Nghiên Cứu Tình Hình Cạn Kiệt Và Giải Pháp Đập Dâng Nước Trên Dòng Chính Sông Hồng

Chuyên khảo phân tích Nghiên cứu tình hình cạn kiệt đề xuất và thiết kế giải pháp công trình đập dâng nước trên dòng, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên cứu

• Tác giả: Nguyễn Mạnh Trình
• Người hướng dẫn: PGS.TS Vũ Minh Cát
• Trường học: Trường Đại học Thủy Lợi
• Đề tài: Nghiên Cứu Giải Pháp Công Trình Đập Dâng Nước Trên Sông Hồng
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG I: ĐẶC ĐIỂM TỰ NHIÊN VÀ TÌNH HÌNH NGUỒN NƯỚC TRÊN LƯU VỰC HỆ THỐNG SÔNG HỒNG-THÁI BÌNH
• 1.1. Đặc điểm tự nhiên
• 1.1.1. Vị trí địa lý
• 1.1.2. Đặc điểm địa hình, địa chất, thảm phủ
• 1.1.3. Mạng lưới sông ngòi
• 1.2. Đặc điểm kinh tế- xã hội
• 1.3. Đặc điểm khí hậu, thủy văn trên lưu vực hệ thống sông Hồng-Thái Bình
• 1.3.1. Đặc điểm khí hậu
• 1.3.2. Đặc điểm thủy văn
• 1.3.3. Đặc điểm thủy triều và xâm nhập mặn
• 1.4. Nhu cầu nước và thực trạng nguồn nước trên hệ thống sông Hồng-Thái Bình mùa kiệt
• 1.4.1. Nhu cầu nước mùa kiệt vùng đồng bằng sông Hồng-Thái Bình
• 1.4.2. Thực trạng nguồn nước trên hệ thống sông Hồng –Thái Bình
• 1.5. Kết luận Chương I
• 2. CHƯƠNG II: TỔNG QUAN VỀ NGHIÊN CỨU CÔNG TRÌNH ĐIỀU TIẾT DÒNG CHẢY TRÊN SÔNG TRONG MÙA KIỆT
• 2.1. Tổng quan về tình hình nghiên cứu công trình điều tiết dòng chảy trên sông trong và ngoài nước
• 2.1.1. Các nghiên cứu trên thế giới
• 2.1.2. Các nghiên cứu trong nước
• 2.2. Mục đích và yêu cầu cơ bản đối với công trình điều tiết
• 2.3. Cấu tạo và nguyên lý của công trình điều tiết
• 2.3.1. Công nghệ ngăn sông dạng truyền thống
• 2.3.2. Công nghệ đập Trụ đỡ
• 2.3.3. Công nghệ đập Xà lan
• 2.3.4. Công nghệ đập xà lan liên hợp
• 2.4. Kết luận Chương II
• 3. CHƯƠNG III: MÔ PHỎNG CHẾ ĐỘ DÒNG CHẢY KHU VỰC NGHIÊN CỨU
• 3.1. Phân tích lựa chọn mô hình
• 3.2. Giới thiệu mô hình thủy lực MIKE 11
• 3.3. Thiết lập bài toán và sơ đồ mô phỏng thủy lực hệ thống sông Hồng –Thái Bình
• 3.3.1. Sơ đồ mạng thủy lực
• 3.3.2. Tài liệu đầu vào cho mô hình
• 3.4. Hiệu chỉnh và kiểm định mô hình
• 3.4.1. Kết quả hiệu chỉnh mô hình thủy lực
• 3.4.2. Kết quả kiểm định mô hình thủy lực
• 3.5. Xây dựng kịch bản và mô phỏng dòng chảy theo các kịch bản
• 3.5.1. Mô phỏng hiện trạng mùa kiệt năm 2007-2008
• 3.5.2. Mô phỏng kịch bản gia tăng lưu lượng từ các hồ thượng nguồn
• 3.5.3. Mô phỏng kịch bản xây dựng đập
• 3.6. Kết luận Chương III
• 4. CHƯƠNG IV: LỰA CHỌN GIẢI PHÁP CÔNG TRÌNH VÀ THIẾT KẾ ĐẬP DÂNG NƯỚC TRÊN DÒNG CHÍNH SÔNG HỒNG
• 4.1. Mục tiêu và yêu cầu kỹ thuật đối với công trình điều tiết
• 4.1.1. Mục tiêu chính
• 4.1.2. Yêu cầu kỹ thuật trong bố trí, thiết kế công trình điều tiết
• 4.2. Bố trí tổng thể công trình
• 4.2.1. Lựa chọn vị trí tuyến
• 4.2.2. Bố trí tổng thể tại tuyến công trình
• 4.3. Thiết kế công trình điều tiết
• 4.3.1. Tính toán các thông số cơ bản của công trình
• 4.3.2. Thiết kế các hạng mục công trình
• 4.3.3. Bố trí âu thuyền
• 4.4. Kết luận Chương IV
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Đập Dâng Nước Sông Hồng Giải Pháp

Bài viết này tập trung vào nghiên cứu đập dâng nước trên sông Hồng, một giải pháp tiềm năng để giải quyết tình trạng cạn kiệt nguồn nước. Hệ thống sông Hồng - Thái Bình đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam, đặc biệt là khu vực đồng bằng sông Hồng. Tuy nhiên, tình trạng hạn hán ngày càng trở nên nghiêm trọng, ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp, giao thông thủy và đời sống sinh hoạt. Do đó, việc tìm kiếm các giải pháp công trình thủy lợi sông Hồng hiệu quả là vô cùng cấp thiết. Nghiên cứu này sẽ đi sâu vào đánh giá thực trạng, đề xuất giải pháp và thiết kế công trình đập dâng nước, nhằm nâng cao đầu nước và đảm bảo nguồn cung cấp nước ổn định cho khu vực.

1.1. Tầm Quan Trọng Của Nghiên Cứu Đập Dâng Nước Hiện Nay

Tình trạng cạn kiệt nguồn nước trên sông Hồng đang gây ra những hậu quả nghiêm trọng cho khu vực đồng bằng sông Hồng. Hàng trăm trạm bơm không thể hoạt động, hàng ngàn ha đất canh tác thiếu nước, giao thông thủy bị ảnh hưởng. Nghiên cứu này nhằm giải quyết bài toán công trình đập dâng nước sông Hồng, đảm bảo sự ổn định và phát triển kinh tế - xã hội của vùng. Quyết định số 1554/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc xây dựng các công trình điều tiết trên dòng chính để đảm bảo cấp nước.

1.2. Mục Tiêu Chính Của Nghiên Cứu Giải Pháp Công Trình

Nghiên cứu này tập trung vào hai mục tiêu chính: (1) Đánh giá thực trạng cạn kiệt dòng chảy trên sông Hồng trong những năm gần đây. (2) Đề xuất và thiết kế giải pháp công trình đập điều tiết nước trên dòng chính sông Hồng, nhằm nâng cao đầu nước và đảm bảo cấp nước phục vụ phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bằng sông Hồng. Các nội dung nghiên cứu bao gồm: đánh giá thực trạng, mô phỏng trường dòng chảy và đề xuất thiết kế công trình.

II. Phân Tích Thách Thức Cạn Kiệt Nguồn Nước Sông Hồng

Hệ thống sông Hồng - Thái Bình có diện tích lưu vực lớn, trải dài qua nhiều quốc gia. Tuy nhiên, tình trạng cạn kiệt nguồn nước, đặc biệt vào mùa khô, đang trở thành một thách thức lớn. Việc khai thác và sử dụng nguồn nước không hợp lý, cùng với tác động của biến đổi khí hậu, đã làm gia tăng tình trạng này. Nghiên cứu này sẽ phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến tình hình cạn kiệt, từ đó đưa ra các giải pháp công trình đập dâng nước phù hợp. Việc quản lý và khai thác hiệu quả nguồn nước sông Hồng có ý nghĩa cực kỳ quan trọng đối với sự phát triển của cả nước.

2.1. Đặc Điểm Tự Nhiên Và Tình Hình Nguồn Nước Lưu Vực

Lưu vực sông Hồng - Thái Bình có địa hình đa dạng, từ vùng núi cao đến đồng bằng ven biển. Đặc điểm địa chất phức tạp, với nhiều loại đất khác nhau. Khí hậu mang tính chất nhiệt đới ẩm gió mùa, với sự phân hóa rõ rệt giữa mùa mưa và mùa khô. Mạng lưới sông ngòi dày đặc, tuy nhiên, nguồn nước phân bố không đều theo thời gian và không gian. Tình hình sử dụng đất cũng ảnh hưởng đến nguồn nước, đặc biệt là diện tích đất nông nghiệp lớn.

2.2. Nhu Cầu Nước Và Thực Trạng Nguồn Nước Mùa Kiệt

Nhu cầu nước vào mùa kiệt ở vùng đồng bằng sông Hồng rất lớn, phục vụ cho sản xuất nông nghiệp, công nghiệp, sinh hoạt và giao thông thủy. Tuy nhiên, thực trạng nguồn nước lại rất hạn chế, đặc biệt trong những năm gần đây. Mực nước thấp kỷ lục đã gây ra nhiều khó khăn cho việc khai thác và sử dụng nguồn nước. Cần có các giải pháp nghiên cứu đập dâng nước để đảm bảo nguồn cung cấp nước ổn định.

2.3. Tác Động Của Biến Đổi Khí Hậu Đến Nguồn Nước Sông Hồng

Biến đổi khí hậu đang gây ra những tác động tiêu cực đến nguồn nước sông Hồng, làm gia tăng tình trạng hạn hán và xâm nhập mặn. Nhiệt độ tăng, lượng mưa giảm, và sự thay đổi về chế độ dòng chảy đã ảnh hưởng đến khả năng cung cấp nước của hệ thống sông. Các giải pháp công trình đập dâng nước cần phải tính đến yếu tố biến đổi khí hậu để đảm bảo tính bền vững.

III. Giải Pháp Công Trình Thiết Kế Đập Dâng Nước Sông Hồng

Để giải quyết tình trạng cạn kiệt nguồn nước, việc xây dựng công trình đập dâng nước trên sông Hồng là một giải pháp khả thi. Đập dâng nước có tác dụng nâng cao mực nước, tạo điều kiện thuận lợi cho việc lấy nước phục vụ sản xuất và sinh hoạt. Tuy nhiên, việc thiết kế và xây dựng đập dâng nước cần phải được nghiên cứu kỹ lưỡng, đảm bảo an toàn, hiệu quả và thân thiện với môi trường. Nghiên cứu này sẽ đề xuất các giải pháp thiết kế tối ưu, phù hợp với điều kiện tự nhiên và kinh tế - xã hội của khu vực.

3.1. Mục Tiêu Và Yêu Cầu Kỹ Thuật Đối Với Công Trình

Mục tiêu chính của công trình điều tiết là nâng cao mực nước sông Hồng vào mùa kiệt, đảm bảo cung cấp đủ nước cho các nhu cầu sử dụng. Yêu cầu kỹ thuật bao gồm: đảm bảo an toàn công trình, ổn định kết cấu, khả năng điều tiết linh hoạt, và giảm thiểu tác động đến môi trường. Việc lựa chọn vị trí tuyến đập cũng rất quan trọng, cần phải xem xét đến các yếu tố địa hình, địa chất, thủy văn và kinh tế - xã hội.

3.2. Bố Trí Tổng Thể Công Trình Đập Dâng Nước

Bố trí tổng thể công trình bao gồm: lựa chọn vị trí tuyến đập, thiết kế kết cấu đập, bố trí âu thuyền (nếu cần), và các công trình phụ trợ khác. Cần phải xem xét đến các yếu tố như: lưu lượng dòng chảy, mực nước, địa chất nền, và tác động đến giao thông thủy. Việc bố trí hợp lý sẽ giúp tối ưu hóa hiệu quả của công trình và giảm thiểu chi phí xây dựng.

3.3. Thiết Kế Chi Tiết Các Hạng Mục Công Trình

Thiết kế chi tiết các hạng mục công trình bao gồm: tính toán các thông số cơ bản của đập, thiết kế kết cấu thân đập, thiết kế hệ thống cửa van, và thiết kế hệ thống thoát nước. Cần phải sử dụng các phần mềm chuyên dụng để mô phỏng và tính toán, đảm bảo an toàn và ổn định của công trình. Việc lựa chọn vật liệu xây dựng cũng rất quan trọng, cần phải đảm bảo chất lượng và độ bền.

IV. Ứng Dụng Mô Hình Mô Phỏng Dòng Chảy Khi Xây Đập

Để đánh giá hiệu quả của giải pháp công trình đập dâng nước, việc sử dụng mô hình toán để mô phỏng dòng chảy là rất cần thiết. Mô hình sẽ giúp dự đoán được sự thay đổi của mực nước, lưu lượng, và vận tốc dòng chảy khi có đập. Từ đó, có thể đánh giá được tác động của đập đến các hoạt động kinh tế - xã hội và môi trường. Nghiên cứu này sẽ sử dụng mô hình MIKE 11 để mô phỏng dòng chảy trên sông Hồng.

4.1. Lựa Chọn Mô Hình Thủy Lực Phù Hợp

Việc lựa chọn mô hình thủy lực phù hợp là rất quan trọng để đảm bảo tính chính xác của kết quả mô phỏng. Mô hình MIKE 11 là một lựa chọn tốt, vì nó có khả năng mô phỏng dòng chảy một chiều trong hệ thống sông ngòi phức tạp. Mô hình này đã được sử dụng rộng rãi trong các nghiên cứu thủy lợi ở Việt Nam và trên thế giới.

4.2. Thiết Lập Bài Toán Và Sơ Đồ Mô Phỏng Thủy Lực

Thiết lập bài toán bao gồm: xác định phạm vi mô phỏng, thu thập dữ liệu đầu vào (địa hình, địa chất, thủy văn), và xây dựng sơ đồ mạng thủy lực. Cần phải hiệu chỉnh và kiểm định mô hình để đảm bảo tính chính xác của kết quả mô phỏng. Việc hiệu chỉnh và kiểm định được thực hiện bằng cách so sánh kết quả mô phỏng với số liệu thực đo.

4.3. Xây Dựng Kịch Bản Và Mô Phỏng Dòng Chảy

Xây dựng các kịch bản mô phỏng khác nhau, bao gồm: kịch bản hiện trạng (không có đập), kịch bản có đập, và các kịch bản xả nước từ các hồ chứa thượng nguồn. Kết quả mô phỏng sẽ cho thấy sự thay đổi của mực nước, lưu lượng, và vận tốc dòng chảy khi có đập. Từ đó, có thể đánh giá được hiệu quả của công trình điều tiết.

V. Đánh Giá Tác Động Môi Trường Và Kinh Tế Của Đập

Việc xây dựng công trình đập dâng nước có thể gây ra những tác động đến môi trường và kinh tế - xã hội. Cần phải đánh giá kỹ lưỡng các tác động này để có các biện pháp giảm thiểu và khắc phục. Các tác động có thể bao gồm: thay đổi chế độ dòng chảy, ảnh hưởng đến hệ sinh thái, ảnh hưởng đến giao thông thủy, và ảnh hưởng đến đời sống của người dân. Nghiên cứu này sẽ đánh giá các tác động này một cách toàn diện.

5.1. Tác Động Môi Trường Của Đập Dâng Nước Sông Hồng

Các tác động môi trường có thể bao gồm: thay đổi chất lượng nước, ảnh hưởng đến đa dạng sinh học, và ảnh hưởng đến quá trình bồi lắng. Cần phải có các biện pháp giảm thiểu tác động, như: xây dựng hệ thống xử lý nước thải, bảo tồn các loài sinh vật quý hiếm, và duy trì dòng chảy tối thiểu.

5.2. Hiệu Quả Kinh Tế Của Công Trình Đập Dâng Nước

Hiệu quả kinh tế của công trình được đánh giá dựa trên các tiêu chí như: tăng năng suất nông nghiệp, giảm chi phí vận tải, và tăng thu nhập cho người dân. Cần phải so sánh chi phí xây dựng và vận hành công trình với lợi ích kinh tế mà nó mang lại để đánh giá tính khả thi của dự án.

5.3. Giải Pháp Giảm Thiểu Tác Động Tiêu Cực Của Đập

Các giải pháp giảm thiểu tác động tiêu cực bao gồm: thiết kế đập thân thiện với môi trường, xây dựng hệ thống quan trắc môi trường, và thực hiện các chương trình tuyên truyền nâng cao nhận thức cộng đồng. Cần phải có sự tham gia của các bên liên quan trong quá trình đánh giá và giảm thiểu tác động.

VI. Kết Luận Kiến Nghị Phát Triển Bền Vững Sông Hồng

Nghiên cứu này đã đánh giá thực trạng cạn kiệt nguồn nước trên sông Hồng, đề xuất giải pháp công trình đập dâng nước, và đánh giá tác động của công trình. Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng việc xây dựng đập dâng nước là một giải pháp khả thi để giải quyết tình trạng thiếu nước. Tuy nhiên, cần phải có các nghiên cứu chi tiết hơn về thiết kế, thi công, và vận hành công trình để đảm bảo an toàn, hiệu quả, và bền vững. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ, ngành, địa phương, và cộng đồng trong quá trình thực hiện dự án.

6.1. Tổng Kết Kết Quả Nghiên Cứu Về Đập Dâng Nước

Nghiên cứu đã đạt được những kết quả quan trọng, bao gồm: đánh giá thực trạng cạn kiệt, đề xuất giải pháp thiết kế, mô phỏng dòng chảy, và đánh giá tác động. Các kết quả này là cơ sở để tiếp tục nghiên cứu và triển khai dự án xây dựng đập dâng nước trên sông Hồng.

6.2. Kiến Nghị Về Quản Lý Và Vận Hành Đập Dâng Nước

Cần phải có quy trình quản lý và vận hành đập dâng nước chặt chẽ, đảm bảo an toàn công trình và hiệu quả sử dụng nguồn nước. Cần phải có hệ thống quan trắc và dự báo thủy văn để điều tiết dòng chảy một cách linh hoạt. Cần phải có sự tham gia của cộng đồng trong quá trình quản lý và vận hành.

6.3. Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Về Thủy Lợi Sông Hồng

Các hướng nghiên cứu tiếp theo có thể bao gồm: nghiên cứu về tác động của biến đổi khí hậu đến nguồn nước sông Hồng, nghiên cứu về các giải pháp công trình và phi công trình để quản lý nguồn nước, và nghiên cứu về các mô hình quản lý nguồn nước bền vững. Cần phải có sự đầu tư mạnh mẽ cho nghiên cứu khoa học và công nghệ để giải quyết các thách thức về nguồn nước.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Lưu vực sông Hồng - Thái Bình có tổng diện tích tự nhiên 169.020 km2, đóng vai trò huyết mạch đối với an ninh nguồn nước và phát triển kinh tế của 11 tỉnh thành đồng bằng Bắc Bộ với hơn 20 triệu dân cư. Mặc dù tổng lượng dòng chảy trung bình hàng năm qua trạm thủy văn Sơn Tây đạt xấp xỉ 118 tỷ m3, tình trạng suy kiệt dòng chảy trong mùa cạn (từ tháng 11 đến tháng 5 năm sau) đã trở nên đặc biệt nghiêm trọng. Trong khi nhu cầu dùng nước 3 tháng mùa kiệt toàn vùng đã tăng mạnh từ 3,3 tỷ m3 năm 2003 lên 4,1 tỷ m3 năm 2010, mực nước mùa khô tại trạm Hà Nội liên tục suy giảm xuống mức kỷ lục 0,34 m vào tháng 2 năm 2010, thấp hơn nhiều so với mực nước kiệt lịch sử 1,57 m giai đoạn 1956 - 1987.

Thực trạng sụt giảm cột nước hạ du khiến hàng loạt công trình thủy nông đầu mối trọng điểm như cống Xuân Quan, cống Liên Mạc và các trạm bơm ven sông mất hoàn toàn khả năng lấy nước tự chảy, uy hiếp trực tiếp đến hơn 200.000 ha đất canh tác nông nghiệp. Trước thách thức đó, nghiên cứu được thực hiện nhằm đánh giá toàn diện diễn biến cạn kiệt, phân tích nguyên nhân thủy lực - hình thái lòng dẫn, từ đó đề xuất và tính toán thiết kế giải pháp công trình đập dâng nước công nghệ mới trên dòng chính sông Hồng.

Phạm vi không gian nghiên cứu bao quát toàn bộ mạng lưới sông Hồng - Thái Bình từ sau các hồ chứa thượng nguồn đến các cửa sông ven biển, tập trung sâu vào đoạn sông qua Hà Nội và hạ lưu cống Xuân Quan. Ý nghĩa thực tiễn của công trình thể hiện ở việc nâng cao mực nước thượng lưu thêm 1,5 m đến 2,5 m trong mùa cạn, đảm bảo cấp nước phục vụ 85% đến 90% nhu cầu nông nghiệp và đẩy lùi ranh giới xâm nhập mặn 1‰ tại các cửa sông ven biển, hiện thực hóa mục tiêu trong Quyết định số 1554/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên hệ thống cơ sở lý thuyết thủy văn, thủy lực công trình và cơ học đất nền hiện đại:

• Lý thuyết chuyển động dòng chảy một chiều không ổn định trong lòng dẫn hở: Dựa trên hệ phương trình Saint-Venant vi phân liên tục và phương trình động lực, mô tả sự tương tác giữa lưu lượng, mực nước và độ dốc đáy sông dưới tác động của điều tiết hồ chứa và thủy triều.
• Lý thuyết diễn biến lòng dẫn và cân bằng bùn cát sông ngòi: Phân tích hiện tượng xói sâu hạ lưu công trình do thiếu hụt bùn cát lơ lửng sau các hồ chứa bậc thang lớn, giải thích sự biến đổi đường quan hệ lưu lượng - mực nước (Q ~ H).
• Lý thuyết tính toán ổn định móng công trình thủy công: Áp dụng các tiêu chuẩn thiết kế hiện hành, bao gồm Tiêu chuẩn 22TCN 272-2005 về tổ hợp tải trọng tác dụng, kiểm tra khả năng chịu tải của đất nền, độ lún khối móng và ổn định thấm dưới đáy công trình.

Các khái niệm then chốt được chuẩn hóa bao gồm: công nghệ đập trụ đỡ, đập xà lan liên hợp, hệ số phân lưu mùa kiệt, mô-đun dòng chảy kiệt và đường bão hòa thấm qua nền cọc.

Phương pháp nghiên cứu

• Quy mô mẫu và nguồn dữ liệu thu thập: Nghiên cứu sử dụng chuỗi số liệu quan trắc thủy văn liên tục 54 năm (1956 - 2010) tại các trạm trọng điểm gồm Sơn Tây, Hà Nội và Thượng Cát. Dữ liệu địa hình lòng dẫn được thu thập qua các mặt cắt ngang đo đạc dọc theo 500 km dòng chính sông Hồng và các phân lưu Đuống, Luộc, Đáy. Cơ sở dữ liệu vận hành bao gồm biểu đồ xả của 4 nhà máy thủy điện lớn phía thượng nguồn là Hòa Bình (dung tích hiệu dụng 9,50 tỷ m3), Sơn La (6,50 tỷ m3), Tuyên Quang (1,70 tỷ m3) và Thác Bà (2,16 tỷ m3).
• Phương pháp chọn mẫu: Mẫu dữ liệu thủy văn được chọn theo phương pháp chuỗi ngẫu nhiên kết hợp phân tổ thời kỳ trước và sau khi xây dựng các hồ chứa lớn. Các đợt kiệt điển hình các năm 2001, 2003, 2008 và 2010 được trích xuất nhằm tái hiện các kịch bản thủy lực bất lợi nhất trong lịch sử.
• Lý do lựa chọn phương pháp phân tích: Mô hình toán thủy lực 1D MIKE 11 (DHI) được lựa chọn vì tính năng mô phỏng vượt trội đối với mạng lưới sông phân lưu và hợp lưu phức tạp chịu ảnh hưởng của triều biển Đông (biên độ triều cực đại đạt 3,5 m đến 4,0 m). Đồng thời, phần mềm địa kỹ thuật chuyên dụng GeoStudio Seep/W được ứng dụng để mô phỏng chính xác trường thấm hai chiều và áp lực đẩy ngược dưới bệ móng cọc của đập.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu đã chỉ ra 4 phát hiện quan trọng có ý nghĩa thực tiễn đối với hệ thống nguồn nước sông Hồng:

• Hạ thấp mực nước mùa kiệt diễn ra cực kỳ nghiêm trọng: Mực nước thấp nhất tại trạm Hà Nội đã giảm sâu từ mức trung bình 1,92 m (tháng 2 thời kỳ 1956 - 1987) xuống mức 0,34 m (năm 2010), tức giảm hơn 82%, mặc dù lưu lượng xả mùa kiệt từ hồ Hòa Bình đã bổ sung thêm 300 m3/s đến 400 m3/s cho dòng chảy hạ lưu.
• Gia tăng đột biến tỷ lệ phân lưu sang sông Đuống: Tỷ lệ phân dòng từ sông Hồng sang sông Đuống trong mùa kiệt tăng vọt từ mức 22,1% (thời kỳ 1980 - 1987) lên 38,9% (thời kỳ 2001 - 2011), cá biệt năm 2008 lên tới 45,3%. Hiện tượng này rút cạn lưu lượng chảy qua trung tâm Hà Nội, làm sụt giảm sâu mực nước dòng chính.
• Hạ thấp đáy sông do xói lòng dẫn và khai thác cát quá mức: Hiện tượng xói nước trong sau đập kết hợp với hoạt động của 53 doanh nghiệp khai thác cát tại 105 điểm mỏ quy mô lớn đã làm biến dạng hình thái lòng sông, khiến tầng chứa nước ngầm tại Hà Nội sụt giảm từ cao trình -25 m xuống -35 m trong giai đoạn 2002 - 2004.
• Hiệu quả vượt trội của giải pháp đập dâng điều tiết: Mô phỏng thủy lực chứng minh việc xây dựng đập dâng tại đoạn hạ lưu cống Xuân Quan giúp nâng mực nước thượng lưu tăng thêm từ 1,2 m đến 2,1 m so với điều kiện tự nhiên, phục hồi 100% công suất lấy nước tự chảy cho đại thủy nông Bắc Hưng Hải.

Thảo luận kết quả

Các phát hiện nghiên cứu được trực quan hóa thông qua hệ thống đồ thị so sánh đường quá trình mực nước thực đo và mô phỏng tại trạm Hà Nội, cùng bảng tổng hợp phân phối lưu lượng mùa cạn qua các mặt cắt kiểm soát. Sự khớp nối chặt chẽ giữa số liệu tính toán và thực nghiệm kiểm định mùa kiệt năm 2003 khẳng định độ tin cậy của mô hình thủy lực.

Nguyên nhân căn bản dẫn tới khủng hoảng thiếu nước hạ du không nằm ở tổng lượng dòng chảy thượng nguồn mà xuất phát từ việc đáy sông bị tụt sâu và tỷ lệ phân lưu sang sông Đuống tăng hơn 1,7 lần. Việc so sánh với các công trình trên thế giới như đập Thames Barrier (Anh), Ems (Đức) hay đập Thảo Long (Huế) cho thấy giải pháp ngăn sông bằng đập công nghệ mới là xu thế tất yếu.

Công nghệ đập trụ đỡ kết hợp âu thuyền được lựa chọn giúp giảm 20% đến 30% kinh phí xây dựng so với công nghệ truyền thống, hoàn toàn không làm thu hẹp khẩu độ thoát lũ mùa mưa, đồng thời giải quyết triệt để xung đột giữa cấp nước thủy nông và duy trì luồng giao thông thủy nội địa với mật độ trên 500 lượt tàu thuyền/ngày đêm.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các kết quả tính toán thủy lực và kết cấu công trình, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp kỹ thuật và quản lý cụ thể:

• Đầu tư xây dựng công trình đập dâng điều tiết công nghệ trụ đỡ tại hạ lưu cống Xuân Quan: Triển khai thiết kế công trình với các thông số chịu tải móng cọc theo tiêu chuẩn, bố trí cửa van phẳng/clape trục đứng và âu thuyền khổ thông thuyền cấp II. Mục tiêu nâng mực nước trước cống Xuân Quan đạt cao trình +2,50 m vào mùa khô. Lộ trình thực hiện trong giai đoạn 2026 - 2030, do Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn chủ trì phối hợp cùng Ủy ban Nhân dân thành phố Hà Nội.
• Hoàn thiện quy trình vận hành liên hồ chứa bậc thang thượng nguồn: Tối ưu hóa biểu đồ xả nước phục vụ nông nghiệp từ các hồ thủy điện Sơn La, Hòa Bình, Tuyên Quang và Thác Bà; đảm bảo lưu lượng duy trì liên tục tại trạm Sơn Tây không dưới 800 m3/s trong các đợt đổ ải vụ Đông Xuân (tháng 1 - tháng 2 hàng năm). Lộ trình ban hành và áp dụng từ năm 2026, do Bộ Tài nguyên và Môi trường cùng Tập đoàn Điện lực Việt Nam thực hiện.
• Tăng cường quản lý và siết chặt hoạt động khai thác cát sỏi lòng dẫn: Quy hoạch lại 105 điểm mỏ cát dọc tuyến sông Hồng và sông Đuống; cắt giảm 40% đến 50% khối lượng cấp phép khai thác tại các khu vực nhạy cảm xói lở nhằm giữ ổn định cao độ đáy sông. Lộ trình triển khai liên tục từ năm 2026 đến 2028, do Ủy ban Nhân dân các tỉnh ven sông chủ trì thanh tra.
• Cải tạo và hạ thấp cao trình đáy các cống đầu mối thủy nông: Tiến hành nâng cấp kỹ thuật, cải tạo mở rộng bể hút và chuyển đổi hệ thống bơm dã chiến tại 55 hệ thống thủy nông vùng đồng bằng (trọng tâm là cống Liên Mạc, Phù Sa, Long Tửu) nhằm thích ứng linh hoạt trong giai đoạn đập dâng đang thi công. Hoàn thành trước năm 2028, giao các Công ty TNHH MTV Khai thác Công trình Thủy lợi quản lý.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và dữ liệu tính toán chi tiết của luận văn mang lại giá trị thực tiễn cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Cơ quan quản lý nhà nước và hoạch định chính sách thủy lợi: Các chuyên viên thuộc Cục Thủy lợi, Viện Quy hoạch Thủy lợi có thể sử dụng các chỉ số mô phỏng và kịch bản phân lưu để hoàn thiện đề án an ninh nguồn nước lưu vực sông Hồng - Thái Bình tầm nhìn 2050.
• Các công ty quản lý và khai thác hệ thống công trình thủy nông: Ban lãnh đạo và kỹ sư vận hành tại Hệ thống thủy nông Bắc Hưng Hải, Sông Nhuệ, Bắc Đuống có thể khai thác mô hình dự báo mực nước để lập kế hoạch lấy nước tưới tối ưu cho 200.000 ha đất canh tác.
• Kỹ sư tư vấn thiết kế và các nhà thầu xây dựng công trình thủy: Các kỹ sư công trình thủy công có thể ứng dụng các chỉ dẫn thiết kế móng cọc, dầm đáy, sơ đồ thấm GeoStudio và giải pháp đập trụ đỡ tiết kiệm 20% đến 30% chi phí vào các dự án ngăn sông, kiểm soát mặn tương tự.
• Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học chuyên ngành Thủy lực - Công trình: Tài liệu là nguồn tham khảo chuyên sâu về phương pháp ứng dụng mô hình MIKE 11 giải bài toán phân lưu sông lớn và phương pháp phân tích tổ hợp tải trọng thủy công theo tiêu chuẩn xây dựng hiện đại.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao các hồ chứa Hòa Bình và Tuyên Quang xả nước tăng cường nhưng mực nước sông Hồng tại Hà Nội vẫn hạ thấp kỷ lục?

Mặc dù hồ Hòa Bình đã tăng lưu lượng xả mùa kiệt thêm 300 m3/s đến 400 m3/s, mực nước tại Hà Nội năm 2010 vẫn tụt xuống 0,34 m do hai nguyên nhân chính: tỷ lệ phân lưu sang sông Đuống tăng mạnh lên mức 45,3% làm giảm lưu lượng dòng chính, đồng thời lòng dẫn sông Hồng bị hạ thấp sâu do xói nước trong và hoạt động khai thác cát quá mức.

2. Mô hình thủy lực MIKE 11 giải quyết vấn đề kỹ thuật nào trong luận văn?

Mô hình MIKE 11 được thiết lập để mô phỏng dòng chảy một chiều không ổn định trên toàn bộ mạng lưới sông Hồng - Thái Bình. Mô hình đã kiểm định thành công chuỗi số liệu thực đo năm 2003, giúp định lượng chính xác mức tăng mực nước từ 1,2 m đến 2,1 m khi xây dựng đập dâng và đánh giá khả năng thoát lũ của các phương án tuyến.

3. Công nghệ đập trụ đỡ có ưu điểm gì vượt trội so với cống ngăn sông truyền thống?

Đập trụ đỡ phân tán lực trượt và lật trực tiếp qua hệ thống cọc sâu vào nền đất, loại bỏ bản đáy bê tông khối lớn, giúp tiết kiệm 20% đến 30% chi phí đầu tư. Công trình được thi công trực tiếp giữa lòng sông mà không cần đê quai dẫn dòng phức tạp, đồng thời giải phóng tối đa khẩu độ tháo lũ vào mùa mưa.

4. Việc xây dựng đập dâng có làm gián đoạn hoạt động giao thông thủy trên sông Hồng không?

Công trình đập dâng được thiết kế tích hợp hạng mục âu thuyền hiện đại với quy mô đảm bảo cho các đoàn sà lan và tàu thuyền tải trọng lớn lưu thông liên tục. Thiết kế này vừa nâng cao mực nước thượng lưu phục vụ khai thác luồng tàu trong mùa kiệt, vừa duy trì mật độ giao thông trên 500 lượt/ngày đêm an toàn.

5. Hiện tượng xói lở hạ thấp lòng dẫn sông Hồng ảnh hưởng thế nào đến nước ngầm và xâm nhập mặn?

Lòng dẫn bị xói sâu làm thay đổi tương quan mực nước, khiến tầng chứa nước ngầm tại khu vực Hà Nội tụt giảm hơn 10 m giai đoạn 2002 - 2004. Đồng thời, mực nước sông suy giảm tạo điều kiện cho triều cường đẩy mặn 1‰ lấn sâu 39,2 km trên dòng chính sông Hồng và 46 km trên sông Ninh Cơ.

Kết luận

• Xác định rõ thực trạng cạn kiệt khốc liệt trên sông Hồng với mực nước thấp nhất tại Hà Nội giảm xuống 0,34 m năm 2010, đe dọa trực tiếp an ninh cấp nước mùa khô.
• Chỉ rõ nguyên nhân cốt lõi do tỷ lệ phân lưu sang sông Đuống tăng cao (đạt 45,3%) kết hợp với diễn biến hạ thấp đáy sông tại 105 điểm khai thác cát.
• Ứng dụng thành công mô hình toán thủy lực MIKE 11 để mô phỏng chính xác chế độ dòng chảy và kiểm chứng hiệu quả các kịch bản điều tiết nước mùa kiệt.
• Thiết kế hoàn chỉnh giải pháp công trình đập dâng công nghệ trụ đỡ kết hợp âu thuyền tại hạ lưu cống Xuân Quan, giúp nâng mực nước thượng lưu thêm 1,5 m đến 2,5 m.
• Chứng minh tính ưu việt của công nghệ mới với khả năng tiết kiệm 20% đến 30% kinh phí xây dựng, giữ nguyên năng lực thoát lũ và đảm bảo thông suốt giao thông thủy.

Đóng góp lớn nhất của luận văn là cung cấp cơ sở khoa học và giải pháp kỹ thuật đồng bộ nhằm giải quyết khủng hoảng hạ thấp mực nước mùa kiệt trên dòng chính sông Hồng. Để đưa nghiên cứu vào thực tế, các cơ quan chuyên môn cần tiếp tục triển khai khảo sát địa chất công trình chi tiết và thí nghiệm mô hình thủy lực vật lý trong giai đoạn 2026 - 2028. Các đơn vị quản lý, viện nghiên cứu và doanh nghiệp xây dựng thủy lợi hãy chủ động phối hợp ứng dụng các kết quả này vào quá trình quy hoạch hạ tầng nguồn nước quốc gia.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG I: ĐẶC ĐIỂM TỰ NHIÊN VÀ TÌNH HÌNH NGUỒN NƯỚC TRÊN LƯU VỰC HỆ THỐNG SÔNG HỒNG-THÁI BÌNH 1.1 Đặc điểm tự nhiên 1.1 Vị trí địa lý Lưu vực sông Hồng - sông Thái Bình là một lưu vực sông liên quốc gia chảy qua 3 nước: Việt Nam, Trung Quốc, Lào với tổng diện tích tự nhiên là: 169. Vùng đồng bằng châu thổ sông nằm hoàn toàn trong lãnh thổ Việt Nam có diện tích ước tính khoảng 17. Chiều dài sông Hồng trong lãnh thổ Việt Nam khoảng 328 km. Phần lưu vực nằm ở Trung quốc là: 81.200 km2 chiếm 48 % diện tích toàn lưu vực; phần lưu vực nằm ở Lào là: 1.100 km2 chiếm 0,7 % diện tích toàn lưu vực; và phần lưu vực nằm ở Việt Nam là: 86.680 km2 chiếm 51,3 % diện tích lưu vực.

Sông Hồng là con sông lớn thứ hai (sau sông Mê Kông) chảy qua Việt Nam đổ ra biển Đông. Sông Hồng được hình thành từ 3 sông nhánh lớn là sông Đà, sông Lô và sông Thao. Sông Thái Bình cũng được hình thành từ 3 nhánh sông lớn là sông Cầu, sông Thương và sông Lục Nam. Hai hệ thống sông được nối thông với nhau bằng sông Đuống và sông Luộc tạo thành lưu vực sông Hồng - sông Thái Bình.

Lưu vực sông Hồng - sông Thái Bình được giới hạn từ 20o23’ đến 25o30’ vĩ độ Bắc và từ 102o 10’ đến 107o10’ kinh độ Đông. + Phía Bắc giáp lưu vực sông Trường Giang và sông Châu Giang của Trung Quốc. + Phía Tây giáp lưu vực sông Mê Kông. + Phía Nam giáp lưu vực sông Mã.

+ Phía Đông giáp vịnh Bắc Bộ.2 Đặc điểm địa hình, địa chất, thảm phủ 1.1 Đặc điểm địa hình Lưu vực sông Hồng-Thái Bình là nơi tổng hợp của nhiều loại địa hình, gồm ven biển, đồng bằng, trung du và rừng núi. Các loại địa hình này đều chiếm một diện tích đáng kể so với toàn bộ lưu vực. Địa hình vực sông Hồng-Thái Bình có xu thế thấp dần theo hướng Tây Bắc và Đông Nam.1: Phân bố diện tích theo cao độ vùng đồng bằng sông Hồng-Thái Bình14 Cao độ Diện tích (ha) Diện tích luỹ tích (ha) % <1 293.2 Đặc điểm địa chất, thổ nhưỡng a, Địa chất Địa chất lưu vực sông Hồng được phân bố trên vùng đứt gãy kiến tạo mạnh và phức tạp. Quá trình kiến tạo địa chất đã hình thành các tầng nham thạch khác nhau.

Đó chính là nguồn tạo thành đất đai và các loại khoáng sản. Các vận động tạo sơn đã làm thành địa hình núi cao, cao nguyên và đồng bằng. Lưu vực thuộc vùng uốn nếp Bắc Bộ kéo dài từ phía Nam (sông Mã) lên phía Bắc (biên giới Việt Trung). Đồng bằng là vùng bồi tụ dày, trầm tích đệ tứ có độ dày hơn 100 m có nơi gần 400 m.

Những lún sụt, đứt gãy của nền địa chất tạo ra các hồ và dòng sông. b, Thổ nhưỡng, thảm phủ Trên lưu vực sông Hồng có nhiều loại thổ nhưỡng có từ nguồn gốc các loại đá khác nhau. Ở miền núi và trung du thổ nhưỡng phổ biến là đất đỏ vàng ít thấm nước, chân các vùng núi cao thường phổ biến loại đất vàng đỏ trên đá mắc ma tầng dày (dãy Hoàng Liên Sơn, dãy Tây Côn Lĩnh), đồng bằng là đất phù sa, đất cát, đất mặn ven biển. Theo tài liệu điều tra của Viện Nông hoá Thổ nhưỡng, trong lưu vực sông Hồng - Thái Bình có 10 loại đất chính như bảng dưới đây: 6 Bảng 1.2: Các loại đất chính trên lưu vực sông Hồng –Thái Bình 12 TT Tên các loại đất Diện tích (ha) 1 Đất phù sa sông Hồng 1.000 2 Đấy chiêm trũng Glây 140.000 3 Đất chua mặn 79.062 5 Đất bạc màu 123.700 7 Đất Feralit đỏ vàng 4.856 8 Đất Feralit đỏ nâu trên đá vôi 229.295 9 Đất Feralit đỏ vàng có mùn trên núi 2.342 10 Đất mòn alít trên núi cao 223.035 Ở vùng đồng bằng sông Hồng diện tích đất dành cho nông nghiệp chiếm tỷ trọng lớn nhất đến 65% tổng diện tích đất tự nhiên của vùng chiếm 5,3% tổng diện tích nông nghiệp của cả nước.

Diện tích rừng có xu hướng tăng lên trong những năm gần đây: năm 1995 là 28,2%, năm 1999 là 33,2%, đến năm 2006 là 44,2%.3: Tình hình sử dụng đất trên lưu vực sông Hồng-Thái Bình năm 2011 13 Đơn vị: 1000ha Đất nông Đất lâm Đất chưa Tỉnh,TP Đất ở nghiệp nghiệp sử dụng Cả nước 26371,52 15405,82 695,33 2948,28 Đồng Bằng Sông Hồng 1397,10 498,94 141,12 96,99 Hà Nội 186,13 24,39 37,00 8,63 Vĩnh Phúc 86,52 32,43 8,66 2,16 Bắc Ninh 48,04 0,63 10,06 0,57 Quảng Ninh 461,28 390,33 10,08 63,64 Hải Dương 104,88 10,86 15,62 0,55 Hải Phòng 81,90 13,83 3,91 Hưng Yên 58,29 10,02 0,45 Thái Bình 106,10 1,41 13,02 1,67 Hà Nam 54,78 6,27 5,70 3,76 Nam Định 113,47 4,25 10,92 3,64 Ninh Bình 95,72 28,37 6,23 8,01 7 1.3 Mạng lưới sông ngòi Hệ thống sông Hồng gồm 3 sông lớn là sông Đà, sông Thao và sông Lô. Ba sông này hợp lưu tại vùng Trung Hà - Việt Trì. Hệ thống sông Thái Bình được hình thành từ 3 nhánh sông lớn là sông Cầu, sông Thương và sông Lục Nam ba nhánh sông gặp nhau tại Phả Lại tạo thành dòng chính sông Thái Bình. Sông Thao là dòng chính của sông Hồng và đổ ra biển tại cửa Ba Lạt, Trà Lý, Lạch Giang và cửa Đáy).

Sông Đà là sông cấp I của hệ thống sông Hồng, phần thượng nguồn bên Trung Quốc còn có tên gọi là Lý Tiên, cũng bắt nguồn từ vùng núi cao Vân Nam Trung Quốc. Diện tích lưu vực là 52900 km2, trong đó 26800 km2 nằm trong lãnh thổ nước ta. Sông Đà chảy theo hướng Tây Bắc – Đông Nam. Trên sông Đà ở địa phận Việt Nam hiện nay có thủy điện Sơn La và Hòa Bình là các thủy điện lớn vào bậc nhất Đông Nam Á.

Sông Thao là dòng chính của sông Hồng, bắt nguồn từ dãy núi Ngụy Sơn cao trên 2000m thuộc tỉnh Vân Nam Trung Quốc (ở Trung Quốc sông Thao còn có tên là sông Nguyên). Sông Thao có chiều dài sông: 902 km (tính đến Việt Trì) trong đó trong nước là 332 km; diện tích lưu vực là 51800 km2 (phần trong nước là 12000 km2). Tại Việt Trì sông Thao hợp lưu với sông Đà, sông Lô Gâm rồi chảy ra Biển Đông gọi là sông Hồng. Sông Thao chảy thẳng ít khúc khuỷu độ dốc lòng sông lớn.

Sông Lô cũng là một sông nhánh lớn của sông Hồng, có diện tích là 39000 km2 (trong đó trong nước: 22600 km2, ngoài nước: 164000 km2) và chiều dài sông: 470 km (trong nước: 275 km), bắt nguồn từ vùng núi cao Vân Nam -Trung Quốc. Sông Lô có nhiều nhánh sông lớn phân bố dạng hình quạt. Nhánh sông Gâm có thủy điện Tuyên Quang, sông Chảy có thủy điện Thác Bà và sông Phó Đáy có đập Liễn Sơn, toàn bộ hệ thống được gọi là sông Lô Gâm.4 Đặc điểm kinh tế- xã hội 1.1 Dân số Mặc dù chỉ chiếm 6% diện tích lãnh thổ cả nước nhưng đồng bằng sông Hồng là nơi tập trung dân cư đông nhất cả nước. Theo số liệu Tổng điều tra Dân số và Nhà ở của 8 Tổng cục Thống kê, tính đến năm 2011, số dân của vùng là 20.000 người, chiếm 22,8% dân số cả nước.

Mật độ dân số trung bình hiện nay của vùng là 96 người/km2, trong khi đó mật độ dân số trung bình của cả nước là 26,8 người/km2. Mặc dù tỉ lệ gia tăng tự nhiên của dân số trong vùng giảm mạnh (bình quân gia tăng dân số giai đoạn 1999 – 2009 là 0,9%/năm) nhưng mật độ dân số vẫn cao, gấp 3,6 lần so với mật độ trung bình của cả nước, gấp gần 2,2 lần so với Đồng bằng sông Cửu Long… Bảng 1.4: Dân số các tỉnh thuộc vùng đồng bằng sông qua các năm13 Dân số trung bình TT 2008 2009 2010 2011 (Nghìn người) I Cả nước 85118.5 87840 II ĐB sông Hồng 19473.3 2 Hải Phòng 1824.2 Lao động Lực lượng lao động của vùng năm 2009 là 11,1 triệu lao động, chiếm 22,6 % lực lượng lao động toàn quốc. Đây là một thuận lợi vì vùng có nguồn lao động dồi dào với truyền thống kinh nghiệm sản xuất phong phú, chất lượng lao động dẫn đầu cả nước (số người tốt nghiệp trung học phổ thông trở lên chiếm 35,9 % lực lượng lao động). Trong những năm tới cần có các chương trình về khai thác nguồn lực lao động, tạo việc làm và đào tạo nghề để giảm sức ép lên sản xuất nông nghiệp của vùng.3 Cơ cấu kinh tế Cùng với tốc độ tăng cao liên tục và khá ổn định của GDP, cơ cấu ngành kinh tế vùng đã có sự thay đổi theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa.

Đó là tỷ trọng trong GDP 9 của các ngành nông, lâm thủy sản đã giảm nhanh từ 33,53% năm 2000 xuống còn 18,76 % năm 2005 và năm 2008 chỉ còn 13,9 % đến 2011 là 12%. Tỷ trọng công nghiệp – xây dựng trong GDP biến động không nhiều năm 2000 là 43,86 %; năm 2005 là 40,29 % , năm 2008 là 43,2% và đến năm 2011 đạt 45 %. Tỷ trọng dịch vụ trong GDP tăng nhanh từ 22,61% năm 2000 lên 42,44 % năm 2005, năm 2008 là 42,9% và đến 2011 là 45,4%. Chuyển dịch cơ cấu kinh tế đã làm thay đổi cơ cấu lao động của vùng theo xu hướng: Số lao động trong các ngành công nghiệp và dịch vụ ngày càng tăng lên, trong khi số lao động ngành nông nghiệp ngày càng giảm đi.5: Cơ cấu kinh tế các tỉnh đồng bằng sông Hồng qua các năm13 Năm 2008 2009 2010 2011 1.

Cả nước - Nông, lâm nghiệp và thuỷ sản 22.6 22 - Công nghiệp và xây dựng 40. Đồng bằng sông Hồng - Nông, lâm nghiệp và thuỷ sản 13.2 12 - Công nghiệp và xây dựng 43.5 Định hướng phát triển kinh tế xã hội Theo quyết định số 795/QĐ-TTg ngày 23/5/2013 của Thủ tướng Chính Phủ về phê duyệt Quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội vùng Đồng bằng sông Hồng đến năm 2020 với các mục tiêu chính sau: + Nâng tỷ trọng đóng góp cho GDP cả nước của vùng từ 24,7% năm 2010 lên 26,6% năm 2015 và 28,7% năm 2020; + Phấn đấu đến năm 2020 tỷ trọng nông nghiệp trong GDP của vùng đạt 7-7,5%; công nghiệp, xây dựng từ 45-47%; dịch vụ từ 46-48%; 10 + Dân số trong vùng đến 2015 vào khoảng 20,8 triệu người, đến năm 2020 khoảng hơn 21,7 triệu người (tốc độ tăng dân số trung bình của vùng khoảng 0,93%/năm trong cả thời kỳ 2011-2020).2 Đặc điểm khí hậu, thủy văn trên lưu vực hệ thống sông Hồng-Thái Bình 1.1 Đặc điểm khí hậu 1.1 Chế độ nhiệt Chế độ nhiệt của khu vực phù hợp với nền nhiệt độ của khu vực nhiệt đới, có nhiệt độ trung bình cao, nhiệt độ trung bình năm trên lưu vực dao động từ 15 - 250C.