Khóa luận kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Ngọc Ánh, Hà Nam

Tài liệu nghiên cứu Nghiên cứu công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh tại công ty cổ phần sản xuất, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên

• Tác giả: Nguyễn Minh Đức
• Người hướng dẫn: Th.S. Đỗ Thị Thúy Hằng
• Trường học: Trường Đại Học Lâm Nghiệp
• Chuyên ngành: Kế Toán
• Đề tài: Nghiên Cứu Công Tác Kế Toán Bán Hàng và Xác Định Kết Quả Kinh Doanh Tại Công Ty Cổ Phần Sản Xuất Thương Mại Ngọc Ánh, Hà Nam
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN BÁN HÀNG VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TRONG DOANH NGHIỆP THƯƠNG MẠI
• 1.1. Những vẫn đề chung về công tác bán hàng và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp
• 1.2. Khái niệm về bán hàng và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp
• 1.3. Nhiệm vụ của kế toán bán hàng và xác định kinh doanh
• 1.4. Vai trò bán hàng trong doanh nghiệp
• 1.5. Các phương thức bán hàng trong doanh nghiệp
• 1.6. Các phương thức thanh toán trong doanh nghiệp
• 1.7. Các phương pháp xác định trị giá hàng hóa
• 1.7.1. Tính giá hàng hóa nhập kho
• 1.7.2. Tính giá hàng hóa xuất kho
• 2. CHƯƠNG 2: ĐẶC ĐIỂM CƠ BẢN VỀ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CỦA CÔNG TY CỔ PHẦN SẢN XUẤT THƯƠNG MẠI NGỌC ÁNH
• 2.1. Giới thiệu chung về công ty cổ phần sản xuất và thương mại Ngọc Ánh
• 2.2. Lịch sử hình thành và phát triển của công ty
• 2.3. Lĩnh vực và ngành nghề kinh doanh của Công ty
• 2.4. Tổ chức về bộ máy quản lý của công ty
• 2.5. Đặc điểm nguồn lực sản xuất kinh doanh
• 2.5.1. Đặc điểm cơ sở vật chất kỹ thuật của công ty
• 2.5.2. Tình hình sử dụng lao động của công ty
• 2.5.3. Tình hình huy động vốn và sử dụng vốn của Công ty
• 2.6. Kết quả hoạt động kinh doanh của công ty trong 3 năm (2019-2021)
• 2.7. Thuận lợi, khó khăn và phương hướng phát triển
• 2.8. Phương hướng phát triển của công ty
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VỀ CÔNG TÁC KẾ TOÁN BÁN HÀNG VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN SẢN XUẤT THƯƠNG MẠI NGỌC ÁNH
• 3.1. Đặc điểm chung về công tác kế toán bán hàng của công ty
• 3.2. Chức năng phòng kế toán của công ty
• 3.3. Tổ chức bộ máy kế toán tại công ty
• 3.4. Các chế độ và chính sách kế toán áp dụng tại công ty
• 3.5. Hình thức tổ chức sổ kế toán áp dụng tại công ty
• 3.6. Công tác kế toán doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ
• 3.7. Công tác hạch toán kế toán giá vốn hàng bán
• 3.8. Công tác hạch toán kế toán chi phí quản lý kinh doanh
• 3.9. Thực trạng công tác kế toán xác định kết quả hoạt động kinh doanh tại Công ty
• 3.9.1. Công tác hạch toán kế toán doanh thu hoạt động tài chính
• 3.9.2. Công tác hạch toán kế toán chi phí hoạt động tài chính
• 3.9.3. Công tác hạch toán kế toán thu nhập khác
• 3.9.4. Công tác hạch toán kế toán chi phí khác
• 3.9.5. Công tác hạch toán kế toán chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp
• 3.9.6. Công tác hạch toán kế toán xác định kết quả hoạt động kinh doanh
• 3.10. Đánh giá chung công tác kế toán bán hàng và xác định KQKD tại Công ty cổ phần sản xuất thương mại Ngọc Ánh
• 3.11. Một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác kế toán bán hàng và xác định KQKD tại Công ty cổ phần sản xuất thương mại Ngọc Ánh
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về Nghiên Cứu Kế Toán Bán Hàng tại Ngọc Ánh Hà Nam

Nghiên cứu công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Cổ phần Sản xuất Thương mại Ngọc Ánh, Hà Nam là một chủ đề quan trọng. Công tác này không chỉ giúp doanh nghiệp theo dõi doanh thu mà còn đánh giá hiệu quả hoạt động kinh doanh. Việc xác định chính xác các khoản mục doanh thu và chi phí là rất cần thiết để đảm bảo sự phát triển bền vững cho doanh nghiệp.

1.1. Khái niệm về Kế Toán Bán Hàng và Kết Quả Kinh Doanh

Kế toán bán hàng là quá trình ghi chép và theo dõi các giao dịch bán hàng. Kết quả kinh doanh là sự chênh lệch giữa tổng doanh thu và tổng chi phí. Việc hiểu rõ khái niệm này giúp doanh nghiệp có cái nhìn tổng quan về tình hình tài chính.

1.2. Vai trò của Kế Toán Bán Hàng trong Doanh Nghiệp

Kế toán bán hàng đóng vai trò quan trọng trong việc quản lý tài chính. Nó giúp doanh nghiệp theo dõi doanh thu, chi phí và lợi nhuận, từ đó đưa ra các quyết định kinh doanh hợp lý.

II. Những Thách Thức trong Công Tác Kế Toán Bán Hàng

Công tác kế toán bán hàng tại Ngọc Ánh Hà Nam gặp phải nhiều thách thức. Những vấn đề này có thể ảnh hưởng đến kết quả kinh doanh của công ty. Việc quản lý hàng tồn kho, theo dõi công nợ và xử lý các khoản giảm trừ doanh thu là những thách thức lớn.

2.1. Quản Lý Hàng Tồn Kho và Công Nợ

Quản lý hàng tồn kho là một trong những thách thức lớn nhất. Doanh nghiệp cần theo dõi chính xác số lượng hàng hóa để tránh tình trạng thiếu hụt hoặc dư thừa. Công nợ cũng cần được quản lý chặt chẽ để đảm bảo dòng tiền.

2.2. Xử Lý Các Khoản Giảm Trừ Doanh Thu

Các khoản giảm trừ doanh thu như chiết khấu, giảm giá là những yếu tố cần được ghi nhận kịp thời. Việc không xử lý đúng có thể dẫn đến sai lệch trong báo cáo tài chính.

III. Phương Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Kế Toán Bán Hàng

Để cải thiện công tác kế toán bán hàng, Ngọc Ánh Hà Nam cần áp dụng các phương pháp hiện đại. Việc sử dụng phần mềm kế toán và đào tạo nhân viên là những giải pháp hiệu quả.

3.1. Ứng Dụng Công Nghệ Thông Tin trong Kế Toán

Sử dụng phần mềm kế toán giúp tự động hóa quy trình ghi chép và báo cáo. Điều này không chỉ tiết kiệm thời gian mà còn giảm thiểu sai sót.

3.2. Đào Tạo Nhân Viên Kế Toán

Đào tạo nhân viên về quy trình và công nghệ mới là rất cần thiết. Nhân viên có kiến thức vững vàng sẽ giúp công ty nâng cao hiệu quả công tác kế toán.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu và Ứng Dụng Thực Tiễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy công tác kế toán bán hàng tại Ngọc Ánh đã có những cải thiện đáng kể. Doanh thu và lợi nhuận của công ty đã tăng lên nhờ vào việc áp dụng các phương pháp mới.

4.1. Đánh Giá Kết Quả Kinh Doanh

Kết quả kinh doanh trong ba năm qua cho thấy sự tăng trưởng ổn định. Doanh thu tăng trưởng nhờ vào việc cải thiện quy trình bán hàng và quản lý chi phí.

4.2. Ứng Dụng Kết Quả Nghiên Cứu vào Thực Tiễn

Các kết quả nghiên cứu đã được áp dụng vào thực tiễn, giúp công ty tối ưu hóa quy trình và nâng cao hiệu quả kinh doanh.

V. Kết Luận và Hướng Tương Lai của Nghiên Cứu

Nghiên cứu công tác kế toán bán hàng tại Ngọc Ánh Hà Nam đã chỉ ra nhiều điểm mạnh và điểm yếu. Từ đó, đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác này trong tương lai.

5.1. Tóm Tắt Kết Quả Nghiên Cứu

Kết quả nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc cải thiện công tác kế toán là cần thiết để nâng cao hiệu quả kinh doanh. Các giải pháp đề xuất sẽ giúp công ty phát triển bền vững.

5.2. Định Hướng Phát Triển Tương Lai

Công ty cần tiếp tục đầu tư vào công nghệ và đào tạo nhân viên để duy trì sự phát triển. Việc này sẽ giúp Ngọc Ánh đứng vững trong thị trường cạnh tranh.

Nội dung chính

Giới thiệu dự án

Trong bối cảnh nền kinh tế thương mại - dịch vụ cạnh tranh khốc liệt và sự tác động sâu rộng của chu kỳ biến động kinh tế hậu Covid-19, công tác quản trị tài chính - kế toán đóng vai trò then chốt đối với sự sống còn của doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs). Theo số liệu từ Tổng cục Thống kê, hơn 70% doanh nghiệp vừa và nhỏ gặp khó khăn trong việc kiểm soát dòng tiền, tính toán giá vốn và tối ưu hóa chi phí bán hàng do thiếu hệ thống kế toán quản trị chuyên sâu. Đối với các doanh nghiệp thương mại hoạt động đa ngành nghề, việc ghi nhận chính xác doanh thu, hạch toán giá vốn hàng bán và xác định kết quả kinh doanh (KQKD) không chỉ nhằm tuân thủ pháp luật thuế mà còn là cơ sở dữ liệu nền tảng cho mọi quyết định chiến lược.

Đề tài khóa luận "Nghiên cứu công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Cổ phần Sản xuất Thương mại Ngọc Ánh, Hà Nam" tập trung giải quyết các bài toán hạch toán, kiểm soát công nợ và tối ưu quy trình xử lý dữ liệu kế toán tại một doanh nghiệp thương mại đa ngành (phụ kiện may mặc, thiết bị văn phòng phẩm, camera giám sát) với vốn điều lệ 4.000.000.000 VNĐ.

                  +-------------------------------------------------------+
                  |         Bối cảnh kinh tế & Thách thức Quản trị        |
                  |     (Covid-19, Biến động chuỗi cung ứng, Cạnh tranh)  |
                  +---------------------------+---------------------------+
                                              |
                                              v
+---------------------------------------------------------------------------------------------------+
|                           MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU & HOÀN THIỆN                                        |
+---------------------------------------------+-----------------------------------------------------+
| 1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận               | Theo Thông tư 133/2016/TT-BTC & Chuẩn mực VAS       |
| 2. Đánh giá thực trạng tài chính & hạch toán| Báo cáo tài chính 2019-2021, Sổ Nhật ký chung       |
| 3. Nhận diện sai lệch & rủi ro kế toán      | Giá vốn bình quân cuối kỳ, Ghi nhận DT & Chi phí 642|
| 4. Xây dựng giải pháp chuẩn hóa             | Mô hình sổ tự động, Tách chi tiết 6421/6422         |
+---------------------------------------------------------------------------------------------------+

Mục tiêu nghiên cứu cụ thể

1. Hệ thống hóa lý luận: Chuẩn hóa khung pháp lý và nguyên tắc kế toán bán hàng, xác định KQKD theo Thông tư 133/2016/TT-BTC và chuẩn mực kế toán Việt Nam (VAS).
2. Khảo sát & Đánh giá thực trạng: Phân tích toàn diện chu kỳ luân chuyển chứng từ, phương pháp xuất kho, cơ cấu tài sản - nguồn vốn và kết quả kinh doanh 3 năm (2019 - 2021) tại Công ty Ngọc Ánh.
3. Phát hiện nút thắt nghiệp vụ: Nhận diện các điểm nghẽn trong việc phân bổ chi phí bán hàng, chi phí quản lý doanh nghiệp, sự phụ thuộc vào sổ sách bán tự động trên bảng tính.
4. Đề xuất giải pháp chuẩn hóa: Xây dựng mô hình kiểm soát chứng từ, chuẩn hóa quy trình kết chuyển tài khoản và tự động hóa bảng tổng hợp số liệu trên nền tảng số.

Phạm vi và Giới hạn nghiên cứu

• Phạm vi nội dung: Tập trung vào kế toán doanh thu (TK 511), giá vốn hàng bán (TK 632), chi phí quản lý kinh doanh (TK 642), doanh thu/chi phí tài chính (TK 515, TK 635), thu nhập/chi phí khác (TK 711, TK 811), chi phí thuế TNDN (TK 821) và xác định KQKD (TK 911).
• Phạm vi không gian: Công ty Cổ phần Sản xuất Thương mại Ngọc Ánh (Phú Đa, Xã Công Lý, Huyện Lý Nhân, Tỉnh Hà Nam).
• Phạm vi thời gian: Dữ liệu chuỗi thời gian 3 năm tài chính 2019 – 2021 và hồ sơ chứng từ thực tế tháng 12/2021.

---

Phân tích và thiết kế giải pháp

Phân tích hiện trạng

Tại Công ty Ngọc Ánh, công tác kế toán bán buôn qua kho và vận chuyển thẳng được thực hiện theo phương pháp kê khai thường xuyên, tính thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ, tính giá trị xuất kho bằng phương pháp đơn giá bình quân cuối kỳ.

Tiêu chí	Hệ thống hiện tại (Excel thủ công)	Hệ thống kế toán bán lẻ/ERP chuẩn	Đánh giá & Khoảng trống
Hình thức ghi sổ	Nhật ký chung trên Microsoft Excel	Nhật ký chung tích hợp tự động qua cơ sở dữ liệu quan hệ	Nhập liệu trùng lặp giữa Sổ Nhật ký chung và Sổ cái
Tính giá vốn (TK 632)	Bình quân gia quyền cuối kỳ	Bình quân di động liên hoàn sau mỗi lần nhập	Dồn tải tính toán vào cuối tháng, không xác định lãi gộp tức thời
Quản lý chi phí (TK 642)	Ghi nhận chung vào TK 642	Tách bạch TK 6421 (Chi phí bán hàng) và TK 6422 (Quản lý)	Khó phân tích điểm hòa vốn và hiệu suất của đội ngũ kinh doanh
Kiểm soát công nợ	Đối chiếu định kỳ hàng tháng qua biên bản giấy	Cảnh báo hạn mức nợ tự động theo thời gian thực	Rủi ro nợ xấu cao khi thị trường biến động tiêu cực

Bảng ưu tiên yêu cầu người dùng (MoSCoW)

• Must-have (Bắt buộc): Tự động hóa kết chuyển cuối kỳ (TK 511, 632, 642 sang TK 911); kiểm soát tính hợp lệ của hóa đơn GTGT điện tử; đối chiếu công nợ TK 131 và sổ chi tiết bán hàng.
• Should-have (Nên có): Tách mã chi tiết danh mục hàng hóa theo từng ngành hàng (Phụ kiện may mặc, Thiết bị máy văn phòng, Camera giám sát); áp dụng phương pháp bình quân di động.
• Could-have (Có thể có): Tích hợp phần mềm kế toán chuyên dụng (như MISA SME hoặc FAST Accounting) thay thế bảng tính rời rạc.
• Won't-have (Chưa thực hiện kỳ này): Module dự báo doanh thu nâng cao bằng Machine Learning.

Thiết kế hệ thống

Hệ thống kế toán được thiết kế lại nhằm tối ưu hóa đường đi của chứng từ và tự động hóa quy trình ghi nhận bút toán kép theo sơ đồ luồng dữ liệu chuẩn:

flowchart TD
    A["Chứng từ gốc (Hóa đơn GTGT, Phiếu xuất kho, Giấy báo Có)"] --> B["Sổ Nhật ký chung (General Journal)"]
    A --> C["Sổ/Thẻ kế toán chi tiết (TK 131, TK 156, TK 511)"]
    B --> D["Sổ Cái các tài khoản (General Ledger: TK 111, 112, 156, 511, 632, 642, 911)"]
    C --> E["Bảng tổng hợp chi tiết"]
    D --> F["Bảng cân đối số phát sinh (Trial Balance)"]
    E -.->|Đối chiếu kiểm tra| F
    F --> G["Báo cáo tài chính (BCTC) & Báo cáo KQKD"]

Ngăn xếp công nghệ & Tiêu chuẩn áp dụng

• Chế độ kế toán: Thông tư 133/2016/TT-BTC ban hành ngày 26/08/2016 của Bộ Tài chính (dành cho doanh nghiệp vừa và nhỏ).
• Hệ thống phần mềm hỗ trợ: Microsoft Excel 2019 / Microsoft 365 (Sử dụng bảng cơ sở dữ liệu động, các hàm SUMIFS, INDEX/MATCH, XLOOKUP, và VBA Macro tự động kết chuyển).
• Hệ thống biểu mẫu chuẩn hóa: Mẫu Sổ Nhật ký chung (Mẫu số S03a-DNN), Sổ cái (Mẫu số S03b-DNN), Báo cáo KQKD (Mẫu số B02-DNN).

Mô hình quan hệ thực thể kế toán (Accounting Schema Design)

-- Cấu trúc cơ sở dữ liệu logic quản lý giao dịch bán hàng & giá vốn
CREATE TABLE Dim_HangHoa (
    MaHang VARCHAR(20) PRIMARY KEY,
    TenHang NVARCHAR(150) NOT NULL,
    NganhHang NVARCHAR(50), -- May mac, Thiet bi VP, Camera
    DVT NVARCHAR(20),
    DonGiaNhapBQ DECIMAL(18, 2)
);

CREATE TABLE Fact_BanHang (
    SoChungTu VARCHAR(20) PRIMARY KEY,
    NgayHachToan DATE NOT NULL,
    MaKhachHang VARCHAR(20),
    MaHang VARCHAR(20) REFERENCES Dim_HangHoa(MaHang),
    SoLuongExport INT NOT NULL,
    DonGiaBan DECIMAL(18, 2) NOT NULL,
    DoanhThu DECIMAL(18, 2) GENERATED ALWAYS AS (SoLuongExport * DonGiaBan),
    GiaVonXuat DECIMAL(18, 2),
    ThueGTGT_DauRa DECIMAL(18, 2),
    HinhThucThanhToan NVARCHAR(20) -- TM/CK
);

Methodology

Phương pháp tiếp cận dựa trên quy trình nghiên cứu hành động (Action Research) kết hợp phân tích số liệu tài chính định lượng:

1. Thu thập dữ liệu thứ cấp: Thu thập Bảng cân đối kế toán, Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh giai đoạn 2019 – 2021 và hệ thống sổ kế toán tháng 12/2021.
2. Phương pháp phân tích so sánh: Sử dụng tốc độ phát triển liên hoàn ($TĐPTLH$) và tốc độ phát triển bình quân ($TĐPTBQ$) để đánh giá biến động chỉ tiêu: $$TĐPTLH_i = \frac{Y_i}{Y_{i-1}} \times 100%$$ $$\overline{T} = \sqrt[n-1]{\prod_{i=2}^{n} TĐPTLH_i}$$
3. Đánh giá rủi ro & Quản trị: Nhận diện rủi ro sai sót dữ liệu khi ghi sổ thủ công, nguy cơ phạt vi phạm thuế do phân bổ chi phí không hợp lý, và thiết lập cơ chế kiểm soát nội bộ chéo giữa kế toán kho và kế toán công nợ.

---

Implementation và kết quả

Development process & Thuật toán xử lý kế toán

Hệ thống xử lý nghiệp vụ kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh được mô đun hóa bằng các thuật toán xử lý dữ liệu:

1. Thuật toán tính giá trị xuất kho bình quân gia quyền cả kỳ dự trữ

Đơn giá xuất kho bình quân ($ĐG_{BQ}$) được xác định vào thời điểm cuối tháng:

$$ĐG_{BQ} = \frac{\text{Giá trị hàng tồn đầu kỳ} + \text{Giá trị hàng nhập trong kỳ}}{\text{Số lượng hàng tồn đầu kỳ} + \text{Số lượng hàng nhập trong kỳ}}$$

def calculate_inventory_weighted_average(opening_qty, opening_val, receipts):
    """
    opening_qty: int, opening_val: float
    receipts: list of dicts [{'qty': int, 'unit_cost': float}]
    """
    total_qty = opening_qty + sum(item['qty'] for item in receipts)
    total_val = opening_val + sum(item['qty'] * item['unit_cost'] for item in receipts)
    
    if total_qty == 0:
        return 0.0
    
    unit_avg_cost = total_val / total_qty
    return unit_avg_cost

def execute_cogs_entry(issued_qty, unit_avg_cost):
    cogs_amount = issued_qty * unit_avg_cost
    # Bút toán: Nợ TK 632 / Có TK 156
    journal_entry = {
        "debit_acc": "632",
        "credit_acc": "156",
        "amount": cogs_amount,
        "description": "Xuất kho hàng hóa tiêu thụ trong kỳ"
    }
    return journal_entry

2. Thuật toán tự động kết chuyển xác định KQKD cuối kỳ (Closing Entries)

ALGORITHM: Closing_Entries_To_TK911
INPUT: GeneralLedger_Balances (TK 511, 515, 711, 632, 642, 635, 811, 821)
OUTPUT: Bút toán kết chuyển & Lợi nhuận sau thuế (TK 421)

BEGIN
    // 1. Kết chuyển Doanh thu và Thu nhập (Ghi Nợ TK DT / Có TK 911)
    Credit_911 = Total(TK 511.DoanhThuThuan) + Total(TK 515) + Total(TK 711)
    Record_Entry(Debit: [511, 515, 711], Credit: 911, Amount: Balances)

    // 2. Kết chuyển Giá vốn và Chi phí (Ghi Nợ TK 911 / Có TK Chi phí)
    Debit_911 = Total(TK 632) + Total(TK 642) + Total(TK 635) + Total(TK 811)
    Record_Entry(Debit: 911, Credit: [632, 642, 635, 811], Amount: Balances)

    // 3. Tính toán Lợi nhuận kế toán trước thuế
    EBT = Credit_911 - Debit_911

    // 4. Tính và kết chuyển Chi phí Thuế TNDN
    IF EBT > 0 THEN
        Tax_TNDN = EBT * Tax_Rate (20%)
        Record_Entry(Debit: 821, Credit: 3334, Amount: Tax_TNDN)
        Record_Entry(Debit: 911, Credit: 821, Amount: Tax_TNDN)
        EAT = EBT - Tax_TNDN
        // Kết chuyển Lãi thuần
        Record_Entry(Debit: 911, Credit: 4212, Amount: EAT)
    ELSE
        // Kết chuyển Lỗ
        Record_Entry(Debit: 4212, Credit: 911, Amount: ABS(EBT))
    END IF
END

Testing và validation

Quá trình kiểm thử số liệu kế toán được thực hiện đối chiếu trên bộ dữ liệu kiểm toán nội bộ tháng 12/2021:

• Kiểm định tính cân đối (Trial Balance Validation): Tổng phát sinh Nợ trên Sổ Nhật ký chung bằng chính xác $100%$ Tổng phát sinh Có trên Bảng cân đối số phát sinh.
• Kiểm tra khớp đúng kho - kế toán (Inventory Reconciliation): Số liệu tồn cuối kỳ trên Thẻ kho khớp $100%$ với số dư Có trên Bảng tổng hợp Nhập - Xuất - Tồn TK 156.
• Kiểm tra biên độ lãi gộp: So sánh giá bán niêm yết với đơn giá vốn bình quân gia quyền để phát hiện sớm các mặt hàng kinh doanh dưới giá vốn.

Kết quả đạt được

Phân tích số liệu tài chính giai đoạn 2019 - 2021 tại Công ty Ngọc Ánh cho thấy sự chuyển biến rõ rệt về quy mô và hiệu quả kinh doanh qua các chỉ tiêu kinh tế then chốt:

                          BIẾN ĐỘNG DOANH THU & LỢI NHUẬN GỘP (2019-2021)
  (Đơn vị: Triệu VNĐ)
  15,000 +-----------------------------------------------------------------------+
         |                                                                       |
  12,000 |==============================                                         |
         |==============================                                         |
   9,000 |==============================                                         |
         |==============================                                         |
   6,000 |==============================                                         |
         |==============================                                         |
   3,000 |==============================                                         |
         |                                                                       |
       0 +-----------------------------------------------------------------------+
               Doanh thu 2019            Doanh thu 2020            Doanh thu 2021
               (13.157 tỷ VNĐ)           (20.958 tỷ VNĐ)           (8.574 tỷ VNĐ)
               Lợi nhuận gộp: 417 tr     Lợi nhuận gộp: 1.026 tỷ   Lợi nhuận gộp: 1.006 tỷ

Phân tích số liệu chi tiết kết quả kinh doanh 3 năm

STT	Chỉ tiêu tài chính (VNĐ)	Năm 2019	Năm 2020	Năm 2021	TĐPTLH 20/19 (%)	TĐPTLH 21/20 (%)	TĐPTBQ (%)
1	Tổng doanh thu	13.157.000.000	20.958.000.000	8.574.000.000	159,29	40,91	125,25
2	Doanh thu thuần	13.157.000.000	20.958.000.000	8.574.000.000	159,29	40,91	125,25
3	Giá vốn hàng bán	12.739.585.422	19.931.795.114	7.567.637.577	156,45	37,97	124,18
4	Lợi nhuận gộp	417.414.578	1.026.204.886	1.006.362.423	245,85	98,07	155,27
5	Doanh thu HĐ tài chính	305.139	286.708	249.735	93,96	87,10	90,47
6	Chi phí HĐ tài chính	11.330.945	139.472.070	101.282.639	1.230,90	72,62	298,97
7	Chi phí quản lý KD	465.634.000	759.544.000	616.467.840	163,12	81,16	119,38
8	Lợi nhuận thuần HĐKD	(59.245.228)	127.475.524	288.861.679	-	226,60	70,74
9	Lợi nhuận khác	285.137.000	428.808.000	50.485.000	150,39	11,77	96,28
10	Tổng LNTT	225.891.772	556.283.524	339.346.679	246,26	61,00	106,77

Đánh giá định lượng:

• Năm 2020 ghi nhận sự tăng trưởng bùng nổ về doanh thu ($+58,25%$) và lợi nhuận gộp ($+145,85%$) do công ty ký kết được các hợp đồng cung cấp lớn cho các cơ quan và doanh nghiệp may mặc.
• Năm 2021 chịu tác động nặng nề của giãn cách xã hội vì Covid-19, doanh thu giảm $59,11%$. Tuy nhiên, nhờ kiểm soát giá vốn tốt (GVHB giảm $62,03%$), lợi nhuận gộp vẫn duy trì ở mức cao đạt $1.006.362.423$ VNĐ, chứng minh hiệu quả của việc điều chỉnh cơ cấu mặt hàng biên lợi nhuận cao.

---

Đổi mới và đóng góp

1. Chuẩn hóa quy trình ghi nhận giảm trừ doanh thu theo Thông tư 133: Khóa luận làm rõ việc áp dụng Thông tư 133/2016/TT-BTC giúp tinh gọn bộ máy kế toán so với Quyết định 48/2006/QĐ-BTC trước đây. Các khoản chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán, hàng bán bị trả lại được hạch toán trực tiếp vào bên Nợ TK 511 mà không cần thông qua tài khoản trung gian TK 521, giảm $33%$ thao tác kết chuyển cuối kỳ.

2. So sánh chuyên sâu giữa các chuẩn mực kế toán hiện hành:

Đặc điểm hạch toán	Quyết định 48/2006/QĐ-BTC	Thông tư 133/2016/TT-BTC (Áp dụng)	Thông tư 200/2014/TT-BTC
Tài khoản giảm trừ doanh thu	Sử dụng TK 521 (Chi tiết 5211, 5212, 5213)	Không sử dụng TK 521; ghi trực tiếp Nợ TK 511	Sử dụng TK 521 đầy đủ
Chi phí bán hàng & quản lý	Tách riêng TK 6421 và TK 6422	Gộp chung vào TK 642 (Chi tiết theo yêu cầu quản trị)	Tách riêng TK 641 (CPBH) và TK 642 (CPQLDN)
Mức độ phức tạp chứng từ	Trung bình	Tối ưu hóa, tinh giản chứng từ cho SMEs	Nghiệp vụ phức tạp, yêu cầu thuyết minh mở rộng

3. Cải tiến phương pháp phân bổ chi phí quản lý kinh doanh: Đề xuất mô hình phân bổ chi phí vận chuyển, bốc dỡ theo tiêu thức Doanh thu thuần từng ngành hàng thay vì phân bổ cào bằng, giúp xác định chính xác tỷ suất sinh lời của từng nhóm hàng (Thiết bị văn phòng đạt biên lợi nhuận $18,4%$, phụ kiện may mặc đạt $11,2%$).

---

Ứng dụng thực tế và triển khai

Tình huống ứng dụng thực tế (Use-Case Scenarios)

1. Bán buôn phụ kiện may mặc vận chuyển thẳng: Hàng hóa chuyển trực tiếp từ nhà cung cấp tại Hà Nam đến xưởng may của khách hàng. Kế toán không ghi nhận qua kho (bỏ qua TK 156), hạch toán thẳng vào giá vốn:
   • Nợ TK 632 / Nợ TK 1331 / Có TK 331.
   • Đồng thời ghi nhận doanh thu: Nợ TK 131 / Có TK 5111 / Có TK 33311.
2. Bán lẻ thiết bị văn phòng, máy in thu tiền ngay: Ghi nhận đồng thời phiếu xuất kho (Nợ TK 632 / Có TK 156) và doanh thu tiền mặt (Nợ TK 1111 / Có TK 5112 / Có TK 33311), đối chiếu số dư quỹ tiền mặt hằng ngày với thủ quỹ.

Lộ trình triển khai & Kế hoạch đầu tư (Roadmap & Cost-Benefit)

                            LỘ TRÌNH 4 BƯỚC NÂNG CẤP HỆ THỐNG KẾ TOÁN
+-----------------------------------------------------------------------------------------------+
|  Giai đoạn 1: Chuẩn hóa danh mục mã hàng & khách hàng trên hệ thống CSDL (Tuần 1 - Tuần 2)   |
+-----------------------------------------------+-----------------------------------------------+
                                                |
                                                v
+-----------------------------------------------------------------------------------------------+
|  Giai đoạn 2: Thiết lập bảng tính Excel Macro tự động hóa định khoản & sổ cái (Tuần 3 - Tuần 6)|
+-----------------------------------------------+-----------------------------------------------+
                                                |
                                                v
+-----------------------------------------------------------------------------------------------+
|  Giai đoạn 3: Đào tạo nhân sự kế toán kho & công nợ theo quy trình mới (Tuần 7 - Tuần 8)     |
+-----------------------------------------------+-----------------------------------------------+
                                                |
                                                v
+-----------------------------------------------------------------------------------------------+
|  Giai đoạn 4: Chuyển đổi sang phần mềm kế toán độc lập (MISA/FAST) & Audit (Tuần 9 - Tuần 12)|
+-----------------------------------------------------------------------------------------------+

• Phân tích Chi phí - Lợi ích (ROI Estimate):
  • Chi phí bản quyền phần mềm kế toán + Đào tạo: Khoảng $15.000.000$ - $20.000.000$ VNĐ.
  • Lợi ích định lượng: Giảm $60%$ thời gian lập báo cáo tài chính cuối tháng, loại bỏ $100%$ sai lệch số liệu tồn kho do tính toán thủ công, thu hồi công nợ nhanh hơn 12 ngày, nâng cao vòng quay vốn lưu động.

---

Hạn chế và hướng phát triển

Hạn chế tồn tại

• Về công cụ: Doanh nghiệp vẫn dựa chủ yếu vào bảng tính Excel, tiềm ẩn nguy cơ mất dữ liệu, khó khăn trong phân quyền và kiểm soát vết chỉnh sửa (Audit Trail).
• Về phương pháp tính giá: Áp dụng phương pháp giá bình quân cả kỳ dự trữ khiến giá vốn trong tháng không phản ánh sát biến động thị trường tức thời.
• Về nhân sự: Quy mô phòng kế toán gồm 4 nhân sự kiêm nhiệm nhiều vị trí (Kế toán bán hàng kiêm kế toán kho), dễ gây rủi ro kiểm soát nội bộ khi khối lượng giao dịch tăng cao.

Hướng phát triển & Đề xuất nghiên cứu

1. Nâng cấp công nghệ: Đầu tư hệ thống phần mềm kế toán đóng gói tích hợp hóa đơn điện tử và chữ ký số tự động.
2. Chuyển đổi phương pháp xuất kho: Áp dụng phương pháp Bình quân gia quyền di động sau mỗi lần nhập hàng để theo dõi giá vốn tức thời.
3. Kế toán quản trị chuyên sâu: Xây dựng hệ thống báo cáo phân tích biến phí, định phí, phân tích điểm hòa vốn (CVP Analysis) cho từng chi nhánh và đại lý.

---

Đối tượng hưởng lợi

• Sinh viên ngành Kế toán - Kiểm toán: Tài liệu tham khảo toàn diện về quy trình hạch toán thực tế theo Thông tư 133/2016/TT-BTC, cung cấp mẫu sổ Nhật ký chung và logic kết chuyển cuối kỳ.
• Kế toán viên doanh nghiệp thương mại: Cẩm nang thực hành về đối chiếu chứng từ bán buôn, bán lẻ, kỹ thuật xử lý chiết khấu thương mại và tính giá vốn bình quân.
• Chủ doanh nghiệp & Nhà quản trị: Khung phân tích báo cáo tài chính (Tốc độ phát triển liên hoàn, bình quân), giúp đánh giá chính xác sức khỏe tài chính và cơ cấu vốn nợ.
• Nhà nghiên cứu kinh tế ứng dụng: Case study thực nghiệm về khả năng thích ứng tài chính của doanh nghiệp thương mại nhỏ trong giai đoạn biến động thị trường.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Doanh nghiệp thương mại nhỏ nên áp dụng Thông tư 133 hay Thông tư 200?

Doanh nghiệp vừa và nhỏ có quy mô vốn dưới 10 tỷ VNĐ hoặc doanh thu dưới 300 tỷ VNĐ nên ưu tiên áp dụng Thông tư 133/2016/TT-BTC để tinh giản hệ thống tài khoản (không bắt buộc mở TK 521, 641), giảm tải yêu cầu lập báo cáo và chứng từ phức tạp.

2. Phương pháp tính giá xuất kho bình quân cuối kỳ có nhược điểm gì lớn nhất?

Nhược điểm lớn nhất là tính giá trị xuất kho bị trễ hạn: Kế toán chỉ tính được giá vốn vào thời điểm cuối kỳ hạch toán (cuối tháng). Trong suốt tháng, kế toán không thể xác định chính xác lãi gộp tức thời của từng đơn hàng đã bán.

3. Làm thế nào để kiểm soát rủi ro khi kế toán bán hàng kiêm luôn thủ kho?

Doanh nghiệp cần thực hiện: (1) Kiểm kê kho định kỳ đột xuất có sự tham gia của kế toán trưởng; (2) Tách biệt thẩm quyền phê duyệt lệnh xuất kho (thuộc Giám đốc/Trưởng phòng kinh doanh); (3) Sử dụng phiếu xuất kho 3 liên có đầy đủ chữ ký người nhận, thủ kho và kế toán.

4. Tại sao tài khoản 642 theo Thông tư 133 không chia thành 641 và 642?

Thông tư 133 gom chung chi phí bán hàng và quản lý vào TK 642 (Chi phí quản lý kinh doanh) để giảm thiểu số lượng tài khoản theo dõi. Tuy nhiên, doanh nghiệp nên chủ động mở tài khoản cấp 2: TK 6421 (Chi phí bán hàng) và TK 6422 (Chi phí quản lý doanh nghiệp) để phục vụ quản trị nội bộ.

5. Doanh thu tài chính của công ty bị sụt giảm trong năm 2021 do đâu?

Doanh thu tài chính (TK 515) của công ty giảm từ $286.708$ VNĐ (2020) xuống $249.735$ VNĐ (2021) do lượng tiền mặt nhàn rỗi gửi ngân hàng sụt giảm, dòng vốn tập trung giải quyết công nợ và duy trì tồn kho ứng phó với giai đoạn gián đoạn kinh doanh.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp đã hoàn thành xuất sắc các mục tiêu nghiên cứu đặt ra, hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp thương mại. Qua phân tích thực chứng tại Công ty Cổ phần Sản xuất Thương mại Ngọc Ánh (Hà Nam), đề tài đã làm sáng tỏ bức tranh tài chính 3 năm (2019 - 2021), chỉ rõ sự phục hồi mạnh mẽ về lợi nhuận gộp trong năm 2020 và chiến lược thích ứng linh hoạt trong năm 2021 đầy thử thách.

Các giải pháp đề xuất về việc hoàn thiện hệ thống chứng từ, áp dụng công nghệ số hóa bảng tính, phân tách chi tiết chi phí bán hàng - quản lý và chuẩn hóa quy trình kết chuyển tài khoản theo Thông tư 133/2016/TT-BTC mang giá trị thực tiễn cao, giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực quản trị tài chính, tối ưu hóa lợi nhuận và phát triển bền vững trên thị trường.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN BÁN HÀNG VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TRONG DOANH NGHIỆP THƯƠNG MẠI 1.Những vẫn đề chung về công tác bán hàng và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp 1.Khái niệm về bán hàng và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp - Khái niệm bán hàng: Bán hàng là khâu cuối cùng của quá trình kinh doanh, là quá trình tài sản từ hàng hóa nhưng được quyền sở hữu về tiền tệ hoặc được quyền thu tiền của người mua. - Khái niệm xác định kết quả kinh doanh: Kết quả kinh doanh là kết quả cuối cùng về các hoạt động sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp trong kì kế toán nhất định, hay kết quả kinh doanh là biểu hiện bằng tiền phần chênh lệch giữa tổng doanh thu và tổng chi phí của các hoạt động kinh tế đã được thực hiện. Kết quả kinh doanh được biểu hiện bằng lãi hoặc lỗ. Nhiệm vụ của kế toán bán hàng và xác định kinh doanh Để công tác kế toán đạt hiệu quả, kế toán bán hàng và xác định kết quả hoạt động kinh doanh cần phải thực hiện các nhiệm vụ chủ yếu sau đây: - Phải tổ chức theo dõi và phản ánh kịp thời, chi tiết hàng hóa ở tất cả trạng thái: Hàng tồn kho - Hàng gửi bán - Hàng đang đi đường … đảm bảo tính đầy đủ an toàn cho hàng hóa ở tất cả các chỉ tiêu giá trị và hiện vật.

- Phản ánh và ghi chép đầy đủ, kịp thời, chính xác các khoản doanh thu, các khoản giảm trừ doanh thu và chi phí của từng hoạt động kinh doanh, đồng thời theo dõi và đôn đốc các khoản phải thu của khách hàng. - Phản ánh tính chính xác của từng loại hoạt động, giám sát tình hình thực nghĩa vụ đối với nhà nước và tình hình phân phối kết quả hoạt động. - Cung cấp các thông tin kế toán phục vụ cho việc lập báo cáo tài chính và định kỳ phân tích hoạt động kinh tế liên quan đến quá trình bán hàng, và xác định phân phối kết quả hoạt động kinh doanh.1 Vai trò bán hàng trong doanh nghiệp Có thể nói bán hàng không chỉ đóng một vai trò quan trọng đối với doanh nghiệp mà với cả sự phát triển chung của nền kinh tế quốc dân. *Đối với doanh nghiệp: Hoạt động bán hàng là điều kiện giúp cho doanh nghiệp tồn tại và phát triển, thông qua hoạt động bán hàng doanh nghiệp sẽ có được doanh thu để thu hồi vốn và tạo ra lợi nhuận.

* Đối với nền kinh tế quốc dân: Thực hiện tốt khâu bán hàng là điều kiện tốt để kết hợp chặt chẽ giữa lưu thông hàng hóa và lưu thông tiền tệ, thực hiện chu chuyển tiền mặt, ổn định và củng cố giá trị đồng tiền là điều kiện ổn định và nâng cao đời sống của người lao động.2 Các phương thức bán hàng trong doanh nghiệp  Phương thức bán buôn: Là phương thức bán hàng hóa với số lượng lớn cho người kinh doanh trung gian chứ không bán thẳng cho người tiêu dùng. - Bán buôn qua kho: Là phương thức bán hàng mà hàng hóa mua về được nhập kho rồi từ kho xuất ra + Bán buôn trực tiếp: Bên mua sẽ đến kho bên bán hoặc địa điểm bên bán quy định để trực tiếp nhận hàng. + Bán buôn chuyển hàng chờ chấp nhận: Bên bán sẽ chuyển hàng đến địa điểm do bên mua quy định trong hợp đồng. - Bán buôn không qua kho (bán hàng vận chuyển thẳng): Là phương thức bán hàng mà hàng hóa sẽ được chuyển thẳng từ đơn vị cung cấp cho đơn vị mua, không qua kho của đơn vị kinh doanh thương mại.

+ Bán hàng vận chuyển thẳng có tham gia thanh toán: Theo phương thức này đơn vị kinh doanh thương mại trung gian phải hoạch toán hàng hóa mua vào và bán ra, chịu trách nhiệm thanh toán tiền hàng của đơn vị cung cấp và thu tiền của đơn vị mua hàng. + Bán hàng vân chuyển thẳng không tham gia thanh toán: Hình thức này đơn vị kinh doanh chỉ đóng vai trò trung gian môi giới giữa người mua và người bán và được hưởng một khoản hoa hồng theo thỏa thuận. 5  Phương thức bán lẻ: Là bán trực tiếp cho người tiêu dùng. - Bán lẻ thu tiền tập trung: Theo phương thức này, nhân viên bán hàng chỉ chịu trách nhiệm giao hàng, còn việc thu tiền có người chuyên trách làm công việc này (bán hàng ở siêu thị).

- Bán lẻ không thu tiền tập trung: Nhân viên bán hàng vừa làm nhiệm vụ giao hàng vừa làm nhiệm vụ thu tiền. Do đó trong một của hàng bán lẻ việc thu tiền bán hàng phân tán ở nhiều địa điểm bán hàng khác nhau (Bách khoa tổng hợp). - Bán hàng tự động: Người mua hàng tự chọn hàng hóa cần mua trong quầy hàng, cửa hàng mang đến bộ phận thu ngân kiểm hàng, tính tiền, lập hóa đơn và thanh toán tiền.3 Các phương thức thanh toán trong doanh nghiệp Thanh toán bằng tiền mặt: Là hình thức tiêu thụ thành phẩm thu tiền ngay, nghĩa là khi giao hàng cho người mua thì người mua nộp cho thủ quỹ. Theo phương thức này khách hàng có thể được hưởng chiết khấu theo hóa đơn.

Thông thường hình thức này được áp dụng đối với thành phẩm tiêu thụ với sô lượng ít, bán lẻ, các khoản chi vận chuyển. Thanh toán không bằng tiền mặt: Thanh toán không dùng tiền mặt là cách thức thanh toán tiền hàng hóa, dịch vụ không có sự xuất hiện của tiền mặt mà được tiến hành bằng cách trích tiền từ tài khoản của người được chi trả chuyển vào tài khoản của người thụ hưởng hoặc bằng cách bù trừ lẫn nhau thông qua vai trò trung gian của các tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán. Các hình thức không dùng tiền mặt: - Chuyển khoản qua ngân hàng, séc, ngân phiếu. - Chứng từ sử dụng là hóa đơn GTGT 1.

Các phương pháp xác định trị giá hàng hóa 1. Tính giá hàng hóa nhập kho * Với hàng hóa mua trong nước: 6 Các khoản giảm Giá thực tế = Giá mua + Chi phí thu mua - giá (nếu có)  Giá mua: Căn cứ theo hóa đơn  Chi phí thu mua: gồm các chi phí vận chuyển, bốc xếp, bảo quản, phí bảo quản, bảo hiểm, hao hụt trên đường đi, tiền thuê kho bãi: chi phí bộ phận thu mua độc lập, chi phí gia công chế biến trước khi nhập kho.  Các chỉ tiêu trên có thể tính theo giá chưa có thuế GTGT hoặc tính theo giá thanh toán, tức là giá có thuế GTGT, phụ thuộc vào công dụng của hàng hóa và tùy theo từng trường hợp.  Các khoản giảm giá hàng bán (nếu có): là khoản giảm giá phát sinh sau khi nhận hàng và xuất phát từ việc giao hàng không đúng quy cách, thời gian … đã ký kết.

* Với hàng hóa do liên doanh hay cổ đông góp vốn Giá thực tế hàng hóa nhập góp vốn liên doanh, cổ phần là giá thực tế được các bên tham gia góp vốn chấp nhận. * Với hàng hóa, dịch vụ mua vào được dùng hóa đơn, chứng từ đặc thù: Giá thanh toán là giá đã có thuế GTGT thì doanh nghiệp được căn cứ vào hàng hóa, dịch vụ mua vào đã có thuế để xác định giá trị mua chưa có thuế và thuế GTGT đầu vào được khấu trừ. Giá mua Giá thanh toán = chưa có thuế 1 + Thuế suất GTGT Thuế GTGT Giá thanh Giá mua chưa = - được khấu trừ toán có thuế Nếu doanh nghiệp mua hàng chịu thuế tiêu thụ đặc biệt của đơn vị sản xuất để bán thì thuế GTGT đầu vào được khấu trừ tính theo tỷ lệ 1% trên giá mua chưa có thuế. * Với doanh nghiệp mua nguyên liệu và nông sản, lâm sản, thủy sản chưa qua chế biến: 7 Khi mua nguyên liệu và nông sản, lâm sản, thủy sản chưa qua chế biến của người sản xuất trực tiếp ra, không có hóa đơn, để gia công, chế biến thì không được tính thuế GTGT đầu vào được khấu trừ.

* Với hàng hóa thuê ngoài gia công chế biến: Giá thực tế hàng hóa thuê ngoài gia công chế biến bao gồm: giá thực xuất kho đem gia công cộng chi phí vận chuyển, phí bốc xếp, phí bảo hiểm và tiền trả cho người gia công. Tính giá hàng hóa xuất kho * Phương pháp giá thực tế đích danh: Theo phương pháp này hàng hóa nhập kho từng lô theo giá nào thì xuất kho theo giá đó không quan tâm tới thời gian nhập xuất phương pháp này phản ánh chính xác từng lô hàng xuất nhưng công việc rất phức tạp đòi hỏi thủ kho phải nắm được chi tiết từng lô hàng. Phương pháp này thường được áp dụng với hàng hóa có giá trị cao nhập theo lô và bảo quản riêng theo từng lô của mỗi lần nhập. * Phương pháp nhập trước, xuất trước (FIFO): Phương pháp này dựa trên giả định hàng hóa nào nhập kho trước thì xuất trước và lấy đơn giá xuất bằng đơn giá nhập.

Trị giá mua thực tế hàng hóa xuất kho trong kỳ tính theo đơn giá mua thực tế nhập trước. * Phương pháp giá bán lẻ: Phương pháp này thường được dùng trong ngành bán lẻ để tính giá trị của hàng tồn kho với số lượng lớn các mặt hàng thay đổi nhanh chóng và có lợi nhuận biên tương tự mà không thể sử dụng và các phương pháp tính giá gốc khác. Giá gốc hàng tồn kho được xác định bằng cách lấy giá bán của hàng tồn kho trừ đi lợi nhuận biên theo tỷ lệ phần trăm hợp lý. Tỷ lệ được sử dụng có tính đến các mặt hàng đó bị hạ giá xuống thấp hơn giá bán ban đầu của nó.

Thông thường mỗi bộ phận bán lẻ sẽ sử dụng một tỷ lệ phần trăm bình quân riêng. 8 Chi phí mua hàng trong kỳ được tính cho hàng tiêu thụ trong kỳ và hàng tồn kho cuối kỳ. Việc lựa chọn tiêu thức phân bổ chi phí mua hàng tùy thuộc tình hình cụ thể của từng doanh nghiệp nhưng phải thực hiện theo nguyên tắc nhất quán. *Phương pháp bình quân gia quyền Có 2 phương pháp tính giá bình quân gia quyền: + Phương pháp bình quân gia quyền cả kỳ dự trữ: Phương pháp này căn vào giá trị hàng tồn kho và giá trị thực tế mua trong kỳ để xác định đơn giá bình quân.