Luận văn thạc sĩ hus nghiên cứu hiệu quả khử trùng chất thải rắn y tế lây nhiễm bằng công nghệ hơi nước bão hòa kết hợp vi sóng

Chuyên khảo Hiệu quả khử trùng chất thải rắn y tế bằng công nghệ hơi nước và vi só phân tích chuyên sâu các khía cạnh quan trọng trong lĩnh vực

• Tác giả: Nguyễn Thị Quỳnh Mai
• Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Mạnh Khải
• Trường học: Trường Đại học Khoa Học Tự Nhiên
• Chuyên ngành: Khoa học môi trường
• Đề tài: Nghiên Cứu Hiệu Quả Khử Trùng Chất Thải Rắn Y Tế Lây Nhiễm Bằng Công Nghệ Hơi Nước Bão Hòa Kết Hợp Vi Sóng
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: Định nghĩa và các đặc trƣng của chất thải rắn y tế
• 1.1. Định nghĩa chất thải y tế
• 1.2. Nguồn phát sinh và phân loại chất thải rắn y tế
• 1.3. Tác hại của chất thải rắn y tế nguy hại
• 1.4. Tình hình nghiên cứu ngoài nước
• 1.5. Tình hình nghiên cứu trong nước
• 1.6. Công nghệ khử trùng hơi nước bão hòa kết hợp vi sóng
• 2. ĐỐI TƢỢNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3. Phương pháp thu thập và phân tích số liệu
• 2.4. Phương pháp khảo sát thực địa kết hợp với phỏng vấn
• 2.5. Phương pháp định tính
• 2.6. Đánh quá hiệu quả xử lý lò hấp bằng test BI theo GEF (Golbal health care waster Project)
• 2.7. Phương pháp phân tích đánh giá công nghệ
• 3. KẾT QUẢ NGIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Hiện trạng quản lý chất thải y tế tại bệnh viện Lao phổi Trung ương
• 3.2. Tổ chức quản lý chất thải y tế
• 3.3. Năng lực của nhân viên y tế đối với việc quản lý chất thải y tế
• 3.4. Thực trạng phát sinh, thu gom và phân loại CTRYT tại bệnh viện
• 3.5. Hiện trạng hệ thống xử lý chất thải rắn y tế của bệnh viện
• 3.6. Công nghệ khử khuẩn chất rắn lây nhiễm bằng công nghệ hơi nước bão hòa kết hợp vi sóng
• 3.7. Đánh giá hiệu quả khử trùng bằng công nghệ hơi nước bão hòa kết hợp vi sóng
• 3.8. Xác định hiệu quả khử trùng đối với các nhóm vi khuẩn (phương pháp định tính)
• 3.9. Xác định hiệu quả khử trùng bằng phương pháp test BI theo GEF
• 3.10. Ý nghĩa môi trường của công nghệ lò hấp tiệt trùng hơi nước bão hòa kết hợp vi sóng được sử dụng tại bệnh viện
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về nghiên cứu khử trùng chất thải rắn y tế

Chất thải rắn y tế là một trong những vấn đề nghiêm trọng trong quản lý môi trường hiện nay. Việc xử lý chất thải này không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe con người mà còn tác động đến môi trường sống. Nghiên cứu này tập trung vào việc đánh giá hiệu quả của công nghệ khử trùng bằng hơi nước bão hòa kết hợp vi sóng, một phương pháp tiên tiến và thân thiện với môi trường.

1.1. Định nghĩa và phân loại chất thải rắn y tế

Chất thải rắn y tế được phân loại thành nhiều nhóm khác nhau, bao gồm chất thải lây nhiễm, chất thải hóa học nguy hại và chất thải thông thường. Mỗi loại chất thải cần có phương pháp xử lý riêng để đảm bảo an toàn cho sức khỏe cộng đồng và môi trường.

1.2. Tình hình quản lý chất thải y tế tại Việt Nam

Tại Việt Nam, việc quản lý chất thải y tế còn nhiều hạn chế. Nhiều cơ sở y tế chưa có hệ thống xử lý chất thải hiệu quả, dẫn đến nguy cơ ô nhiễm môi trường và ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng. Cần có các biện pháp cải thiện và nâng cao nhận thức về quản lý chất thải y tế.

II. Vấn đề và thách thức trong xử lý chất thải rắn y tế

Chất thải rắn y tế chứa nhiều thành phần nguy hại, có thể gây ra các bệnh truyền nhiễm và ô nhiễm môi trường. Việc xử lý không đúng cách có thể dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng cho sức khỏe con người và hệ sinh thái.

2.1. Nguy cơ từ chất thải lây nhiễm

Chất thải lây nhiễm chứa vi sinh vật có khả năng gây bệnh cao. Việc tiếp xúc với các chất thải này có thể dẫn đến nhiễm trùng cho nhân viên y tế và cộng đồng. Cần có các biện pháp bảo vệ và xử lý an toàn.

2.2. Tác động môi trường của chất thải y tế

Chất thải y tế không được xử lý đúng cách có thể gây ô nhiễm không khí, nước và đất. Điều này ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng và sự phát triển bền vững của môi trường.

III. Phương pháp khử trùng chất thải rắn y tế hiệu quả

Công nghệ khử trùng bằng hơi nước bão hòa kết hợp vi sóng là một trong những phương pháp tiên tiến nhất hiện nay. Phương pháp này không chỉ hiệu quả trong việc tiêu diệt vi sinh vật mà còn thân thiện với môi trường.

3.1. Nguyên lý hoạt động của công nghệ hơi nước bão hòa

Công nghệ hơi nước bão hòa sử dụng nhiệt độ cao để tiêu diệt vi sinh vật trong chất thải. Hơi nước bão hòa có khả năng thâm nhập vào các vật liệu, giúp khử trùng hiệu quả hơn.

3.2. Lợi ích của việc kết hợp vi sóng trong khử trùng

Vi sóng giúp tăng cường hiệu quả khử trùng bằng cách làm nóng nhanh chóng và đồng đều. Phương pháp này giúp tiết kiệm thời gian và năng lượng trong quá trình xử lý chất thải.

IV. Kết quả nghiên cứu về hiệu quả khử trùng

Nghiên cứu tại Bệnh viện Lao phổi Trung ương cho thấy công nghệ khử trùng bằng hơi nước bão hòa kết hợp vi sóng đạt hiệu quả cao trong việc tiêu diệt vi sinh vật. Kết quả này mở ra hướng đi mới trong quản lý chất thải y tế.

4.1. Đánh giá hiệu quả khử trùng qua các chỉ số vi sinh vật

Kết quả phân tích cho thấy tỷ lệ tiêu diệt vi sinh vật đạt trên 99%, cho thấy công nghệ này có khả năng xử lý chất thải lây nhiễm một cách an toàn và hiệu quả.

4.2. Ứng dụng thực tiễn của công nghệ khử trùng

Công nghệ này không chỉ được áp dụng tại Bệnh viện Lao phổi Trung ương mà còn có thể mở rộng ra nhiều cơ sở y tế khác, góp phần nâng cao chất lượng quản lý chất thải y tế.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của nghiên cứu

Nghiên cứu này khẳng định hiệu quả của công nghệ khử trùng bằng hơi nước bão hòa kết hợp vi sóng trong việc xử lý chất thải rắn y tế. Đây là một giải pháp tiềm năng cho vấn đề quản lý chất thải y tế tại Việt Nam.

5.1. Tương lai của công nghệ khử trùng

Công nghệ khử trùng này có thể được cải tiến và phát triển hơn nữa để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao trong quản lý chất thải y tế. Cần có sự đầu tư và nghiên cứu thêm để tối ưu hóa quy trình.

5.2. Khuyến nghị cho các cơ sở y tế

Các cơ sở y tế cần áp dụng công nghệ khử trùng tiên tiến này để đảm bảo an toàn cho nhân viên y tế và cộng đồng. Đồng thời, cần nâng cao nhận thức về quản lý chất thải y tế trong toàn xã hội.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Theo báo cáo của ngành y tế, cả nước có trên 1.087 bệnh viện với hơn 140.000 giường bệnh, phát sinh khoảng 280 đến 350 tấn chất thải mỗi ngày, trong đó 10% đến 25% là chất thải rắn y tế nguy hại có nguy cơ lây nhiễm cao. Tốc độ gia tăng lượng chất thải y tế ước tính khoảng 7,6% mỗi năm, đặt ra áp lực khổng lồ lên hạ tầng xử lý môi trường. Phương pháp xử lý truyền thống chủ yếu là thiêu đốt ở nhiệt độ trên 1000°C, tuy nhiên công nghệ này bộc lộ nhiều nhược điểm nghiêm trọng như phát sinh khí thải độc hại dioxin, furan, tro xỉ chứa kim loại nặng và gây lãng phí các loại nhựa y tế cao cấp có khả năng tái chế.

Xuất phát từ thực tiễn trên, luận văn tập trung nghiên cứu thực trạng quản lý và đánh giá hiệu quả khử trùng chất thải rắn y tế lây nhiễm bằng công nghệ hơi nước bão hòa kết hợp vi sóng. Phạm vi nghiên cứu được thực hiện tại Bệnh viện Phổi Trung ương, một bệnh viện chuyên khoa hạng I tuyến cuối với quy mô 500 giường bệnh điều trị nội trú tại Hà Nội.

Nghiên cứu mang ý nghĩa môi trường và kinh tế sâu sắc khi xác định lượng phát thải chất thải rắn y tế tại bệnh viện là 1.181 kg mỗi ngày (tương đương 2,4 kg trên mỗi giường bệnh mỗi ngày), trong đó chất thải lây nhiễm chiếm 59 kg mỗi ngày (khoảng 4,99%). Việc chứng minh hiệu quả khử khuẩn tuyệt đối của công nghệ nhiệt ẩm kết hợp vi ba mở ra giải pháp xử lý không đốt thân thiện với môi trường, giúp tiết kiệm chi phí xử lý và tạo điều kiện thu hồi tái chế nhựa an toàn.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết truyền nhiệt nhiệt ẩm kết hợp cơ chế tác động của sóng điện từ vi ba tần số 2450 MHz. Về mặt vật lý, phân tử nước có cấu trúc phân cực lưỡng cực điện. Khi đặt dưới tác động của điện trường biến thiên tần số cao, các phân tử nước quay đảo liên tục sinh ra nhiệt ma sát nội tại, làm nóng chất thải đồng thời từ trong ra ngoài. Cùng lúc đó, hơi nước bão hòa ở nhiệt độ 121°C đến 134°C dưới áp suất cao từ 2,0 đến 2,9 bar truyền nhiệt mạnh mẽ từ bên ngoài vào. Sự cộng hưởng nhiệt kép này phá vỡ cấu trúc màng tế bào, làm biến tính protein và tiêu diệt mầm bệnh nhanh chóng.

Khung lý thuyết của luận văn tích hợp các khái niệm chuẩn mực:

• Phân loại 5 nhóm chất thải y tế theo Quyết định 43/2007/QĐ-BYT.
• Tiêu chuẩn tiệt khuẩn vi sinh vật mức độ IV theo phân cấp STAATT III thuộc Dự án Quản lý chất thải y tế toàn cầu (GEF).
• Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về lò hấp chất thải y tế lây nhiễm QCVN 55:2013/BTNMT.
• Khái niệm chỉ thị sinh học (Biological Indicator - BI) sử dụng nha bào chịu nhiệt Geobacillus stearothermophilus.

Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp thu thập dữ liệu xã hội học sử dụng phiếu điều tra khảo sát với cỡ mẫu gồm 360 cán bộ nhân viên y tế (chiếm tỷ lệ phân bổ: 49,72% điều dưỡng, 17,50% kỹ thuật viên, 11,94% bác sĩ, 8,06% nhân viên hành chính và 12,78% vị trí khác). Phương pháp chọn mẫu phân tầng theo khoa phòng giúp đảm bảo tính đại diện toàn diện từ các khoa lâm sàng đến cận lâm sàng.

Phương pháp thực nghiệm vi sinh phân tích tổng cộng 108 mẫu chất thải rắn lây nhiễm (54 mẫu trước xử lý và 54 mẫu sau xử lý) cùng 108 test chỉ thị sinh học BI Geobacillus stearothermophilus ATCC 7953 tại hai nồng độ 10^5 và 10^6 CFU. Mẫu được thu thập liên tục trong 3 ngày, mỗi ngày 2 ca sáng và chiều, mỗi ca lấy trên 3 mẻ xử lý liên tiếp tại 3 vị trí khoang lò: nắp lò, giữa lò và đáy lò.

Lý do lựa chọn phương pháp phân tích vi sinh màng lọc theo TCVN 6187-1:2009 (đối với Coliform), TCVN 8888:2011 (đối với Pseudomonas aeruginosa), Tiêu chuẩn Standard Methods 9260B/C/H và nuôi cấy ủ ấm BI ở 55°C đến 60°C trong 24 giờ là nhằm đảm bảo độ nhạy, tính chuẩn hóa quốc tế và kiểm chứng chính xác khả năng tiêu diệt các chủng vi sinh vật có sức đề kháng nhiệt cao nhất.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, lượng chất thải y tế phát sinh tại Bệnh viện Phổi Trung ương đạt trung bình 1.181 kg/ngày (2,4 kg/giường bệnh/ngày). Trong đó, chất thải lây nhiễm phát sinh 59 kg/ngày (chiếm 4,99% tổng lượng rác, tương đương 0,1 kg/giường bệnh/ngày), thấp hơn đáng kể so với mức phát thải lây nhiễm trung bình 0,16 kg/giường bệnh/ngày tại các bệnh viện tuyến trung ương theo khảo sát toàn quốc nhờ quy trình phân loại tách dòng tốt.

Thứ hai, nhận thức về phân loại chất thải lây nhiễm của nhân viên y tế đạt mức cao với 88,9% người trả lời đúng, và 95,3% hiểu rõ quy định phải phân loại ngay tại nguồn phát sinh. Tuy nhiên, tỷ lệ nhận biết chính xác hệ thống mã màu túi đựng chỉ đạt 68,3%, dẫn đến thực tế vẫn còn 27,2% nhân viên thực hành phân loại sai.

Thứ ba, phân tích định tính thành phần vi sinh vật trên 54 mẫu chất thải trước xử lý cho thấy tỷ lệ nhiễm khuẩn rất cao: vi khuẩn Coliform xuất hiện ở 92,59% số mẫu, Staphylococcus aureus chiếm 83,33%, Pseudomonas aeruginosa chiếm 77,78%, Streptococcus faecalis chiếm 7,41% và Salmonella chiếm 1,85%. Sau khi xử lý qua hệ thống vi sóng kết hợp hơi nước bão hòa, tỷ lệ mẫu dương tính của toàn bộ các chủng vi khuẩn trên đều giảm về 0% (hiệu suất tiêu diệt đạt 100%).

Thứ tư, kết quả thử nghiệm 108 test chỉ thị sinh học BI Geobacillus stearothermophilus ở cả hai mật độ 10^5 và 10^6 cho thấy 100% test âm tính sau xử lý, không có bất kỳ nha bào nào sống sót ở cả 3 vị trí kiểm tra (nắp lò, giữa lò và đáy lò).

Thảo luận kết quả

Hiệu quả khử khuẩn tuyệt đối đạt tiêu chuẩn STAATT III và QCVN 55:2013/BTNMT được giải thích bởi cơ chế tác động nhiệt đa chiều. Trong chu trình làm việc kéo dài dưới 30 phút, thiết bị thực hiện hút chân không sâu xuống 0,15 bar để loại bỏ túi khí cản nhiệt, sau đó cấp hơi nước bão hòa đạt áp suất 2,9 bar ở nhiệt độ 132°C và duy trì phát vi sóng 2450 MHz trong 6 phút qua 6 đầu phát bố trí lệch góc 120 độ. Năng lượng vi sóng thâm nhập sâu vào lõi chất thải kết hợp với nhiệt ẩm bề mặt phá hủy hoàn toàn cả những nha bào bền nhiệt nhất.

Các dữ liệu nghiên cứu có thể được trực quan hóa sinh động thông qua biểu đồ đường phân bố áp suất - nhiệt độ theo thời gian 4 giai đoạn (hút chân không, cấp hơi nước, phát vi sóng và làm nguội), cùng với bảng đối chiếu tỷ lệ tồn lưu vi khuẩn trước và sau xử lý. So sánh với các lò đốt rác thông thường tiêu tốn nhiều dầu và phát thải độc hại, công nghệ này chỉ tiêu thụ 1,5 kWh điện cho mỗi mẻ xử lý 12 kg (tương đương dung tích 70 lít), vận hành khép kín, không sinh khói bụi và nước thải ngưng tụ được dẫn về hệ thống xử lý nước thải đạt chuẩn của bệnh viện.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Chuẩn hóa công tác phân loại rác thải tại nguồn và đồng bộ vật tư lưu chứa: Tổ chức đào tạo lại định kỳ cho 100% đội ngũ điều dưỡng, hộ lý và nhân viên vệ sinh; trang bị đầy đủ túi nilon và thùng rác chuẩn 4 màu theo Quyết định 43/2007/QĐ-BYT nhằm mục tiêu giảm tỷ lệ phân loại sai từ 27,2% xuống dưới 5% trong vòng 6 tháng. Hoạt động do Phòng Điều dưỡng và Khoa Kiểm soát nhiễm khuẩn trực tiếp giám sát.

2. Nhân rộng mô hình công nghệ hơi nước bão hòa kết hợp vi sóng tại chỗ: Khuyến nghị Bộ Y tế và Sở Y tế các địa phương ưu tiên đầu tư lắp đặt thiết bị xử lý vi sóng nhiệt ẩm công suất 15 đến 20 kg/giờ cho các bệnh viện đa khoa tuyến tỉnh trong giai đoạn 2015-2020, từng bước thay thế các lò đốt thủ công, loại bỏ 100% nguy cơ phát thải khí độc dioxin và furan ra khu dân cư.

3. Thiết lập quy trình kiểm chuẩn vi sinh định kỳ bằng chỉ thị sinh học: Ban hành quy chế bắt buộc kiểm tra hiệu suất buồng hấp bằng test BI Geobacillus stearothermophilus với tần suất tối thiểu 1 lần mỗi tuần, lưu trữ hồ sơ in tự động sau mỗi mẻ nhằm đảm bảo 100% chất thải sau khử trùng đạt quy chuẩn QCVN 55:2013/BTNMT. Trách nhiệm thực hiện thuộc về Kỹ thuật viên vận hành và Hội đồng Kiểm soát nhiễm khuẩn.

4. Thúc đẩy chuỗi thu hồi và tái chế nhựa y tế an toàn: Phối hợp với các đơn vị môi trường đô thị và cơ sở tái chế được cấp phép để thu gom các loại rác nhựa lây nhiễm đã khử trùng (như bơm tiêm, chai truyền dịch sau khi băm nhỏ bằng máy cắt 36 lưỡi công suất 150 kg/giờ), phấn đấu nâng tỷ lệ thu hồi tái chế đạt 15% đến 20% tổng lượng chất thải nhựa trong vòng 12 tháng, do Phòng Vật tư thiết bị y tế chủ trì.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Ban Giám đốc và Lãnh đạo các bệnh viện: Cung cấp căn cứ khoa học và bài toán kinh tế - kỹ thuật thực tế để lựa chọn đầu tư công nghệ xử lý chất thải y tế tại chỗ không thiêu đốt, giúp tối ưu hóa chi phí vận hành và nâng cao tiêu chí bệnh viện xanh - sạch - đẹp.
• Cán bộ quản lý và nhân viên Khoa Kiểm soát nhiễm khuẩn: Tài liệu tham khảo giá trị để xây dựng quy trình phân loại, thu gom, vận hành thiết bị khử trùng và thiết lập quy trình kiểm chuẩn vi sinh bằng phương pháp test BI chuẩn hóa.
• Kỹ sư môi trường và nhà nghiên cứu công nghệ xử lý chất thải: Nắm bắt chi tiết thông số thiết kế, nguyên lý truyền nhiệt vi ba 2450 MHz kết hợp hơi nước bão hòa áp suất cao, làm cơ sở chế tạo và cải tiến các hệ thống xử lý chất thải nguy hại.
• Cơ quan quản lý môi trường và hoạch định chính sách y tế: Sử dụng số liệu thực chứng từ Bệnh viện Phổi Trung ương để hoàn thiện các văn bản quy chuẩn kỹ thuật quốc gia, hướng dẫn quản lý và lộ trình loại bỏ lò đốt chất thải y tế tại Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

Công nghệ hơi nước bão hòa kết hợp vi sóng tiêu diệt vi sinh vật theo cơ chế nào? Công nghệ tạo hiệu ứng gia nhiệt kép đồng thời từ trong ra ngoài nhờ sóng vi ba 2450 MHz kích thích phân tử nước nội bào và truyền nhiệt từ ngoài vào trong bằng hơi nước bão hòa 132°C ở áp suất 2,9 bar. Quá trình này phá hủy cấu trúc màng tế bào và làm biến tính protein của vi khuẩn trong 6 phút.

Tại sao vi khuẩn Geobacillus stearothermophilus được chọn để kiểm tra hiệu quả của thiết bị? Nha bào Geobacillus stearothermophilus có sức đề kháng cao nhất đối với nhiệt ẩm và áp suất. Khi thử nghiệm 108 mẫu test BI ở mật độ 10^5 và 10^6 CFU đạt tỷ lệ bất hoạt 100%, thiết bị được chứng minh đủ khả năng tiêu diệt mọi loại mầm bệnh thông thường khác theo tiêu chuẩn STAATT III.

Lượng chất thải lây nhiễm phát sinh tại Bệnh viện Phổi Trung ương chiếm tỷ lệ bao nhiêu? Theo kết quả khảo sát thực tế, tổng lượng chất thải phát sinh là 1.181 kg/ngày (2,4 kg/giường bệnh/ngày), trong đó chất thải lây nhiễm chiếm 59 kg/ngày (4,99% tổng lượng rác, tương đương 0,1 kg/giường bệnh/ngày), thấp hơn mức trung bình toàn quốc do thực hiện tốt việc phân loại rác tái chế.

Công nghệ này có ưu điểm gì vượt trội so với lò đốt rác y tế truyền thống? Hệ thống không phát sinh khí độc dioxin, furan và tro xỉ độc hại, tiêu thụ điện năng thấp chỉ 1,5 kWh cho một mẻ 12 kg, vận hành êm với độ ồn dưới 80 dB. Đồng thời, chất thải sau tiệt trùng không bị biến dạng nhiệt quá mức, tạo điều kiện thuận lợi để tái chế nhựa an toàn.

Chất thải y tế sau khi khử khuẩn bằng công nghệ này được quản lý tiếp như thế nào? Sau chu trình khử khuẩn đạt chuẩn, chất thải được chuyển qua hệ thống máy băm cắt chuyên dụng công suất 150 kg/giờ với 36 lưỡi dao để giảm kích thước xuống dưới 30 mm. Sau đó, rác được xử lý chôn lấp như rác sinh hoạt thông thường hoặc chuyển giao cho các đơn vị tái chế nhựa hợp pháp.

Kết luận

• Luận văn khẳng định công nghệ hơi nước bão hòa kết hợp vi sóng đạt hiệu suất khử trùng 100% đối với mọi nhóm vi khuẩn gây bệnh và nha bào chịu nhiệt Geobacillus stearothermophilus, đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn quốc tế STAATT III và QCVN 55:2013/BTNMT.
• Nghiên cứu cung cấp bức tranh toàn diện về hiện trạng quản lý chất thải tại Bệnh viện Phổi Trung ương với tỷ lệ chất thải lây nhiễm phát sinh là 59 kg/ngày (chiếm 4,99%), chỉ ra điểm nghẽn nhận thức mã màu dẫn đến 27,2% tỷ lệ thực hành phân loại sai.
• Đóng góp quan trọng của đề tài là chứng minh tính khả thi vượt trội về kinh tế và môi trường của công nghệ không đốt (tiêu thụ 1,5 kWh/mẻ, không khí thải dioxin/furan, cho phép tái chế nhựa y tế).
• Lộ trình tiếp theo cần tập trung chuẩn hóa đào tạo nhân viên y tế trong 6 tháng tới và triển khai thử nghiệm diện rộng công nghệ này tại các bệnh viện đa khoa tuyến tỉnh trong giai đoạn 2015-2020.
• Các nhà quản lý cơ sở y tế và chuyên gia môi trường hãy chủ động nghiên cứu, áp dụng công nghệ nhiệt ẩm vi sóng để xây dựng mô hình bệnh viện xanh bền vững và an toàn cho cộng đồng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU Chất thải rắn y tế thường chứa nhiều thành phần nguy hại như mầm bệnh dễ lây nhiễm, các hoá chất độc hại và các vật sắc nhọn nguy hại. Việc xử lý chất thải bệnh viện nói chung và chất thải rắn y tế nguy hại nói riêng đã là một vấn đề cấp bách cần phải quản lý và xử lý an toàn không chỉ tại Việt Nam mà cả thế giới. Theo báo cáo của Bộ y tế, tính đến tháng 10 năm 2007, cả nước có 1.087 bệnh viện bao gồm 1.023 bệnh viện nhà nước, 64 bệnh viện tư nhân với tổng số hơn 140.000 giường bệnh.000 trạm y tế xã, hơn chục ngàn cơ sở phòng khám tư nhân. Theo ước tính, trung bình mỗi giường bệnh một ngày phát sinh từ 2,0 đến 2,5 kg chất thải trong đó khoảng từ 10- 25% chất thải nguy hại.

Như vậy, với khoảng trên 140.000 giường bệnh đang hoạt động hết công suất, mỗi ngày có khoảng 280-350 tấn chất thải phát sinh từ các bệnh viện. Theo ước tính của các chuyên gia, đến năm 2010 tổng lượng chất thải rắn phát sinh sẽ là 450 tấn/ngày, trong đó có khoảng 60 - 70 tấn/ngày là chất thải rắn nguy hại phải xử lý. Tỷ lệ gia tăng chất thải rắn y tế phụ thuộc vào số giường bệnh, tình hình thực hiện các kỹ thuật y tế và sự tiếp cận của người dân với các dịch vụ y tế (khoảng 7,6%/năm). Ước tính đến năm 2015 số lượng chất thải y tế là 600 tấn/ngày và năm 2020 là khoảng trên 800 tấn/ngày.

Lượng chất thải y tế này, nếu không được xử lý đúng phương pháp sẽ là nguồn gây ô nhiễm môi trường, đe dọa đến sức khỏe con người trước tiên là những nhân viên y tế, người bệnh [1]. Để xử lý và tiêu huỷ chất thải y tế, mỗi nhóm và loại chất thải có phương pháp riêng. Chất thải rắn trong y tế thường được xử lý bằng phương pháp đốt ở nhiệt độ cao trên 1000oC [36]. Đây chưa phải là phương pháp thân thiện môi trường và an toàn vì trong quá trình đốt, rất nhiều những khí thải, khí độc hại sinh ra làm ô nhiễm môi trường, nhất là nhựa có chứa clo.

Bên cạnh đó, đa phần các vật liệu nhựa dùng cho ngành y tế thường là những loại có chất lượng tốt nên việc đốt toàn bộ chất thải y tế sẽ gây ra sự lãng phí. Các chất thải rắn như bơm tiêm, chai nhựa đựng dịch truyền, dây truyền dịch… nếu được quản lý, phân loại và xử lý ban đầu tốt thì Khoa Môi trường 1 Trường Đại học Khoa học Tự nhiên LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Luận văn tốt nghiệp Nguyễn Thị Quỳnh Mai – K19 CHMT sẽ trở thành nguyên liệu hữu ích tái chế cho các mục đích sử dụng khác. Làm được điều này sẽ đem lại những lợi ích thiết thực như làm giảm chi phí trong việc xử lý chất thải y tế của các bệnh viện, tiết kiệm được nguyên liệu, giảm ô nhiễm môi trường do chất thải y tế phát sinh từ bệnh viện, góp phần nâng cao sức khỏe cho nhân viên y tế và cộng đồng dân cư [43]. Bệnh viện Lao phổi Trung ương nằm trên địa bàn Quận Ba Đình, Thành phố Hà Nội, đây là khu vực có mật độ dân số cao.

Là bệnh viện chuyên khoa hạng I tuyến cao nhất. Bệnh viện có chức năng khám, chữa bệnh, dự phòng và phục hồi chức năng cho người bệnh thuộc chuyên khoa lao và bệnh phổi ở tuyến cao nhất, giải quyết các kĩ thuật chẩn đoán, điều trị các bệnh lao ngoài phổi từ các tuyến dưới chuyển đến và là tuyến cuối cùng tập trung bệnh nhân điều trị bệnh nặng có nhiều nhiễm trùng cơ hội trong bệnh cảnh nhiễm lao, nấm, HIV, các vi khẩn đường ruột với yếu tố lây nhiễm cao. Bệnh viện có 500 giường bệnh luôn trong tình trạng quá tải, thời gian điều trị đối với bệnh nhân thường kéo dài nên lượng rác thải phát sinh hàng ngày cao, đặc biệt là lượng chất thải lây nhiễm. Trong công tác quản lý chất thải, bệnh viện đã sử dụng công nghệ khử trùng chất thải rắn y tế lây nhiễm bằng công nghệ hơi nước bão hòa kết hợp vi sóng.

Để có số liệu khoa học xem xét đến hiệu quả cũng như những ưu điểm của công nghệ này với việc khử trùng, tác giả tiến hành nghiên cứu đề tài "Nghiên cứu hiệu quả khử trùng chất thải rắn y tế lây nhiễm bằng công nghệ hơi nước bão hòa kết hợp vi sóng". Địa điểm nghiên cứu được chọn tại bệnh viện Lao phổi Trung ương với nội dung chủ yếu gồm: 1. Đánh giá thực trạng nhận thức và quản lý chất thải rắn y tế tại bệnh viện Lao phổi Trung ương. Đánh giá hiệu quả khử trùng của công nghệ hơi nước bão hòa kết hợp vi sóng đối với chất thải rắn y tế lây nhiễm.

Khoa Môi trường 2 Trường Đại học Khoa học Tự nhiên LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Luận văn tốt nghiệp Nguyễn Thị Quỳnh Mai – K19 CHMT CHƢƠNG 1. Định nghĩa và các đặc trƣng của chất thải rắn y tế 1. Định nghĩa chất thải y tế Chất thải y tế là chất thải từ các hoạt động khám chữa bệnh, chăm sóc, xét nghiệm, nghiên cứu, đào tạo về khám chữa bệnh. CTYT lây nhiễm là chất thải có các thành phần như: máu, dịch cơ thể, chất bài tiết, các bộ phận, cơ quan, bơm kim tiêm, vật sắc nhọn, dược phẩm, hóa chất, chất phóng xạ.

thường ở dạng rắn, lỏng, khí. CTYTLN được xếp là chất thải nguy hại, cần có phương thức lưu giữ, xử lý, thải bỏ đặc biệt, có quy định riêng; gây nguy hại sức khỏe, an toàn môi trường hay gây cảm giác thiếu thẩm mỹ [2]. Nguồn phát sinh và phân loại chất thải rắn y tế Căn cứ vào đặc điểm lý học, hoá học, sinh học và tính chất nguy hại, CTRYT được phân thành 5 nhóm sau[2] : 1. Chất thải lây nhiễm: a) Chất thải sắc nhọn (loại A): Là chất thải có thể gây ra các vết cắt hoặc chọc thủng, có thể nhiễm khuẩn, bao gồm: bơm kim tiêm, đầu sắc nhọn của dây truyền, lưỡi dao mổ, đinh mổ, cưa, các ống tiêm, mảnh thuỷ tinh vỡ và các vật sắc nhọn khác sử dụng trong các hoạt động y tế.

b) Chất thải lây nhiễm không sắc nhọn (loại B): Là chất thải bị thấm máu, thấm dịch sinh học của cơ thể và các chất thải phát sinh từ buồng bệnh cách ly. c) Chất thải có nguy cơ lây nhiễm cao (loại C): Là chất thải phát sinh trong các phòng xét nghiệm như: bệnh phẩm và dụng cụ đựng, dính bệnh phẩm. d) Chất thải giải phẫu (loại D): Bao gồm các mô, cơ quan, bộ phận cơ thể người; rau thai, bào thai và xác động vật thí nghiệm. Khoa Môi trường 3 Trường Đại học Khoa học Tự nhiên LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Luận văn tốt nghiệp Nguyễn Thị Quỳnh Mai – K19 CHMT 2.

Chất thải hoá học nguy hại: a) Dược phẩm quá hạn, kém phẩm chất không còn khả năng sử dụng. b) Chất hoá học nguy hại sử dụng trong y tế. c) Chất gây độc tế bào, gồm: vỏ các chai thuốc, lọ thuốc, các dụng cụ dính thuốc gây độc tế bào và các chất tiết từ người bệnh được điều trị bằng hoá trị liệu. d) Chất thải chứa kim loại nặng: thuỷ ngân (từ nhiệt kế, huyết áp kế thuỷ ngân bị vỡ, chất thải từ hoạt động nha khoa), cadimi (Cd) (từ pin, ắc quy), chì (từ tấm gỗ bọc chì hoặc vật liệu tráng chì sử dụng trong ngăn tia xạ từ các khoa chẩn đoán hình ảnh, xạ trị).

Chất thải phóng xạ: Chất thải phóng xạ: Gồm các chất thải phóng xạ rắn, lỏng và khí phát sinh từ các hoạt động chẩn đoán, điều trị, nghiên cứu và sản xuất. Danh mục thuốc phóng xạ và hợp chất đánh dấu dùng trong chẩn đoán và điều trị ban hành kèm theo Quyết định số 33/2006/QĐ-BYT ngày 24 tháng 10 năm 2006 của Bộ trưởng Bộ Y tế. Chất thải chứa khí có áp suất: Bao gồm bình đựng oxy, CO2, bình ga, bình khí dung. Các bình này dễ gây cháy, gây nổ khi thiêu đốt.

Chất thải thông thường: Chất thải thông thường là chất thải không chứa các yếu tố lây nhiễm, hoá học nguy hại, phóng xạ, dễ cháy, nổ, bao gồm: a) Chất thải sinh hoạt phát sinh từ các buồng bệnh (trừ các buồng bệnh cách ly). b) Chất thải phát sinh từ các hoạt động chuyên môn y tế như các chai lọ thuỷ tinh, chai huyết thanh, các vật liệu nhựa, các loại bột bó trong gẫy xương kín. Những chất thải này không dính máu, dịch sinh học và các chất hoá học nguy hại. Khoa Môi trường 4 Trường Đại học Khoa học Tự nhiên LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Luận văn tốt nghiệp Nguyễn Thị Quỳnh Mai – K19 CHMT c) Chất thải phát sinh từ các công việc hành chính: giấy, báo, tài liệu, vật liệu đóng gói, thùng các tông, túi nilon, túi đựng phim.

d) Chất thải ngoại cảnh: lá cây và rác từ các khu vực ngoại cảnh. Các chất thải được thu gom vào các thùng và túi theo màu quy định tại Quyết định số 43/QĐ-BYT ngày 30/11/2007 của Bộ Y tế. - Màu vàng đựng chất thải lây nhiễm. - Màu đen đựng chất thải hoá học nguy hại và chất thải phóng xạ.

- Màu xanh đựng chất thải thông thường và các bình áp suất nhỏ. - Màu trắng đựng chất thải tái chế. Theo kết quả điều tra của Bộ Y tế năm 1998 - 1999 thành phần CTYT ở một số bệnh viện Việt Nam gồm: + Chất thải rắn y tế: Giấy các loại, kim loại, vỏ hộp; thuỷ tinh, ống tiêm, chai lọ thuốc, bơm kim tiêm nhựa, bông băng, bột bó gãy xương; chai, túi nhựa các loại, bệnh phẩm, rác hữu cơ, đất đá và các vật rắn khác. + Chất thải lỏng bệnh viện: nước thải từ khoa Xét nghiệm, X quang, khoa lâm sàng, cận lâm sàng, bộ phận phục vụ trong bệnh viện và nước mưa.

- Chất thải khí: khí thải từ các công trình, thiết bị xử lý, tiêu huỷ CTYT 1. Tác hại của chất thải rắn y tế nguy hại Trong chất thải y tế nguy hại có khả năng chứa đựng tất cả các loại vi sinh vật như: vi khuẩn, vi rút, nấm, ký sinh trùng, tụ cầu vàng. Đặc biệt là những VSV có sức đề kháng cao với môi trường như vi khuẩn đường ruột, vi khuẩn nhiễm trùng bệnh viện, các loại virut đường ruột, virut viêm gan, HIV [3].