Nghiên Cứu Hệ Sinh Thái Vườn Quốc Gia Núi Chúa: Đặc Điểm và Giá Trị

Khóa luận tốt nghiệp địa lý khám phá vườn quốc gia Núi Chúa, tỉnh Ninh Thuận, với những giá trị sinh thái và tiềm năng phát triển du lịch.

• Tác giả: Hoang Thi Thuy
• Người hướng dẫn: Ts. Đinh Thị Quỳnh Như
• Trường học: Trường Đại Học Sư Phạm TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Địa Lý
• Đề tài: Nghiên Cứu Hệ Sinh Thái Vườn Quốc Gia Núi Chúa: Đặc Điểm và Giá Trị
• Loại tài liệu: Khóa Luận Tốt Nghiệp
• Năm xuất bản: 2004
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI NÓI ĐẦU
• 1. PHẦN I: PHẦN MỞ ĐẦU
• 1.1. Lí do chọn đề tài
• 1.2. Nhiệm vụ và mục đích nghiên cứu đề tài
• 1.3. Giới hạn đề tài
• 1.4. Lịch sử nghiên cứu đề tài
• 1.5. Phương pháp luận - Phương pháp nghiên cứu
• 1.5.1. Phương pháp luận
• 1.5.2. Các định nghĩa, khái niệm
• 1.5.3. Phương pháp nghiên cứu - Phương pháp thực địa
• 1.5.4. Phương pháp làm việc trong phòng
• 2. PHẦN I: PHẦN NỘI DUNG
• 2.1. CHƯƠNG I: TỔNG QUAN VỀ VƯỜN QUỐC GIA NÚI CHÚA
• 2.1.1. Tên gọi, địa điểm, ranh giới và tọa độ
• 2.1.2. Mục tiêu của vườn quốc gia Núi Chúa
• 2.1.3. Quy mô, diện tích và phân khu chức năng
• 2.1.4. Vùng đệm của vườn quốc gia Núi Chúa
• 2.1.5. Điều kiện tự nhiên của vườn quốc gia Núi Chúa
• 2.1.5.1. Chế độ khí hậu
• 2.1.5.2. Thổ nhưỡng
• 2.2. CHƯƠNG II: VƯỜN QUỐC GIA NÚI CHÚA - HỆ SINH THÁI RỪNG KHÔ HẠN TIÊU BIỂU CỦA VIỆT NAM
• 2.2.1. Những đặc trưng sinh cảnh rừng khô hạn của vườn quốc gia Núi Chúa
• 2.2.2. Những sinh cảnh phân bố động thực vật vùng khô hạn và bãi cát ven biển
• 2.2.2.1. Về phân bố thực vật
• 2.2.2.2. Về phân bố động vật
• 2.2.2.3. Sinh cảnh phân bố động thực vật rừng thường xanh
• 2.2.3. Các hệ sinh thái tiêu biểu của vườn quốc gia Núi Chúa
• 2.2.3.1. Hệ sinh thái rừng
• 2.2.3.2. Hệ sinh thái biển
• 2.2.4. Sự phân chia của các phân khu chức năng
• 2.2.4.1. Phân khu đất liền
• 2.2.4.1.1. Phân khu bảo vệ nghiêm ngặt
• 2.2.4.1.2. Phân khu phục hồi sinh thái
• 2.2.4.1.3. Phân khu hành chính dịch vụ
• 2.2.4.2. Phân khu biển
• 2.2.4.2.1. Phân khu bảo vệ nghiêm ngặt
• 2.2.4.2.2. Phân khu bảo tồn rùa biển
• 2.2.4.2.3. Phân khu bảo tồn cỏ biển
• 2.2.4.2.4. Phân khu du lịch sinh thái biển
• 2.2.4.2.5. Phân khu hỗ trợ bảo tồn tài nguyên sinh vật biển
• 2.2.5. Giá trị về khoa học, giáo dục và phát triển du lịch sinh thái của vườn quốc gia Núi Chúa
• 2.2.5.1. Đa dạng về nguồn gen
• 2.2.5.1.1. Nguồn gen hệ thực vật di cư
• 2.2.5.1.2. Nguồn gen thực vật cổ xưa
• 2.2.5.1.3. Nguồn gen thực vật dược liệu
• 2.2.5.1.4. Nguồn gen quý hiếm và đặc hữu
• 2.2.5.2. Tài nguyên rừng và biển có giá trị về giáo dục, bảo tồn thiên nhiên, bảo vệ môi trường và phát triển du lịch sinh thái
• 2.2.5.3. Một số định hướng nhằm xây dựng và phát triển vườn quốc gia Núi Chúa trong tương lai (2004 - 2008)
• 2.3. CHƯƠNG III: VÙNG ĐỆM VÀ CHIẾN LƯỢC PHÁT TRIỂN KINH TẾ - XÃ HỘI VÙNG ĐỆM
• 2.3.1. Giới thiệu
• 2.3.2. Đánh giá những thuận lợi và khó khăn đối với việc phát triển kinh tế - xã hội vùng đệm
• 2.3.2.1. Khó khăn
• 2.3.3. Sự cần thiết phải xây dựng dự án phát triển kinh tế - xã hội vùng đệm
• 2.3.4. Quy hoạch phát triển sản xuất vùng đệm
• 2.3.4.1. Phương hướng phát triển vùng đệm đến năm 2010
• 2.3.4.2. Cơ cấu quy hoạch
• 2.3.4.3. Quy hoạch phát triển các ngành
• 2.3.4.3.1. Nông nghiệp
• 2.3.4.3.2. Đầu tư các công trình hạ tầng cơ sở
• 2.3.4.3.2.1. Nước sinh hoạt
• 2.3.4.3.2.2. Điện sinh hoạt
• 2.3.4.3.2.3. Xây dựng phân trạm y tế
• 2.3.4.3.2.4. Điểm du lịch
• 2.3.4.3.3. Các chính sách hỗ trợ
• 2.3.4.3.3.1. Chính sách hỗ trợ định cư dân
• 2.3.4.3.3.2. Các chính sách hỗ trợ phát triển sản xuất
• 2.3.4.3.3.3. Hiệu quả hoạt động
• 3. PHẦN II: KẾT LUẬN - KIẾN NGHỊ
• PHỤ LỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về hệ sinh thái vườn quốc gia Núi Chúa

Vườn quốc gia Núi Chúa, nằm ở tỉnh Ninh Thuận, là một trong những khu bảo tồn thiên nhiên độc đáo của Việt Nam. Với diện tích khoảng 29.000 ha, nơi đây sở hữu hệ sinh thái rừng khô hạn tiêu biểu, đa dạng về động thực vật. Hệ sinh thái này không chỉ có giá trị về mặt sinh học mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ môi trường và phát triển du lịch sinh thái.

1.1. Đặc điểm sinh học của vườn quốc gia Núi Chúa

Hệ sinh thái vườn quốc gia Núi Chúa bao gồm nhiều loại động thực vật đặc hữu. Nơi đây có khoảng 1.200 loài thực vật và 200 loài động vật, trong đó nhiều loài đang có nguy cơ tuyệt chủng. Đặc biệt, vườn quốc gia này là nơi sinh sống của nhiều loài thực vật quý hiếm, góp phần làm phong phú thêm đa dạng sinh học của Việt Nam.

1.2. Điều kiện tự nhiên và khí hậu

Vườn quốc gia Núi Chúa có khí hậu khô hạn, với lượng mưa trung bình hàng năm thấp. Điều này tạo điều kiện cho sự phát triển của các loài thực vật thích nghi với môi trường khô cằn. Địa hình đa dạng từ núi cao đến bãi biển cũng góp phần tạo nên sự phong phú về sinh cảnh.

II. Vấn đề bảo tồn và thách thức tại vườn quốc gia Núi Chúa

Mặc dù vườn quốc gia Núi Chúa có giá trị sinh học cao, nhưng nơi đây cũng đối mặt với nhiều thách thức trong công tác bảo tồn. Các hoạt động khai thác tài nguyên thiên nhiên, du lịch không bền vững và biến đổi khí hậu đang đe dọa đến sự tồn tại của nhiều loài động thực vật.

2.1. Tác động của con người đến hệ sinh thái

Các hoạt động khai thác gỗ và săn bắt động vật hoang dã đã làm giảm số lượng các loài trong vườn quốc gia. Việc phát triển du lịch không kiểm soát cũng gây áp lực lên môi trường tự nhiên, dẫn đến sự suy giảm chất lượng sinh cảnh.

2.2. Biến đổi khí hậu và ảnh hưởng đến vườn quốc gia

Biến đổi khí hậu đang làm thay đổi các điều kiện tự nhiên tại vườn quốc gia Núi Chúa. Nhiệt độ tăng cao và lượng mưa không ổn định có thể ảnh hưởng đến sự phát triển của các loài thực vật và động vật, làm gia tăng nguy cơ tuyệt chủng.

III. Phương pháp nghiên cứu hệ sinh thái vườn quốc gia Núi Chúa

Để hiểu rõ hơn về hệ sinh thái vườn quốc gia Núi Chúa, các nhà nghiên cứu đã áp dụng nhiều phương pháp khác nhau. Các phương pháp này bao gồm khảo sát thực địa, phân tích mẫu và nghiên cứu tài liệu liên quan đến sinh học và môi trường.

3.1. Khảo sát thực địa và thu thập dữ liệu

Khảo sát thực địa là phương pháp chính để thu thập thông tin về động thực vật tại vườn quốc gia. Các nhà nghiên cứu đã tiến hành ghi chép, chụp ảnh và lấy mẫu để phân tích sau này.

3.2. Phân tích mẫu và nghiên cứu tài liệu

Sau khi thu thập dữ liệu, các mẫu được phân tích trong phòng thí nghiệm để xác định thành phần loài và đánh giá tình trạng sức khỏe của hệ sinh thái. Nghiên cứu tài liệu cũng giúp hiểu rõ hơn về lịch sử và các nghiên cứu trước đây liên quan đến vườn quốc gia.

IV. Giá trị bảo tồn và phát triển du lịch sinh thái tại vườn quốc gia Núi Chúa

Vườn quốc gia Núi Chúa không chỉ có giá trị về mặt sinh học mà còn là điểm đến hấp dẫn cho du lịch sinh thái. Việc phát triển du lịch bền vững có thể giúp nâng cao nhận thức về bảo tồn và tạo nguồn thu cho địa phương.

4.1. Giá trị khoa học và giáo dục

Vườn quốc gia Núi Chúa là nơi lý tưởng cho các nghiên cứu khoa học và giáo dục về sinh thái. Các chương trình giáo dục môi trường có thể được tổ chức để nâng cao nhận thức của cộng đồng về tầm quan trọng của bảo tồn thiên nhiên.

4.2. Phát triển du lịch sinh thái bền vững

Du lịch sinh thái tại vườn quốc gia Núi Chúa cần được phát triển một cách bền vững, nhằm bảo vệ môi trường và mang lại lợi ích cho cộng đồng địa phương. Các hoạt động như đi bộ đường dài, quan sát động vật hoang dã và tìm hiểu về thực vật có thể thu hút du khách mà không làm tổn hại đến hệ sinh thái.

V. Kết luận và hướng phát triển tương lai cho vườn quốc gia Núi Chúa

Vườn quốc gia Núi Chúa là một trong những khu bảo tồn thiên nhiên quan trọng của Việt Nam. Để bảo tồn và phát triển bền vững, cần có các chiến lược rõ ràng và sự hợp tác giữa các bên liên quan.

5.1. Chiến lược bảo tồn và phát triển bền vững

Cần xây dựng các chiến lược bảo tồn hiệu quả, bao gồm việc quản lý tài nguyên thiên nhiên, bảo vệ các loài động thực vật quý hiếm và phát triển du lịch sinh thái bền vững.

5.2. Tương lai của vườn quốc gia Núi Chúa

Với sự quan tâm và đầu tư đúng mức, vườn quốc gia Núi Chúa có thể trở thành một mô hình tiêu biểu cho công tác bảo tồn và phát triển du lịch sinh thái tại Việt Nam. Sự hợp tác giữa chính phủ, cộng đồng và các tổ chức phi chính phủ là rất cần thiết để đạt được mục tiêu này.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Hệ sinh thái rừng nhiệt đới tại Việt Nam sở hữu mức độ đa dạng sinh học cao nhưng đang phải đối mặt với áp lực suy thoái nghiêm trọng do nạn khai thác lâm sản bừa bãi, áp lực gia tăng dân số làm chuyển đổi đất rừng thành đất canh tác nông nghiệp, cùng các hoạt động săn bắt động vật hoang dã. Trước thực trạng các sinh cảnh tự nhiên bị chia cắt và thu hẹp, Chính phủ Việt Nam đã từng bước thiết lập hệ thống các khu bảo tồn thiên nhiên và vườn quốc gia đại diện cho các sinh cảnh đặc trưng trên toàn quốc.

Trong hệ thống đó, Vườn quốc gia Núi Chúa (tỉnh Ninh Thuận) được xác định là khu vực bảo tồn mẫu chuẩn hệ sinh thái rừng khô hạn tiêu biểu và độc đáo nhất của Việt Nam. Do mới được nâng hạng và chuyển đổi từ Khu bảo tồn thiên nhiên thành Vườn quốc gia vào tháng 7 năm 2003, các công trình nghiên cứu toàn diện và có tính hệ thống về khu vực này vào thời điểm đầu những năm 2000 còn rất hạn chế ngoài các báo cáo quy hoạch lâm nghiệp chuyên ngành. Xuất phát từ thực tiễn trên, khóa luận tốt nghiệp "Bước đầu tìm hiểu về vườn quốc gia Núi Chúa tỉnh Ninh Thuận" được thực hiện nhằm cung cấp một tài liệu nghiên cứu địa lí - sinh thái tổng hợp về phân khu bảo tồn đặc biệt này.

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài được tác giả xác định rõ ràng gồm 2 nhiệm vụ trọng tâm:

1. Tìm hiểu hệ sinh thái rừng khô hạn tiêu biểu của Việt Nam tại Vườn quốc gia Núi Chúa.
2. Tìm hiểu chiến lược phát triển kinh tế - xã hội vùng đệm của Vườn quốc gia Núi Chúa.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của khóa luận:

• Đối tượng nghiên cứu: Cấu trúc tự nhiên, các hệ sinh thái rừng và biển tiêu biểu, các phân khu chức năng, giá trị đa dạng sinh học và các định hướng quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội vùng đệm của Vườn quốc gia Núi Chúa.
• Phạm vi không gian: Toàn bộ diện tích tự nhiên của Vườn quốc gia Núi Chúa (bao gồm phần đất liền thuộc địa bàn các xã Công Hải, Lợi Hải, Vĩnh Hải, Phương Hải và phần vùng biển thuộc xã Vĩnh Hải, huyện Ninh Hải, tỉnh Ninh Thuận) cùng vùng đệm xung quanh.
• Phạm vi thời gian: Số liệu và tài liệu khảo sát được tổng hợp từ giai đoạn thành lập khu bảo tồn (1997 - 2003), đợt khảo sát thực tế tháng 1 năm 2004 và các định hướng quy hoạch phát triển giai đoạn 2004 - 2008, tầm nhìn đến năm 2010.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng nền tảng nghiên cứu dựa trên hệ thống các khái niệm, khung lý thuyết môi trường và quản lý tài nguyên thiên nhiên:

• Khung khái niệm và lý thuyết: Tác giả sử dụng các định nghĩa chuẩn về môi trường của Ngân hàng Thế giới (WB, 1980), Chương trình Môi trường Liên Hợp Quốc (UNEP) và các nhà khoa học Việt Nam (Hoàng Đức Nhuận, Vũ Trung Tạng); khái niệm vườn quốc gia (bảo tồn nguyên vị/nội vi); định nghĩa hệ sinh thái (P. Duvigneaud & M. Tanee); quy luật cân bằng hệ sinh thái (cân bằng thiên nhiên); khái niệm đa dạng sinh học (biodiversity); khái niệm phát triển bền vững (Ủy ban Môi trường và Phát triển Thế giới) cùng 2 nhóm chỉ tiêu đánh giá (chỉ số phát triển con người HDI và tính bền vững sinh thái); khái niệm vùng đệm khu bảo tồn và cơ sở khoa học của tài nguyên sinh vật (thực vật, động vật, vi sinh vật).

Khóa luận vận dụng 2 quan điểm tiếp cận và 4 phương pháp nghiên cứu cụ thể:

• Quan điểm tiếp cận:
  • Quan điểm tổng hợp: Xem xét mối quan hệ tương hỗ giữa các yếu tố tự nhiên và tác động kinh tế - xã hội của con người tới môi trường sinh vật.
  • Quan điểm sinh thái: Nghiên cứu các thành phần trong hệ sinh thái như những mắt xích hữu cơ gắn kết chặt chẽ trong điều kiện khí hậu khô hạn đặc thù.
• Phương pháp nghiên cứu thực tế:
  • Phương pháp thực địa: Thu thập tài liệu, khảo sát thực tế vào tháng 1 năm 2004 tại Phân viện Điều tra Quy hoạch Rừng II, Ban quản lý VQG Núi Chúa, UBND các xã vùng đệm, Sở Địa chính tỉnh Ninh Thuận và Trung tâm Khí tượng Thủy văn tỉnh Ninh Thuận.
  • Phương pháp làm việc trong phòng: Xử lý, phân tích, tổng hợp và kiểm tra chéo các nguồn dữ liệu chuyên ngành; xây dựng đề cương và hoàn thiện văn bản.
  • Phương pháp bản đồ - biểu đồ: Trực quan hóa các yếu tố không gian địa lí, hỗ trợ phân tích và phân chia ranh giới các phân khu chức năng.
  • Phương pháp so sánh: Đối chiếu các chỉ số sinh thái, thành phần loài của VQG Núi Chúa với các vườn quốc gia khác tại Việt Nam (như Cúc Phương, Cát Bà, Nam Cát Tiên, Côn Đảo).
• Nguồn dữ liệu: Báo cáo khảo sát thực vật của Phân viện Điều tra Quy hoạch Rừng II (2001 - 2002); báo cáo điều tra động vật có xương sống của Viện Sinh thái và Tài nguyên Sinh vật thuộc Trung tâm Khoa học Tự nhiên và Công nghệ Quốc gia (2001); số liệu khí tượng thủy văn trạm Nha Hố và Phan Rang; các quyết định quy hoạch của Thủ tướng Chính phủ và UBND tỉnh Ninh Thuận; tài liệu chuyên khảo từ Thư viện ĐHSP TP.HCM và Đại học Quốc gia TP.HCM.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương I: Tổng quan về Vườn quốc gia Núi Chúa

Chương này trình bày lịch sử hình thành, vị trí địa lý, quy mô diện tích và các điều kiện tự nhiên cơ bản của Vườn quốc gia Núi Chúa:

• Lịch sử hình thành và cơ sở pháp lý: Tiền thân là Khu bảo tồn thiên nhiên rừng khô hạn Núi Chúa được thành lập theo Quyết định số 659/QĐ-UB ngày 01/4/1997 của UBND tỉnh Ninh Thuận và văn bản thẩm định số 293/BNN-PTNT ngày 12/1/1998 của Bộ Nông nghiệp & PTNT. Đến tháng 7 năm 2003, khu bảo tồn chính thức được Thủ tướng Chính phủ ký quyết định chuyển hạng thành Vườn quốc gia.
• Vị trí và ranh giới:
  • Phần đất liền: Nằm trên địa giới hành chính các xã Công Hải, Lợi Hải, Vĩnh Hải, Phương Hải (huyện Ninh Hải); tọa độ từ 11°35'25" đến 11°48'38" vĩ độ Bắc và 109°04'05" đến 109°14'15" kinh độ Đông. Phía Bắc giáp huyện Cam Ranh (Khánh Hòa), phía Đông và Đông Nam giáp Biển Đông, phía Tây và Nam giáp vùng đệm.
  • Phần trên biển: Kéo dài từ Mũi Đá Vách (phía Bắc) đến Hòn Chồng (phía Nam), tọa độ giới hạn từ 11°72'46" đến 11°58'111" vĩ độ Bắc và 109°12'098" đến 109°24'076" kinh độ Đông. Chiều dài đường bờ biển đạt 24,96 km.
• Quy mô diện tích: Tổng diện tích tự nhiên là 29.865 ha, bao gồm 22.513 ha đất liền và 7.352 ha mặt nước biển. Diện tích vùng đệm bao quanh là 7.530 ha nằm trên địa bàn 6 xã thuộc huyện Ninh Hải.
• Điều kiện tự nhiên:
  • Địa hình: Là một quần thể núi nằm độc lập ven biển, địa hình chạy thấp dần về 4 hướng từ đỉnh cao nhất là núi Cô Tuy (1.039 m). Cấu trúc địa hình phân thành 3 bậc rõ rệt: Bậc dưới 300 m (vùng ven biển và chân núi, chia cắt ít, độ dốc <20°); Bậc núi thấp 300 - 700 m (chia cắt mạnh, độ dốc 20° - 35°); Bậc núi trung bình từ 700 - 1.039 m (núi Cô Tuy, Núi Chúa Anh 950 m, núi Sưa 950 m, chia cắt mạnh bởi khe suối, độ dốc 25° - 40°).
  • Khí hậu: Thuộc vùng tiểu khí hậu khô hạn nhất Việt Nam (tiểu vùng khí hậu Ninh Thuận). Lượng mưa trung bình năm rất thấp, chỉ dao động từ 700 - 714 mm. Mùa mưa ngắn (3 tháng, từ tháng 9 đến tháng 11) với gió thịnh hành hướng Tây/Tây Nam; mùa khô kéo dài 9 tháng (từ tháng 12 đến tháng 8 năm sau) với 4 tháng hạn và 2 tháng kiệt, gió thịnh hành hướng Đông Nam/Đông Bắc. Chỉ số ẩm ướt trung bình chỉ đạt 0,39.
  • Thủy văn: Không có sông lớn, chỉ có các suối ngắn, dốc, lưu lượng dòng chảy mùa khô rất nhỏ bắt nguồn từ đỉnh núi đổ ra biển Đông như suối Nước Ngọt, suối Nước Giếng, suối Kiền Kiền, suối Đông Nha, suối Lô Ồ.
  • Thổ nhưỡng: Đất đai kém màu mỡ cho nông nghiệp, gồm nhóm đất cát ven biển (tầng dày trung bình 100 cm, cát rời) và nhóm đất dốc tụ (xói mòn trơ sỏi đá ở đồi núi cao, thực bì thưa thớt).

                      CẤU TRÚC ĐỊA HÌNH VQG NÚI CHÚA
  Độ cao

---

Chương II: Vườn quốc gia Núi Chúa - Hệ sinh thái rừng khô hạn tiêu biểu của Việt Nam

Chương II là phần trọng tâm của khóa luận, phân tích chuyên sâu các đặc trưng sinh cảnh, tính đa dạng sinh học rừng và biển, phân chia các phân khu chức năng cùng giá trị bảo tồn:

1. Các sinh cảnh phân bố động thực vật

• Sinh cảnh vùng khô hạn và bãi cát ven biển (độ cao 50 - 700 m):
  • Chiếm diện tích khoảng 9.000 ha (35,7% diện tích tự nhiên VQG). Thực vật mang đặc điểm thích nghi hạn sinh rõ rệt: thân thấp lùn, vỏ dày hoặc có gai, lá nhỏ dày có lông hoặc răng cưa, mật độ cây thưa từ 150 - 230 cây/ha. Cấu trúc lâm phần gồm 1 tầng cây gỗ, 1 tầng cây bụi thấp và dây leo gai/ký sinh họ Chùm gửi, họ Thiên lý.
  • Tồn tại kiểu rừng kín nửa rụng lá: Khảo sát 65 loài cây gỗ ghi nhận 27 loài rụng lá mùa khô (41,5%), tỷ lệ số cá thể rụng lá đạt 51,1% (theo chuẩn Thái Văn Trừng, 1998). Vùng này ghi nhận 1.019 loài thực vật thuộc 506 chi, 103 họ với các loài ưu thế như Cóc chuột (Lannea coromandelica - 17,1%), Bình linh (Vitex - 8,6%), Chiêu liêu (Terminalia - 6,1%), Găng (Randia - 3,7%), Sầm (Memecylon - 4,2%).
  • Động vật: 38 loài thú (52,77% tổng số loài thú VQG), 115 loài chim (63,54% tổng số loài chim), 9 loài bò sát/ếch nhái đặc trưng vùng khô hạn và 24 loài bò sát ven biển (nhóm rùa biển, thằn lằn, rắn cát).
• Sinh cảnh rừng thường xanh núi thấp và núi trung bình (độ cao 50 - 1.039 m):
  • Chiếm diện tích 12.500 ha (>50% diện tích VQG), tập trung ở phía Bắc, Đông Bắc và Tây. Lượng mưa và độ ẩm cao hơn, rừng có từ 2 - 3 tầng tán. Cây thường xanh chiếm 87,5% diện tích, tỷ lệ cây rụng lá chỉ chiếm 12,5% (đúng tiêu chuẩn rừng kín thường xanh <25%).
  • Ghi nhận 842 loài thực vật thuộc 407 chi, 120 họ. Các chi ưu thế gồm: chi Thị (13,4%), chi Trâm (8,3%), chi Trường (7,1%), chi Dẻ (6,7%), chi Côm (6,3%), chi Bứa (3,7%), chi Bời lời (2%). Đặc biệt xuất hiện 7 loài thực vật hạt trần/cây gỗ lá kim quý hiếm: Thông lông gà, Kim giao trúc đào, Kim giao trung bộ, Kim giao fleury, Kim giao wallich, Hoàng đàn giả, Thanh tùng.
  • Động vật: 51 loài thú (82,25% tổng số loài), 97 loài chim (53,59%), 36 loài bò sát và lưỡng thê (37,93%). Điển hình có Cu li nhỏ, Khỉ mặt đỏ, Khỉ đuôi dài, Chà vá chân đen, Sơn dương, Sóc bay, Hồng hoàng, Gà tiền mặt đỏ, Trăn gấm, Rồng đất.

Tiêu chí so sánh	Vùng thực vật khô hạn (50 - 700 m)	Vùng thực vật thường xanh (50 - 1.039 m)
Diện tích & Tỷ lệ	~9.000 ha (35,7% diện tích VQG)	~12.500 ha (>50% diện tích VQG)
Đặc điểm hình thái	Cây thấp lùn, lá nhỏ có gai, tầng mỏng	Thân gỗ lớn, tán rậm, 2 - 3 tầng tán
Tỷ lệ rụng lá	41,5% số loài (51,1% số cá thể)	12,5% số loài và cá thể
Số lượng loài thực vật	1.019 loài (506 chi, 103 họ)	842 loài (407 chi, 120 họ)
Chi/loài thực vật ưu thế	Cóc chuột (17,1%), Bình linh (8,6%), Chiêu liêu (6,1%), Găng, Sầm	Thị (13,4%), Trâm (8,3%), Trường (7,1%), Dẻ (6,7%), Côm (6,3%)
Thực vật quý đặc trưng	Mun, Cẩm lai, Gõ mật (phân bố dưới 300 m)	7 loài cây lá kim (Kim giao, Thanh tùng, Hoàng đàn giả), Trầm hương
Số loài thú ghi nhận	38 loài (52,77% tổng số loài thú)	51 loài (82,25% tổng số loài thú)
Số loài chim ghi nhận	115 loài (63,54% tổng số loài chim)	97 loài (53,59% tổng số loài chim)

2. Tính đa dạng sinh học và các hệ sinh thái

• Đa dạng hệ thực vật: Tổng cộng có 1.265 loài thực vật bậc cao có mạch thuộc 596 chi, 147 họ, 85 bộ, 7 ngành. Trong đó, ngành Ngọc lan chiếm tuyệt đối (1.232 loài, 570 chi, 130 họ), ngành Dương xỉ (23 loài), ngành Thông (7 loài), ngành Tuế (4 loài), ngành Thạch tùng (2 loài), ngành Gắm (2 loài), ngành Loa tùng (1 loài). Tỷ lệ dạng sống: Cây gỗ nhỏ chiếm 21,3%, Cây tiểu mộc 26,4%, Cây gỗ lớn 14,7%, Cỏ 13,6%, Cây khuyết thực vật 2,3%, Thực vật phụ sinh/ký sinh 1,3%.
• Đa dạng động vật rừng: Tổng cộng 306 loài động vật có xương sống hoang dã thuộc 89 họ, 29 bộ của 4 lớp: Lớp Thú (72 loài, 23 họ, 8 bộ); Lớp Chim (181 loài, 49 họ, 17 bộ); Lớp Bò sát (36 loài, 13 họ, 3 bộ); Lớp Lưỡng thê (17 loài, 4 họ, 1 bộ).
• Hệ sinh thái biển: Đã xác định 197 loài san hô với độ che phủ trung bình đạt 42,6% (từ Vĩnh Hy đến Mỹ Hòa), có 14 loài san hô mới ghi nhận cho Việt Nam. 147 loài cá rạn san hô (mật độ 361 - 1.984 con/500 m²); 45 loài động vật thân mềm (Trai tai tượng, Ốc đụn, Ốc nhảy); 3 loài cỏ biển (Enhalis acoroides, Thalassia hemprichii, Cymodocea rotundata); 3 loài rùa biển thường xuyên sinh sản và kiếm ăn (Rùa da, Vích, Đồi mồi), đưa vùng biển Vĩnh Hải trở thành bãi rùa biển lớn thứ hai ở Việt Nam sau Côn Đảo.
• Nguồn gốc nguồn gen: Là điểm hội tụ của 4 luồng thực vật di cư châu Á: Luồng Mã Lai - Indonesia (họ Dầu 11 loài); Luồng Ấn Độ - Miến Điện (họ Tử vi 7 loài, họ Bàng 11 loài, họ Gòn 3 loài); Luồng Himalaya - Vân Nam - Quý Châu (họ Kim giao 6 loài, họ Dẻ 17 loài, họ Mộc lan 7 loài, họ Re 32 loài, họ Đỗ quyên 4 loài); Luồng Bắc Việt Nam - Nam Trung Hoa (họ Đậu 126 loài, họ Ba mảnh vỏ 99 loài, họ Thị 20 loài, họ Cà phê 56 loài). Có 390 loài cây dược liệu (chiếm 30,1% hệ thực vật) và 80 loài thực vật đặc hữu (trong đó có 5 loài mang địa danh Phan Rang).
• Động vật quý hiếm: Xác định 47 loài động vật quý hiếm có nguy cơ tuyệt chủng (21 loài thú, 9 loài chim, 16 loài bò sát). Có 24 loài nằm trong Sách đỏ IUCN (2000), 44 loài trong Sách đỏ Việt Nam (2000) và 14 loài thuộc Nghị định 18/HĐBT (1992).

3. Phân chia các phân khu chức năng

• Phân khu đất liền (22.513 ha):
  1. Phân khu bảo vệ nghiêm ngặt: Diện tích 16.087 ha.
  2. Phân khu phục hồi sinh thái: Diện tích 6.421 ha (ngăn ngừa tác động từ Quốc lộ 1A).
  3. Phân khu hành chính dịch vụ: Diện tích 5 ha (nằm trên trục đường tỉnh lộ 702).
• Phân khu biển (7.352 ha) - theo Quyết định số 3279/QĐ ngày 18/3/2003 của UBND tỉnh Ninh Thuận:
  1. Phân khu bảo vệ nghiêm ngặt: 568 ha (từ Bãi Nhỏ đến Lạch Nước Ngọt, đường bờ 6,3 km, sâu 30 m).
  2. Phân khu bảo tồn rùa biển: 99 ha (từ phía Nam Hòn Đeo đến Mũi Thị, đường bờ 2 km).
  3. Phân khu bảo tồn cỏ biển: 84 ha (vùng triều Mỹ Hòa, đường bờ 1,7 km, sâu 10 m).
  4. Phân khu du lịch sinh thái biển: 329 ha (từ Đầm Đăng phía Bắc cửa đầm Vĩnh Hy đến Bãi Nhỏ, bờ 8,9 km).
  5. Phân khu hỗ trợ, bảo tồn tài nguyên sinh vật biển: 6.299 ha (vùng nước ngoài các phân khu trên).
  6. Vùng neo tàu: Bố trí tại đầm Vĩnh Hy, lạch Thái An, Hòn Đỏ (khi bão trú tại cảng Đông Hải).

4. Kế hoạch định hướng xây dựng và phát triển VQG giai đoạn 2004 - 2008

Tác giả tổng hợp 6 chương trình dự kiến đầu tư trọng điểm:

1. Đầu tư xây dựng phát triển rừng và phục hồi sinh thái: Phúc tra hiện trạng, điều tra trữ lượng và chất lượng rừng, lập bản đồ hiện trạng; thực hiện khoanh nuôi xúc tiến tái sinh, trồng bổ sung cây gỗ bản địa; phục hồi sinh cảnh sống cho động vật quý hiếm.
2. Đầu tư xây dựng hệ thống công nghệ thông tin phục vụ quản lý và theo dõi diễn biến tài nguyên rừng: Thiết lập cơ sở dữ liệu số hóa, trang bị phương tiện kỹ thuật và đào tạo nhân lực kiểm lâm.
3. Đầu tư chương trình nghiên cứu khoa học: Đề tài diễn thế sinh thái rừng khô hạn, đặc tính sinh lý thực vật chịu hạn, giải pháp bảo tồn tại chỗ nguồn gen quý hiếm, thiết lập mạng lưới ô định vị giám sát đa dạng sinh học.
4. Đầu tư chương trình tuyên truyền giáo dục môi trường: Phổ biến pháp luật bảo vệ rừng và biển cho cộng đồng địa phương và du khách.
5. Đầu tư công tác phòng cháy, chữa cháy rừng: Rà soát, bổ sung phương án PCCC rừng mùa khô kiệt.
6. Khảo sát đánh giá tài nguyên phát triển du lịch sinh thái: Đánh giá cảnh quan tự nhiên (18 bãi biển, vịnh Vĩnh Hy, suối Lô Ồ, Bình Tiên) và xây dựng mô hình du lịch sinh thái có sự tham gia của cộng đồng.

---

Chương III: Vùng đệm và chiến lược phát triển kinh tế - xã hội vùng đệm

Chương III giải quyết mối quan hệ giữa bảo tồn nội vi và phát triển dân sinh vùng đệm:

• Hiện trạng và áp lực dân sinh: Vùng đệm rộng 7.530 ha bao gồm 6 xã (Công Hải, Lợi Hải, Vĩnh Hải, Nhơn Hải, Phương Hải...). Đời sống nhân dân gặp nhiều khó khăn do đất đai khô cằn, thiếu nước tưới và nước sinh hoạt trong 9 tháng mùa khô; tỷ lệ hộ nghèo cao dẫn đến việc xâm lấn rừng lấy gỗ, săn bắt và khai thác hải sản tầng đáy.
• Quy hoạch phát triển sản xuất và hạ tầng đến năm 2010:
  • Nông nghiệp và sinh kế: Chuyển đổi cơ cấu cây trồng chịu hạn, phát triển mô hình nông - lâm kết hợp, hỗ trợ vốn vay sản xuất.
  • Hạ tầng cơ sở: Xây dựng hệ thống dẫn nước sinh hoạt và hồ chứa thủy lợi nhỏ giải quyết khô hạn; nâng cấp lưới điện sinh hoạt; xây dựng phân trạm y tế xã; nâng cấp giao thông trục lộ 702 phục vụ dân sinh và du lịch.
  • Chính sách xã hội: Thực hiện chính sách hỗ trợ định canh định cư, giao khoán bảo vệ rừng gắn với chi trả dịch vụ môi trường để giảm áp lực khai thác tài nguyên trong phân khu bảo vệ nghiêm ngặt.

---

Kết quả và đóng góp

1. Kết quả chính kèm số liệu khoa học

• Hệ thống hóa đầy đủ vị trí địa lý, tọa độ và phạm vi diện tích tự nhiên của Vườn quốc gia Núi Chúa với tổng diện tích 29.865 ha (đất liền: 22.513 ha; biển: 7.352 ha) cùng vùng đệm 7.530 ha.
• Thống kê chi tiết danh lục đa dạng sinh học: 1.265 loài thực vật bậc cao có mạch thuộc 147 họ (với 390 loài dược liệu, 80 loài đặc hữu, 35 loài quý hiếm); 306 loài động vật có xương sống (gồm 72 thú, 181 chim, 36 bò sát, 17 lưỡng thê với 47 loài quý hiếm); 197 loài san hô (14 loài mới cho Việt Nam), 147 loài cá rạn và 3 loài rùa biển quý hiếm.
• Làm rõ cấu trúc phân hóa sinh thái theo đai cao và chế độ ẩm: Phân biệt rõ rệt giữa quần thể thực vật khô hạn (chịu lượng mưa <700 mm, 41,5% số loài rụng lá) và quần thể rừng ẩm thường xanh núi trung bình (chứa 7 loài cây lá kim di cư Á nhiệt đới).
• Trình bày chi tiết ranh giới tọa độ và quy mô 3 phân khu đất liền cùng 5 phân khu chức năng trên biển theo các quyết định pháp lý của cơ quan quản lý.

                  CƠ CẤU PHÂN KHU CHỨC NĂNG VQG NÚI CHÚA
                  

2. Giải pháp và định hướng đề xuất

• Đề xuất kế hoạch hành động 6 nội dung giai đoạn 2004 - 2008 nhằm củng cố công tác lâm sinh, ứng dụng CNTT trong theo dõi diễn biến rừng, triển khai nghiên cứu thích nghi hạn sinh và PCCC rừng.
• Đề xuất khung phát triển kinh tế vùng đệm đến năm 2010 kết hợp đầu tư hạ tầng thiết yếu (nước sạch, y tế, điện) với chính sách giao khoán rừng và phát triển du lịch sinh thái cộng đồng.

3. Đóng góp khoa học của khóa luận

• Là một trong những công trình nghiên cứu tổng hợp địa lí sinh thái sớm nhất về Vườn quốc gia Núi Chúa ngay sau thời điểm nâng hạng (tháng 7/2003).
• Cung cấp nguồn tư liệu học tập, nghiên cứu thực địa có giá trị chuyên môn cho sinh viên và giảng viên Khoa Địa lí, Trường Đại học Sư phạm TP. Hồ Chí Minh.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của công trình:
  • Do hạn chế về thời gian thực địa (chuyến đi tháng 1/2004), nguồn lực tài chính và phạm vi của một khóa luận tốt nghiệp cử nhân, tác giả thừa nhận công trình mới dừng lại ở mức độ "bước đầu tìm hiểu", tổng hợp dữ liệu thứ cấp từ các viện chuyên ngành.
  • Một số thông tin khảo sát thực tế cần được kiểm chứng thêm qua các đợt nghiên cứu chuyên sâu dài ngày (ví dụ: thông tin ghi nhận sự xuất hiện của loài cá heo tại vùng biển ven bờ).
• Hướng nghiên cứu tiếp:
  • Cần thực hiện các đề tài nghiên cứu chuyên sâu về sinh lý thích nghi của các loài cây bản địa chịu hạn, cơ chế diễn thế tự nhiên của rừng khô hạn sau tác động nương rẫy.
  • Tiếp tục điều tra, đo đếm trữ lượng lâm phần chi tiết theo từng tiểu khu và mở rộng nghiên cứu sinh thái học các loài bò sát, rùa biển tại bãi Thịt và bãi Hỏm.

---

Giá trị tham khảo

Khóa luận là tài liệu tham khảo hữu ích cho nhiều đối tượng:

• Sinh viên và học viên ngành Địa lí, Lâm nghiệp, Quản lý Môi trường, Sinh học: Cung cấp tài liệu tổng hợp về một hệ sinh thái khô hạn đặc thù và phương pháp luận tiếp cận nghiên cứu một khu bảo tồn thiên nhiên cấp quốc gia.
• Cán bộ quản lý VQG Núi Chúa và Chi cục Kiểm lâm Ninh Thuận: Cung cấp các tổng hợp số liệu về diện tích, ranh giới các phân khu chức năng đất liền - biển và các nội dung định hướng quản lý lâm sinh.
• Các nhà quy hoạch du lịch và phát triển nông thôn: Tham khảo định hướng phát triển du lịch sinh thái (vịnh Vĩnh Hy, Bãi Nhỏ, rạn san hô Hang Rái) gắn kết với chiến lược ổn định đời sống nhân dân vùng đệm huyện Ninh Hải.
• Nội dung đáng tham khảo nhất: Hệ thống bảng biểu thống kê cấu trúc thực vật (Bảng 2, 3, 4), danh mục động vật quý hiếm (Bảng 5, 6, 7) và các thông số tọa độ phân khu bảo tồn biển Vĩnh Hải.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Vườn quốc gia Núi Chúa được thành lập chính thức khi nào và có quy mô diện tích bao nhiêu?

Vườn quốc gia Núi Chúa có tiền thân là Khu bảo tồn thiên nhiên Núi Chúa (thành lập năm 1997) và được Thủ tướng Chính phủ ký quyết định chuyển hạng thành Vườn quốc gia vào tháng 7 năm 2003. Tổng diện tích tự nhiên của VQG là 29.865 ha (bao gồm 22.513 ha đất liền và 7.352 ha mặt nước biển), cùng diện tích vùng đệm bao quanh là 7.530 ha nằm trên địa bàn 6 xã thuộc huyện Ninh Hải, tỉnh Ninh Thuận.

2. Đặc trưng khí hậu nổi bật nhất tại khu vực VQG Núi Chúa là gì?

Khu vực VQG Núi Chúa có chế độ khí hậu khô hạn nhất tại Việt Nam. Lượng mưa trung bình năm rất thấp (dưới 700 mm đến 714 mm). Mùa mưa rất ngắn chỉ kéo dài 3 tháng (từ tháng 9 đến tháng 11), trong khi mùa khô kéo dài tới 9 tháng (trong đó có 4 tháng hạn và 2 tháng kiệt). Chỉ số ẩm ướt trung bình chỉ đạt 0,39.

3. Thảm thực vật của VQG Núi Chúa phân hóa thành các sinh cảnh chính nào?

Thảm thực vật VQG Núi Chúa phân hóa thành 2 sinh cảnh chính theo độ cao và độ ẩm:

1. Sinh cảnh vùng khô hạn và bãi cát ven biển (50 - 700 m): Diện tích khoảng 9.000 ha (chiếm 35,7% VQG), mang tính chất rừng kín nửa rụng lá (41,5% loài và 51,1% số cây rụng lá mùa khô), cây có thân gai, lá nhỏ, vỏ dày, mật độ thưa.
2. Sinh cảnh rừng thường xanh núi thấp và núi trung bình (50 - 1.039 m): Diện tích khoảng 12.500 ha (chiếm >50% VQG), rừng kín thường xanh (cây rụng lá <25%), xuất hiện 7 loài cây lá kim Á nhiệt đới di cư như Kim giao, Thanh tùng, Hoàng đàn giả.

4. Vùng biển của VQG Núi Chúa có những giá trị đa dạng sinh học tiêu biểu nào?

Vùng biển xã Vĩnh Hải thuộc VQG Núi Chúa ghi nhận 197 loài san hô (độ che phủ đạt 42,6%, có 14 loài san hô mới cho Việt Nam), 147 loài cá rạn san hô, 45 loài động vật thân mềm và 3 loài cỏ biển. Đặc biệt, đây là bãi rùa biển lớn thứ hai ở Việt Nam (sau VQG Côn Đảo) với sự xuất hiện của 3 loài rùa quý hiếm là Rùa da, Vích và Đồi mồi lên các bãi cát đẻ trứng.

5. Khóa luận đề xuất những chương trình trọng tâm nào trong kế hoạch phát triển 2004 - 2008?

Khóa luận tổng hợp 6 nội dung đầu tư trọng điểm giai đoạn 2004 - 2008 gồm: (1) Xây dựng phát triển rừng và phục hồi sinh thái; (2) Xây dựng hệ thống công nghệ thông tin quản lý tài nguyên rừng; (3) Chương trình nghiên cứu khoa học; (4) Tuyên truyền giáo dục môi trường; (5) Công tác phòng cháy, chữa cháy rừng; (6) Khảo sát đánh giá tài nguyên phát triển du lịch sinh thái.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Hoàng Thị Thủy (Khoa Địa lí, Trường Đại học Sư phạm TP. Hồ Chí Minh, 2004) đã cung cấp một bức tranh toàn diện và có hệ thống về điều kiện tự nhiên, cấu trúc sinh thái và hiện trạng đa dạng sinh học của Vườn quốc gia Núi Chúa. Công trình làm nổi bật tính chất độc đáo của hệ sinh thái rừng khô hạn ven biển kết hợp với hệ sinh thái biển giàu có, đồng thời phân tích chi tiết quy hoạch các phân khu chức năng đất liền và biển. Bên cạnh đó, đề tài cũng xác định rõ các khó khăn sinh kế của người dân vùng đệm và đề xuất các định hướng đầu tư lâm sinh, nghiên cứu khoa học và phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2004 - 2008 nhằm hướng tới mục tiêu bảo tồn bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG I: TONG QUAN VỀ VƯỜN QUỐC GIA NÚI CHUA 1. TONG QUAN Khu bảo tồn thiên nhiên rừng khô hạn Núi Chúa được thành lập theo Quyết định số 659/QD-UB ngày | tháng 4 năm 1997 của UBND tỉnh Ninh Thuận và Bộ Nông Nghiệp &PTNT thẩm định tại văn bản 293/BNN-PTNT ngày 12/1/1998 nhằm bảo ton hệ sinh thái rừng khô hạn vùng đổi núi ven biển phía đông bấc tỉnh Ninh Thuận. phục vụ cho nghiên cứu khoa học. phòng hộ đầu nguồn và phát triển du lịch sinh thái.

Vườn quốc gia Núi Chúa có tiền thân là khu bảo tên thiên nhiên Núi Chúa huyện Ninh Hải - tỉnh Ninh Thuận được chuyển hạng thành vườn quốc gia trong hệ thống các khu rừng đặc dụng ở Việt Nam vào tháng 7 năm 2003 theo quyết định cud Thủ tướng chính phi. Đây là nơi bảo tổn mẫu chuẩn cud hệ xinh thái rừng khô hạn tiêu biểu và độc đáo cua Việt Nam. Tên gọi, địa điểm, ranh giới va toa độ Tên goi: Vườn quốc gia Núi Chuá Phần diện tích trên đất liền: nằm trên địa phan các xã Công Hải. Loi Hải, Vĩnh Hai và Phương Hải thuộc huyện Ninh Hải tỉnh Ninh Thuận Ranh giới: Phía bắc giáp huyện Cam Ranh tinh Khánh Hoà.

phiá đông và đông nam giáp biến Đông. phiá tây và nam giáp với vùng đệm cua vườn quốc gia Núi Chui Toa độ địa lý: Từ 1I'352š_ đến 114838 do vĩ Bắc Từ 109'0405ˆ đến 109°14 15” độ kinh Đông Phần điện tích trên biển: Ranh giới: Phía bắc là Mũi Đá Vách. phía nam là Hòn Chồng SVTH: HOÀNG THỊ THỦY - K26 Trang 11 Toa đỏ dia lý: Từ II'7246 đến 109'22961 và Từ II'7246 đến 109°24076 Từ II'S5§I1I đến 109°17449 và Từ II'58111 đến 109°} 20998 Chiều dai đường bờ:24.96Km Chiều rong nhất từ bờ ra biển: 4. Mục tiêu của vườn quốc gia Núi Chúa : - Bảo ton tính da dang sinh học của hệ sinh thái rừng.

biển Nam Trung Bỏ. đặc biệt là hệ sinh thai rừng khô hạn tiêu biểu và độc đáo cuả Việt Nam với các loài dong thực vật rừng. biển đặc hut quý hiếm. Phát huy những chức nang cua rừng trong việc bảo vệ môi trường, Phục vụ nghiên cứu khoa hoc, giáo dục về moi trường và hợp tác quốc tế về bảo tồn thiên nhiên.

Khai thác tiềm năng thiên nhiên. phát triển du lịch sinh thái góp phan phát triển kinh tế xã hội tại địa phương đặc biệt là các xã vùng đệm của vườn quốc gia Núi Chúa. Quy mô diện tích và các phân khu chức năng: Tổng điện tích tự nhiên cua vườn quốc gia Núi Chúa là 29. Trong đó: Phản diện tích đất lién: 22.513 ha Phan diện tích trên biển là:7.532 ha Cúc phan khu chức nang của vườn quốc gia Núi Chúa là: Phan khu bảo vệ nghiên ngat: 16.087 ha Phân khu phục hồi sinh thái: 6.421 ha Phan khu hành chính dịch vụ: Sha Phân khu chức nang trên biển: Phan khu bio vé nghiên ngặt: 568 ha (phạm vi từ Bai Nhỏ đến lạch Nước Ngot) Phan khu bảo vệ rùa biển: 99ha Phan khu bảo vệ có biển: 84 ha Phân khu hỗ trợ, bảo tổn tài nguyên sinh vật biển: 6.299 ha Phan khu du lich sinh thái biển: 329 ha 4.

Vùng đệm cua vườn quốc gia Núi Chúa : Vùng đệm cud vườn quốc gia Núi Chúa có diện tích là: 7.530 ha nằm trên địa bàn 6 xa: Công Hai. Nhơn Hai và Phương Hai thuộc huyện Ninh Hải tỉnh Ninh Thuận SVTH: HOÀNG THỊ THỦY - K26 Trang 12 KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP GVHD: TS. ĐINH THỊ QUYNH NHƯ I. DIEU KIỆN TỰ NHIÊN CUA VƯỜN QUỐC GIA NÚI CHÚA 1.

Địa hình: Vườn quốc gia Núi Chúa bao gồm một quần thể núi nằm độc lập ven biển gọi chung là Núi Chúa. có nhiều nui với độ cao khác nhau. Núi Chuá còn gọi là núi Có Tuy là núi cao nhất với độ cao tuyệt đối là 039m (so với mực nước biển) nam gan giữa trung tâm. Địa hình chạy thấp dan vẻ cả 4 hướng với các đính núi cao đặc trưng như: Hướng bắc và tây bắc có núi Sua (850m) núi Chuá (858m), núi Nước Nhĩ (722m).

và thấp dan ra vịnh Cam Ranh và quốc lộ LA. Hướng đông va đông bắc có núi Ong hay núi Chuá Anh (650m) núi Chuá Em (972Sm) núi Chua A (715m), núi Hòn Tý (S580m).va thấp dan ra biển Đông Hướng tây và tây nam có núi E Lâm Ha(894m). và thấp dan ra quốc lộ 1A và vùng đệm xã Phương Hàn. Hướng nam và đồng nam có núi Ong Tho (778m) Núi Chua 3 (778m) núi Hoà Git (500m) và thấp dan ra biển Đông.

Hệ thống các núi trên đã tao cho địa hình của vườn quốc gia Núi Chúa có 3 bặc: Dia hình có độ cao dưới 300m gồm các vùng ven biển phía đông và nam và vùng chân của khu quan thể Núi Chuá, vùng này địa hình chia cắt ít và có độ đốc đưới 20`. Vùng địa hình núi thấp gồm các núi có độ cao từ 300-700m vùng này có dia hình chia cắt mạnh và độ dốc lớn. thường từ 20-35". Vùng núi trung bình có độ cao từ trên 700-1039m gồm các núi Có Tuy (1039m), núi Chua Anh (950m), núi Sưa(9S50m).

địa hình chia cat mạnh bởi các khe suối. có độ dốc lớn thường từ 25-40”. Chđộế khí hậu: Cúc tài liêu theo dõi các yếu tế khí tượng củu hai trạm Nha Hồ và Phan Rang nơi có cự ly gần nhất của Vườn quốc gia Núi Chúa cho thay: Khu vực Vườn quốc gia Núi Chúa nằm trong vùng tiểu khí hậu HT cua tỉnh Thuận Hải (cũ) với các chế độ khí hậu đặc trưng như sau: Có lượng mưa ít, thường 70U)-71mm SVTH: HOÀNG THỊ THỦY- K26 Trang 13 | HOA LUAN TOT NGHIEP GVHD: TS. ĐINH TH] QUYNH NHƯ | Mùa mưa đến chậm và rất ngắn, thường chỉ có 3 tháng mưa, bat đầu vào tháng 9 và kết thúc vào tháng 11 Với vị trí nằm sát biển Vườn quốc gia Núi Chúa chịu ảnh hưởng của chế đó khí hau gió theo mùa Mùa khô (từ tháng 12 đến tháng 8): hướng gió thính hành là gid Đông Nam hoặc Đông Bắc Mùa mưa (từ tháng 9 đến tháng 11): gió thịnh hành là gió Tây hoặc Tây Nam Chỉ s6 khô han: Mùa khó kéo đài tới 9 tháng trong đó có 4 tháng hạn và 2 tháng Kiệt.

Chi số ẩm ướt là 0,39 Như vậy khu vực Vườn quốc gia Núi Chúa có chế đó khí hậu khỏ hạn nhất ở nước ta. Thủy văn: Vườn quốc gia Núi Chúa nằm đơn lẻ ven biển có nhiều núi cao và dốc lớn. nên không có sông và suối lớn mà chỉ có một số suối nhỏ, ngắn, vào mùa khỏ lưu lượng dòng chảy nhỏ như: suối Nước Ngọt. suối Nườc Giếng.

suối Kiên Kiến, suối Đông Nha, suối Lô O. Các suối đều bắt nguồn từ trên núi rồi chảy ra biển Đông. Với các chế độ và thủy văn như trên đã ảnh hưởng trực tiếp tới sự phân bố của các quần hệ động thực vật rừng trong vườn quốc gia Núi Chúa. Thô nhưỡng: Thể nhưỡng ở vườn quốc gia Núi Chúa khá phong phú và da dạng về chúng loại, bao gồm: Nhóm đất cát ven biển: Phân bố dọc ven biển của VQG, đất có tang dày trung bình 100 cm, có thành phan cơ giới từ cát đến cát pha, tang màu mong chủ yếu là cat rời.

Nhóm đất đốc tụ: Là loai đất xói mòn trợ soi đá. tập trung trên cúc núi đổi cao, Đây là những nơi có diện tích đổi núi hoang hoá, điều kiện hoàn cảnh rất khác nghiệt, thực bì cây bụi thưa thớt. Ngoài ra VQG Núi Chúa còn có các loại dat xám. đất phù xu.

nhưng điện tích ít. Nhìn chung thổ nhưỡng ở đây ít có giá trị vẻ nông nghiệp. SVTH: HOÀNG THỊ THỦY - K26 Trang 14 SVTH: HOÀNG THỊ THỦY Trang 15 I. Nhifng đặc trưng sinh cảnh rừng khô han cua Vườn quốc gia Núi Chúa: Với đặc trưng của chế độ khí hậu khô han, nằm ven biển vườn quốc giaNúi Chúa chịu nhiều ảnh hưởng trực tiếp của gió biển, bể mặt địa hình chia cắt và cao dần từ xung quanh vào trung tâm.

Theo quy luật tự nhiên thì càng lên cao, nhiệt độ. độ ấm và lượng mưa càng tăng, vườn quốc gia Núi Chúa cũng chịu ảnh hưởng của quy luật trên dẫn đến sự phân bố của thảm thực vật rừng và đóng vật rừng cũng có sự khác nhau và có thể chia làm 2 vùng như sau: 1.Sinh cảnh phân bố động thực vật vùng khô hạn và bãi cát ven biển: a —SS—— Vùng sinh thái thực vật khô han nhiệt đới có diện tích vào .000ha chiếm 35,7% | diện tích tự nhiên của Vườn quốc gia Núi Chúa, chạy dọc ven biển phía đông và đông nam cua vườn quốc gia ở độ cao từ 50-700m so Hình 3: Sinh cảnh phân bố thực vật vụng khó hạn và bai cátven biến Đây là vùng khí hậu khô hạn nóng và khắc nghiệt nhất cud vườn quốc gia Núi Chúa nói riêng và vùng khí hậu khô hạn ven biển duyên hải Nam Trung Bộ nói chung. Với lượng mưa bình quân hàng năm dưới 700mm và chịu tác động ảnh hưởng rất lớn cuả gió biển ở cả hai muà : khô và mưa.1 Về phân bố thực vật: Quần hệ thực vật ở đây thường thể hiện ở 4 đặc điểm cơ bản sau: Cây thường cóý thân thấp , lùn, vỏ dày hoặc có gai, lá nhỏ , đầy, thường có lông, hoặc có răng cưa để giảm sự thoát hơi nước của cây và chịu được trên đất khô can, tang đất mỏng và có đá lộ đầu nhiều. Mật độ cây phân bố thưa khoảng 150-230 cây/ha.

Cấu trúc lâm phần thường chỉ có ] tầng cây 26, | tang cây bụi thấp, dây | leo có gai va thực vật kí | sinh cua họ Chùm gửi, ho - Thiên lý phát triển mạnh Với 4 đặc tính cơ bản trên,. hệ thực vật ở đây hình thành các kiểu rừng nửa rụng lá , rừng rụng lá và các trang , trudng thực vật khác nhau khá rõ rệt. Hình 4: Cây rụng lá vào mùa khô ở vàng khô hạn Với 65 loài cây gỗ đã khảo sát đo đếm được thì có 27 loài cây rụng lá muà khô chiếm 4l,5% và số lượng cá thể loài (số cây) rụng lá mùa khô chiếm 51,1%( phù hợp với tiêu chuẩn phân chia kiểu rừng kín nửa rụng lá của GS- TS Thái Văn Tring năm 1998 là từ 25-75% cây nung lá). Về cấu trúc quần thể thực vật: Theo số liệu khảo sát ghi nhận có 1.019 loài thuộc 506 chi và 103 họ khác nhau với các loài hoặc chi ưu thé, đặc trưng có số lượng cá thể loài lớn hơn 2% theo hai dạng sống: cây gỗ và cây bụi như sau: _Bang 2: Cây số.