhân sự và nhận thức về lợi ích của KTQT hiện đại. Các công cụ truyền thống đơn giản hơn và phù hợp với khả năng quản lý hiện tại của nhiều DNVVN.

3. Những nhân tố nào ảnh hưởng đến mức độ vận dụng KTQT trong DNVVN?
   Các nhân tố chính gồm quy mô doanh nghiệp, lĩnh vực hoạt động, mức độ cạnh tranh trên thị trường, phân cấp quản lý, trình độ nhân sự và ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý.

4. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả vận dụng KTQT trong doanh nghiệp nhỏ?
   Doanh nghiệp cần đầu tư nâng cao trình độ nhân sự, ứng dụng công nghệ thông tin, xây dựng hệ thống phân cấp quản lý phù hợp và tiếp cận các chương trình hỗ trợ kỹ thuật từ các tổ chức chuyên môn.

5. Mức độ vận dụng KTQT có ảnh hưởng như thế nào đến thành quả hoạt động của doanh nghiệp?
   Nghiên cứu cho thấy mức độ vận dụng KTQT càng cao thì thành quả hoạt động của doanh nghiệp càng được cải thiện, giúp doanh nghiệp ra quyết định chính xác hơn, kiểm soát chi phí hiệu quả và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Kết luận

• Nghiên cứu đã xác định mức độ vận dụng các công cụ KTQT trong các DNVVN tại Đà Nẵng còn hạn chế, đặc biệt là các công cụ KTQT hiện đại.
• Quy mô doanh nghiệp, lĩnh vực hoạt động, cạnh tranh, phân cấp quản lý, trình độ nhân sự và ứng dụng công nghệ thông tin là các nhân tố quan trọng ảnh hưởng đến mức độ vận dụng KTQT.
• Các doanh nghiệp vừa vận dụng KTQT hiệu quả hơn doanh nghiệp nhỏ, trong khi doanh nghiệp sản xuất có mức độ vận dụng cao hơn doanh nghiệp thương mại dịch vụ.
• Đề xuất các giải pháp nâng cao trình độ nhân sự, ứng dụng CNTT, xây dựng phân cấp quản lý và hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ tiếp cận KTQT hiện đại.
• Nghiên cứu mở ra hướng phát triển tiếp theo là khảo sát tác động của mức độ vận dụng KTQT đến hiệu quả kinh doanh và phát triển bền vững của DNVVN tại Đà Nẵng.

Các nhà quản lý doanh nghiệp và cơ quan chức năng nên phối hợp triển khai các giải pháp đề xuất nhằm nâng cao hiệu quả vận dụng KTQT, góp phần thúc đẩy sự phát triển bền vững của các doanh nghiệp vừa và nhỏ trên địa bàn thành phố.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÈ MỨC ĐỘ VẬN DỤNG KE TOAN QUAN TRI TRONG DOANH NGHIEP 1. TONG QUAN VE KE TOAN QUAN TRI (KTQT) 1. Dinh nghia va sy phat trién cia KTQT Kế toan quan tri (KTQT) 1A qué trinh xéc dinh, ghi nhan, xir ly, tng hop, phân tích thông tin kế toán nhằm trợ giúp các nhà quản trị trong việc ra quyết định, nhằm đạt được mục tiêu của tổ chức (Horngren, 1996). Theo Chenhall (2003), các thuật ngữ KTQT, hệ thống KTQT, kiểm soát quản lý, kiểm soát tổ chức có thể được sử dụng đề thay thế nhau.

Ông nhắn mạnh ring: “KTQT dé cập đến các công cụ như dự toán, tính giá thành sản phẩm, trong khi hệ thống. KTQT đề cập đến việc sử dụng KTQT một cách có hệ thống để đạt được những mục tiêu nhất định” (Chenhall, 2003, tr. Dearden (1988) cho rằng KTQT có 4 chức năng: kiểm soát, hỗ trợ ra quyết định, đo lường sự thay đổi và thiết lập mục tiêu. Theo luật kế toán Việt Nam thì “KTQT là việc thu thập, xử lý, phân tích và cung cấp thông tin kinh tế, tài chính theo yêu cầu quản trị và quyết định kinh tế, tài chính trong nội bộ đơn vị kế toán” [40, tr.9] Mặc dù có nhiều định nghĩa khác nhau về hệ thống KTỌT, nhưng các định nghĩa này đều có điểm chung là hệ thống KTQT tạo ra thông tỉn trợ giúp nhà quản trị trong việc lập dự toán, phối hợp hoạt động, giám sát, và đánh giá thành quả hoạt động của từng bộ phận cũng như toàn đơn vị (MacDonald, 1999).

Theo IPAC (1988, tr. 84), sy phat trién cla KTQT da trai qua 4 giai đoạn, từ trước năm 1950 đến năm 1995, cụ thể như sau: Giai đoạn 1: Trước năm 1950: KTQT tập trung vào việc xác định chỉ phí và kiểm soát tài chính thông qua việc lập dự toán và kế toán chỉ phí. Giai doan 2: Tir 1950 — 1965: KTQT chuyén sang tap trung vao viée cung cấp thông tin cho hoạch định và kiểm soát quản lý thông qua việc sử dụng các kỷ thuật phân tích quyết định và kế toán trách nhiệm. Giai đoạn 3: Từ 1965 ~ 1985: KTQT quan tâm đến việc giảm sự lãng phí các nguồn lực trong quá trình kinh doanh thông qua việc phân tích quy trình và tái cấu trúc hệ thống.

Giai đoạn 4: Từ 1985 - 1995: KTQT tập trung vào việc tạo thêm giá trị thông qua việc sử dụng hiệu quả các nguồn lực, đã sử dụng công nghệ thông tin và tài nguyên trí thức để kiểm tra các tiêu thức về giá trị khách hàng, giá trị cỗ đông và đôi mới tổ chức. Sự phát triển của kế toán quản trị Evolution of Management Accounting Stage 4 Ongoing : ‘Transformation __ Tu Cơn Information Reduction of Creation of Value tong Determination for Waste of through Effective and Financial Management Resources in Resource Use Controt Planning and Business Control Processes (Nguén: IFAC, 1998, tr. 85) “Từ những năm 1995 dén nay, KTQT là một bộ phận cấu thành quá trình quản lý, hướng đến mục tiêu tạo ra giá trị cho các bên liên quan và sự thay đổi của tổ chức thông qua việc sử dụng các kỹ thuật đánh giá các yếu tố tạo nên giá trị và xây dựng chiến lược phát triển bền vững. Nhu vay, KTQT da phát triển qua từng giai đoạn để thích ứng với môi trường mới, phù hợp với mục tiêu của DN.

Do đó, DN phải định hình lại, tái cấu trúc các công cụ và kỹ thuật phù hợp để duy trì sự cạnh tranh trên thị trường. Về phương diện các công cụ KTQT được áp dụng, Kaplan (1984) cho rằng, mặc dù có sự thay đổi lớn trong cơ cấu của các tô chức cũng như mức độ cạnh tranh từ 1925 đến giữa thập niên 1980, nhưng có ít sự thay đổi của các công cụ KTQT trong thời gian này về mặt phát triển những công cụ KTQT mới cũng như việc áp dụng các công cụ KTQT hiện có. Từ giữa những năm 80, nhiều công cụ KTQT mới được giới thiệu và được vận dụng cho quản trị DN để thích ứng với sự gia tăng của cạnh tranh trên toàn cầu như tính giá dựa trên hoạt động, dự toán dựa trên hoạt động, thẻ cân bằng điểm. Chenhall và Langfield-Smith (1988) chia các công cụ KTQT thành hai nhóm: các công cụ KTQT truyền thống và các công cụ KTQT hiện đại.

Ông nhận định rằng các công cụ KTQT truyền thống đặt trọng tâm vào nội tại (internal) và dựa trên các thông tỉn tài chính, các công. cụ KTQT hiện đại lại đặt trọng tâm vào vấn đề chiến lược của DN và dựa trên cả thông tỉn tài chính và phi tài chính, cả quá khứ và định hướng tương lai, và những thông tin này có được từ cả bên trong và bên ngoài Doanh nghiệp. Sulaiman và cộng sự (2004) cũng phân KTQT ra làm 2 loại: truyền thống và hiện đại. Các công cụ KTQT truyền thống gồm tính giá tiêu chuẩn, phân tích mối quan hệ chỉ phí-sản lượng-lợi nhuận, ROI, dự toán.

Các công cụ KTQT. hiện đại như quản trị chất lượng toàn diện, tính giá dựa trên hoạt động, chỉ phí 10 mục tiêu, thể điểm cân bằng. Cũng đồng với quan điểm này, Hyvonen (2005) xem KTQT truyền thống gồm hệ thống dự toán phục vụ cho lập kế hoạch, kiểm soát và đánh giá thành quả, trong khi đó các công cụ như kỹ thuật dựa trên hoạt động, đo lường thành quả dựa trên sự cân đối, dựa trên nhân viên, hoặc liên quan đến hoạch định chiến lược được xem là các công cụ KTQT hiện đại. Vai trò của KTQT trong Doanh nghiệp Một số nghiên cứu đã nói lên rằng vai trò của KTQT đã có những thay đổi quan trọng.

Siegel và Sorensen (1999) cho rằng, vai trò của KTQT đã thay đổi với tốc độ nhanh hơn giữa những năm 1995 và 1999 so với khoản thời gian 5 năm, và ông cũng cho rằng tốc độ này sẽ còn tiếp tục tăng trong 3 năm tiếp theo. Tương tự, Burns (1999) chỉ ra rằng, trong một số doanh nghiệp, kế toán đang dần thay đổi chức danh công việc của họ, trở thành “nhà phân tích kinh doanh” thay vì “kiểm soát công ty”. Sự thay đổi trong vai trò của KTQT cũng được xác định bởi một số nghiên cứu của Russel (1999), Zarowin (1997), Lobo (2004) được thể hiện như sau: - Phan tích kinh doanh - Hoạch định chiến lược - Tư vấn cho nội bộ DN hoặc đối tác - Cung cấp thông tin ~ Chức năng lãnh đạo nhóm - Thiết kế và quản lý hệ thống thông tin - Đào tạo và hướng dẫn 1. KTQT và lý thuyết ngữ cảnh (contingent theory) Lý thuyết ngữ cảnh về KTQT cho rằng “không có một hệ thống kế toán thống nhất nào có thể áp dụng cho tắt cả các DN trong mọi ngữ cảnh” (Otley, ll 1980).

Hay nói cách khác, một hệ thống KTQT thích hợp với DN lệ thuộc vào đặc điểm của DN đó, cũng như ngữ cảnh mà DN đó hoạt động. Các nghiên cứu dựa trên lý thuyết ngữ cảnh xem xét các công cụ KTQT vừa là biến độc lập, vừa là biến phụ thuộc. Khi xem KTQT là biến phụ thuộc, một vài nghiên cứu sử dụng lý thuyết này đề kiểm chứng mối quan hệ giữa việc sử dụng các công cụ KTQT và các nhân tố ngữ cảnh ảnh hưởng đến DN. Những nhân tố này bao gồm: môi trường hoạt động, cấu trúc DN, công nghệ, quy mô DN và chiến lược.

Khi xem KTQT là biến độc lập, một số nghiên cứu đã kiểm chứng mối quan hệ giữa việc sử dụng KTQT với thành quả của việc sử dụng KTQT. Lý thuyết ngữ cảnh sẽ được sử dụng trong nghiên cứu này để giải thích các nhân tố ảnh hưởng đến việc vận dụng KTQT trong ngữ cảnh của DN vừa và nhỏ trên địa bàn thành phố Đà Nẵng. CAC NGHIEN CUU VE KTQT 1. Công cụ KTQT được sử dụng a.

Cong cu KTQT được sử dụng ở các nước phát triễn Tại Anh, Drury và cộng sự (1993) nghiên cứu việ áp dụng các công cụ KTQT ở 303 Công ty sản xuất và phát hi rằng, có rất nhiều các công cụ KTQT được sử dụng. Mặc dù đã có nhiều sự điều chỉnh để phù hợp với lý thuyết, nhưng đó cũng là bằng chứng chứng minh sự phù hợp giữa lý thuyết và thực tiễn về việc vận dụng các công cụ KTQT. Chenhall và Langfield-Smith (1998) nghiên cứu việc áp dụng 42 công cụ KTQT (gồm cả công cụ KTỌT hiện đại và công cụ KTQT truyền thống) trong các công ty của Úc, các công cụ này được chia thành 5 nhóm dựa trên chức năng của KTQT gồm dự toán tài chính, dự toán hoạt động, tính giá, đánh giá thành quả, hỗ trợ ra quyết định. Kết quả nghiên cứu cho thấy hầu hết các công cụ này được sử dụng trong các công ty được khảo sát, tuy nhiên tỷ lệ 12 áp dụng các công cụ KTQT truyền thống cao hơn so với các công cu KTQT hiện đại, nhiều công ty cũng đang định hướng áp dụng một số công cụ mới trong tương lai gần, nhất là các công cụ KTQT dựa trên hoạt động và chuẩn so sánh.

Thêm vào đó, những công cụ liên quan đến thông tin phi tài chính cũng được sử dụng rộng rãi trong các DN nghiên cứu tại Úc. Trong một nghiên cứu gần đây của Hyvonen (2005) được thực hiện ở Phần Lan. Tác giả đã tìm thấy rằng, phần lớn các công cụ KTQT được sử dụng ở Phần Lan và 3 công cụ KTQT truyền thống được xem là hữu ích cao. nhất là lợi nhuận bộ phận trong việc đánh giá thành quả, dự toán cho việc kiểm soát chỉ phí và tính giá theo phương pháp trực tiếp, những công cụ này sẽ được tiếp tục sử dụng trong tương lai.

Nghiên cứu cũng cho ring, trong tương lai cần đưa các công cụ phi tài chính để khảo sát sự hài lòng của khách hàng và thái độ của nhân viên. Trong một khảo sát khác, Abdel-Kader và Luther (2006) nghiên cứu việc vận dụng 38 công cụ KTQT vào các DN trong ngành công nghiệp và nước giải khát ở Anh. Các công cụ này được chia thành 5 nhóm gồm tính gi: á, dự toán, đánh giá thành quả, thông tin cho việc ra quyết định và phân tích chiến lược. Kết quả khảo sát từ 122 DN cho thấy các công cụ KTQT truyền thống.

được sử dụng nhiều hơn so với các công cụ KTQT hiện đại như là phương pháp tính giá trực tiếp được sử dụng nhiều hơn phương pháp ABC, việc lập dự toán theo phương pháp truyền thống và phân tích lợi nhuận sản phẩm được sử dụng phô biến. Ngược lại, các công cụ KTQT hiện đại như thẻ điểm cân bằng, đo lường dựa trên thành quả tài chính được cho là rất quan trọng nhưng.