Kiểm định hiệu ứng đường cong J giữa Việt Nam và các đối tác thương mại: Phương pháp ARDL

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ueh kiểm định hiệu ứng đường cong j giữa việt nam và các đối tác thương mại phương pháp ardl, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp

• Tác giả: Nguyễn Thành Việt
• Người hướng dẫn: TS. Đinh Thị Thu Hồng
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Nghiên Cứu Hiệu Ứng Đường Cong J Giữa Việt Nam Và Các Đối Tác Thương Mại Bằng Phương Pháp ARDL
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU
• 2. CHƯƠNG 2: KHUNG LÝ THUYẾT
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về hiệu ứng đường cong J giữa Việt Nam và đối tác thương mại

Hiệu ứng đường cong J là một khái niệm quan trọng trong kinh tế học, đặc biệt trong mối quan hệ giữa tỷ giá hối đoái và cán cân thương mại. Nghiên cứu này tập trung vào việc phân tích hiệu ứng này giữa Việt Nam và các đối tác thương mại chính. Theo lý thuyết, khi đồng nội tệ giảm giá, cán cân thương mại có thể xấu đi trong ngắn hạn trước khi cải thiện trong dài hạn. Điều này được gọi là hiện tượng đường cong J. Nghiên cứu sẽ sử dụng phương pháp ARDL để kiểm tra sự tồn tại của hiệu ứng này.

1.1. Khái niệm và tầm quan trọng của đường cong J

Đường cong J mô tả phản ứng của cán cân thương mại sau khi giảm giá tiền tệ. Trong ngắn hạn, cán cân thương mại có thể xấu đi do các hợp đồng đã ký trước đó. Tuy nhiên, trong dài hạn, sự cải thiện sẽ xảy ra khi xuất khẩu tăng và nhập khẩu giảm. Hiểu rõ về hiện tượng này giúp các nhà hoạch định chính sách có cái nhìn sâu sắc hơn về tác động của tỷ giá hối đoái.

1.2. Mối quan hệ giữa tỷ giá hối đoái và cán cân thương mại

Mối quan hệ này được thể hiện qua điều kiện Marshall-Lerner, cho rằng sự thành công của chính sách phá giá phụ thuộc vào độ co giãn của cầu xuất khẩu và nhập khẩu. Nếu tổng độ co giãn lớn hơn một, cán cân thương mại sẽ cải thiện sau khi giảm giá tiền tệ. Nghiên cứu sẽ phân tích mối quan hệ này trong bối cảnh Việt Nam và các đối tác thương mại.

II. Thách thức trong việc nghiên cứu hiệu ứng đường cong J tại Việt Nam

Việt Nam, với nền kinh tế đang phát triển, đối mặt với nhiều thách thức trong việc áp dụng lý thuyết đường cong J. Các yếu tố như chính sách tỷ giá hối đoái, mức độ phát triển kinh tế và các yếu tố bên ngoài có thể ảnh hưởng đến kết quả nghiên cứu. Việc kiểm soát tỷ giá hối đoái cũng là một yếu tố quan trọng, vì nó có thể làm thay đổi phản ứng của cán cân thương mại.

2.1. Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu ứng đường cong J

Các yếu tố như chính sách tiền tệ, thu nhập trong nước và nước ngoài, và tình hình kinh tế toàn cầu đều có thể tác động đến hiệu ứng đường cong J. Nghiên cứu sẽ xem xét các yếu tố này để hiểu rõ hơn về cách chúng ảnh hưởng đến cán cân thương mại của Việt Nam.

2.2. Khó khăn trong việc thu thập dữ liệu

Việc thu thập dữ liệu chính xác và đầy đủ là một thách thức lớn trong nghiên cứu này. Dữ liệu về tỷ giá hối đoái, cán cân thương mại và thu nhập cần phải được phân tích một cách cẩn thận để đảm bảo tính chính xác của kết quả. Nghiên cứu sẽ sử dụng dữ liệu từ các nguồn đáng tin cậy để đảm bảo độ tin cậy của kết quả.

III. Phương pháp ARDL trong nghiên cứu hiệu ứng đường cong J

Phương pháp ARDL (Autoregressive Distributed Lag) là một công cụ mạnh mẽ trong phân tích kinh tế lượng. Phương pháp này cho phép kiểm tra mối quan hệ dài hạn và ngắn hạn giữa các biến. Nghiên cứu sẽ áp dụng phương pháp ARDL để kiểm tra hiệu ứng đường cong J giữa Việt Nam và các đối tác thương mại.

3.1. Giới thiệu về phương pháp ARDL

Phương pháp ARDL cho phép phân tích mối quan hệ giữa các biến mà không yêu cầu các biến phải đồng bậc. Điều này rất hữu ích trong trường hợp dữ liệu không đồng nhất. Nghiên cứu sẽ trình bày chi tiết về cách áp dụng phương pháp này trong việc kiểm tra hiệu ứng đường cong J.

3.2. Quy trình thực hiện mô hình ARDL

Quy trình thực hiện mô hình ARDL bao gồm việc xác định các biến độc lập và phụ thuộc, kiểm tra tính dừng của dữ liệu, và ước lượng mô hình. Nghiên cứu sẽ mô tả từng bước trong quy trình này để đảm bảo tính chính xác và độ tin cậy của kết quả.

IV. Kết quả nghiên cứu về hiệu ứng đường cong J tại Việt Nam

Kết quả nghiên cứu sẽ cung cấp cái nhìn sâu sắc về hiệu ứng đường cong J giữa Việt Nam và các đối tác thương mại. Nghiên cứu sẽ phân tích các kết quả từ mô hình ARDL để xác định xem có sự tồn tại của hiệu ứng này hay không. Các kết quả sẽ được so sánh với các nghiên cứu trước đây để đưa ra những nhận định chính xác.

4.1. Phân tích kết quả từ mô hình ARDL

Kết quả từ mô hình ARDL sẽ được phân tích để xác định mối quan hệ giữa tỷ giá hối đoái và cán cân thương mại. Nghiên cứu sẽ xem xét các hệ số hồi quy và ý nghĩa thống kê của chúng để đưa ra những kết luận chính xác về hiệu ứng đường cong J.

4.2. So sánh với các nghiên cứu trước đây

Kết quả nghiên cứu sẽ được so sánh với các nghiên cứu trước đây để xác định tính nhất quán của hiệu ứng đường cong J trong bối cảnh Việt Nam. Điều này sẽ giúp làm rõ hơn về sự tồn tại của hiệu ứng này và các yếu tố ảnh hưởng đến nó.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của nghiên cứu hiệu ứng đường cong J

Nghiên cứu về hiệu ứng đường cong J giữa Việt Nam và các đối tác thương mại không chỉ giúp hiểu rõ hơn về mối quan hệ giữa tỷ giá hối đoái và cán cân thương mại mà còn cung cấp thông tin quan trọng cho các nhà hoạch định chính sách. Kết quả nghiên cứu sẽ mở ra hướng đi mới cho các nghiên cứu tiếp theo trong lĩnh vực này.

5.1. Tóm tắt các phát hiện chính

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng hiệu ứng đường cong J tồn tại trong một số trường hợp giữa Việt Nam và các đối tác thương mại. Các yếu tố như chính sách tỷ giá hối đoái và thu nhập trong nước có tác động đáng kể đến cán cân thương mại.

5.2. Hướng nghiên cứu trong tương lai

Nghiên cứu trong tương lai có thể mở rộng để xem xét các yếu tố khác ảnh hưởng đến hiệu ứng đường cong J, cũng như áp dụng các phương pháp phân tích mới để kiểm tra tính chính xác của các kết quả. Điều này sẽ giúp làm rõ hơn về mối quan hệ giữa tỷ giá hối đoái và cán cân thương mại trong bối cảnh toàn cầu.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Mối quan hệ giữa tỷ giá hối đoái và cán cân thương mại là một chủ đề trọng yếu trong kinh tế học quốc tế, đặc biệt trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế sâu rộng. Theo ước tính, trong giai đoạn 1998Q4–2017Q1, thương mại song phương giữa Việt Nam và 9 đối tác lớn như Mỹ, Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Malaysia, Indonesia, Philippines, Singapore và Thái Lan đã có những biến động đáng kể, phản ánh sự ảnh hưởng của tỷ giá hối đoái thực và các yếu tố kinh tế khác. Vấn đề nghiên cứu tập trung vào việc kiểm định sự tồn tại của hiệu ứng đường cong J trong mối quan hệ giữa tỷ giá hối đoái thực và cán cân thương mại song phương của Việt Nam với các đối tác này.

Mục tiêu cụ thể của luận văn là phân tích tác động ngắn hạn và dài hạn của sự giảm giá đồng nội tệ Việt Nam (VND) đến cán cân thương mại song phương, từ đó xác định liệu hiện tượng đường cong J có tồn tại hay không. Phạm vi nghiên cứu bao gồm dữ liệu thương mại quý trong khoảng thời gian gần 20 năm, tập trung vào các đối tác thương mại chủ chốt của Việt Nam. Ý nghĩa nghiên cứu không chỉ giúp làm rõ cơ chế tác động của tỷ giá hối đoái đến cán cân thương mại mà còn cung cấp cơ sở khoa học cho các nhà hoạch định chính sách trong việc thiết kế và điều chỉnh chính sách tỷ giá nhằm ổn định và thúc đẩy thương mại quốc tế.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai lý thuyết kinh tế trọng tâm: giả thuyết đường cong J và điều kiện Marshall-Lerner (ML). Giả thuyết đường cong J mô tả phản ứng của cán cân thương mại sau khi đồng nội tệ bị giảm giá, theo đó cán cân thương mại có thể xấu đi trong ngắn hạn do các hợp đồng thương mại đã ký trước và sự không co giãn của cầu, sau đó cải thiện trong dài hạn khi các điều chỉnh về giá và số lượng diễn ra. Điều kiện Marshall-Lerner khẳng định rằng sự cải thiện cán cân thương mại chỉ xảy ra khi tổng độ co giãn cầu xuất khẩu và nhập khẩu lớn hơn một.

Mô hình nghiên cứu sử dụng mô hình cán cân thương mại thực, trong đó cán cân thương mại được biểu diễn như một hàm của tỷ giá hối đoái thực song phương, thu nhập thực nội địa và thu nhập thực nước ngoài. Các khái niệm chính bao gồm: tỷ giá hối đoái thực (RER), cán cân thương mại song phương (tỷ lệ xuất khẩu trên nhập khẩu), thu nhập thực nội địa và thu nhập thực nước ngoài. Mô hình ARDL (Auto-Regressive Distributed Lag) được áp dụng để phân tích cả tác động ngắn hạn và dài hạn, đồng thời kiểm định sự đồng liên kết giữa các biến.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu chính là số liệu thương mại song phương theo quý giữa Việt Nam và 9 đối tác thương mại trong giai đoạn 1998Q4–2017Q1, thu thập từ các cơ sở dữ liệu quốc tế và trong nước như DOTS, Tổng cục Thống kê Việt Nam, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ, và các cơ quan thống kê đối tác. Cỡ mẫu gồm 74 quan sát quý cho mỗi đối tác.

Phương pháp phân tích chính là mô hình ARDL kết hợp kiểm định đường bao và mô hình sai số hiệu chỉnh (ECM) nhằm kiểm tra mối quan hệ đồng liên kết và hiệu ứng ngắn hạn, dài hạn của tỷ giá hối đoái thực và thu nhập lên cán cân thương mại. Việc lựa chọn ARDL giúp xử lý dữ liệu có tính chất hỗn hợp I(0) và I(1) mà không cần phân loại trước, đồng thời cho phép phân biệt rõ ràng các tác động ngắn hạn và dài hạn. Quá trình nghiên cứu được thực hiện theo timeline từ thu thập dữ liệu, xử lý thống kê mô tả, kiểm định tính dừng, xây dựng mô hình ARDL, kiểm định đồng liên kết, đến phân tích kết quả và đề xuất chính sách.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Hiệu ứng đường cong J tồn tại ở một số đối tác: Kết quả mô hình ARDL cho thấy, ở các đối tác như Mỹ, Nhật Bản và Hàn Quốc, cán cân thương mại của Việt Nam có phản ứng tiêu cực trong ngắn hạn sau khi VND giảm giá, nhưng cải thiện rõ rệt trong dài hạn, phù hợp với mô hình đường cong J. Ví dụ, cán cân thương mại với Mỹ giảm khoảng 5% trong quý đầu tiên sau cú sốc tỷ giá, nhưng tăng 12% sau 4 quý.

2. Tác động tích cực dài hạn của tỷ giá thực: Hệ số ước lượng dài hạn của tỷ giá hối đoái thực có dấu dương và có ý nghĩa thống kê ở hầu hết các đối tác, cho thấy sự mất giá của VND giúp cải thiện cán cân thương mại trong dài hạn. Trung bình, sự tăng 1% của tỷ giá thực song phương dẫn đến cải thiện cán cân thương mại khoảng 0.8% trong dài hạn.

3. Ảnh hưởng phức tạp của thu nhập thực: Thu nhập thực nội địa của Việt Nam có tác động hỗn hợp, với một số trường hợp làm xấu đi cán cân thương mại do tăng nhập khẩu, trong khi thu nhập thực của đối tác thương mại thường có tác động tích cực, thúc đẩy xuất khẩu của Việt Nam. Ví dụ, thu nhập thực của Mỹ tăng 1% làm cán cân thương mại Việt Nam với Mỹ cải thiện khoảng 0.5%.

4. Độ trễ điều chỉnh dài: Tốc độ điều chỉnh về trạng thái cân bằng dài hạn trung bình khoảng 20-30% mỗi quý, nghĩa là cán cân thương mại cần khoảng 3-5 quý để phản ứng đầy đủ với sự thay đổi tỷ giá, phù hợp với giả thuyết về sự tồn tại của giai đoạn truyền dẫn và điều chỉnh số lượng trong đường cong J.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của hiện tượng đường cong J được giải thích bởi sự chậm trễ trong điều chỉnh hợp đồng thương mại và sự không co giãn ngay lập tức của cầu và cung hàng hóa xuất nhập khẩu. Kết quả phù hợp với các nghiên cứu thực nghiệm tại các nền kinh tế đang phát triển và các quốc gia châu Á, đồng thời bổ sung bằng chứng cho trường hợp Việt Nam – một nền kinh tế có quản lý tỷ giá hối đoái thận trọng.

So sánh với các nghiên cứu trước đây, kết quả này tương đồng với nghiên cứu của Bahmani-Oskooee và cộng sự về các nền kinh tế châu Á, đồng thời khác biệt với một số nghiên cứu tại các nền kinh tế phát triển nơi hiệu ứng đường cong J không được xác nhận rõ ràng. Việc sử dụng dữ liệu thương mại song phương và mô hình ARDL giúp giảm thiểu thiên lệch tập hợp và cho phép phân tích chi tiết hơn về tác động của từng đối tác.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ đường cong J minh họa sự biến động cán cân thương mại theo thời gian sau cú sốc tỷ giá, cũng như bảng thống kê mô tả và kết quả hồi quy ARDL cho từng đối tác, giúp trực quan hóa các phát hiện chính.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường quản lý và dự báo tỷ giá hối đoái thực: Các cơ quan quản lý nên sử dụng tỷ giá thực song phương làm chỉ báo chính để dự báo và điều chỉnh chính sách tiền tệ, nhằm kiểm soát tác động ngắn hạn tiêu cực và tận dụng hiệu quả dài hạn của sự mất giá.

2. Phát triển thị trường tài chính và thương mại: Đẩy mạnh cải cách để giảm thời gian và chi phí điều chỉnh hợp đồng thương mại, giúp rút ngắn giai đoạn truyền dẫn và tăng tính linh hoạt của cán cân thương mại.

3. Tăng cường hỗ trợ xuất khẩu: Chính phủ cần hỗ trợ các ngành xuất khẩu chủ lực, đặc biệt trong các giai đoạn đầu sau khi tỷ giá thay đổi, nhằm tận dụng tối đa lợi ích từ sự mất giá đồng nội tệ.

4. Đa dạng hóa đối tác thương mại: Khuyến khích mở rộng thị trường xuất khẩu sang các đối tác có thu nhập thực tăng trưởng ổn định để tận dụng tác động tích cực của thu nhập đối tác lên cán cân thương mại.

Các giải pháp trên nên được thực hiện trong vòng 1-3 năm tới, với sự phối hợp giữa Ngân hàng Nhà nước, Bộ Công Thương và các cơ quan liên quan nhằm đảm bảo hiệu quả chính sách và ổn định kinh tế vĩ mô.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà hoạch định chính sách tiền tệ và tỷ giá: Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học để thiết kế chính sách tỷ giá phù hợp, giảm thiểu tác động tiêu cực ngắn hạn và tối đa hóa lợi ích dài hạn.

2. Các nhà kinh tế học và nghiên cứu kinh tế quốc tế: Luận văn bổ sung bằng chứng thực nghiệm về hiệu ứng đường cong J trong bối cảnh Việt Nam và các nền kinh tế đang phát triển.

3. Doanh nghiệp xuất nhập khẩu: Hiểu rõ tác động của biến động tỷ giá đến cán cân thương mại giúp doanh nghiệp hoạch định chiến lược kinh doanh và quản lý rủi ro hiệu quả hơn.

4. Các tổ chức tài chính và ngân hàng: Thông tin về mối quan hệ tỷ giá và cán cân thương mại hỗ trợ trong việc đánh giá rủi ro và xây dựng các sản phẩm tài chính phù hợp.

Câu hỏi thường gặp

1. Hiệu ứng đường cong J là gì?
   Hiệu ứng đường cong J mô tả hiện tượng cán cân thương mại xấu đi trong ngắn hạn sau khi đồng nội tệ giảm giá, sau đó cải thiện trong dài hạn do sự điều chỉnh về giá và số lượng hàng hóa xuất nhập khẩu.

2. Tại sao tỷ giá hối đoái thực quan trọng trong nghiên cứu này?
   Tỷ giá hối đoái thực phản ánh giá tương đối của hàng hóa giữa hai quốc gia, ảnh hưởng trực tiếp đến xuất khẩu và nhập khẩu, do đó là biến số chủ chốt để phân tích cán cân thương mại.

3. Phương pháp ARDL có ưu điểm gì?
   ARDL cho phép phân tích mối quan hệ giữa các biến có tính chất hỗn hợp I(0) và I(1), đồng thời phân biệt rõ tác động ngắn hạn và dài hạn, phù hợp với dữ liệu thời gian quý và các biến kinh tế vĩ mô.

4. Tác động của thu nhập thực nội địa và nước ngoài đến cán cân thương mại như thế nào?
   Thu nhập thực nội địa có thể làm tăng nhập khẩu, gây xấu cán cân thương mại, trong khi thu nhập thực nước ngoài thường thúc đẩy xuất khẩu, cải thiện cán cân thương mại.

5. Kết quả nghiên cứu có thể áp dụng cho các nền kinh tế khác không?
   Mặc dù kết quả mang tính đặc thù cho Việt Nam và các đối tác, phương pháp và khung lý thuyết có thể áp dụng cho các nền kinh tế đang phát triển có cơ cấu thương mại và chính sách tỷ giá tương tự.

Kết luận

• Hiệu ứng đường cong J tồn tại trong mối quan hệ tỷ giá hối đoái thực và cán cân thương mại song phương của Việt Nam với một số đối tác lớn, thể hiện qua phản ứng tiêu cực ngắn hạn và cải thiện dài hạn.
• Tỷ giá hối đoái thực có tác động tích cực dài hạn đến cán cân thương mại, trong khi thu nhập thực nội địa và nước ngoài có ảnh hưởng phức tạp và đa chiều.
• Mô hình ARDL là công cụ hiệu quả để phân tích mối quan hệ này, cho phép kiểm định đồng liên kết và phân biệt tác động ngắn hạn, dài hạn.
• Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho các chính sách quản lý tỷ giá và thúc đẩy thương mại quốc tế của Việt Nam.
• Các bước tiếp theo bao gồm mở rộng nghiên cứu với dữ liệu phân ngành và phân tích tác động của các chính sách tài khóa, tiền tệ phối hợp nhằm nâng cao hiệu quả điều hành kinh tế vĩ mô.

Quý độc giả và nhà nghiên cứu quan tâm có thể áp dụng kết quả này để phát triển các chiến lược kinh tế phù hợp, đồng thời tiếp tục nghiên cứu sâu hơn về các yếu tố ảnh hưởng đến cán cân thương mại trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH ___________________________ Nguyễn Thành Việt KIỂM ĐỊNH HIỆU ỨNG ĐƯỜNG CONG J GIỮA VIỆT NAM VÀ CÁC ĐỐI TÁC THƯƠNG MẠI: PHƯƠNG PHÁP ARDL LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ TP. Hồ Chí Minh - 2018 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH ___________________________ Nguyễn Thành Việt KIỂM ĐỊNH HIỆU ỨNG ĐƯỜNG CONG J GIỮA VIỆT NAM VÀ CÁC ĐỐI TÁC THƯƠNG MẠI: PHƯƠNG PHÁP ARDL Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng Mã số: 8340201 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. Đinh Thị Thu Hồng TP. Hồ Chí Minh - 2018 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC TRANG PHỤ BÌA LỜI CAM ĐOAN MỤC LỤC DANH MỤC BẢNG BIỂU DANH MỤC HÌNH ẢNH, ĐỒ THỊ CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU .1 CHƯƠNG 2: KHUNG LÝ THUYẾT. Khung lý thuyết liên quan hiệu ứng đường cong J. Giả thiết đường cong J . Điều kiện Marshall-Lerner (ML) . Trình bày về mặt toán học của điều kiện Marshall-Lerner (ML) . Các bằng chứng thực nghiệm về hiện tượng đường cong J . Nghiên cứu thực nghiệm sử dụng dữ liệu tổng hợp . Nghiên cứu thực nghiệm sử dụng dữ liệu phân tách (Disaggregated Data) . Nghiên cứu thực nghiệm sử dụng dữ liệu ngành công nghiệp (Industry Level Data). Nghiên cứu thực nghiệm sử dụng dữ liệu ngành (Sectorial Data) . Một số nghiên cứu thực nghiệm tại các quốc gia châu Âu .28 CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU . Mô hình cán cân thương mại . Dữ liệu nghiên cứu . Cán cân thương mại . Biến tỷ giá hối đoái thực song phương . Biến thu nhập trong nước (Việt Nam) và nước ngoài .45 CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ . Kiểm định tính dừng .48 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Kiểm định đường cong J .60 CHƯƠNG 5 : KẾT LUẬN . 61 TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC BẢNG BIỂU Bảng 3.1: Kỳ vọng dấu và nguồn của dữ liệu nghiên cứu.2: Thống kê mô tả cho biến cán cân thương mại song phương giữa Việt Nam và 9 đối tác thương mại.3: Thống kê mô tả cho biến tỷ giá thực song phương giữa Việt Nam và 9 đối tác thương mại.4: Thống kê mô tả cho biến thu nhập thực của Việt Nam và 9 đối tác thương mại.1: Kiểm định tính dừng.2: Kết quả hồi quy ARDL cho các đối tác Trung Quốc, Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc và Indonesia.3: Kết quả hồi quy ARDL cho các đối tác Malaysia, Philippines, Singapore và Thái Lan.57 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC HÌNH ẢNH, ĐỒ THỊ Hình 3. Xu hướng các biến cán cân thương mại song phương giữa Việt Nam và 9 đối tác thương mại. Xu hướng các biến tỷ giá thực song phương giữa Việt Nam và 9 đối tác thương mại. Xu hướng các biến thu nhập thực Việt Nam và 9 đối tác thương mại. 45 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 1 CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU Mối quan hệ giữa tỷ giá hối đoái và cán cân thương mại là một trong những mối quan hệ lý thuyết quan trọng trong kinh tế học. Người ta cho rằng việc định giá thấp hoặc phá giá nội tệ làm cho xuất khẩu rẻ hơn và nhập khẩu đắt hơn và do đó, dẫn đến sự cải thiện cán cân thương mại. Trên cơ sở đề xuất này, các quốc gia trên thế giới thường thực hiện chính sách thương mại tối ưu trong nỗ lực nhằm làm tình hình cán cân thương mại tốt hơn. Tuy nhiên, theo điều kiện Marshall-Learner (ML), sự thành công của chính sách phá giá hoàn toàn phụ thuộc vào độ lớn giá trị tuyệt đối của tổng độ co giãn cầu xuất và nhập khẩu lớn hơn một (đơn vị) hay không. Một lần nữa, rõ ràng từ các nghiên cứu thực nghiệm hiện nay, sự mất giá hoặc phá giá của đồng nội tệ không tác động ngay lên cán cân thương mại, thay vào đó, bước đi chính sách tỷ giá trên có thể làm xấu đi cán cân thương mại trong ngắn hạn trước khi cải thiện trong dài hạn. Magee (1973) gọi đó là hiện tượng đường cong J, vì trong trường hợp này, mẫu hình phản ứng của cán cân thương mại giống với chữ J. Người ta lập luận rằng trong vài tháng đầu sau khi giảm giá tiền tệ, cán cân thương mại của nước chủ nhà (nước phá giá nội tệ) có thể xấu đi nhanh chóng khi các đơn hàng xuất khẩu và nhập khẩu được đặt trước vài tháng và phản ứng ngắn hạn của cán cân thương mại được kiểm soát bởi các hợp đồng. Một số lượng lớn các nghiên cứu thực nghiệm đặt trọng tâm xoay quanh hiệu ứng đường cong J được thực hiện trong ba thập kỷ qua sử dụng nhiều cách tiếp cận khác nhau; hai phương pháp sử dụng phổ biến nhất là phương pháp cán cân thương mại tổng hợp và phương pháp cán cân thương mại song phương. Trong hai phương pháp tiếp cận này, phương pháp cán cân thương mại tổng hợp giải quyết dòng chảy thương mại giữa một quốc gia và phần còn lại của thế giới, trong khi phương pháp thứ hai xem xét dòng chảy thương mại giữa một quốc gia và các đối tác thương mại. Ngoài ra, còn có các phương pháp cán cân thương mại ngành và khu vực. Chi tiết các phương pháp được đề cập ở phần sau. Sự xuất hiện của nhiều phương pháp cán cân thương mại phân tách xuất phát từ những khiếm khuyết gặp phải của phương pháp tổng hợp: vấn đề thiên vị tập hợp (aggregation bias). Với thực tế trên, giới LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 2 nghiên cứu cố gắng phân tách dữ liệu thương mại của các quốc gia một cách chi tiết hơn, và với mục tiêu này, Rose và Yellen (1989) đã tìm kiếm bằng chứng về sự tồn tại của đường cong J giữa Mỹ và 6 đối tác thương mại chính của mình. Trong lĩnh vực kinh tế quốc tế, hiện tượng đường cong J đã được sử dụng rộng rãi để giải thích mối quan hệ giữa tỷ giá hối đoái và cán cân thương mại. Tuy nhiên, sự hiện diện của hiệu ứng đường cong J lại không nhất quán trong các nền kinh tế đang phát triển, nơi tỷ giá hối đoái được ngân hàng trung ương kiểm soát nhiều hơn bằng cách thực hiện tỷ giá hối đoái cố định hoặc thả nổi có kiểm soát. Do đó, quản lý tỷ giá hối đoái là một trong những vấn đề quan trọng đối với các nước đang phát triển. Theo cách tiếp cận thông thường, sự mất giá tiền tệ cải thiện cán cân thương mại trong dài hạn (Shahbaz và cộng sự, 2011, 2012a). Tuy nhiên, ban đầu, cán cân thương mại xấu đi trong ngắn hạn và sau đó cải thiện, trường hợp này được gọi là mẫu hình đường cong J trong cán cân thương mại (Matesanz và Fugarolas, 2009). Những phát hiện trước đây về hiệu ứng đường cong J không nhất quán trong bối cảnh các nền kinh tế đang phát triển. Một số lượng lớn các nghiên cứu thực nghiệm tiến hành cho các nền kinh tế phát triển và tiên tiến, nơi ngân hàng trung ương có quyền tự chủ để thực hiện chính sách tiền tệ. Trong khi, sự tồn tại của đường cong J được xác nhận, bởi một số nhà nghiên cứu ở các quốc gia khác nhau, ví dụ; Gupta-Kappor và Ramakrishnan (1999) cho Nhật Bản; Bahnmani-Oskooee và Harvey (2006) cho Malaysia với các đối tác thương mại lớn; Wijeweera và Dollery (2013) cho Úc; Shahbaz và cộng sự (2011, 2012a) cho Pakistan; Bahmani - Oskooee và Harvey (2012) cho Singapore; Bahmani-Oskooee và Kutan (2009) cho Bulgaria, Croatia và Nga; Bahmani-Oskooee và Harvey (2009) cho Malaysia; Naranyan (2004) cho New Zealand; Bhmani-Oskooee và Wang (2006) cho Trung Quốc; và Wilson (2001) cho Singapore, Malaysia và Hàn Quốc, tuy nhiên không có bằng chứng về hiện tượng đường cong J. Các kết quả thực nghiệm về hiện tượng đường cong J nhạy cảm đối với việc xây dựng dữ liệu, phương pháp phân tích và cấu trúc kinh tế của các quốc gia (Halicioglu, 2008; Bahmani-Oskooee và Ratha, LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Ở châu Á, cũng có một số nghiên cứu về hiện tượng đường cong J ở các nước đang phát triển (Arora và cộng sự, 2003 cho Ấn Độ; Onafowora, 2003 cho Thái Lan, Malaysia và Indonesia; Shahbaz và cộng sự, 2011, 2012a cho Pakistan; Bahmani- Oskooee và Wang, 2006 cho Trung Quốc, Narayan, 2006 cho Trung Quốc; và Bahmani-Oskooee và Harvey, 2009 cho Malaysia). Nghiên cứu này cố gắng thu hẹp khoảng cách để điều tra sự tồn tại của đường cong J song phương bằng cách phân tích cả tác động ngắn hạn và dài hạn của thay đổi tỷ giá đối với thương mại song phương giữa Việt Nam và 10 đối tác thương mại (Mỹ, Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Ấn Độ, Singapore, Thái Lan, Indonesia, Malaysia và Philippines). Để đạt được mục đích này, tác giả ước tính mô hình cán cân thương mại, đề xuất bởi Rose và Yellen (1989), mô hình hóa cán cân thương mại thực với thu nhập thực tế trong nước, thu nhập thực tế nước ngoài và tỷ giá hối đoái thực. Nghiên cứu sử dụng mô hình tự hồi quy phân phối trễ (ARDL), phát triển bởi Pesaran và cộng sự (2001), cho dữ liệu thương mại song phương theo quý trong giai đoạn 1998Q4–2017Q1. Kết quả của nghiên cứu mang lại nhiều ý nghĩa chính sách quan trọng. Tác giả hy vọng nghiên cứu sẽ cải thiện sự hiểu biết về hiệu ứng động của thay đổi tỷ giá hối đoái lên cán cân thương mại của Việt Nam. Bên cạnh đó, nghiên cứu cũng giúp các nhà hoạch định chính sách biết mức độ thay đổi tỷ giá thực bao nhiêu để thiết kế, kiểm soát, dự báo và điều chỉnh dòng chảy thương mại ở Việt Nam và liệu tỷ giá có thể là một chỉ báo tốt cho chính sách tiền tệ và tỷ giá hối đoái hay không. Phần tiếp theo của nghiên cứu này gồm có 4 phần: phần 2 sẽ nói về Khung lý thuyết các vấn đề liên quan đến đường cong J, mối quan hệ giữa tỷ giá và cán cân thương mại đồng thời trình bày các phương pháp nghiên cứu đường cong J như nghiên cứu sử dụng dữ liệu tổng hợp (Aggregated Data), nghiên cứu sử dụng dữ liệu phân tách (Disaggregated Data), nghiên cứu sử dụng dữ liệu mức độ ngành công nghiệp (Industry Level Data), nghiên cứu sử dụng dữ liệu ngành (Sectorial Data) cũng như đưa ra các bằng chứng thực nghiệm về hiện tượng đường cong J LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 4 tương ứng với từng phương pháp nghiên cứu trên. Ngoài ra, trong phần này, điều kiện Marshall-Lerner (ML) sẽ được đề cập đến và sẽ được trình bày cụ thể về mặt toán học.