Luận văn thạc sĩ nghiên cứu giải pháp thích ứng với biến đổi khí hậu của một số dòng lúa mang gen sub 1 tại lưu vực sông sò tỉnh nam định

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu giải pháp thích ứng biến đổi khí hậu cho các dòng lúa mang gen sub 1 tại lưu vực sông Sò, tỉnh Nam Định.

• Tác giả: Hồ Thanh Tuấn
• Người hướng dẫn: TS. Lê Hùng Lĩnh
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Khoa học môi trường
• Đề tài: Nghiên Cứu Giải Pháp Thích Ứng Biến Đổi Khí Hậu Cho Lúa Gen Sub 1 Tại Sông Sò, Nam Định
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 0.2. Mục tiêu tổng quát nghiên cứu
• 0.3. Mục tiêu cụ thể của nghiên cứu
• 0.4. Yêu cầu đề tài
• 0.5. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài nghiên cứu
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Biến đổi khí hậu và xây dựng mô hình ứng phó với Biến đổi khí hậu
• 1.1.1. Biến đổi khí hậu
• 1.1.2. Ứng phó với biến đổi khí hậu: thích ứng và giảm nhẹ
• 1.1.3. Cơ sở dữ liệu xây dựng mô hình ứng phó với Biến đổi khí hậu
• 1.2. Cơ sở trong chọn giống lúa mang gen chịu ngập sub-1. Các công trình nghiên cứu của các tác giả trong và ngoài nước liên quan mặt thiết đến đề tài
• 1.2.1. Tình hình nghiên cứu trên thế giới
• 1.2.2. Tình hình nghiên cứu trong nước
• 2. CHƯƠNG 2: NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 2.1.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.1.2. Phạm vi nghiên cứu
• 2.2. Nội dung nghiên cứu
• 2.3. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3.1. Phương pháp thu thập số liệu
• 2.3.2. Phương pháp tổng hợp, so sánh
• 2.3.3. Phương pháp GIS-RS
• 2.3.4. Phương pháp thí nghiệm lúa chịu ngập nhân tạo
• 2.3.5. Phương pháp đánh giá trong điều kiện tự nhiên
• 2.3.6. Phương pháp phân tích và xử lý số liệu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đánh giá điều kiện tự nhiên tại lưu vực sông Sò
• 3.1.1. Vị trí giới hạn
• 3.1.2. Điều kiện địa hình
• 3.1.3. Thổ nhưỡng
• 3.1.4. Điều kiện khí tượng
• 3.1.5. Đặc điểm thủy văn sông ngòi
• 3.2. Đánh giá tình hình ngập lụt tại lưu vực sông Sò tỉnh Nam Định thuộc vịnh Bắc Bộ xây dựng kịch bản biến đổi khí hậu
• 3.2.1. Đánh giá hiện trạng triều lưu vực sông Sò
• 3.2.2. Đánh giá quá trình ngập và mô phỏng quá trình ngập theo kịch bản Biến đổi khí hậu lưu vực sông Sò
• 3.2.3. Xác định năm nhiều nước, năm ít nước, năm trung bình cho lưu vực sông Sò
• 3.2.4. Xây dựng bản đồ ngập lụt cho khu vực Xuân Thủy
• 3.3. Nghiên cứu đánh giá khả năng chịu ngập của một số dòng lúa mang locus gen Sub1 ứng phó Biến đổi khí hậu lưu vực sông Sò
• 3.3.1. Nghiên cứu đánh giá khả năng chịu ngập trong điều kiện nhân tạo
• 3.3.2. Đánh giá một số tính trạng nông sinh học chính của các cá thể lựa chọn được trong quần thể BC3F2
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về biến đổi khí hậu và tác động đến nông nghiệp

Biến đổi khí hậu là một trong những thách thức lớn nhất đối với nông nghiệp toàn cầu, đặc biệt là tại Việt Nam. Tác động của biến đổi khí hậu đến sản xuất nông nghiệp, đặc biệt là cây lúa, là rất nghiêm trọng. Theo nghiên cứu, nếu mực nước biển dâng cao, hàng triệu hecta đất nông nghiệp sẽ bị ngập, ảnh hưởng đến an ninh lương thực. Đặc biệt, vùng đồng bằng sông Hồng, nơi có tỉnh Nam Định, là khu vực chịu ảnh hưởng nặng nề nhất. Việc nghiên cứu giải pháp thích ứng biến đổi khí hậu cho lúa gen sub 1 là cần thiết để bảo vệ sản xuất nông nghiệp và sinh kế của người dân.

1.1. Tình hình biến đổi khí hậu tại Nam Định

Nam Định là tỉnh ven biển, nơi chịu ảnh hưởng trực tiếp từ biến đổi khí hậu. Các hiện tượng như xâm nhập mặn, ngập lụt đã trở nên phổ biến hơn trong những năm gần đây. Việc xây dựng các kịch bản ứng phó với biến đổi khí hậu là rất quan trọng. Nghiên cứu cho thấy rằng việc phát triển giống lúa có khả năng chịu ngập, như giống lúa mang gen sub 1, có thể giúp giảm thiểu thiệt hại do ngập lụt gây ra.

II. Nghiên cứu giống lúa gen sub 1

Giống lúa mang gen sub 1 được phát triển để chịu ngập, giúp tăng khả năng sống sót trong điều kiện ngập lụt. Nghiên cứu cho thấy rằng giống lúa này có thể tồn tại dưới nước trong thời gian dài mà không bị chết. Việc áp dụng giống lúa này không chỉ giúp tăng năng suất mà còn đảm bảo an ninh lương thực cho vùng đồng bằng sông Hồng. Các thử nghiệm cho thấy rằng giống lúa này có khả năng phát triển tốt trong điều kiện ngập lụt, từ đó mở ra cơ hội cho nông dân trong việc ứng phó với biến đổi khí hậu.

2.1. Phương pháp nghiên cứu giống lúa

Nghiên cứu được thực hiện thông qua các phương pháp thí nghiệm trong điều kiện nhân tạo và tự nhiên. Các chỉ tiêu sinh trưởng, phát triển và khả năng chịu ngập của giống lúa được đánh giá kỹ lưỡng. Kết quả cho thấy giống lúa mang gen sub 1 có khả năng chịu ngập tốt hơn so với các giống lúa truyền thống, từ đó khẳng định giá trị của giống lúa này trong việc ứng phó với biến đổi khí hậu.

III. Đề xuất giải pháp thích ứng

Để ứng phó hiệu quả với biến đổi khí hậu, cần có các giải pháp đồng bộ từ chính sách đến thực tiễn. Việc phát triển và nhân rộng giống lúa mang gen sub 1 là một trong những giải pháp quan trọng. Ngoài ra, cần tăng cường công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức cho nông dân về biến đổi khí hậu và các biện pháp ứng phó. Các chương trình hỗ trợ kỹ thuật và tài chính cũng cần được triển khai để giúp nông dân tiếp cận với giống lúa mới và các kỹ thuật canh tác hiện đại.

3.1. Chính sách hỗ trợ nông dân

Chính phủ cần có các chính sách hỗ trợ nông dân trong việc chuyển đổi sang sử dụng giống lúa mang gen sub 1. Các chương trình đào tạo, tập huấn về kỹ thuật canh tác lúa chịu ngập cũng cần được tổ chức thường xuyên. Việc kết hợp giữa nghiên cứu khoa học và thực tiễn sản xuất sẽ giúp nâng cao hiệu quả ứng phó với biến đổi khí hậu trong nông nghiệp.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Biến đổi khí hậu (BĐKH) đang là thách thức toàn cầu lớn nhất của thế kỷ 21, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sản xuất nông nghiệp, đời sống và môi trường. Việt Nam, đặc biệt là vùng đồng bằng sông Hồng, được đánh giá là một trong những khu vực chịu tác động mạnh mẽ nhất. Theo ước tính, nếu mực nước biển dâng 1m, khoảng 11% diện tích đồng bằng sông Hồng sẽ bị ngập, ảnh hưởng trực tiếp đến 10-12% dân số và gây tổn thất khoảng 10% GDP quốc gia. Lưu vực sông Sò, tỉnh Nam Định, là một trong những vùng trọng điểm sản xuất lúa nước, chịu ảnh hưởng nặng nề bởi ngập lụt và xâm nhập mặn do BĐKH.

Mục tiêu nghiên cứu là xây dựng bản đồ ngập lụt lưu vực sông Sò theo các kịch bản BĐKH, đánh giá khả năng chịu ngập của một số dòng lúa mang gen Sub1 trong điều kiện nhân tạo và đề xuất các dòng lúa thích nghi phù hợp với điều kiện biến đổi khí hậu tại địa phương. Nghiên cứu được thực hiện trong giai đoạn từ tháng 8/2013 đến tháng 10/2014, tập trung tại lưu vực sông Sò, tỉnh Nam Định. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc đảm bảo an ninh lương thực, phát triển bền vững nông nghiệp vùng đồng bằng ven biển và giảm thiểu rủi ro do ngập lụt gây ra.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên hai lý thuyết chính: lý thuyết biến đổi khí hậu và lý thuyết chọn giống cây trồng chịu ngập. Biến đổi khí hậu được định nghĩa là sự thay đổi khí hậu do hoạt động con người làm tăng nồng độ khí nhà kính, dẫn đến hiện tượng nóng lên toàn cầu và mực nước biển dâng. Ứng phó với BĐKH bao gồm hai chiến lược bổ trợ: giảm nhẹ (giảm phát thải khí nhà kính) và thích ứng (điều chỉnh hệ thống tự nhiên và con người để giảm tổn thương).

Về chọn giống lúa, gen Sub1 là locus gen quy định tính chịu ngập hoàn toàn, cho phép cây lúa “ngủ” và duy trì sự sống trong điều kiện ngập nước kéo dài từ 10-20 ngày. Phương pháp lai trở lại kết hợp chỉ thị phân tử (MABC) được sử dụng để chuyển gen Sub1 vào các giống lúa bản địa nhằm tạo ra các dòng lúa chịu ngập có năng suất cao và phù hợp với điều kiện địa phương.

Ba khái niệm chính được áp dụng gồm: biến đổi khí hậu và tác động đến nông nghiệp, gen Sub1 và cơ chế chịu ngập của cây lúa, công nghệ GIS-RS trong xây dựng bản đồ ngập lụt và đánh giá tác động.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu bao gồm số liệu khí tượng thủy văn từ các trạm quan trắc Văn Lý, Nam Định và Giao Thuỷ; dữ liệu địa hình, thổ nhưỡng, thủy văn lưu vực sông Sò; số liệu thực nghiệm chọn giống lúa mang gen Sub1 tại Viện Di truyền Nông nghiệp và đồng ruộng xã Giao Long, huyện Giao Thuỷ.

Phương pháp phân tích gồm: xây dựng mô hình thủy động lực bằng phần mềm Mike 11 để mô phỏng ngập lụt theo các kịch bản mực nước biển dâng; ứng dụng GIS để số hóa, phân tích và xây dựng bản đồ ngập lụt; thí nghiệm ngập nhân tạo đánh giá khả năng chịu ngập của các dòng lúa theo thang điểm Suprihatno (1980); khảo nghiệm đồng ruộng để đánh giá đặc điểm nông sinh học và năng suất các dòng lúa.

Cỡ mẫu thí nghiệm gồm 25 dòng lúa, trong đó có các dòng mang gen Sub1 và các giống đối chứng phổ biến. Phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên trong bố trí thí nghiệm. Thời gian nghiên cứu kéo dài 14 tháng, từ tháng 8/2013 đến tháng 10/2014.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Điều kiện tự nhiên lưu vực sông Sò: Lưu vực có diện tích khoảng 18.000 ha, địa hình bằng phẳng với cao trình trung bình từ +0,2 đến +2,5 m, chủ yếu là đất phù sa cổ, khí hậu nhiệt đới gió mùa với lượng mưa trung bình năm 1932 mm, tập trung 80-85% vào mùa mưa (tháng 6-10). Mực nước triều cao nhất có thể đạt 2,7 m, gây khó khăn cho tiêu thoát nước.

2. Bản đồ ngập lụt theo kịch bản biến đổi khí hậu: Mô hình Mike 11 kết hợp GIS cho thấy với mực nước biển dâng từ 12 cm đến 75 cm đến năm 2100, diện tích ngập lụt tại lưu vực sông Sò tăng lên đáng kể, đặc biệt trong các năm nhiều nước như 1971. Diện tích ngập có thể tăng từ khoảng 15% đến trên 40% diện tích canh tác, gây thiệt hại lớn cho sản xuất nông nghiệp.

3. Khả năng chịu ngập của các dòng lúa mang gen Sub1: Thí nghiệm ngập nhân tạo 10 ngày cho thấy các dòng lúa mang gen Sub1 có tỷ lệ sống sót từ 75% đến 99%, trong khi giống đối chứng IR42 chỉ đạt dưới 50%. Các dòng BT7/Sub1 và KD/PSB-RC-68 mang gen Sub1 thể hiện điểm chịu ngập từ 3 đến 5 theo thang điểm Suprihatno, vượt trội so với giống mẫn cảm.

4. Đặc điểm nông sinh học và năng suất trên đồng ruộng: Các dòng lúa mang gen Sub1 có năng suất trung bình đạt từ 4,2 đến 5,8 tấn/ha, cao hơn 20-30% so với giống đối chứng. Thời gian sinh trưởng phù hợp với mùa vụ địa phương, khả năng hồi phục sau ngập tốt, đồng thời giữ được các đặc tính nông sinh học như chiều cao cây, số nhánh và tỷ lệ hạt chắc.

Thảo luận kết quả

Ngập lụt gia tăng do mực nước biển dâng và biến đổi khí hậu là thách thức lớn đối với sản xuất lúa tại lưu vực sông Sò. Việc xây dựng bản đồ ngập lụt chi tiết theo các kịch bản giúp xác định vùng nguy cơ cao, hỗ trợ công tác quy hoạch và quản lý tài nguyên nước hiệu quả hơn. Kết quả thí nghiệm cho thấy gen Sub1 là nhân tố quyết định giúp cây lúa chịu được ngập úng kéo dài, phù hợp với điều kiện ngập lụt tại địa phương.

So sánh với các nghiên cứu quốc tế, kết quả tương đồng với các báo cáo của IRRI và các nghiên cứu tại Ấn Độ, Bangladesh về hiệu quả của gen Sub1 trong việc tăng khả năng chịu ngập. Việc ứng dụng công nghệ MABC giúp rút ngắn thời gian chọn giống, tạo ra các dòng lúa thích nghi nhanh chóng với điều kiện biến đổi khí hậu. Các dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tỷ lệ sống sót sau ngập, bản đồ phân bố ngập lụt theo kịch bản và bảng so sánh năng suất các dòng lúa.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Phát triển và nhân rộng các dòng lúa mang gen Sub1: Khuyến khích các địa phương trong lưu vực sông Sò và các vùng có điều kiện tương tự áp dụng các dòng lúa chịu ngập để giảm thiểu thiệt hại do ngập lụt, nâng cao năng suất và ổn định sản xuất. Thời gian triển khai trong 2-3 vụ mùa tiếp theo, chủ thể thực hiện là các trung tâm giống và nông dân địa phương.

2. Xây dựng hệ thống cảnh báo và quản lý ngập lụt dựa trên GIS và mô hình Mike 11: Thiết lập hệ thống giám sát mực nước, dự báo ngập lụt theo kịch bản biến đổi khí hậu để hỗ trợ công tác điều hành tưới tiêu và phòng chống thiên tai. Thời gian hoàn thiện trong 1 năm, chủ thể là các cơ quan quản lý tài nguyên nước và khí tượng thủy văn.

3. Tăng cường đào tạo, tập huấn kỹ thuật canh tác lúa chịu ngập: Hướng dẫn nông dân kỹ thuật gieo trồng, chăm sóc và thu hoạch các giống lúa mang gen Sub1, đồng thời nâng cao nhận thức về biến đổi khí hậu và thích ứng. Thời gian tổ chức liên tục hàng năm, chủ thể là các trung tâm khuyến nông và tổ chức cộng đồng.

4. Nghiên cứu bổ sung và cải tiến giống lúa chịu ngập phù hợp với điều kiện địa phương: Tiếp tục ứng dụng công nghệ sinh học và chọn giống phân tử để phát triển các dòng lúa có khả năng chịu ngập tốt hơn, năng suất cao hơn và thích nghi với biến đổi khí hậu đa dạng. Thời gian nghiên cứu dài hạn 3-5 năm, chủ thể là các viện nghiên cứu và trường đại học.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà nghiên cứu và sinh viên ngành Khoa học Môi trường, Nông nghiệp: Luận văn cung cấp cơ sở lý thuyết, phương pháp và kết quả thực nghiệm về thích ứng với biến đổi khí hậu trong nông nghiệp, đặc biệt là chọn giống lúa chịu ngập.

2. Cơ quan quản lý tài nguyên nước và khí tượng thủy văn: Thông tin về mô hình ngập lụt và bản đồ ngập theo kịch bản biến đổi khí hậu hỗ trợ công tác quy hoạch, dự báo và quản lý thiên tai.

3. Trung tâm giống cây trồng và khuyến nông: Kết quả nghiên cứu về các dòng lúa mang gen Sub1 giúp lựa chọn giống phù hợp, xây dựng chương trình tập huấn và chuyển giao công nghệ cho nông dân.

4. Nông dân và cộng đồng vùng đồng bằng ven biển: Hiểu biết về tác động của biến đổi khí hậu, cách lựa chọn giống lúa chịu ngập và kỹ thuật canh tác thích ứng giúp nâng cao năng suất và ổn định sinh kế.

Câu hỏi thường gặp

1. Gen Sub1 là gì và tại sao nó quan trọng trong chọn giống lúa chịu ngập?
   Gen Sub1 là locus gen quy định khả năng chịu ngập hoàn toàn của cây lúa, cho phép cây “ngủ” và duy trì sự sống trong điều kiện ngập nước kéo dài đến 2 tuần. Đây là yếu tố then chốt giúp tăng khả năng thích ứng với ngập lụt do biến đổi khí hậu.

2. Phương pháp MABC giúp gì trong chọn giống lúa?
   MABC (Marker Assisted Backcrossing) là kỹ thuật lai trở lại kết hợp chỉ thị phân tử giúp rút ngắn thời gian chọn giống, chuyển gen mục tiêu chính xác và hiệu quả, giảm chi phí và tăng tốc độ phát triển giống mới.

3. Mô hình Mike 11 được sử dụng như thế nào trong nghiên cứu?
   Mike 11 là phần mềm mô phỏng thủy động lực một chiều, được sử dụng để mô phỏng lưu lượng, mực nước và ngập lụt trong lưu vực sông Sò theo các kịch bản mực nước biển dâng, hỗ trợ xây dựng bản đồ ngập lụt chính xác.

4. Các dòng lúa mang gen Sub1 có năng suất như thế nào so với giống truyền thống?
   Các dòng lúa mang gen Sub1 có năng suất trung bình từ 4,2 đến 5,8 tấn/ha, cao hơn 20-30% so với giống đối chứng, đồng thời có khả năng hồi phục tốt sau ngập, giúp ổn định sản xuất trong điều kiện biến đổi khí hậu.

5. Làm thế nào để nông dân áp dụng giống lúa chịu ngập hiệu quả?
   Nông dân cần được tập huấn kỹ thuật gieo trồng, chăm sóc và thu hoạch phù hợp với đặc tính của giống lúa chịu ngập, đồng thời phối hợp với các biện pháp quản lý nước và phòng chống thiên tai để tối ưu hóa năng suất và giảm thiểu rủi ro.

Kết luận

• Nghiên cứu đã xây dựng thành công bản đồ ngập lụt lưu vực sông Sò theo các kịch bản biến đổi khí hậu, xác định rõ vùng nguy cơ cao.
• Các dòng lúa mang gen Sub1 thể hiện khả năng chịu ngập vượt trội, tỷ lệ sống sót sau ngập đạt trên 75%, năng suất cao hơn so với giống truyền thống.
• Ứng dụng công nghệ MABC giúp rút ngắn thời gian chọn giống, tạo ra các dòng lúa thích nghi nhanh với điều kiện biến đổi khí hậu.
• Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn quan trọng trong đảm bảo an ninh lương thực và phát triển bền vững nông nghiệp vùng đồng bằng ven biển.
• Đề xuất triển khai nhân rộng giống lúa chịu ngập, xây dựng hệ thống cảnh báo ngập lụt và tăng cường đào tạo kỹ thuật cho nông dân trong 2-3 năm tới.

Các cơ quan quản lý, viện nghiên cứu và nông dân cần phối hợp triển khai các giải pháp thích ứng đã đề xuất để giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu, bảo vệ sản xuất nông nghiệp và sinh kế cộng đồng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Biến đổi khí hậu và xây dựng mô hình ứng phó với Biến đổi khí hậu 1.1 Biến đổi khí hậu - Biến đổi khí hậu (Climate Change): Sự thay đổi của khí hậu được quy trực tiếp hay gián tiếp là do hoạt động của con người làm thay đổi thành phần của khí quyển toàn cầu và đóng góp thêm vào sự biến động khí hậu tự nhiên trong các thời gian có thể so sánh được. Biến đổi khí hậu xác định sự khác biệt giữa các giá trị trung bình dài hạn của một tham số hay thống kê khí hậu. Trong đó, trung bình được thể hiện trong một khoảng thời gian xác định, thường là vài thập kỷ[3].

- Biến đổi khí hậu là những biến đổi trong môi trường vật lý hoặc sinh học gây ra những ảnh hưởng có hại đáng kể đến thành phần, khả năng phục hồi hoặc sinh sản của các hệ sinh thái tự nhiên và được quản lý hoặc đến hoạt động của các hệ thống kinh tế - xã hội hoặc đến sức khỏe và phúc lợi của con người”. - Công ước khung của liên hợp quốc về Biến đổi khí hậu[3] Các bên tham gia công ước này: Thừa nhận rằng sự thay đổi của khí hậu trái đất và những hiệu ứng nguy hại của nó là mối quan tâm chung của nhân loại. Lo lắng rằng những hoạt động của con người đã và đang làm tăng thực sự nồng đồ các chất khí trong khí quyển, bằng những sự tăng ấy đẩy mạnh hiệu ứng nhà kính tự nhiên và tính trung bình, điều đó sẽ dẫn tới sự nóng lên thềm của bề mặt và khí quyển trái đất và có thể ảnh hưởng có hại đến các hệ sinh thái tự nhiên của loài người. Ghi nhận rằng phần lớn nhất phái thải cá khí nhà kính toàn cầu trong lịch sử và hiện tại bắt nguồn từ nước phát triển, rằng sự phát thải theo đầu người ở các nước đang phát triển còn tương đối thấp và rằng phần phát thải toàn cầu bắt nguồn từ các nước đang phát triển sẽ tăng đáp ứng các nhu cầu phát triển và xã hội của mình.

Nhận thức về vai trò và tầm quan trọng trong các hệ sinh thái biển và đất liền của các bể hấp thụ và bể chứa các khí nhà kính. n 5 Ghi nhận rằng có nhiều sự không chắc chắn trong các dự báo về thay đổi khí hậu đặc biệt đối với thời hạn, đại lượng và các sơ đồ khu vực của chúng. Thừa nhận rằng tính chất toàn cầu của sự thay đổi khí hậu kêu gọi sự hợp tác rộng lớn nhất có thể được của tất cả các nước và sự tham gia của họ vào sự ứng phó quốc tế thích hợp và có hiệu quả, phù hợp với những trách nhiệm chung như có phân biệt và các khả năng tương ứng cùng các điều kiện kinh tế và xã hội của mỗi nước. Nhắc lại những điều khoản thích hợp của tuyên bố của Hội nghị Liên Hợp Quốc về môi trường coả loài người, đã được thông qua ở Stốckhôm vào ngày 16 tháng 6 năm 1972.

Cũng nhắc lại rằng các quốc gia, phù hợp với Hiến chương của Loài người và những nguyên tắc của luật quốc tế, có chủ quyền khai thác những tài nguyên của mình theo các chính sách về môi trường và phát triển của mình và có trách nhiệm bảo đảm rằng các hoạt động trong phạm vi quyền tài phán hoặc kiểm soát của mình không gây ra tổn hại đối với môi trường của các nước khác hoặc các khu vực vượt quá giới hạn quyền tài phán quốc gia. Khẳng định lại nguyên tắc chủ quyền của các quốc gia trong hợp tác quốc tế để đối phó với thay đổi khí hậu. Nhận thức rằng các quốc gia phải ban hành luật môi trường có hiệu quả rằng các tiêu chuẩn về môi trường các mục tiêu quản lý và các ưu tiên cần phải phản ánh hoàn cảnh môi trường và phát triển của các điều đó áp dụng vào và rằng các tiêu chuẩn áp dụng bởi một số nước có thể là không thích hợp và gây phí tổn kinh tế và xã hội không xác đáng cho các nước khác, đặc biệt các nước đang phát triển. Nhắc lại những điều khoản của Nghị quyết Ðại hội đồng 44/228 ngày 22 tháng 12 năm 1989 về Hội nghị Liên Hợp Quốc về môi trường và phát triển và các Nghị quyết 43/53 ngày 6-12-1988, 44/207 ngày 22-12-1989, 45/212 ngày 21-12-1990 và 46/169 ngày 19-12-1991 về bảo vệ khí hậu toàn cầu cho các thế hệ hiện nay và mau sau của nhân loại.

Cũng nhắc lại các điều khoản của Nghị quyết Ðại hội đồng 44/206 ngày 22- 12-1989 về những ảnh hưởng nguy hại có thể có của mực nước biển các vùng thấp ven bờ và các điều khoản thích hợp của Nghị quyết Ðại hội đồng 44/172 ngày 19- 12-1989 về việc thi hành kế hoạch hành động chống sa mạc hoá. n 6 Nhắc lại nữa Công ước Viên về bảo vệ tầng ôzôn 1985 và Nghị định thư Montreal về các chất làm suy kiệt tầng ôzôn, 1987 như đã được điều chỉnh và sửa đổi ngày 29-6-1990. Ghi nhận Tuyên bố cấp bộ trưởng của Hội nghị về khí hậu thế giới lần thứ hai đã được thông qua ngày 7-11-1990. Thấy rõ công tác phân tích có giá trị được tiến hành bởi nhiều quốc gia về thay đổi khí hậu và những đóng góp quan trọng của Tổ chức khí tượng thế giới, Chương trình môi trường Liên Hợp Quốc và các cơ quan, các tổ chức và các Ban khác của hệ thống Liên Hợp Quốc, cũng như các Ban Liên chính phủ và các quốc tế khác đối với việc trao đổi các kết quả nghiên cứu khoa học và điều phối sự nghiên cứu.

Nhận thấy rằng các bước cần thiết để hiểu biết và đối phó với thay đổi khí hậu có hiệu quả nhất về kinh tế - xã hội và môi trường nếu chúng được dựa trên những xem xét kinh tế - kỹ thuật và khoa học thích hợp và được đánh giá lại một cách liên tục căn cứ vào những phát hiện kới trong các lính vực này. Nhận thấy rằng các hành động khác nhau để đối phó với thay đổi khí hậu có thể tự chúng được biện minh về mặt kinh tế và cũng có thể giúp giải quyết các vấn đề môi trường khác. Cũng nhận thấy sự cần thiết của các nước phát triển có hành động trực tiếp theo một phương pháp mềm dẻo trên cơ sở những ưu tiên rõ ràng, như là một bước đầu tiên tiến tới những ưu tiên rõ ràng, như là một bước đầu tiến tới những chiến lược đối phó toàn diện ở các mức toàn cầu, quốc gia và nơi được thoả thuận ở các khu vực mà có tính đến tất cả các khí nhà kính, có xem xét hích đáng đến những đóng góp tương ứng của chúng vào việc tăng cường hiệu ứng nhà kính. Nhận thấy nữa rằng các nước đất thấp và đảo nhỏ khác, các nước có ven bờ thấp các vùng khô cằn và nửa khô cằn hoặc các vùng dễ bị lụt, hạn và sa mạc hoá, và các nước đang phát triển với hệ sinh thái vùng núi mòng manh là đặc biệt bị những ảnh hưởng nguy hại của sự thay đổi khí hậu.

Nhận thấy những khó khăn đặc biệt của những nước nhất là các nước đang phát triển có các nền kinh tế đặc biệt phụ thuộc vào việc sản xuất, sử dụng và xuất khẩu nhiên liệu hoá thạch, do hậu quả của hành động được tiến hành nhằm hạn chế sự phát thải khí nhà kính. n 7 Khẳng định rằng những ứng phó đối với thay đổi khí hậu phải được phối hợp với sự phát triển kinh tế và xã hội một cách tổng hợp nhằm tránh những tác động có hại cho sự phát triển này tính đến một cách đầy đủ những nhu cầu chính đáng cần được ưu tiên của các nước đang phát triển nhằm đạt được sự tăng trưởng kinh tế bền vững và trừ tiệt nạn nghèo khổ. Nhận thấy rằng tất cả các nước đang phát triển cần có quyền sử dụng tài nguyên cần thiết để đạt tới sự phát triển lâu bền về nền kinh tế và xã hội và để các nước đang phát triển tiến tới mục tiêu đó, việc tiêu thụ năng lượng của họ sẽ cần được tăng tính đến những khả năng đạt tới hiệu suất năng lượng lớn hơn và kiểm soát sự phát thải khí nhà kính nói chung, bao gồm thông qua việc áp dụng các công nghệ mới với những điều kiện làm cho việc áp dụng đó có lợi về kinh tế và xã hội. Quyết tâm bảo vệ hệ thống khí hậu cho các thế hệ hiện nay và mai sau[3].2 Ứng phó với biến đổi khí hậu: thích ứng và giảm nhẹ Theo báo cáo tổng hợp “Biến đổi khí hậu 2008” của IPCC thì giảm nhẹ BĐKH và thích ứng với BĐKH đều là những hợp phần của Chính sách Ứng phó với BĐKH: Ứng phó với BĐKH = Thích ứng + giảm nhẹ BĐKH gây ra những hậu quả năng nề với sự phát triển kinh tế - xã hội của tất cả các nước và khu vực.

Trong cuộc chiến với BĐKH không một ai có thể đứng ngoài cuộc. Để giảm nhẹ các thiệt hại nặng nề do BĐKH gây ra người ta nghiên cứu áp dụng tổng hợp các biện pháp hướng tới sống chung với BĐKH với nhận thức BĐKH là một quá trình không thể đảo ngược được.Chúng ta chỉ có thể giảm nhẹ chúng và nỗ lực thích ứng với chúng. Vì vậy hướng đi chính hiện nay là nghiên cứu áp dụng các biện pháp phù hợp với tinh hình và khả năng của mỗi đối tượng, mỗi ngành, cộng đồng và trong từng thời điểm sao cho giảm được sự tổn thương do BĐKH hoặc các hiện tượng khí hậu cực đoan gây ra cho người dân cư trú và hoạt động sinh sống tại khu vực, nói cách khác làthích ứng với BĐKH.[1] Khác với thích ứng, công tác giảm nhẹ BĐKH là hành động cần thiết tác động tới nguyên nhân của BĐKH như việc đưa ra các biện pháp và cơ chế giảm phát thải khí nhà kính, Thích ứng là sự điều chỉnh các hệ thống tự nhiên và con người để phù hợp với môi trường mới hoặc môi trường bị thay đổi.Sự thích ứng với BĐKH là sự n 8 điều chỉnh các hệ thống tự nhiên và con người để ứng phó với tác động thực tại hoặc tương lai của khí hậu,do đó làm giảm hoặc tận dụng những mặt có lợi,đồng thời tạo cho con người hoặc cộng đồng có sự chuẩn bị đầy đủ mọi điều kiện tinh thần, vật chất, kỹ năng và tập quán, thói quen sinh sống, ổn định sinh kế để họ có thể "sống chung"với sự thay đổi do các yếu tố khí hậu tác động đến khu vực quan tâm.