CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC TỔ CHỨC KẾ TOÁN BÁN HÀNG VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH 1. Khái niệm, ý nghĩa, phân loại về kế toán bán hàng và xác định kết Quả kinh doanh trong doanh nghiệp 1. Khái niệm bán hàng Bán hàng là giai đoạn cuối cùng trong quá trình hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp thương mại, là quá trình chuyển giao quyền sở hữu sản phẩm, hàng hóa cho người mua và người bán có quyền sở hữu về tiền hoặc quyền đòi tiền người mua. Khái niệm về doanh thu bán hàng - Doanh thu là tổng giá trị các lợi ích kinh tế doanh nghiệp thu được trong kì kế toán, phát sinh từ các hoạt động sản xuất, kinh doanh thông thường của doanh nghiệp, góp phần tăng vốn chủ sở hữu.
- Doanh thu bán hàng là số tiền thu được hoặc sẽ thu được từ giao dịch hoặc các nghiệp vụ phát sinh doanh thu như bán sản phẩm, hàng hóa cho khách hàng bao gồm cả các khoản phụ thu và phí thêm ngoài giá bán (nếu có). Khái niệm kết quả kinh doanh Kết quả kinh doanh là chỉ tiêu phản ánh kết quả cuối cùng về bán hàng hóa, dịch vụ của doanh nghiệp, thể hiện giữa chi phí kinh doanh đã bỏ ra và thu nhập từ hoạt động kinh doanh đã thu về trong kỳ. Ý nghĩa bán hàng và xác định kết quả hoạt động kinh doanh trong doanh nghiệp thương mại Trong xu hướng hội nhập kinh tế hiện nay, tiêu thụ hàng hóa đang trở thành vấn đề sống còn của các doanh nghiệp thương mại. Chính vì vậy công tác bán hàng là một trong những chiến lược quan trọng hàng đầu của tất cả các doanh nghiệp hiện nay.
Hàng hóa được bán nhanh chóng sẽ giúp tốc độ quay vòng vốn tăng lên đáng kể, đảm bảo được lợi nhuận. Kết quả bán hàng được 5 phân phối cho các chủ sở hữu, nâng cao đời sống của người lao động và hoàn thành tốt nghĩa vụ với Nhà nước. Bên cạnh đó, kết quả bán hàng còn là chỉ tiêu tài chính quan trọng thể hiện rõ nét tình hình hoạt động và tình hình tài chính của doanh nghiệp. Nếu tình hình tài chính của doanh nghiệp tốt, doanh nghiệp sẽ có thêm cơ hội tham gia thị trường vốn, nâng cao năng lực tài chính.
Hơn nữa, thông qua quá trình bán hàng đảm bảo cho các đơn vị khác có mối quan hệ mua bán với doanh nghiệp, thực hiện kế hoạch sản xuất và mở rộng sản xuất kinh doanh nhằm đáp ứng nhu cầu tiêu dùng của xã hội, giữ vững quan hệ cân đối Tiền – Hàng, giúp cho nền kinh tế ổn định và phát triển. Vai trò của bán hàng và xác định kết quả kinh doanh 1. Vai trò của bán hàng + Đối với doanh nghiệp: công tác bán hàng có vai trò rất quan trọng, phát hiện được những hàng hóa bán chậm để có biện pháp xử lý thích hợp nhằm thúc đẩy quá trình tuần hoàn vốn, và có thể giúp doanh nghiệp nắm bắt được tình hình của công ty để có thể kịp thời tìm những thiếu xót của các khâu mua, dự trữ và bán hàng. Từ đó sẽ tìm được các biện pháp để khắc phục điều chỉnh nhằm thu được lợi nhuận cao nhất.
+ Đối với người tiêu dùng: Bán hàng là một quá trình gợi tạo và đáp ứng những nhu cầu hay ước muốn của người mua nhằm thực hiện quyền lợi thỏa đáng, lâu dài. + Đối với nền kinh tế quốc dân: bán hàng thúc đẩy sự phát triển nền kinh tế của quốc gia. Bán hàng giúp cho hàng hóa, tiền tệ lưu thông một cách hiệu quả trong nền kinh tế từ đó kích thích đầu tư và mở rộng sản xuất. Vai trò của xác định kết quả hoạt động kinh doanh Việc xác định kết quả kinh doanh là xác định phần chênh lệch giữa một bên là doanh thu thuần với một bên là toàn bộ chi phí đã bỏ ra.
Số chênh lệch đó là biểu hiện của LÃI hay LỖ. Xác định kết quả kinh doanh để biết được hiệu quả của hoạt động sản xuất kinh doanh trong một thời kì nhất định của doanh nghiệp và đồng thời còn là cơ sở để lập kế hoạch cho kì kinh doanh tiếp theo để lựa chọn phương án kinh doanh tốt nhất và hiệu quả nhất 6 1. Nhiệm vụ của kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh Để phát huy vai trò của kế toán trong công tác quản lý hoạt động sản xuất, kinh doanh, kế toán bán hàng cần thực hiện tốt các nhiệm vụ sau: - Phản ánh và giám sát kịp thời, chi tiết khối lượng hàng hóa, dịch vụ mua vào, bán ra, tồn kho cả về số lượng, chất lượng và giá trị. Tính toán đúng đắn giá vốn của hàng bán ra và dịch vụ đã cung cấp, chi phí bán hàng, chi phí quản lý doanh nghiệp và các chi phí khác nhằm xác định chính xác kết quả kinh doanh.
- Giám sát, kiểm tra tình hình thực hiện các chỉ tiêu, kế hoạch bán hàng, doanh thu bán hàng, tình hình thanh toán tiền hàng của đơn vị, tình hình nộp thuế cho Nhà nước. - Đôn đốc, kiểm tra việc thực hiện thu đủ, thu đúng, kịp thời tiền bán hàng, tránh bị chiếm dụng vốn bất hợp lý. - Cung cấp thông tin chính xác, trung thực, lập quyết toán đầy đủ, kịp thời để đánh giá đúng hiệu quả kinh doanh cũng như tình hình thực hiện nghĩa vụ với Nhà nước. Các phương thức bán hàng và phương thức thanh toán 1.
Các phương thức bán hàng 1. Phương thức bán buôn - Là việc bán sản phẩm của doanh nghiệp cho các doanh nghiệp khác, cửa hàng khác hoặc đại lý… với số lượng lớn để các đơn vị đó tiếp tục bán cho các tổ chức khác nhằm đáp ứng nhu cầu kinh tế. - Có hai hình thức bán buôn đó là bán buôn qua kho và không qua kho + Bán buôn qua kho theo hình thức giao hàng trực tiếp: là bên mua cử đại diện đến kho của doanh nghiệp để nhận hàng. Sau khi nhận đủ hàng bên mua ký nhận vào hóa đơn bán hàng và hàng đó sẽ được xác nhận là tiêu thụ.
+ Bán buôn qua kho theo hình thức chuyển hàng: Là hình thức bên bán gửi hàng đi cho khách bằng phương tiện vận tải của mình hoặc thuê ngoài theo các điều kiện của hợp đồng kinh tế đã ký kết. 7 + Bán buôn không qua kho theo hình thức trực tiếp: Là doanh nghiệp sau khi mua hàng sẽ giao trực tiếp cho đại diện bên mua tại kho người bán. Sau khi bên mua thanh toán hoặc chấp nhận nợ, hàng hóa mới được coi là tiêu thụ. + Bán buôn không qua kho theo theo hình thức chuyển hàng: Là doanh nghiệp sau khi mua hàng sẽ không chuyển về nhập kho mà mang đi bán thẳng.
Phương thức bán lẻ - Là phương thức bán hàng trực tiếp cho người tiêu dùng nhằm đáp ứng nhu cầu tiêu dùng của cá nhân hoặc một bộ phận tập thể. Số lần tiêu thụ của mỗi lần bán thường nhỏ, có nhiều phương thức bán lẻ như : + Phương thức bán hàng thu tiền trực tiếp là nhân vân bán hàng trực tiếp thu tiền của khách và giao hàng cho khách, hết ngày nhân viên nộp tiền cho thủ quỹ. Đồng thời kiểm kê hàng hóa tồn kho để xác định số lượng hàng đã bán trong ngày. + Phương thức bán hàng đại lý – ký gửi là phương thức doanh nghiệp giao hàng cho đại lý ký gửi để các đại lý trực tiếp bán hàng.
Bên nhận đại lý sẽ trực tiếp bán hàng, thanh toán tiền hàng và hưởng chênh lệch giá. Số hàng chuyển giao cho các đại lý ký gửi vẫn thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp. Khi các đại lý ký gửi thanh toán tiền hàng hoặc chấp nhận thanh toán tiền hàng, hoặc gửi tyhông báo về số hàng đã bán được thì số hàng đó được coi là đã tiêu thụ, đã bán. + Phương thức bán hàng trả góp, trả chậm là phương thức bán hàng thu tiền nhiều lần.
Người mua thanh toán lần đầu tiên vào thời điểm mua hàng, số tiền còn lại người mua chấp nhận trả dần cho các kì tiếp theo và phải chịu một tỷ lệ lãi suất nhất định. + Phương thức hàng đổi hàng. Theo phương thức hàng đổi hàng, người bán đem sản phẩm, hàng hóa của mình để đổi lấy sản phẩm, hàng hóa khác trên thị trường. Các phương thức thanh toán - Thanh toán bằng tiền mặt: là khi bên bán chuyển giao hàng hóa thì bên mua phải có nghĩa vụ thanh toán trực tiếp ngay cho bên bán với giá đã thỏa thuận 8 - Thanh toán qua ngân hàng: thì ngân hàng hiện nay giữ vai trò quan trọng trong quan hệ thanh toán tiền hàng giữa người mua và người bán, các phương thức thanh toán qua ngân hàng cũng rất phong phú và phổ biến gồm: + Thanh toán bằng ủy nhiệm thu: Đây là hình thức chủ tài khoản ủy nhiệm cho ngân hàng thu hộ số tiền nào đó của khách hàng hoặc đối tượng khác có tài khoản ở cùng ngân hàng hoặc khác ngân hàng + Thanh toán bằng ủy nhiệm chi: Là phương thức thanh toán thông qua lệnh chi tiền do chủ tài khoản phát hành yêu cầu ngân hàng thay mình chuyển một số tiền nhất định để trả cho nhà cung cấp hoặc các đối tượng khác.
+ Thanh toán bằng séc: Là một loại chứng từ thanh toán do ngân hàng phát hành được lập trên mẫu in sẵn, yêu cầu ngân hàng trích từ tài khoản của mình trả cho đơn vị thụ hưởng có tên trên séc. Nội dung công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh. Kế toán doanh thu bán hàng và các khoản giảm trừ doanh thu 1. Khái niệm và nội dung doanh thu bán hàng - Doanh thu là tổng giá trị các lợi ích kinh tế doanh nghiệp thu được trong kì kế toán, phát sinh từ các hoạt động sản xuất, kinh doanh thông thường của doanh nghiệp, góp phần tăng vốn chủ sở hữu.
- Doanh thu bán hàng là số tiền thu được hoặc sẽ thu được từ giao dịch hoặc các nghiệp vụ phát sinh doanh thu như bán sản phẩm, hàng hóa cho khách hàng bao gồm cả các khoản phụ thu và phí thêm ngoài giá bán ( nếu có ). Căn cứ vào phương pháp tính thuế GTGT mà doanh thu bán hàng được xác định cụ thể như sau: + Đối với hàng hóa thuộc đối tượng chịu thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ thì doanh thu bán hàng là giá bán chưa có thuế GTGT. + Đối với hàng hóa không thuộc đối tượng chịu thuế GTGT hoặc chịu thuế GTGT theo phương pháp trực tiếp thì doanh thu bán hàng là tổng giá thanh toán ( bao gồm cả thuế GTGT ).