Nghiên Cứu Hoạt Động Bán Hàng Đa Cấp Tại TP.HCM: Thực Trạng và Giải Pháp

Bài viết phân tích thực trạng và giải pháp cho hoạt động bán hàng đa cấp tại TP Hồ Chí Minh, cung cấp cái nhìn sâu sắc và thông tin hữu ích.

• Tác giả: TS. Đinh Thị Thu Oanh
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP.HCM
• Đề tài: Hoạt động bán hàng đa cấp trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh: Thực trạng và giải pháp
• Loại tài liệu: báo cáo nghiệm thu
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Bán Hàng Đa Cấp Tại TP

Bài viết này trình bày tổng quan về hoạt động bán hàng đa cấp tại TP.HCM, một hình thức kinh doanh bán lẻ độc đáo và phát triển nhanh chóng. Năm 2014, ngành này ghi nhận gần 100 triệu người tham gia trên toàn cầu, với doanh thu đạt 182,823 tỷ USD. Tại Việt Nam, mô hình này đã được pháp luật thừa nhận, yêu cầu các công ty phải đăng ký và tuân thủ quy định. Tuy nhiên, tình trạng lừa đảo, biến tướng dưới hình thức đa cấp lừa đảo đã gây mất lòng tin từ người tiêu dùng và xã hội. Bài viết sẽ phân tích thực trạng, giải pháp nhằm phát triển lành mạnh mô hình này, đặc biệt tại TP.HCM, trung tâm thương mại lớn nhất nước, nơi có tới 80% công ty kinh doanh đa cấp hoạt động. Nghiên cứu này dựa trên báo cáo nghiệm thu đề tài khoa học cấp thành phố năm 2014-2015 của Trường Đại học Kinh tế TP.HCM, do TS. Đinh Thị Thu Oanh chủ nhiệm.

1.1. Bản Chất và Đặc Điểm Của Mô Hình Đa Cấp

Bán hàng đa cấp, hay còn gọi là kinh doanh đa cấp, là một hình thức bán hàng trực tiếp đến tay người tiêu dùng, bỏ qua các khâu trung gian như đại lý hay cửa hàng bán lẻ. Điều này giúp tiết kiệm chi phí quảng cáo, khuyến mại, thuê mặt bằng và vận chuyển. Thay vào đó, các khoản tiết kiệm được dùng để trả thưởng cho nhà phân phối và nâng cấp sản phẩm. Theo TS. Đinh Thị Thu Oanh, bản chất của bán hàng đa cấp là xây dựng mạng lưới phân phối, trong đó mỗi thành viên không chỉ là người tiêu dùng mà còn là người bán hàng, hưởng hoa hồng dựa trên doanh số cá nhân và doanh số của hệ thống do mình xây dựng. Tuy nhiên, mô hình này dễ bị lợi dụng để tạo ra các đa cấp biến tướng.

1.2. Lịch Sử Hình Thành Bán Hàng Đa Cấp Tại Việt Nam

Hoạt động bán hàng đa cấp tại Việt Nam bắt đầu từ năm 1998. Giai đoạn đầu (1998-2004), hoạt động còn sơ khai và chưa có nhiều quy định pháp lý. Giai đoạn 2005-2014, số lượng công ty và người tham gia tăng nhanh, nhưng cũng xuất hiện nhiều sai phạm. Từ tháng 7/2014 đến nay, với sự ra đời của Nghị định 42/CP, hoạt động bán hàng đa cấp được quản lý chặt chẽ hơn, số lượng doanh nghiệp giảm nhưng số người tham gia vẫn tăng. TP.HCM đóng vai trò quan trọng trong lịch sử phát triển này, là nơi đặt trụ sở của nhiều công ty kinh doanh đa cấp.

II. Thách Thức Quản Lý Bán Hàng Đa Cấp Tại TP

Mặc dù đóng góp vào ngân sách nhà nước và tạo việc làm, hoạt động bán hàng đa cấp tại TP.HCM đối mặt với nhiều thách thức. Tình trạng lừa đảo, dụ dỗ người tham gia bằng lợi nhuận cao, bán hàng kém chất lượng, và không tuân thủ quy định pháp luật là những vấn đề nhức nhối. Theo báo cáo của Cục Quản lý Cạnh tranh, nhiều công ty đa cấp đã ngừng hoạt động hoặc bị thu hồi giấy phép do vi phạm. Điều này gây thiệt hại cho người tiêu dùng và ảnh hưởng đến uy tín của ngành. Bên cạnh đó, công tác quản lý nhà nước còn nhiều hạn chế, chưa theo kịp sự phát triển của thị trường bán hàng đa cấp.

2.1. Tồn Tại Trong Hoạt Động Kinh Doanh Đa Cấp Hiện Nay

Báo cáo nghiệm thu của Trường Đại học Kinh tế TP.HCM chỉ ra 6 tồn tại chính trong phát triển kinh doanh bán hàng đa cấp, bao gồm: (1) Thông tin sai lệch về sản phẩm và thu nhập; (2) Áp lực mua hàng để duy trì vị trí; (3) Thiếu đào tạo và hỗ trợ cho nhà phân phối; (4) Cơ chế trả thưởng phức tạp và không minh bạch; (5) Sản phẩm kém chất lượng hoặc giá quá cao; và (6) Khó khăn trong việc giải quyết tranh chấp. Những tồn tại này khiến nhiều người mất niềm tin vào mô hình đa cấp.

2.2. Hạn Chế Trong Quản Lý Nhà Nước Về Bán Hàng Đa Cấp

Báo cáo cũng chỉ ra 8 hạn chế trong quản lý nhà nước về bán hàng đa cấp, bao gồm: (1) Thiếu nguồn lực và nhân lực; (2) Quy định pháp luật còn chồng chéo và chưa đầy đủ; (3) Công tác thanh tra, kiểm tra còn yếu; (4) Xử lý vi phạm chưa nghiêm; (5) Thông tin tuyên truyền chưa hiệu quả; (6) Phối hợp giữa các cơ quan chức năng chưa chặt chẽ; (7) Năng lực của Hiệp hội Bán hàng Đa cấp còn hạn chế; và (8) Nhận thức của người dân về bán hàng đa cấp còn thấp.

III. Giải Pháp Hoàn Thiện Quản Lý Bán Hàng Đa Cấp Ở TP

Để phát triển lành mạnh hoạt động bán hàng đa cấp tại TP.HCM, cần có các giải pháp đồng bộ từ cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp và người tiêu dùng. Các giải pháp này tập trung vào hoàn thiện thể chế pháp lý, tăng cường quản lý nhà nước, nâng cao vai trò của Hiệp hội Bán hàng Đa cấp, và nâng cao nhận thức của người dân. Đồng thời, các doanh nghiệp kinh doanh đa cấp cần tuân thủ pháp luật, minh bạch thông tin và bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng.

3.1. Hoàn Thiện Thể Chế Pháp Lý Về Kinh Doanh Đa Cấp

Cần sửa đổi và bổ sung các quy định pháp luật liên quan đến bán hàng đa cấp để đảm bảo tính minh bạch, rõ ràng và phù hợp với thực tiễn. Cụ thể, cần quy định rõ hơn về điều kiện kinh doanh, trách nhiệm của doanh nghiệp, quyền lợi của nhà phân phối và người tiêu dùng, và cơ chế giải quyết tranh chấp. Đồng thời, cần tăng cường chế tài xử phạt đối với các hành vi vi phạm. Kiến nghị này cần được trình lên Quốc hội và Chính phủ để xem xét và ban hành.

3.2. Nâng Cao Năng Lực Quản Lý Nhà Nước Về Bán Hàng Đa Cấp

Cần tăng cường nguồn lực và nhân lực cho các cơ quan quản lý nhà nước về bán hàng đa cấp, đặc biệt là Cục Quản lý Cạnh tranh và Sở Công Thương TP.HCM. Đồng thời, cần nâng cao năng lực chuyên môn cho cán bộ quản lý, tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, và xử lý vi phạm. Bên cạnh đó, cần đẩy mạnh công tác thông tin, tuyên truyền để nâng cao nhận thức của người dân về bán hàng đa cấp.

3.3. Phát Huy Vai Trò Của Hiệp Hội Bán Hàng Đa Cấp

Hiệp hội Bán hàng Đa cấp cần phát huy vai trò tự quản, xây dựng quy tắc ứng xử, và giám sát hoạt động của các doanh nghiệp thành viên. Đồng thời, Hiệp hội cần phối hợp với cơ quan quản lý nhà nước để tuyên truyền, phổ biến pháp luật, và bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng. Hiệp hội nên học hỏi kinh nghiệm từ các Hiệp hội bán hàng trực tiếp uy tín trên thế giới như DSA (Hoa Kỳ).

IV. Kiến Nghị Cho Doanh Nghiệp Bán Hàng Đa Cấp Tại TP

Các doanh nghiệp bán hàng đa cấp cần tuân thủ pháp luật, minh bạch thông tin, và xây dựng hệ thống trả thưởng công bằng. Cần đầu tư vào đào tạo và hỗ trợ cho nhà phân phối, đảm bảo chất lượng sản phẩm, và xây dựng thương hiệu uy tín. Theo TS. Đinh Thị Thu Oanh, doanh nghiệp cần xem người tiêu dùng là trung tâm, không được dụ dỗ, lôi kéo người tham gia bằng lợi nhuận ảo.

4.1. Tuân Thủ Quy Định Pháp Luật Về Kinh Doanh Đa Cấp

Doanh nghiệp cần đăng ký kinh doanh, công khai thông tin về sản phẩm, giá cả, và cơ chế trả thưởng. Cần tuân thủ các quy định về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, không được bán hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng. Bất kỳ sai phạm nào cũng cần được xử lý nghiêm để bảo vệ uy tín của ngành bán hàng đa cấp.

4.2. Xây Dựng Hệ Thống Trả Thưởng Minh Bạch Và Công Bằng

Cơ chế trả thưởng cần đơn giản, dễ hiểu, và không tạo áp lực cho nhà phân phối phải mua hàng để duy trì vị trí. Hoa hồng cần được trả dựa trên doanh số thực tế, không dựa trên việc tuyển dụng người mới. Cần công khai các khoản chi phí và hoa hồng để đảm bảo tính minh bạch và công bằng.

V. Nâng Cao Nhận Thức Về Bán Hàng Đa Cấp Cho Người Dân

Người tiêu dùng cần được trang bị kiến thức về bán hàng đa cấp để phân biệt được mô hình kinh doanh hợp pháp và các hình thức lừa đảo. Cần tỉnh táo trước những lời mời chào lợi nhuận cao, không nên tham gia vào các hệ thống mà chỉ tập trung vào việc tuyển dụng người mới. Nếu có tranh chấp, cần tìm đến các cơ quan chức năng để được giải quyết.

5.1. Phân Biệt Đa Cấp Hợp Pháp Và Đa Cấp Biến Tướng

Bán hàng đa cấp hợp pháp tập trung vào việc bán sản phẩm, có hệ thống trả thưởng minh bạch, và không yêu cầu người tham gia phải mua hàng với số lượng lớn. Ngược lại, đa cấp biến tướng chỉ tập trung vào việc tuyển dụng người mới, sản phẩm chỉ là hình thức, và lợi nhuận chủ yếu đến từ việc thu tiền của người tham gia sau. Cần cảnh giác với các dấu hiệu này để tránh bị lừa đảo.

5.2. Cảnh Giác Với Lời Mời Chào Lợi Nhuận Cao

Những lời mời chào lợi nhuận cao bất thường thường là dấu hiệu của đa cấp lừa đảo. Không nên tin vào những hứa hẹn về việc làm giàu nhanh chóng mà không cần nỗ lực. Hãy tìm hiểu kỹ về công ty, sản phẩm, và cơ chế trả thưởng trước khi quyết định tham gia.

VI. Tương Lai Của Bán Hàng Đa Cấp Tại TP

Với sự quản lý chặt chẽ và sự thay đổi trong nhận thức của người dân, bán hàng đa cấp có thể trở thành một kênh phân phối hiệu quả và bền vững tại TP.HCM. Các doanh nghiệp chân chính sẽ phát triển, mang lại lợi ích cho người tiêu dùng và xã hội. Tuy nhiên, cần tiếp tục theo dõi và đánh giá để kịp thời điều chỉnh chính sách và giải pháp.

6.1. Xu Hướng Phát Triển Bán Hàng Đa Cấp Online

Sự phát triển của công nghệ và thương mại điện tử mở ra cơ hội cho bán hàng đa cấp online. Doanh nghiệp có thể sử dụng các nền tảng trực tuyến để tiếp cận khách hàng, quản lý hệ thống, và đào tạo nhà phân phối. Tuy nhiên, cần đảm bảo tính minh bạch và bảo mật thông tin.

6.2. Tác Động Của Bán Hàng Đa Cấp Đến Nền Kinh Tế

Bán hàng đa cấp có thể tạo việc làm, tăng thu nhập cho người dân, và đóng góp vào ngân sách nhà nước. Tuy nhiên, cần quản lý chặt chẽ để tránh những tác động tiêu cực đến nền kinh tế và xã hội. Cần nghiên cứu kỹ hơn về tác động của bán hàng đa cấp đến các ngành khác và có chính sách phù hợp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương 1 còn nghiên cứu kinh nghiệm của Hoa Kỳ và của các nước trong khu vực về quản lý và phát triển BHĐC, rút ra các bài học bổ ích cho nhóm đề tài đề xuất giải pháp ở chương 3. Chương 2: Đánh giá thực trạng quản lý và tổ chức BHĐC trên địa bàn TP.HCM Chương 2 nhóm đề tài nghiên cứu lịch sử hình thành và phát triển hoạt động BHĐC ở TP.HCM và Việt Nam; nhóm đề tài đã phối hợp các phương pháp định tính và định lượng xử lý các số liệu khảo sát để đánh giá thực trạng tổ chức kinh doanh và quản lý hoạt động bán hàng đa cấp ở Việt Nam và trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh rút ra những thành công và những tồn tại, hạn chế trong phát triển, những nhân tố tác động đến BHĐC. Kết luận ở chương 2 là cơ sở thực tế để nhóm để tài để xuất các giải pháp tại chương 3. Chương 3: Những giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý và phát triển hoạt động kinh doanh BHĐC trên địa bàn TP.HCM Chương 3 nhóm nghiên cứu đề xuất 5 nhóm giải pháp: Nhóm giải pháp hoàn thiện thể chế pháp lý liên quan đến bán hàng đa cấp; Nhóm giải pháp hoàn thiện hoạt động quản lý Nhà nước đối với hình thức bán hàng đa cấp trên địa bàn thành phố; Các giải pháp đối với các doanh nghiệp kinh doanh bán hàng đa cấp; Các giải pháp kiến nghị với Hiệp hội bán hàng đa cấp ; Nhóm giải pháp kiến nghị với nhà phân phối & người tiêu dùng 1 CHƯƠNG 1 LÝ LUẬN CHUNG VỀ HOẠT ĐỘNG BHĐC & QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BÁN HÀNG ĐA CẤP 1.1 Bản chất của hoạt động bán hàng đa cấp 1.1 Khái niệm, nguyên lý và đặc điểm của hoạt động bán hàng đa cấp.1 Khái niệm: Bán hàng đa cấp hay kinh doanh đa cấp (multi-level marketing) hoặc kinh doanh theo mạng (network marketing) là thuật ngữ chung dùng để chỉ một phương thức tiếp thị sản phẩm.

Hình thức này còn gọi là hoạt động bán hàng trực tiếp (Direct Selling) đến người tiêu dùng, vì người tiêu dùng sản phẩm hoặc dịch vụ có thể trực tiếp đến mua hàng tại công ty mà không phải qua các đại lý hay cửa hàng bán lẻ. Cùng với sự phát triển của hoạt động bán hàng đa cấp đã có nhiều cách tiếp cận khác nhau để có thể đưa ra định nghĩa chính xác về bản chất và đặc điểm hoạt động này: Cách 1: Trên góc độ kinh doanh: Bán hàng đa cấp là phương thức kinh doanh kết hợp giữa bán hàng trực tiếp (Direct Selling) và nhượng quyền thương mại (Fra nghiên cứu hasing). Đại diện bán hàng đa cấp (hay còn gọi là nhà phân phối, hợp tác viên, đại lý, v.) nhận hoa hồng từ hiệu quả bán hàng của chính mình. Ngoài ra, khi kêu gọi được những thành viên mới tham gia hệ thống của, họ còn nhận được hoa hồng từ hiệu quả bán hàng của các thành viên mới (gọi là cấp dưới).

Trong Fra nghiên cứu hasing, hoa hồng được trả cho cá nhân người kinh doanh Fra nghiên cứu hise và người nhượng quyền Fra nghiên cứu hise. Còn trong hệ thống bán hàng đa cấp, tiền hoa hồng được trả cho nhiều người thuộc các cấp khác nhau trong hệ thống. Cách 2: Trên góc độ marketing: Bán hàng đa cấp là một phương thức bán hàng trong đó vấn đề tiếp thị và tiêu thụ sản phẩm được thực hiện qua một cơ cấu nhiều tầng là các mạng lưới phân phối bao gồm những nhà phân phối (NPP) - người tham gia bán hàng đa cấp có hai nhiệm vụ thực hiện: phân phối hàng hóa đến tay người tiêu dùng và xây dựng mạng lưới phân phối. Những NPP này hoạt động độc lập và họ có thu nhập được tính theo những tỉ lệ nhất định trên doanh số bán hàng của chính nhà phân phối và của mạng lưới do nhà phân phối này xây dựng.

2 Cách 3: Từ góc độ khoa học luật của Việt Nam: Theo Nghị định 42/2014/NĐ-CP của Chính phủ ban hành ngày 14/05/2014 về quản lý bán hàng kinh doanh đa cấp nêu rõ: “Kinh doanh theo phương thức đa cấp là hình thức kinh doanh thông qua mạng lưới người tham gia gồm nhiều cấp, nhiều nhánh khác nhau, trong đó, người tham gia được hưởng hoa hồng, tiền thưởng và các lợi ích kinh tế khác từ hoạt động kinh doanh của mình và của mạng lưới do mình xây dựng”. Còn theo Khoản 11, điều 3, Luật Cạnh tranh số 27/2004/QH11 được Quốc hội Việt Nam ban hành ngày 03/12/2004 : “BHĐC là một phương thức tổ chức KD của DN thông qua nhiều cấp khác nhau, trong đó người tham gia sẽ được hưởng tiền hoa hồng, tiền thưởng và/hoặc lợi ích kinh tế khác từ kết quả bán hàng hóa của mình và của người khác trong mạng lưới do người đó tổ chức ra và được DN BHĐC chấp thuận”. BHĐC có nghĩa là : - Việc tiếp thị để bán lẻ hàng hóa được thực hiện thông qua mạng lưới người tham gia bán hàng đa cấp gồm nhiều cấp, nhiều nhánh khác nhau; - Hàng hóa được người tham gia bán hàng đa cấp tiếp thị trực tiếp cho người tiêu dùng tại nơi ở, nơi làm việc của người tiêu dùng hoặc địa điểm khác không phải là địa điểm bán lẻ thường xuyên của doanh nghiệp hoặc của người tham gia; - Người tham gia bán hàng đa cấp được hưởng tiền hoa hồng, tiền thưởng hoặc lợi ích kinh tế khác từ kết quả tiếp thị bán hàng của mình và của người tham gia bán hàng đa cấp cấp dưới trong mạng lưới do mình tổ chức và mạng lưới đó được doanh nghiệp bán hàng đa cấp chấp thuận. Cách 4: Từ góc độ của các nhà khoa học: Theo Michael L.Sheffield 5 – Cố vấn cấp cao về marketing đa cấp: marketing đa cấp là một phần của khái niệm bán hàng trực tiếp trong đó các sản phẩm hoặc 5 Michael L.

Sheffield is the CEO of Sheffield Resource Network, a full-service direct sales and multi level marketing (MLM) consulting firm 3 dịch vụ được phân phối trên cơ sở trực tiếp giữa người và người, được người bán hàng bán cho người tiêu dùng. Tuy nhiên, marketing đa cấp và bán hàng trực tiếp thực tế lại tạo ra kiểu hành vi rất khác nhau đối với những người bán hàng. Theo Don Failla – tác giả cuốn sách nổi tiếng về kinh doanh theo mạng6: "Kinh doanh theo mạng là một hình thức kinh doanh sử dụng những người hợp thành một tổ chức để lưu hành hàng hóa và dịch vụ từ điểm sản xuất tới người tiêu dùng bằng phương pháp tiếp xúc giữa con người với con người”. Trong quyển “Làn sóng thứ ba” của Richard Poe: Vì có quá nhiều khái niệm khác nhau về kinh doanh đa cấp, nhiều trong số này được nhận định thiếu chuẩn mực nên Richard Poe đưa ra định nghĩa sau: “Kinh doanh theo mạng là bất kỳ một phương pháp kinh doanh nào mà cho phép một cá thể kinh doanh độc lập tiếp nhận vào công việc của mình các cá thể kinh doanh khác và lấy ra được các khoản tiền hoa hồng từ các công việc kinh doanh của các cá thể mà họ thu hút được”7.2 Cơ chế hoạt động và trách nhiệm giữa các chủ thể của BHĐC : a.

Công ty KD đa cấp: Đảm nhiệm về sản xuất, nghiên cứu (R&D), công nghệ, trang thiết bị, nguyên liệu, vận chuyển, pháp lý, thuế, thủ tục (cho người tham gia), đào tạo nhà phân phối. Phần marketing để đưa sản phẩm đến người tiêu dùng và theo đó là lợi nhuận trên số sản phẩm được tiêu thụ sẽ được chia cho người tham gia xây dựng hệ thống BHĐC. Như vậy, giữa công ty và nhà phân phối (là người tham gia BHĐC) hình thành một quan hệ tương hỗ lẫn nhau; khác với kinh doanh truyền thống, lợi nhuận được chia theo các lớp đại lý cấp 1, 2, 3… và giá cuối cùng đến người tiêu dùng được cộng từ chi phí sản xuất, cộng thêm các chi phí qua các đại lý. Trong BHĐC, các chi phí tiếp thị, 6 "Kinh doanh theo mạng từ A đến Z" Read more: http://www.net/audio/tam-ly-kinh- doanh/chitiet/xem/5853/-audio-book-kinh-doanh-theo-mang-tu-a-den-z-don-failla-doc-minh- hanh.html#ixzz3jpg9OGad.

7 The New Era in Network Marketing (Wave Books) by Richard Poe p. 4 luân chuyển hàng hóa qua các đại lý, tổ chức cửa hàng, nhân viên… đã được tiết kiệm và trở thành nguồn thu nhập trả cho NPP căn cứ trên giá trị sản phẩm tiêu thụ. Người tham gia: Người tham gia BHĐC gồm hai nhóm người: người chỉ thuần túy tiêu dùng và nhà phân phối; tuy nhiên trong BHĐC hầu hết các trường hợp hai nhóm người này là một. Người tham gia xuất phát từ người tiêu dùng những sản phẩm của một công ty BHĐC.

Trước hết họ được chia sẻ, giới thiệu về chất lượng, tính năng và những giá trị nổi trội của sản phẩm; sau khi nhận biết được những giá trị của sản phẩm và được biết về một cơ hội kinh doanh dựa trên những sản phẩm cao cấp, họ trở thành người kinh doanh. BHĐC được xây dựng dựa trên thói quen tự nhiên của người tiêu dùng là “muốn chia sẻ về những giá trị tốt của sản phẩm cho người khác”. Như vậy chỉ những sản phẩm có giá trị và chất lượng đích thực, được người tiêu dùng cảm nhận qua sử dụng mới có sức lan tỏa trong cộng đồng người tiêu dùng theo phương thức “truyền miệng” được, do vậy BHĐC còn được gọi là phương thức “Kinh doanh truyền miệng”. Sức lan tỏa của sản phẩm BHĐC dựa trên “giá trị và chất lượng” và được “lan truyền” thông qua mạng lưới người tiêu dùng.

BHĐC còn có tên là “bán hàng trực tiếp”, thuộc ngành kinh doanh trực tiếp vì người tiêu dùng mua sản phẩm trực tiếp từ công ty/nhà sản xuất chứ không phải qua các đại lý. Tóm lại, Người tiêu dùng trong kinh doanh đa cấp khác với các hình thức bán lẻ khác, người tiêu dùng không phải là người cuối cùng sử dụng sản phẩm mà người tiêu dùng trong hình thức BHĐC có thể trở thành một trong những thành viên của mạng lưới các nhà phân phối các cấp, sử dụng các kỹ năng của mình để thu hút khách hàng và hỗ trợ họ trở thành những nhà phân phối tiếp theo.3 Đặc điểm hoạt động BHĐC : Dù định nghĩa theo kiểu nào thì hoạt động BHĐC có 4 đặc điểm cơ bản: Thứ nhất, bán hàng đa cấp là phương thức tiếp thị để bán lẻ hàng hóa. Thật vậy, thông qua mạng lưới người tham gia bán hàng, doanh nghiệp tổ chức bán hàng đa cấp sẽ thiết lập được mối quan hệ mua bán sản phẩm trực tiếp với người tiêu dùng mà không cần tốn các chi phí, khoản đầu tư, thành lập, duy trì mạng lưới phân phối dưới 5 dạng cửa hàng, trung tâm giới thiệu sản phẩm hoặc không cần xây dựng hệ thống đại lý phân phối theo pháp luật thương mại.