Hành Động Hỏi Trong Ngôn Ngữ Phỏng Vấn Truyền Hình: Nghiên Cứu So Sánh VTV và TV5

Luận án tiến sĩ nghiên cứu hành động hỏi trong ngôn ngữ phỏng vấn truyền hình trên các kênh của vtv có so sánh với kênh tv5, phân tích chuyên sâu, xây dựng mô hình lý thuyết, đề

• Tác giả: Trần Phúc Trung
• Người hướng dẫn: GS. Đinh Văn Đức
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Lí luận ngôn ngữ
• Đề tài: Hành Động Hỏi Trong Phỏng Vấn Truyền Hình: So Sánh Giữa VTV Và TV5
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Nghiên Cứu Hành Động Hỏi Tổng Quan Phỏng Vấn Truyền Hình VTV TV5

Bài viết này giới thiệu tổng quan về nghiên cứu hành động hỏi trong bối cảnh phỏng vấn truyền hình, tập trung vào so sánh giữa VTV và TV5. Phỏng vấn truyền hình đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp thông tin, giải trí và phản ánh các vấn đề xã hội. Việc phân tích kỹ thuật phỏng vấn và phong cách phỏng vấn giúp nâng cao chất lượng chương trình. Nghiên cứu này sử dụng phương pháp nghiên cứu hành động để tìm hiểu sâu hơn về cách thức đặt câu hỏi và tương tác trong phỏng vấn truyền hình giữa hai nền văn hóa khác nhau. Mục tiêu nghiên cứu là xác định điểm tương đồng và khác biệt trong cấu trúc phỏng vấn, kịch bản phỏng vấn và hiệu quả phỏng vấn.

1.1. Tầm quan trọng của phỏng vấn truyền hình VTV và TV5

Phỏng vấn truyền hình là một công cụ mạnh mẽ để định hình dư luận và truyền tải thông tin. Việc so sánh giữa VTV và TV5 giúp hiểu rõ hơn về sự khác biệt trong văn hóa phỏng vấn và ảnh hưởng của chúng đến hành vi người xem truyền hình. Nghiên cứu này xem xét tác động của phỏng vấn truyền hình đến nhận thức và thái độ của khán giả. Sự khác biệt về phong cách phỏng vấn giữa truyền hình Việt Nam và truyền hình quốc tế là một yếu tố quan trọng trong việc thu hút và giữ chân khán giả. Dữ liệu này cũng sẽ giúp cung cấp giải pháp cải thiện phỏng vấn trong tương lai.

1.2. Mục tiêu và phạm vi nghiên cứu hành động hỏi

Nghiên cứu này tập trung vào hành động hỏi như một yếu tố then chốt trong phỏng vấn truyền hình. Mục tiêu nghiên cứu là phân tích cách thức các câu hỏi được sử dụng để khai thác thông tin, kiểm soát cuộc trò chuyện và xây dựng mối quan hệ với người được phỏng vấn. Phạm vi nghiên cứu bao gồm phân tích nội dung các cuộc phỏng vấn trên VTV và TV5, cũng như xem xét các yếu tố ngôn ngữ cơ thể trong phỏng vấn và tâm lý học phỏng vấn. Tiêu chí so sánh phỏng vấn sẽ được xác định rõ ràng để đảm bảo tính khách quan và chính xác của kết quả.

II. Thách Thức Phân Tích Phỏng Vấn Truyền Hình VTV và TV5

Phân tích phỏng vấn truyền hình đặt ra nhiều thách thức, đặc biệt khi so sánh giữa VTV và TV5. Sự khác biệt về văn hóa phỏng vấn, phong cách phỏng vấn và đối tượng phỏng vấn đòi hỏi phương pháp tiếp cận đa chiều. Việc giải mã ngôn ngữ cơ thể trong phỏng vấn và tâm lý học phỏng vấn cũng là một yếu tố quan trọng. Ngoài ra, việc đảm bảo tính khách quan và tránh các thành kiến cá nhân trong quá trình phân tích phỏng vấn là một thách thức lớn. Nghiên cứu định tính và nghiên cứu định lượng được sử dụng để thu thập và phân tích dữ liệu phỏng vấn một cách toàn diện.

2.1. Khó khăn trong việc thu thập và xử lý dữ liệu phỏng vấn

Việc thu thập dữ liệu phỏng vấn trên VTV và TV5 đòi hỏi sự đầu tư về thời gian và nguồn lực. Phân tích nội dung các cuộc phỏng vấn cần được thực hiện một cách tỉ mỉ và cẩn thận để đảm bảo tính chính xác. Việc chuyển đổi dữ liệu phỏng vấn từ dạng video sang dạng văn bản cũng có thể gây ra sai sót. Thêm vào đó, vấn đề bản quyền và quyền riêng tư cần được xem xét kỹ lưỡng trong quá trình thu thập và sử dụng dữ liệu.

2.2. Vấn đề chủ quan trong phân tích và diễn giải kết quả

Sự chủ quan của nhà nghiên cứu có thể ảnh hưởng đến quá trình phân tích phỏng vấn và diễn giải kết quả. Việc áp dụng các tiêu chí so sánh phỏng vấn một cách khách quan là rất quan trọng. Cần tránh các thành kiến văn hóa và cá nhân có thể làm sai lệch kết quả nghiên cứu. Sử dụng nhiều nhà phân tích và đối chiếu kết quả là một cách để giảm thiểu tính chủ quan.

III. Phương Pháp Phân Tích Hành Động Hỏi So Sánh VTV và TV5

Nghiên cứu này sử dụng kết hợp các phương pháp nghiên cứu hành động để phân tích hành động hỏi trong phỏng vấn truyền hình, so sánh giữa VTV và TV5. Phân tích nội dung được sử dụng để xác định các loại câu hỏi thường gặp, kỹ thuật phỏng vấn được áp dụng và phong cách phỏng vấn của người dẫn chương trình. Nghiên cứu định tính giúp hiểu sâu hơn về ý nghĩa và mục đích của các câu hỏi. Nghiên cứu định lượng được sử dụng để thống kê tần suất sử dụng các loại câu hỏi khác nhau và đánh giá hiệu quả phỏng vấn.

3.1. Phân tích nội dung các cuộc phỏng vấn VTV và TV5

Phân tích nội dung tập trung vào việc xác định và phân loại các hành động hỏi trong phỏng vấn truyền hình. Các loại câu hỏi được phân loại theo mục đích (khai thác thông tin, kiểm soát cuộc trò chuyện, xây dựng mối quan hệ), cấu trúc (câu hỏi mở, câu hỏi đóng, câu hỏi tu từ) và nội dung (câu hỏi về sự kiện, câu hỏi về ý kiến, câu hỏi về cảm xúc). Thống kê tần suất sử dụng từng loại câu hỏi giúp nhận diện điểm khác biệt VTV và TV5.

3.2. Áp dụng phương pháp nghiên cứu định tính để hiểu sâu sắc

Nghiên cứu định tính được sử dụng để hiểu sâu hơn về ý nghĩa và mục đích của các hành động hỏi. Phỏng vấn chuyên gia và người xem truyền hình giúp thu thập thông tin về nhận thức và thái độ của họ đối với các kỹ thuật phỏng vấn khác nhau. Phân tích các cuộc phỏng vấn thành công và không thành công giúp xác định các yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến hiệu quả phỏng vấn. Nghiên cứu cũng làm sáng tỏ điểm tương đồng VTV và TV5 trong mục đích các câu hỏi.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu So Sánh Hành Động Hỏi VTV và TV5

Kết quả nghiên cứu hành động hỏi trong phỏng vấn truyền hình cho thấy sự khác biệt đáng kể giữa VTV và TV5. VTV thường sử dụng câu hỏi trực tiếp và tập trung vào thông tin, trong khi TV5 có xu hướng sử dụng câu hỏi mở và khuyến khích người được phỏng vấn chia sẻ quan điểm cá nhân. Phong cách phỏng vấn của VTV thường trang trọng và chính thức, trong khi TV5 có phong cách thoải mái và thân thiện hơn. Sự khác biệt này phản ánh sự khác biệt về văn hóa phỏng vấn và hành vi người xem truyền hình ở hai quốc gia.

4.1. Phân tích chi tiết về sự khác biệt trong kỹ thuật phỏng vấn

Phân tích chi tiết cho thấy VTV có xu hướng sử dụng câu hỏi đóng nhiều hơn TV5, nhằm kiểm soát thông tin và thời gian. TV5, ngược lại, sử dụng câu hỏi mở để tạo không gian cho người được phỏng vấn thể hiện bản thân. Kỹ năng lắng nghe và phản hồi của người dẫn chương trình cũng khác nhau. VTV thường tập trung vào việc thu thập thông tin, trong khi TV5 chú trọng xây dựng mối quan hệ với người được phỏng vấn. Điều này phản ánh điểm khác biệt VTV và TV5 về quan điểm.

4.2. Đánh giá tác động của văn hóa đến phong cách phỏng vấn

Sự khác biệt về văn hóa phỏng vấn có tác động lớn đến phong cách phỏng vấn của VTV và TV5. Văn hóa Việt Nam có xu hướng coi trọng sự trang trọng và lịch sự, trong khi văn hóa Pháp đề cao sự tự do và thẳng thắn. Điều này ảnh hưởng đến cách thức đặt câu hỏi, ngôn ngữ sử dụng và ngôn ngữ cơ thể trong phỏng vấn. Văn hóa phỏng vấn còn ảnh hưởng đến chủ đề được thảo luận và cách tiếp cận các vấn đề nhạy cảm.

V. Ứng Dụng Nghiên Cứu Cải Thiện Phỏng Vấn Truyền Hình VTV

Kết quả nghiên cứu này có thể được sử dụng để cải thiện phỏng vấn truyền hình trên VTV. Việc áp dụng một số kỹ thuật phỏng vấn của TV5, như sử dụng câu hỏi mở và tạo không gian cho người được phỏng vấn chia sẻ quan điểm cá nhân, có thể giúp VTV thu hút và giữ chân khán giả. Ngoài ra, việc nâng cao kỹ năng phỏng vấn của người dẫn chương trình và chú trọng đến tâm lý học phỏng vấn cũng là những yếu tố quan trọng. Giải pháp cải thiện phỏng vấn cần được xây dựng dựa trên sự hiểu biết sâu sắc về hành vi người xem truyền hình và văn hóa phỏng vấn của Việt Nam.

5.1. Đề xuất cụ thể về kỹ năng đặt câu hỏi và tương tác

Nâng cao kỹ năng sử dụng câu hỏi mở để khuyến khích người được phỏng vấn chia sẻ thông tin chi tiết và quan điểm cá nhân. Lắng nghe tích cực và phản hồi một cách thông minh để xây dựng mối quan hệ với người được phỏng vấn. Tránh sử dụng câu hỏi dẫn dắt hoặc áp đặt quan điểm cá nhân. Chú trọng đến ngôn ngữ cơ thể trong phỏng vấn để tạo sự thoải mái và tin tưởng.

5.2. Xây dựng chương trình đào tạo kỹ năng phỏng vấn chuyên nghiệp

Xây dựng chương trình đào tạo kỹ năng phỏng vấn chuyên nghiệp cho người dẫn chương trình VTV. Chương trình nên bao gồm các chủ đề như tâm lý học phỏng vấn, kỹ thuật đặt câu hỏi, ngôn ngữ cơ thể trong phỏng vấn và văn hóa phỏng vấn. Mời các chuyên gia phỏng vấn truyền hình trong và ngoài nước tham gia giảng dạy và chia sẻ kinh nghiệm. Đảm bảo người dẫn chương trình VTV có kiến thức sâu rộng và kỹ năng thành thạo để thực hiện các cuộc phỏng vấn chất lượng cao.

VI. Tương Lai Nghiên Cứu Hành Động Hỏi và Truyền Hình Số

Nghiên cứu về hành động hỏi trong phỏng vấn truyền hình cần tiếp tục phát triển trong bối cảnh truyền hình số. Sự ra đời của các nền tảng trực tuyến và mạng xã hội đã tạo ra những cơ hội mới để tương tác với khán giả và thu thập thông tin phản hồi. Phương pháp nghiên cứu hành động cần được điều chỉnh để phù hợp với môi trường truyền hình số. Nghiên cứu trong tương lai nên tập trung vào việc tìm hiểu cách thức hành động hỏi có thể được sử dụng để tạo ra những cuộc phỏng vấn tương tác và hấp dẫn hơn cho khán giả.

6.1. Nghiên cứu tác động của mạng xã hội đến phỏng vấn

Mạng xã hội đang thay đổi cách thức chúng ta tiếp cận và chia sẻ thông tin. Nghiên cứu cần tập trung vào việc tìm hiểu tác động của mạng xã hội đến hành động hỏi trong phỏng vấn truyền hình. Khán giả có thể sử dụng mạng xã hội để đặt câu hỏi cho người được phỏng vấn hoặc chia sẻ ý kiến về cuộc phỏng vấn. Điều này tạo ra những cơ hội mới để tương tác và thu thập thông tin phản hồi.

6.2. Phát triển phương pháp nghiên cứu phù hợp với truyền hình số

Phương pháp nghiên cứu hành động cần được điều chỉnh để phù hợp với môi trường truyền hình số. Sử dụng các công cụ phân tích dữ liệu trực tuyến để thu thập thông tin về hành vi người xem truyền hình. Phân tích các cuộc trò chuyện và thảo luận trên mạng xã hội để hiểu rõ hơn về ý kiến và thái độ của khán giả đối với các cuộc phỏng vấn truyền hình. Phát triển các phương pháp nghiên cứu định tính trực tuyến để thu thập thông tin chi tiết và sâu sắc từ khán giả.

Trích đoạn nội dung tài liệu

mở đầu của quá trính giao tiếp: là giai đoạn tạo tâm thế cho hoạt động giao tiếp từ việc xây dựng kế hoạch, các bước cụ thể hoá cho việc thực hiện kế hoạch giao tiếp và những điều kiện đảm bảo cho hoạt động giao tiếp có kết quả. - Giai đoạn điều khiển, phát triển và điều chỉnh quá trính giao tiếp: ở giai đoạn này các chủ thể giao tiếp được bộc lộ hướng tới mục đích và nhiệm vụ giao tiếp, đòi hỏi sự tích cực, chủ động, linh hoạt của chủ thể giao tiếp. Đây cũng là giai đoạn thường nảy sinh những yếu tố bất ngờ ngẫu nhiên, cần đến sự chú ý điều chỉnh của chủ thể giao tiếp. - Giai đoạn kết thúc quá trính giao tiếp: lúc này hoạt động giao tiếp đã được thực hiện, chủ thể giao tiếp phải đánh giá được hiệu quả giao tiếp.

Hiệu quả 16 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.01 của hoạt động giao tiếp trước sẽ làm tiền đề và góp phần điều chỉnh hoạt động giao tiếp sau đó. Để thực hiện giao tiếp, con người sử dụng nhiều phương tiện khác nhau, nhưng ngôn ngữ được coi là phương tiện giao tiếp cơ bản, cũng là phương tiện giao tiếp có nhiều ưu thế nhất. Chính vì vậy khả năng ứng dụng của giao tiếp ngôn ngữ rất cao, nhất là trong lĩnh vực truyền thông. Giao tiếp ngôn ngữ 1.

Khái niệm Giao tiếp ngôn ngữ (GTNN) hay giao tiếp bằng ngôn ngữ là hình thức giao tiếp cơ bản và quan trọng nhất của xã hội loài người. Nó lấy ngôn ngữ (nói và viết) làm phương tiện. Ngôn ngữ là một hệ thống tín hiệu đặc biệt vừa có tính đơn trị vừa có đa trị. Đồng thời, ngôn ngữ là loại phương tiện vừa có khả năng miêu tả đúng với hiện thực lại vừa có thể chuyển tải được chính xác kể cả những tư tưởng, tình cảm vốn rất khó xác định của con người.

Mỗi tín hiệu ngôn ngữ vừa truyền tải nội dung sự vật, hiện tượng vừa có khả năng biểu hiện các sắc thái tình cảm (yêu, ghét, hờn, giận…) của chủ thể đối với sự vật, hiện tượng mà nó biểu hiện. Và, vì là một hệ thống tín hiệu có tính xã hội cao, ngôn ngữ không chỉ là phương tiện tư duy, giao tiếp của những con người trong cùng một thời đại mà còn ở các thời đại khác nhau, lứa tuổi và nền văn hoá khác nhau. Hoạt động GTNN có hai quá trình: tạo lập văn bản và lĩnh hội văn bản. Văn bản (hay ngôn bản) vừa là sản phẩm vừa là phương tiện của hoạt động giao tiếp.

Tác giả Phạm Văn Nam (2009) đã khái quát hóa hoạt động GTNN qua sơ đồ: Ngôn bản Lĩnh hội Ngƣời phát Tạo lập Ngƣời nhận (Văn bản) Sơ đồ 1.5 [40] Tạo lập văn bản là hoạt động của người phát tin. Một văn bản (nói và viết) ra đời nghĩa là một thông điệp đã được người phát « mã » hoá bằng ngôn ngữ. 17 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.01 Lĩnh hội văn bản là hoạt động giải « mã » ngôn ngữ do người nhận tin thực hiện. Có được tín hiệu ngôn ngữ từ người phát, người nhận phải dựa vào năng lực ngôn ngữ cùng với thói quen giao tiếp trong một hoàn cảnh cụ thể mà chiếm lĩnh được nội dung ý nghĩa của văn bản.

Hiệu quả của việc chuyển tải thông điệp phụ thuộc chính vào năng lực « mã » hoá thông tin của người phát và giải « mã » thông tin của người nhận. Việc lĩnh hội thông tin từ văn bản ngôn ngữ nhiều khi không giản đơn, nhất là đối với các văn bản có nhiều tầng nghĩa, các nhân vật giao tiếp lại khác nhau về văn hoá, đặc điểm tâm lí lứa tuổi, thói quen sử dụng ngôn ngữ v. Chúng ta thường thấy xuất hiện không ít những hiện tượng giao tiếp không hiệu quả. Có nghĩa là người nói nói một đằng, người nghe nghe một nẻo; nội dung văn bản đáng lẽ phải được hiểu thế này, nhưng lại bị hiểu theo nghĩa hoàn toàn khác theo kiểu « ông nói gà, bà nói vịt ».

Điều này không chỉ có nguyên do từ văn bản, từ việc lập « mã » và giải « mã » thông tin, mà còn do trạng thái tâm lí, sức khoẻ, khả năng chú ý, sự tương đồng về kinh nghiệm sống, về văn hoá của các bên tham gia giao tiếp. Chúng tôi khái quát hóa nguyên nhân của quá trình giao tiếp không hiệu quả theo sơ đồ dưới đây: Sơ đồ 1.6 18 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.01 Như vậy, muốn hoạt động giao tiếp ngôn ngữ có hiệu quả, các nhân vật giao tiếp không chỉ căn cứ vào bản thân văn bản mà còn cần chú ý đến các yếu tố khác trong quá trình giao tiếp có ảnh hưởng chi phối nội dung thông điệp. Mục đích, hiệu quả của giao tiếp ngôn ngữ - GTNN không chỉ nhằm mục đìch thông tin mà chủ yếu là tác động tới người nhận về tư tưởng, tính cảm và hành động: Chức năng cơ bản của ngôn ngữ là thông báo, biểu hiện và tác động v. có khi thể hiện riêng rẽ, lại có khi được hoà trộn chặt chẽ trong một đơn vị ngôn ngữ.

Vì vậy, người nhận chỉ ở trong một ngữ cảnh cụ thể, đối mặt trực tiếp, cảm nhận được đầy đủ nét mặt, cử chỉ, giọng điệu v. của người phát mới có thể lĩnh hội đầy đủ thông điệp mà người phát muốn gửi đến. Nhiều khi ý nghĩa thông báo của hoạt động GTNN được ẩn đi mà chỉ còn sự tác động đến người nhận về tư tưởng, tình cảm và hành động. Hành động là chức năng thông qua giao tiếp, nói đúng hơn là với mục đích thông qua các diễn ngôn mà các đối ngôn tự ràng buộc mình và ràng buộc nhau vào một hành động nào đó.

Theo Đỗ Hữu Châu (2003): « Có lẽ hành động là chức năng đầu tiên của con người đặt ra cho việc giao tiếp bằng ngôn ngữ và bằng những phương tiện khác » [5, tr. - « Mã » hoá đúng quy tắc ngôn ngữ là điều kiện cần thiết để đạt đến mục đìch giao tiếp chứ không phải là mục đìch giao tiếp: Các đơn vị ngôn ngữ được hình thành bởi những quy tắc từ vựng, ngữ pháp và ngữ nghĩa. Hoạt động GTNN không phải nhằm mục đích chuyển tải các quy tắc đó, trừ khi quy tắc ngôn ngữ chính là nội dung giao tiếp. Một GTNN thông thường chỉ thật sự thành công khi cả người phát và người nhận đều lĩnh hội thông điệp theo cùng một nội dung.

Sử dụng đúng các quy tắc ngôn ngữ chính là điều kiện căn bản để chuyển tải đúng nội dung giao tiếp mà người phát mong muốn. Ví dụ: dấu thanh trong tiếng Việt là một quy tắc, các phép hoán dụ, ẩn dụ v. là những quy tắc để chuyển nghĩa của từ. Nhưng người nhận tin nhiều khi không quan tâm đến những quy tắc ấy, mà chỉ cần biết người « phát » muốn nói gì, mong muốn gì.

19 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.01 - Hiệu quả của GTNN tỉ lệ thuận với sự hiểu biết về đối tượng giao tiếp: Đối tượng giao tiếp trong thực tế rất đa dạng, có thể là một người hoặc nhiều người, có người chủ động, hào hứng, có người bị động, khiên cưỡng. Nếu người nói đón được thị hiếu, sở thích của người nghe thì sẽ chủ động lựa chọn được nội dung nói, cách nói phù hợp làm cho người nghe thấy « lọt tai » hơn. Hiểu biết đối tượng giao tiếp bao gồm nhiều mặt: tâm lí lứa tuổi, giới tính, sở thích, mối quan tâm, nghề nghiệp, vị trí xã hội v. Sự hiểu biết về đối tượng giao tiếp càng kĩ bao nhiêu thì hiệu quả giao tiếp cũng theo đó mà tăng lên bấy nhiêu.

Thực tế chứng minh rằng các đối tượng giao tiếp khác nhau sẽ quan tâm đến nội dung giao tiếp khác nhau, theo những yêu cầu, mức độ khác nhau, và họ cũng đòi hỏi những cách diễn đạt khác nhau. Chủ tịch Hồ Chí Minh lúc sinh thời đã từng rất chú trọng đến đặc điểm này khi người nhắc nhở những người làm báo phải cân nhắc kĩ Viết cho ai? Viết như thế nào? 1. Giao tiếp hội thoại trên bình diện giao tiếp ngôn ngữ 1. Khái niệm, phân loại Khi bàn về hội thoại, Đỗ Hữu Châu cho rằng: Hội thoại là một hoạt động căn bản, thường xuyên, phổ biến của sự hành chức ngôn ngữ.

Các hình thức hành chức khác của ngôn ngữ đều được giải thích dựa vào hình thức hoạt động căn bản này [dẫn theo 33]. Từ điển tiếng Việt (1997) định nghĩa: Hội thoại là sử dụng một ngôn ngữ để nói chuyện với nhau [46, tr. Theo chúng tôi, hội thoại là dạng thức giao tiếp bằng khẩu ngữ (tức là dùng ngôn ngữ lời nói) giữa các nhân vật tham gia giao tiếp nhằm trao đổi thông tin hoặc trao đổi tư tưởng, tình cảm v. theo một mục đích xác định.

Trong hội thoại, ngoài ngôn ngữ là công cụ chính, các bên tham thoại còn có thể sử dụng các phương tiện kèm ngôn ngữ như điệu bộ, cử chỉ, nét mặt v. Hiện nay có nhiều cách phân loại hội thoại, nhưng phổ biến nhất là dựa vào số lượng người tham gia. Theo đó, sẽ có các hình thức hội thoại giữa hai 20 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.01 người, hay còn gọi là song thoại (dialogue); giữa ba người, hay còn gọi là tam thoại (trilogue) và giữa nhiều người, đó là đa thoại (multilogue/ polylogue). Căn cứ vào cương vị và tư cách của những người tham gia hội thoại, có hội thoại mang tính chủ động hay bị động của người nghe, hội thoại với sự có mặt hay vắng mặt của người nghe (như trên phát thanh hay truyền hình), hội thoại có người điều khiển và hội thoại không có người điều khiển.

Dựa vào mục đích hội thoại, có hội thoại có mục đích, hội thoại không có mục đích. Hội thoại có mục đích là những cuộc hội thoại có đích được các bên tham thoại xác định rõ ràng, ví dụ hội thoại trong các buổi thương thuyết, ngoại giao, hội thảo khoa học, phỏng vấn v. Hội thoại không có mục đích thường là những cuộc thoại mà các bên tham gia giao tiếp không xác định mục đích một cách rõ ràng. Những cuộc trò chuyện, tán gẫu đều thuộc loại này.

Nếu lấy tiêu chí nghi thức để phân loại thì có hội thoại có quy thức và hội thoại không có quy thức. Hội thoại có quy thức là hội thoại mà trong đó hình thức tổ chức khá chặt chẽ, trang trọng theo một chương trình, kế hoạch định sẵn đến mức thành nghi thức; Còn trong cuộc nói chuyện, tâm sự, những hoạt động đối thoại hằng ngày thường không cần một hình thức bắt buộc nào cả được gọi là hội thoại không có quy thức. Các yếu tố của hội thoại a.