Nghiên cứu giải phẫu hệ động mạch vành bằng máy CLVT 64

Nghiên cứu giải phẫu hệ động mạch vành là một lĩnh vực quan trọng trong y học, đặc biệt là trong việc chẩn đoán và… 60 trang · Trường Đại Học Y Dược · 2023.

• Trường học: Trường Đại Học Y Dược
• Chuyên ngành: Y học
• Đề tài: Nghiên Cứu Giải Phẫu Hệ Động Mạch Vành Bằng Máy CLVT 64
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Sử lược lịch sử nghiên cứu mạch vành
• 1.2. Giải phẫu hệ mạch vành
• 1.2.1. Quan điểm về sự phân chia hệ ĐM vành
• 1.2.2. Giải phẫu bình thường hệ ĐM vành
• 1.2.3. Phân nhánh của hệ ĐMV
• 1.2.4. Vòng nối của hệ ĐMV
• 1.2.5. Ưu thế ĐMV
• 1.2.6. Kích thước của các ĐMV
• 1.2.7. Một số bất thường giải phẫu bẩm sinh
• 1.2.7.1. Bất thường về vị trí xuất phát ĐMV
• 1.2.7.2. ĐMV đi sâu trong cơ (cầu cơ)
• 1.2.7.3. Bất thường các nhánh của ĐMV
• 1.2.8. Các kỹ thuật nghiên cứu ĐMV
• 1.2.8.1. Kỹ thuật phẫu tích
• 1.2.8.2. Kỹ thuật làm tiêu bản ăn mòn

Tóm tắt

I. Tổng quan về nghiên cứu giải phẫu hệ động mạch vành bằng máy CLVT 64

Nghiên cứu giải phẫu hệ động mạch vành là một lĩnh vực quan trọng trong y học, đặc biệt là trong việc chẩn đoán và điều trị các bệnh lý tim mạch. Sự phát triển của công nghệ, đặc biệt là máy CLVT 64, đã mở ra những cơ hội mới cho việc nghiên cứu này. Máy CLVT 64 cho phép thu được hình ảnh chi tiết và chính xác về hệ động mạch vành, giúp các bác sĩ có cái nhìn rõ ràng hơn về tình trạng bệnh lý của bệnh nhân.

1.1. Lịch sử nghiên cứu hệ động mạch vành

Nghiên cứu về hệ động mạch vành đã có từ rất lâu, nhưng những phương pháp trước đây thường gặp nhiều hạn chế. Các nghiên cứu ban đầu chủ yếu dựa vào phẫu tích xác, dẫn đến việc mô tả không chính xác về cấu trúc và chức năng của động mạch vành.

1.2. Vai trò của máy CLVT 64 trong nghiên cứu

Máy CLVT 64 đã cách mạng hóa việc chẩn đoán bệnh lý động mạch vành. Với khả năng chụp nhanh và chính xác, máy giúp phát hiện sớm các tổn thương và bất thường trong hệ thống động mạch vành, từ đó nâng cao hiệu quả điều trị.

II. Thách thức trong nghiên cứu hệ động mạch vành hiện nay

Mặc dù có nhiều tiến bộ trong công nghệ chẩn đoán, nhưng vẫn còn nhiều thách thức trong việc nghiên cứu hệ động mạch vành. Các vấn đề như độ chính xác của hình ảnh, khả năng phát hiện các tổn thương nhỏ và sự khác biệt trong cấu trúc giải phẫu vẫn cần được giải quyết.

2.1. Độ chính xác của hình ảnh CLVT

Một trong những thách thức lớn nhất là đảm bảo độ chính xác của hình ảnh thu được từ máy CLVT 64. Các yếu tố như chuyển động của bệnh nhân và chất lượng của thuốc cản quang có thể ảnh hưởng đến kết quả chẩn đoán.

2.2. Khả năng phát hiện tổn thương nhỏ

Việc phát hiện các tổn thương nhỏ trong hệ động mạch vành vẫn là một thách thức. Các nghiên cứu cho thấy rằng nhiều tổn thương không được phát hiện kịp thời, dẫn đến nguy cơ cao cho bệnh nhân.

III. Phương pháp nghiên cứu giải phẫu hệ động mạch vành bằng máy CLVT 64

Để nghiên cứu hệ động mạch vành, các nhà nghiên cứu đã áp dụng nhiều phương pháp khác nhau. Máy CLVT 64 cho phép thực hiện các kỹ thuật chụp cắt lớp với độ phân giải cao, giúp quan sát chi tiết cấu trúc động mạch vành.

3.1. Kỹ thuật chụp CLVT 64

Kỹ thuật chụp CLVT 64 sử dụng tia X để tạo ra hình ảnh cắt lớp của hệ động mạch vành. Phương pháp này cho phép đánh giá chính xác hình thái và chức năng của động mạch vành, từ đó hỗ trợ cho việc chẩn đoán.

3.2. Phân tích hình ảnh CLVT

Phân tích hình ảnh thu được từ máy CLVT 64 là một bước quan trọng trong nghiên cứu. Các bác sĩ có thể sử dụng phần mềm chuyên dụng để đánh giá các tổn thương và bất thường trong hệ động mạch vành.

IV. Ứng dụng thực tiễn của nghiên cứu hệ động mạch vành

Nghiên cứu giải phẫu hệ động mạch vành bằng máy CLVT 64 không chỉ có giá trị trong việc chẩn đoán mà còn trong việc điều trị. Các kết quả nghiên cứu có thể giúp các bác sĩ đưa ra quyết định chính xác hơn trong việc can thiệp và điều trị bệnh lý tim mạch.

4.1. Chẩn đoán bệnh lý động mạch vành

Máy CLVT 64 đã chứng minh hiệu quả trong việc chẩn đoán các bệnh lý động mạch vành. Hình ảnh rõ nét giúp bác sĩ phát hiện sớm các tổn thương, từ đó có kế hoạch điều trị kịp thời.

4.2. Hỗ trợ can thiệp tim mạch

Nghiên cứu hệ động mạch vành bằng máy CLVT 64 cũng hỗ trợ cho các can thiệp tim mạch. Các bác sĩ có thể xác định chính xác vị trí và mức độ tổn thương, từ đó thực hiện các thủ thuật can thiệp hiệu quả hơn.

V. Kết luận và tương lai của nghiên cứu hệ động mạch vành

Nghiên cứu giải phẫu hệ động mạch vành bằng máy CLVT 64 đã mở ra nhiều cơ hội mới trong lĩnh vực y học. Tuy nhiên, vẫn cần tiếp tục nghiên cứu và cải tiến công nghệ để nâng cao độ chính xác và hiệu quả trong chẩn đoán và điều trị.

5.1. Tương lai của công nghệ CLVT

Công nghệ CLVT sẽ tiếp tục phát triển, với những cải tiến về độ phân giải và tốc độ chụp. Điều này sẽ giúp nâng cao khả năng chẩn đoán và điều trị các bệnh lý động mạch vành.

5.2. Nhu cầu nghiên cứu tiếp theo

Cần có nhiều nghiên cứu hơn nữa để hiểu rõ hơn về cấu trúc và chức năng của hệ động mạch vành. Điều này sẽ giúp cải thiện các phương pháp chẩn đoán và điều trị trong tương lai.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Bệnh tim mạch hiện là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu trên thế giới, trong đó bệnh động mạch vành đóng vai trò đặc biệt nguy hiểm. Tại các quốc gia châu Âu, tỷ lệ mắc bệnh dao động từ 3% đến 5% với tỷ lệ tử vong từ 17% đến 31%, trong khi khu vực Bắc Mỹ ghi nhận tỷ lệ mắc khoảng 7% đến 11% và tỷ lệ tử vong lên tới 31% đến 33%. Tại Việt Nam, mô hình bệnh tật cũng ghi nhận sự gia tăng nhanh chóng của bệnh lý mạch vành: từ mức 3,0% năm 1991 lên 6,05% năm 1996 và đạt 9,5% vào năm 1999. Bên cạnh đó, tỷ lệ tăng huyết áp ở người trưởng thành trong giai đoạn 2003 đến 2008 đã lên tới 25%, trở thành yếu tố nguy cơ tim mạch rất đáng báo động.

Hệ thống động mạch vành bao gồm các mạch máu tận có vòng nối bàng hệ rất nghèo nàn, khiến các tổn thương tắc nghẽn cấp tính dễ dẫn đến hoại tử cơ tim không hồi phục. Trong lịch sử y học, việc nghiên cứu giải phẫu hệ mạch vành từng gặp nhiều rào cản do phụ thuộc vào phương pháp phẫu tích tử thi hoặc đúc khuôn nhựa tiêu bản ăn mòn, vốn không đáp ứng được yêu cầu phát hiện sớm và định hướng can thiệp trên người sống.

Nghiên cứu được triển khai nhằm hai mục tiêu cốt lõi: xác định khả năng hiện ảnh chi tiết các phân đoạn và các nhánh của hệ động mạch vành, đồng thời khảo sát các biến đổi giải phẫu trên hệ thống máy chụp cắt lớp vi tính 64 lớp cắt. Phạm vi nghiên cứu được thực hiện trên 163 bệnh nhân tại Bệnh viện Hữu Nghị Hà Nội trong giai đoạn từ tháng 11 năm 2008 đến tháng 9 năm 2009. Đề tài mang ý nghĩa thực tiễn to lớn khi cung cấp dữ liệu hình thái học chuẩn xác với độ nhạy chẩn đoán toàn diện đạt 84% và độ đặc hiệu đạt 91%, tạo nền tảng vững chắc cho phẫu thuật bắc cầu và can thiệp tim mạch qua da.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu ứng dụng hệ thống phân loại giải phẫu 17 phân đoạn chuẩn hóa của Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ ban hành năm 2000, kết hợp lý thuyết huyết động học tuần hoàn vành của ngành sinh lý học tim mạch. Hệ thống lý thuyết tập trung vào các khái niệm then chốt:

• Động mạch vành phải: Xuất phát từ xoang vành phải, chạy trong rãnh nhĩ thất phải và phân chia thành các phân đoạn gần, giữa, xa cùng nhánh gian thất sau và nhánh sau thất trái.
• Thân chung động mạch vành trái: Tách ra từ xoang vành trái, nhanh chóng phân chia thành động mạch gian thất trước đi trong rãnh gian thất trước và động mạch mũ chạy trong rãnh nhĩ thất trái.
• Cầu cơ tim: Hiện tượng một đoạn động mạch vành đi sâu vào trong lớp cơ tim thay vì nằm dưới thượng tâm mạc, có thể gây co thắt lòng mạch trong thì tâm thu.
• Ưu thế động mạch vành: Quy ước xác định ưu thế tuần hoàn dựa trên nhánh động mạch cấp máu cho vùng sau vách liên thất và mặt hoành thất trái.
• Công nghệ chụp cắt lớp vi tính đa đầu thu: Ứng dụng kỹ thuật quét xoắn ốc liên tục với độ phân giải không gian dưới 1 mm và thời gian phát tia dưới 500 ms.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu áp dụng thiết kế mô tả cắt ngang, kết hợp thu thập số liệu tiến cứu và hồi cứu từ hệ thống lưu trữ hình ảnh y khoa. Cỡ mẫu nghiên cứu được xác định là 163 bệnh nhân, tính toán theo công thức ước tính tỷ lệ với hệ số tin cậy 95% tương ứng giá trị Z bằng 1,96, tỷ lệ bất thường giải phẫu dự kiến p bằng 12% theo các công bố quốc tế và độ chính xác mong muốn d bằng 0,05.

Phương pháp chọn mẫu thuận tiện được áp dụng cho các bệnh nhân có chỉ định chụp cắt lớp vi tính động mạch vành tại Bệnh viện Hữu Nghị trong khung thời gian từ tháng 11 năm 2008 đến tháng 9 năm 2009. Tiêu chuẩn lựa chọn bao gồm bệnh nhân có kết quả hình ảnh rõ nét, không có tổn thương tắc hẹp có ý nghĩa lâm sàng với mức hẹp dưới 50%. Các trường hợp suy tim, bệnh van tim nặng, tiền sử can thiệp mạch hoặc hình ảnh bị nhiễu chuyển động đều được loại trừ nghiêm ngặt.

Quy trình kỹ thuật sử dụng hệ thống máy cắt lớp vi tính 64 dãy LightSpeed với độ dày lát cắt 0,625 mm, điện áp 120 kV và tốc độ quay bóng 0,35 giây. Bệnh nhân được tiêm thuốc cản quang không ion hóa nồng độ 350 mgI/ml với liều lượng 1,5 ml/kg và tốc độ tiêm 4,5 ml/s. Thời điểm quét được kích hoạt tự động theo chương trình SmartPrep tại động mạch chủ lên khi nồng độ cản quang đạt ngưỡng 200 HU. Dữ liệu hình ảnh được tái tạo tại pha 75% khoảng RR của điện tâm đồ, xử lý trên trạm làm việc chuyên dụng bằng các thuật toán tái tạo thể tích 3D, chiếu cường độ tối đa và tái tạo đa mặt cắt. Việc lựa chọn phương pháp phân tích này giúp đo đạc đường kính lòng mạch vuông góc với trục dọc một cách khách quan, hạn chế tối đa sai số so với phương pháp đo mạch truyền thống. Toàn bộ số liệu được làm sạch và xử lý thống kê bằng phần mềm SPSS 10.0.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu đã ghi nhận những kết quả định lượng chi tiết về hình thái học và kích thước hệ động mạch vành:

• Khả năng bộc lộ các nhánh giải phẫu: Hệ thống cắt lớp vi tính 64 lớp cắt bộc lộ rõ nét 100% thân chung động mạch vành trái và các đoạn gần của động mạch vành phải cũng như động mạch gian thất trước. Các nhánh nhỏ như nhánh chéo D1, D2 và nhánh bờ tù OM1, OM2 đạt tỷ lệ hiện ảnh thành công trên 90%.
• Kích thước các phân đoạn chính: Thân chung động mạch vành trái có chiều dài trung bình khoảng 10 mm với dao động từ 5 mm đến 40 mm, đường kính ngang trung bình đạt khoảng 4,5 mm. Động mạch vành phải có chiều dài trung bình khoảng 110 mm và đường kính trung bình đạt khoảng 4,0 mm. Động mạch gian thất trước đoạn gần có đường kính trung bình khoảng 3,0 mm, trong khi động mạch mũ đoạn gần đạt đường kính trung bình khoảng 3,0 mm.
• Phân bố ưu thế động mạch vành: Dạng ưu thế vành phải chiếm tỷ lệ áp đảo khoảng 85% đến 90% các trường hợp khảo sát, trong đó nhánh gian thất sau tách ra trực tiếp từ động mạch vành phải. Dạng ưu thế vành trái chỉ chiếm tỷ lệ khoảng 10% đến 15%.
• Tỷ lệ bất thường và biến đổi giải phẫu: Tỷ lệ biến đổi giải phẫu chung được ghi nhận ở mức khoảng 12%. Trong đó, hiện tượng cầu cơ động mạch vành xuất hiện phổ biến nhất tại đoạn giữa của động mạch gian thất trước với tỷ lệ ghi nhận khoảng 18% đến 22% số ca khảo sát.

Thảo luận kết quả

Khi đối chiếu với kỹ thuật chụp động mạch vành qua da chọn lọc, chụp cắt lớp vi tính 64 lớp cắt thể hiện tính ưu việt vượt trội trong việc thăm dò giải phẫu không xâm lấn. Độ nhạy và độ đặc hiệu đối với thân chung động mạch vành trái đạt mức tuyệt đối 100%. Đối với động mạch vành phải, độ nhạy đạt 83% và độ đặc hiệu đạt 100%. Động mạch gian thất trước đạt độ nhạy 87% và độ đặc hiệu 93%, trong khi động mạch mũ đạt độ nhạy 71% và độ đặc hiệu 77%. Tổng thể chung của phương pháp đạt độ nhạy 84% và độ đặc hiệu 91%.

Sự vượt trội này bắt nguồn từ độ dày lớp cắt siêu mỏng 0,625 mm kết hợp tốc độ phát tia nhanh dưới 500 ms, giúp triệt tiêu hiện tượng nhòe ảnh do chuyển động co bóp của cơ tim khi nhịp tim bệnh nhân được kiểm soát dưới 65 chu kỳ/phút. Các dữ liệu này được trực quan hóa tối ưu thông qua các bảng phân bố kích thước lòng mạch và biểu đồ cột so sánh đường kính giữa các đoạn gần, giữa, xa của ba nhánh mạch chính. Bên cạnh đó, các sơ đồ không gian ba chiều từ thuật toán tái tạo thể tích đã minh chứng rõ nét đường đi của các mạch máu bất thường và các vòng nối quanh nón động mạch hoặc mỏm tim, điều mà phương pháp chụp buồng tim hai chiều truyền thống không thể phân tích đầy đủ.

Đề xuất và khuyến nghị

• Chuẩn hóa quy trình chụp cắt lớp vi tính mạch vành: Các cơ sở y tế cần ban hành và áp dụng đồng bộ protocol kiểm soát tần số tim dưới 65 lần/phút bằng thuốc chẹn beta giao cảm trước khi chụp, nhằm nâng tỷ lệ hình ảnh đạt tiêu chuẩn chẩn đoán tối ưu lên trên 95% trong vòng 6 tháng tới do khoa Chẩn đoán hình ảnh và khoa Tim mạch phối hợp thực hiện.
• Tích hợp thang phân loại 17 phân đoạn vào hệ thống bệnh án điện tử: Đưa hệ thống phân đoạn chuẩn của Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ cùng các thông số đo tự động vào phần mềm lưu trữ và truyền hình ảnh, giúp rút ngắn 30% thời gian hội chẩn trước phẫu thuật trong giai đoạn 2024 đến 2025 dưới sự điều phối của đội ngũ bác sĩ chẩn đoán hình ảnh và kỹ sư công nghệ thông tin y tế.
• Xây dựng cơ sở dữ liệu giải phẫu mạch vành người Việt: Thiết lập đề án nghiên cứu đa trung tâm quy mô tối thiểu 5.000 bệnh nhân trong thời gian 2 năm nhằm xác lập bảng chỉ số kích thước mạch máu tham chiếu chuẩn cho người Việt Nam, do Hội Tim mạch học Việt Nam và Bộ môn Giải phẫu các trường đại học y khoa chủ trì.
• Ứng dụng kỹ thuật dựng hình không gian ba chiều trong lập kế hoạch phẫu thuật: Bắt buộc sử dụng các hình ảnh tái tạo đa bình diện và tái tạo thể tích để lập bản đồ giải phẫu chi tiết trước mọi ca mổ bắc cầu chủ - vành, hướng tới mục tiêu giảm tỷ lệ tai biến mạch máu trong phẫu thuật xuống dưới 1% từ quý 3 năm 2024 do các phẫu thuật viên tim mạch lồng ngực đảm nhiệm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Bác sĩ chuyên khoa Chẩn đoán hình ảnh: Nắm vững các mốc giải phẫu theo phân đoạn chuẩn, thành thạo kỹ năng xử lý hình ảnh trên trạm làm việc và nhận diện chính xác các biến thể nguy hiểm như cầu cơ tim hay bất thường nguyên ủy mạch vành.
• Bác sĩ Nội tim mạch và Tim mạch can thiệp: Sử dụng các thông số khẩu kính lòng mạch và sơ đồ phân nhánh để lựa chọn chính xác kích thước bóng nong, khung giá đỡ stent và xây dựng chiến lược luồn ống thông an toàn.
• Phẫu thuật viên Tim mạch và Lồng ngực: Tham khảo cấu trúc không gian ba chiều và các biến thể vị trí của nhánh gian thất sau để hoạch định vị trí miệng nối trong phẫu thuật bắc cầu mạch vành đạt hiệu quả tưới máu cao nhất.
• Học viên sau đại học và Nghiên cứu sinh Y học: Tiếp cận phương pháp luận nghiên cứu hình thái học hiện đại, công thức tính toán cỡ mẫu chuẩn xác và quy trình xử lý số liệu y sinh học bằng các thuật toán thống kê chuyên sâu.

Câu hỏi thường gặp

• Chụp cắt lớp vi tính 64 dãy có thể thay thế hoàn toàn chụp mạch vành qua da không? Chụp cắt lớp 64 lớp cắt là phương pháp tầm soát không xâm lấn xuất sắc với độ đặc hiệu tổng thể đạt 91% và giá trị dự báo âm tính rất cao. Tuy nhiên, kỹ thuật này đóng vai trò sàng lọc và định hướng, trong khi chụp mạch qua da vẫn là tiêu chuẩn vàng để kết hợp can thiệp đặt stent ngay khi phát hiện tổn thương.

• Tại sao bệnh nhân cần có nhịp tim dưới 65 lần/phút khi thực hiện kỹ thuật này? Chuyển động co bóp cơ tim ở tần số cao dễ tạo ra các bóng mờ và hiện tượng bậc thang trên hình ảnh tái tạo. Việc duy trì nhịp tim ổn định dưới 65 chu kỳ/phút giúp máy tính bắt trọn dữ liệu ở thì tâm trương tĩnh lặng tại pha 75% khoảng RR, đảm bảo độ phân giải hình ảnh sắc nét nhất.

• Hiện tượng cầu cơ động mạch vành có gây nguy hiểm đến tính mạng không? Cầu cơ động mạch vành là một biến đổi bẩm sinh gặp ở khoảng 18% đến 22% số ca nghiên cứu, chủ yếu tại đoạn giữa động mạch gian thất trước. Phần lớn các trường hợp diễn tiến lành tính, nhưng khi cơ tim bóp nghẹt lòng mạch trên 50% trong thì tâm thu có thể gây thiếu máu cục bộ, đau thắt ngực hoặc rối loạn nhịp tim.

• Ý nghĩa của việc xác định ưu thế động mạch vành trên lâm sàng là gì? Xác định ưu thế tuần hoàn giúp bác sĩ tiên lượng diện tích cơ tim bị đe dọa khi xảy ra tắc nghẽn. Dạng ưu thế vành phải chiếm khoảng 85% đến 90% số ca, đồng nghĩa với việc tổn thương động mạch vành phải sẽ gây thiếu máu toàn bộ thành dưới và phần sau vách liên thất của tim.

• Lát cắt mỏng 0,625 mm mang lại lợi ích cụ thể nào trong phân tích giải phẫu? Độ dày lát cắt 0,625 mm cho phép thu nhận các điểm ảnh khối đẳng hướng, hỗ trợ dựng hình đa mặt cắt theo bất kỳ hướng không gian nào mà không bị suy giảm chất lượng. Điều này giúp đo đạc chính xác đường kính các nhánh nhỏ dưới 2 mm như nhánh chéo và nhánh bờ tù.

Kết luận

• Luận văn đã xác lập hệ thống dữ liệu định lượng chuẩn xác về kích thước và đường đi của các nhánh động mạch vành trên người Việt Nam bằng công nghệ cắt lớp vi tính 64 lớp cắt.
• Khẳng định giá trị vượt trội của kỹ thuật chụp không xâm lấn trong việc bộc lộ 17 phân đoạn giải phẫu với độ nhạy 84% và độ đặc hiệu đạt 91%.
• Phát hiện và mô tả chi tiết các biến đổi hình thái học thường gặp, nổi bật là hiện tượng cầu cơ tim chiếm tỷ lệ khoảng 18% đến 22% tại nhánh gian thất trước.
• Cung cấp cơ sở khoa học và bản đồ giải phẫu ba chiều phục vụ đắc lực cho công tác lập kế hoạch can thiệp nội mạch và phẫu thuật tim mạch lồng ngực.
• Đề ra định hướng ứng dụng công nghệ cắt lớp đa nguồn thế hệ mới và trí tuệ nhân tạo trong tự động hóa phân tích mạch vành giai đoạn tiếp theo.

Công trình là tài liệu tham khảo học thuật giá trị cao, kết nối chặt chẽ giữa giải phẫu học kinh điển và thực hành chẩn đoán hình ảnh hiện đại. Các bác sĩ và học viên chuyên ngành tim mạch hãy áp dụng ngay quy chuẩn 17 phân đoạn cùng các thông số khẩu kính mạch máu từ luận văn để tối ưu hóa hiệu quả chẩn đoán và điều trị cho người bệnh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 Tæng quan tµi liÖu 1.1 S¬ lîc lÞch sö nghiªn cøu m¹ch vµnh: Dựa vào sự tiến bộ của ngành vật lý học ta có thể phân chia lịch sử phát triển của nghiên cứu giải phẫu mạch vành thành các giai đoạn như sau.1 Giai đoạn thứ nhất (thế kỷ thứ V trước và sau công nguyên): Bệnh lý của tim cũng như bệnh lý mạch vành đã được biết đến từ trước công nguyên và đã được nhiều tác giả nghiên cứu. Nổi bật ở thời kỳ này có Galen, Aristote hay Herophile. Các nghiên cứu trong thời gian này vẫn mang nặng tính duy tâm và chỉ hạn chế ở mô tả theo trực giác và trí tưởng tượng. Do đó kết quả nghiên cứu chỉ giới hạn ở việc mô tả có mạch đưa máu ra khỏi tim và có mạch đưa máu về tim[2][3][28].2 Giai đoạn thứ hai (Thế kỷ V- XV): Trong giai đoạn này ngành giải phẫu nói chung và giải phẫu tim nói riêng có rất ít tác giả nghiên cứu vì gặp phải sự phản đối của các tín đồ thiên chúa giáo.

Do đó đây là thời kỳ trì trệ kéo dài nhất của ngành giải phẫu nói chung trong lịch sử[4][28].3 Giai đoạn thứ ba ( thế kỷ XVI- XIX) Đây là thời kỳ phát triển mạnh mẽ của các ngành khoa học cơ bản, có nhiều nhà khoa học với những phát minh cơ bản như + Andre’ Vesale (1514 – 1564) đã vẽ và mô phỏng giải phẫu động mạch vành nhưng hết sức thô sơ chỉ mô tả gốc xuất phát và chưa phân biệt ĐM và TM[27]. Trong nghiên cứu của ông cũng chỉ dừng lại ở không gian mô tả lỗ xuất phát, các 4 nhánh và ông đưa ra phán đoán giữa động mạch và tĩnh mạch vành có thể có nối với nhau. + Sumliaski và Langer (1880) phẫu tích xác có sử dụng kính hiển vi đã mô tả ĐMV nối với TMV thông qua mao mạch, và sự nối thông giữa ĐMV với các bộ phận lân cận như cơ hoành, phế quản, màng tim [8][4] [23][28].4 Giai đoạn thứ tư ( thế kỷ XIX đến nay) Là thời kỳ sử dụng các phương tiện khoa học kỹ thuật vào thăm dò và điều trị bệnh mạch vành. + Mason Sones (1959) lần đầu tiên tiến hành chụp ĐMV chọn lọc tại bệnh viên Cleveland đưa ra hình ảnh ĐMV trên phim chụp ĐMV.

Kỹ thuật này nhanh chóng được phổ biến ra toàn thế giới. Nó mở ra một kỷ nguyên mới nghiên cứu hình thái, bệnh lý và can thiệp mạch vành. Cho tới nay hình ảnh thu được trên phim chụp ĐMV vẫn được coi là “ tiêu chuẩn vàng” trong chuẩn đoán bệnh lý mạch vành[44]. Tuy nhiên nhược điểm của phương pháp này là tỷ lệ tai biến liên quan đến chụp mạch vành khoảng 0.

Đồng thời hình thu được không đánh giá được mối liên quan giữa nhánh ĐMV với các tổ chức xung quanh do đó không thích hợp cho NC mô tả giải phẫu. + Godfrey Hounsfield cùng Ambrose (1/10/1971) cho ra đời chiếc máy chụp CLVT và được trình bầy đầu tiên năm 1972. Đến năm (1974) Ledley đã hoàn thiện chiếc máy chụp CLVT toàn thân. Nhưng thế hệ máy trong giai đoạn này chỉ thu được hình ảnh hai chiều trên phim và thời gian cắt lâu do đó không thích hợp cho chụp kiểm tra mạch máu nói chung và mạch vành nói riêng.

+ Các thế hệ máy chụp CLVT không ngừng cải tiến và nâng cấp. Kỹ thuật này không những cho phép đánh giá chính xác tổn thương hẹp, tắc ĐMV mà còn có khả năng đánh giá nhiều chiều hình thái giải phẫu ĐMV. 5 Vào đầu những 90 chụp cắt lớp xoắn ốc một đầu dò ra đời kỹ thuật này đưa ra hình tim có không gian rộng hơn. Năm 1998 kỹ thuật chụp ĐMV bằng chụp cắt lớp xoắn ốc nhiều đầu dò ra đời.