Luận văn tốt nghiệp nghiên cứu đặc điểm dịch tễ bệnh giun xoăn dạ múi khế ở trâu bò và thử nghiệm quy trình phòng trị tại huyện phú bình tỉnh thái nguyên

Luận văn nghiên cứu đặc điểm dịch tễ bệnh giun xoăn dạ múi khế ở trâu bò và thử nghiệm quy trình phòng trị tại huyện Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên.

• Chuyên ngành: Chăn nuôi thú y
• Đề tài: Nghiên cứu dịch tễ và phòng trị bệnh giun xoăn dạ múi khế ở trâu bò tại Phú Bình, Thái Nguyên
• Loại tài liệu: Nghiên cứu khoa học
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• 1. Phần 1: MỞ ĐẦU
• 2. Phần 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Cơ sở khoa học của đề tài
• 2.1.1. Giun xoăn dạ múi khế ký sinh ở gia sóc nhai lại
• 2.1.2. Vị trí của giun xoăn dạ múi khế trong hệ thống phân loại động vật
• 2.2. Thành phần loài giun xoăn dạ múi khế ký sinh ở trâu, bò
• 2.3. Chu kỳ sinh học của một số loài giun xoăn chủ yếu ở dạ múi khế
• 2.3.1. Chu kỳ sinh học của Haemonchus sp.
• 2.3.2. Chu kỳ sinh học của Trichostrongylus sp.
• 2.3.3. Vòng đời của Mecistocirrus digitatus
• 2.4. Bệnh giun xoăn dạ múi khế ở gia sóc nhai lại
• 2.4.1. Thiệt hại kinh tế do bệnh giun xoăn dạ múi khế gây ra
• 2.4.2. Đặc điểm dịch tễ học của các bệnh giun xoăn dạ múi khế

Tóm tắt

I. Dịch tễ học bệnh giun xoăn dạ múi khế ở trâu bò

Dịch tễ học là một khía cạnh quan trọng trong nghiên cứu bệnh giun xoăn dạ múi khế ở trâu bò. Bệnh này phổ biến ở các vùng chăn nuôi như Phú Bình, Thái Nguyên, nơi có điều kiện tự nhiên thuận lợi cho sự phát triển của ký sinh trùng. Nghiên cứu chỉ ra rằng, tỷ lệ nhiễm bệnh ở trâu bò tại khu vực này rất cao, đặc biệt trong các tháng mùa hè và thu. Bệnh lý động vật liên quan đến giun xoăn dạ múi khế gây thiệt hại nghiêm trọng đến sức khỏe và năng suất của gia súc. Các yếu tố như khí hậu, mùa vụ, và tuổi của vật nuôi đóng vai trò quan trọng trong sự lây lan và phát triển của bệnh.

1.1. Phân bố và tỷ lệ nhiễm bệnh

Theo nghiên cứu, bệnh giun xoăn dạ múi khế phân bố rộng khắp các vùng miền núi, trung du và đồng bằng. Tỷ lệ nhiễm bệnh ở trâu bò dao động từ 30.7% đến 100%, tùy thuộc vào điều kiện môi trường và chế độ chăn nuôi. Phú Bình, Thái Nguyên là một trong những khu vực có tỷ lệ nhiễm cao do điều kiện khí hậu ẩm ướt, thuận lợi cho sự phát triển của giun xoăn. Gia súc non và gia súc gầy yếu có nguy cơ nhiễm bệnh cao hơn so với gia súc trưởng thành.

1.2. Yếu tố ảnh hưởng đến dịch tễ

Các yếu tố như nhiệt độ, độ ẩm, và mùa vụ đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển của giun xoăn dạ múi khế. Nghiên cứu chỉ ra rằng, ấu trùng giun phát triển mạnh trong điều kiện nhiệt độ từ 20-30°C và độ ẩm cao. Mùa hè và thu là thời điểm bệnh bùng phát mạnh nhất, đặc biệt ở các vùng đồng cỏ thấp và đầm lầy. Chăn nuôi trâu bò tại Phú Bình cần chú ý đến các yếu tố này để áp dụng biện pháp phòng ngừa hiệu quả.

II. Phòng trị bệnh giun xoăn dạ múi khế

Phòng trị bệnh là một phần không thể thiếu trong quản lý sức khỏe trâu bò. Nghiên cứu đã đề xuất các biện pháp phòng ngừa và điều trị hiệu quả đối với bệnh giun xoăn dạ múi khế. Các biện pháp bao gồm sử dụng thuốc tẩy giun định kỳ, cải thiện điều kiện vệ sinh chuồng trại, và quản lý chặt chẽ nguồn thức ăn và nước uống. Nghiên cứu dịch tễ đã chỉ ra rằng, việc áp dụng các biện pháp phòng ngừa có thể giảm đáng kể tỷ lệ nhiễm bệnh và thiệt hại kinh tế cho người chăn nuôi.

2.1. Biện pháp phòng ngừa

Các biện pháp phòng ngừa bao gồm việc sử dụng thuốc tẩy giun định kỳ, đặc biệt là trong các tháng mùa hè và thu khi bệnh bùng phát mạnh. Cải thiện điều kiện vệ sinh chuồng trại, quản lý chặt chẽ nguồn thức ăn và nước uống cũng là những yếu tố quan trọng. Chăn nuôi trâu bò tại Phú Bình cần chú ý đến việc cách ly gia súc bị bệnh để ngăn chặn sự lây lan của ký sinh trùng.

2.2. Biện pháp điều trị

Điều trị bệnh giun xoăn dạ múi khế bao gồm việc sử dụng các loại thuốc tẩy giun hiệu quả như albendazole và ivermectin. Nghiên cứu đã chỉ ra rằng, việc điều trị kịp thời có thể giảm thiểu thiệt hại về sức khỏe và năng suất của trâu bò. Tuy nhiên, việc điều trị chỉ nên được thực hiện khi có sự hướng dẫn của bác sĩ thú y để đảm bảo hiệu quả và an toàn cho gia súc.

III. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của nghiên cứu

Nghiên cứu về bệnh giun xoăn dạ múi khế ở trâu bò tại Phú Bình, Thái Nguyên có ý nghĩa khoa học và thực tiễn lớn. Về mặt khoa học, nghiên cứu cung cấp thông tin chi tiết về đặc điểm dịch tễ và chu kỳ sinh học của giun xoăn, góp phần vào việc xây dựng các biện pháp phòng trị hiệu quả. Về mặt thực tiễn, kết quả nghiên cứu giúp người chăn nuôi áp dụng các biện pháp phòng ngừa và điều trị, giảm thiểu thiệt hại kinh tế và nâng cao năng suất chăn nuôi.

3.1. Ý nghĩa khoa học

Nghiên cứu đã cung cấp những thông tin khoa học quan trọng về bệnh giun xoăn dạ múi khế, bao gồm đặc điểm dịch tễ, chu kỳ sinh học, và các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển của bệnh. Những thông tin này là cơ sở để xây dựng các biện pháp phòng trị hiệu quả, góp phần vào việc quản lý sức khỏe trâu bò tại Phú Bình, Thái Nguyên.

3.2. Ý nghĩa thực tiễn

Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn lớn trong việc giúp người chăn nuôi áp dụng các biện pháp phòng ngừa và điều trị bệnh giun xoăn dạ múi khế. Việc giảm tỷ lệ nhiễm bệnh không chỉ cải thiện sức khỏe và năng suất của trâu bò mà còn giảm thiểu thiệt hại kinh tế cho người chăn nuôi. Nghiên cứu cũng góp phần nâng cao nhận thức của người dân về tầm quan trọng của việc quản lý dịch bệnh trong chăn nuôi trâu bò.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong những năm gần đây, chăn nuôi trâu, bò tại Việt Nam đã phát triển mạnh mẽ, đóng góp quan trọng vào kinh tế - xã hội, tận dụng hiệu quả tiềm năng đồng cỏ, lao động dư thừa và phế phụ phẩm nông nghiệp. Theo điều tra sơ bộ của Chi cục Thú y tỉnh Thái Nguyên, tỷ lệ nhiễm bệnh giun xoăn dạ múi khế ở trâu, bò tại huyện Phú Bình rất cao, gây thiệt hại lớn về sức khỏe và năng suất vật nuôi. Bệnh giun xoăn dạ múi khế làm gia súc thiếu máu, còi cọc, giảm sức đề kháng và dễ tử vong khi nhiễm nặng. Mặc dù có nhiều chính sách thúc đẩy phát triển chăn nuôi, nhưng bệnh ký sinh trùng vẫn là thách thức lớn.

Mục tiêu nghiên cứu tập trung vào việc khảo sát đặc điểm dịch tễ bệnh giun xoăn dạ múi khế ở trâu, bò tại huyện Phú Bình, xác định khả năng phát triển và tồn tại của trứng, ấu trùng giun trong ngoại cảnh, đồng thời thử nghiệm các biện pháp phòng trị hiệu quả. Thời gian nghiên cứu từ tháng 8/2008 đến tháng 2/2009 tại các xã Điềm Thụy, Nhã Lộng, Bảo Lý và Nga My. Kết quả nghiên cứu nhằm cung cấp cơ sở khoa học cho việc xây dựng quy trình phòng trị bệnh, góp phần giảm thiệt hại kinh tế và nâng cao hiệu quả chăn nuôi.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình về dịch tễ học ký sinh trùng, đặc biệt là các loài giun xoăn thuộc họ Trichostrongylidae, bao gồm các giống Haemonchus, Trichostrongylus, Mecistocirrus, Cooperia và Nematodirus. Các khái niệm chính gồm:

• Chu kỳ sinh học giun xoăn dạ múi khế: Vòng đời trực tiếp, không cần ký chủ trung gian, trứng phát triển thành ấu trùng gây nhiễm trong môi trường bên ngoài.
• Đặc điểm hình thái và sinh học của giun: Giun có thân hình sợi chỉ, hút máu ký chủ, gây tổn thương niêm mạc dạ múi khế và ruột non.
• Cơ chế sinh bệnh: Giun hút máu, tiết độc tố gây thiếu máu, viêm loét niêm mạc, làm giảm sức đề kháng và năng suất vật nuôi.
• Tác động kinh tế: Bệnh làm giảm trọng lượng, năng suất sữa, tăng tỷ lệ chết và chi phí điều trị.
• Phương pháp phòng trị tổng hợp: Kết hợp tẩy giun định kỳ, xử lý phân, vệ sinh chuồng trại và bãi chăn thả.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Thu thập 701 mẫu phân trâu, bò từ 4 xã thuộc huyện Phú Bình; mẫu phân được lấy trực tiếp từ trực tràng vào buổi sáng sớm, bảo quản ở 2-4°C, xét nghiệm trong vòng 3 ngày.
• Phương pháp phân tích:
  • Xét nghiệm trứng giun bằng phương pháp phù nổi Fulleborn.
  • Nuôi cấy trứng thành ấu trùng và phân lập ấu trùng cảm nhiễm theo phương pháp Baerman.
  • Đếm số trứng giun trên buồng đếm McMaster để xác định cường độ nhiễm.
  • Phân loại tuổi trâu, bò dựa trên sự mọc, thay và mòn răng.
  • Thử nghiệm hiệu quả biện pháp ủ phân nhiệt sinh học, thuốc sát trùng và thuốc tẩy giun.
• Timeline nghiên cứu: Từ 25/08/2008 đến 08/02/2009, gồm thu thập mẫu, xét nghiệm, thử nghiệm biện pháp phòng trị và đánh giá hiệu quả sau 2 và 4 tháng.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Thành phần loài giun xoăn dạ múi khế: Xác định 5 loài giun phổ biến ký sinh ở trâu, bò tại huyện Phú Bình gồm Trichostrongylus sp., Haemonchus contortus, Cooperia sp., Nematodirus sp. và Mecistocirrus digitatus. Đây là các loài giun thường gặp và gây bệnh nghiêm trọng trên thế giới.

2. Tỷ lệ nhiễm giun xoăn dạ múi khế: Trong 701 mẫu phân, có 501 mẫu nhiễm giun, chiếm tỷ lệ 71,47%, dao động từ 67,66% đến 76,19% giữa các xã. Tỷ lệ nhiễm cao nhất tại xã Điềm Thụy (76,19%) và thấp nhất tại Bảo Lý (67,66%).

3. Cường độ nhiễm: Trong số 501 mẫu nhiễm, 50,30% nhiễm nhẹ (≤500 trứng/gam phân), 39,72% nhiễm trung bình (501-800 trứng/gam), 7,98% nhiễm nặng (801-1000 trứng/gam) và 2,00% nhiễm rất nặng (>1000 trứng/gam). Xã Điềm Thụy và Nhã Lộng có tỷ lệ nhiễm nặng cao hơn các xã khác.

4. Tỷ lệ và cường độ nhiễm theo tuổi: Trâu, bò dưới 1 năm tuổi có tỷ lệ nhiễm cao nhất 86,36%, giảm dần theo tuổi, thấp nhất ở nhóm trên 8 tuổi (59,09%). Cường độ nhiễm nặng cũng giảm theo tuổi, phản ánh sức đề kháng tăng lên ở vật nuôi trưởng thành.

5. Tỷ lệ và cường độ nhiễm theo loại gia súc: Bò có tỷ lệ nhiễm cao hơn trâu (74,86% so với 67,93%) và tỷ lệ nhiễm nặng cũng cao hơn (11,94% so với 7,73%). Nguyên nhân do mật độ chăn nuôi bò cao hơn và điều kiện chăn thả tạo thuận lợi cho giun phát triển.

6. Hiệu quả biện pháp ủ phân nhiệt sinh học: Nhiệt độ trong đống ủ đạt từ 31,5°C đến trên 40°C, làm chết 100% trứng và ấu trùng giun xoăn sau 6-10 ngày ủ. Phương pháp này hiệu quả trong việc giảm mầm bệnh trong phân.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy bệnh giun xoăn dạ múi khế phổ biến rộng rãi và có tỷ lệ nhiễm cao ở trâu, bò huyện Phú Bình, tương tự các nghiên cứu trong nước và quốc tế. Tỷ lệ nhiễm và cường độ nhiễm phụ thuộc vào điều kiện chăn nuôi, vệ sinh thú y, tuổi và loại gia súc. Trâu, bò non có sức đề kháng yếu nên dễ nhiễm và nhiễm nặng hơn.

Việc xác định thành phần loài giun giúp lựa chọn thuốc và biện pháp phòng trị phù hợp. Hiệu quả của biện pháp ủ phân nhiệt sinh học được chứng minh rõ ràng, góp phần giảm thiểu mầm bệnh trong môi trường chăn nuôi. Kết quả này phù hợp với các nghiên cứu trước đây về vòng đời và khả năng tồn tại của giun xoăn trong môi trường.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tỷ lệ nhiễm theo xã, tuổi và loại gia súc, bảng phân bố cường độ nhiễm và bảng hiệu quả diệt trứng, ấu trùng trong phân ủ nhiệt sinh học, giúp minh họa rõ ràng các phát hiện.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Thực hiện tẩy giun định kỳ cho trâu, bò: Áp dụng thuốc có hiệu quả cao như Albendazole, Levamisole, Phenothiazin theo liều lượng khuyến cáo, ưu tiên tẩy giun cho vật nuôi dưới 1 năm tuổi và những con có biểu hiện nhiễm nặng. Thời gian thực hiện vào mùa xuân và mùa thu, định kỳ 6 tháng/lần.

2. Áp dụng biện pháp ủ phân nhiệt sinh học: Tập trung thu gom phân gia súc, ủ trong đống hoặc hố với kích thước và nguyên liệu phù hợp để đạt nhiệt độ trên 40°C trong ít nhất 7 ngày, nhằm tiêu diệt trứng và ấu trùng giun, giảm ô nhiễm môi trường.

3. Vệ sinh chuồng trại và bãi chăn thả: Dọn dẹp phân, rác thải hàng ngày, giữ chuồng khô ráo, tránh chăn thả ở bãi cỏ ẩm thấp, luân phiên đồng cỏ để hạn chế sự phát triển của giun trong môi trường.

4. Tăng cường tuyên truyền, đào tạo cho người chăn nuôi: Nâng cao nhận thức về bệnh giun xoăn dạ múi khế, cách phòng tránh và xử lý kịp thời, giúp giảm thiểu thiệt hại kinh tế và nâng cao hiệu quả chăn nuôi.

5. Theo dõi và đánh giá hiệu quả phòng trị: Thực hiện kiểm tra định kỳ tỷ lệ và cường độ nhiễm giun qua xét nghiệm phân, điều chỉnh biện pháp phòng trị phù hợp theo từng thời điểm và điều kiện thực tế.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Người chăn nuôi trâu, bò: Nắm bắt kiến thức về bệnh giun xoăn dạ múi khế, áp dụng biện pháp phòng trị hiệu quả để bảo vệ đàn vật nuôi, giảm thiệt hại kinh tế.

2. Chuyên gia thú y và cán bộ kỹ thuật: Sử dụng kết quả nghiên cứu làm cơ sở khoa học trong chẩn đoán, điều trị và tư vấn phòng bệnh cho người chăn nuôi.

3. Nhà quản lý ngành nông nghiệp và thú y: Xây dựng chính sách, chương trình kiểm soát bệnh ký sinh trùng, nâng cao năng suất chăn nuôi bền vững.

4. Nghiên cứu sinh và học viên cao học: Tham khảo phương pháp nghiên cứu dịch tễ học, kỹ thuật xét nghiệm và thử nghiệm biện pháp phòng trị bệnh ký sinh trùng ở gia súc.

Câu hỏi thường gặp

1. Bệnh giun xoăn dạ múi khế ảnh hưởng như thế nào đến trâu, bò?
   Bệnh gây thiếu máu, viêm loét niêm mạc dạ múi khế, làm vật nuôi còi cọc, giảm sức đề kháng và năng suất, thậm chí tử vong khi nhiễm nặng.

2. Làm sao để xác định trâu, bò bị nhiễm giun xoăn?
   Xét nghiệm phân tìm trứng giun bằng phương pháp phù nổi hoặc đếm trứng trên buồng đếm McMaster là cách chính xác nhất để xác định nhiễm giun.

3. Thuốc nào hiệu quả trong điều trị giun xoăn dạ múi khế?
   Các thuốc như Albendazole, Levamisole, Phenothiazin, Ivermectin được khuyến cáo sử dụng với liều lượng phù hợp, có thể phối hợp để tăng hiệu quả.

4. Biện pháp ủ phân nhiệt sinh học có tác dụng gì?
   Ủ phân giúp tiêu diệt trứng và ấu trùng giun trong phân, giảm ô nhiễm môi trường và hạn chế tái nhiễm cho vật nuôi.

5. Tại sao trâu, bò non dễ nhiễm giun hơn vật nuôi trưởng thành?
   Trâu, bò non có hệ miễn dịch chưa phát triển đầy đủ, sức đề kháng yếu nên dễ bị nhiễm và nhiễm nặng hơn so với vật nuôi trưởng thành.

Kết luận

• Trâu, bò tại huyện Phú Bình có tỷ lệ nhiễm giun xoăn dạ múi khế cao, lên đến 71,47%, với 5 loài giun phổ biến gây bệnh nghiêm trọng.
• Tỷ lệ và cường độ nhiễm giảm dần theo tuổi vật nuôi, trong khi bò có tỷ lệ nhiễm và mức độ nặng hơn trâu.
• Biện pháp ủ phân nhiệt sinh học đạt hiệu quả diệt trứng và ấu trùng giun lên đến 100% sau 6-10 ngày.
• Cần áp dụng đồng bộ các biện pháp phòng trị gồm tẩy giun định kỳ, vệ sinh chuồng trại, xử lý phân và tuyên truyền nâng cao nhận thức.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng quy trình phòng trị bệnh giun xoăn dạ múi khế hiệu quả, góp phần phát triển chăn nuôi bền vững tại địa phương.

Hành động tiếp theo: Triển khai áp dụng quy trình phòng trị tổng hợp tại các hộ chăn nuôi, theo dõi hiệu quả và mở rộng nghiên cứu sang các vùng khác. Đề nghị các cơ quan chức năng phối hợp hỗ trợ kỹ thuật và đào tạo cho người chăn nuôi.

Hãy bắt đầu ngay hôm nay để bảo vệ đàn trâu, bò của bạn khỏi bệnh giun xoăn dạ múi khế và nâng cao hiệu quả chăn nuôi!

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Trong mấy năm gần đây, chăn nuôi trâu, bò ở nước ta đã và đang phát triển mạnh, đóng vai trò quan trọng trong đời sống kinh tế - xã hội, giúp khai thác tối ưu các tiềm năng thiên nhiên (đồng cỏ, bãi chăn thả), tiềm năng con người (lao động phụ, dư thừa), các phế phụ phẩm của nông nghiệp và công nghiệp chế biến, đồng thời cung cấp một lượng lớn thực phẩm (thịt, sữa,.) cho nhân dân và phân chuồng cho sản xuất cây trồng. Nhà nước ta đã có nhiều chủ trương, chính sách và biện pháp thúc đẩy chăn nuôi trâu, bò phát triển cả về số lượng và chất lượng nhằm nâng cao đời sống cho người chăn nuôi. Tuy nhiên, trong thực tế vẫn còn một số khó khăn, hạn chế việc phát triển chăn nuôi trâu, bò, đặc biệt là dịch bệnh. Trong các bệnh ký sinh trùng gây hại cho trâu, bò, bệnh giun xoăn dạ múi khế khá phổ biến và gây nhiều thiệt hại đến sức sản xuất của trâu, bò.

Giun xoăn ở dạ múi khế hút máu ký chủ, làm cho ký chủ bị thiếu máu nặng, đồng thời giun làm tổn thương niêm mạc dạ múi khế, gây hội chứng tiêu chảy. Gia súc bị bệnh còi cọc, chậm lớn, giảm sức đề kháng với các bệnh khác và dễ chết nếu mắc bệnh nặng. Phú Bình là một huyện của tỉnh Thái Nguyên có điều kiện tự nhiên thuận lợi cho chăn nuôi trâu, bò phát triển. Theo điều tra sơ bộ của Chi cục thú y tỉnh Thái Nguyên, trâu, bò ở tỉnh Thái Nguyên nói chung và huyện Phú Bình nói riêng bị nhiễm giun xoăn dạ múi khế với tỷ lệ cao.

Ở tỉnh Thái Nguyên nói chung và huyện Phú Bình nói riêng, chưa có công trình nào nghiên cứu về bệnh giun xoăn dạ múi khế, những hiểu biết của người chăn nuôi về bệnh giun xoăn dạ múi khế còn rất hạn chế. Xuất phát từ yêu cầu của thực 2 tế trên, chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: "Nghiên cứu đặc điểm dịch tễ bệnh giun xoăn dạ múi khế ở trâu, bò và thử nghiệm quy trình phòng trị tại huyện Phú Bình - tỉnh Thái Nguyên". Mục tiêu của đề tài - Nghiên cứu một số đặc điểm dịch tễ bệnh giun xoăn dạ múi khế trâu, bò ở huyện Phú Bình - tỉnh Thái Nguyên. - Xác định khả năng phát triển của trứng và khả năng tồn tại của Êu trùng giun xoăn dạ múi khế có sức gây bệnh ở ngoại cảnh.

- Nghiên cứu biện pháp phòng trị bệnh giun xoăn dạ múi khế cho trâu, bò. Mục đích của đề tài - Kết quả nghiên cứu của đề tài là cơ sở khoa học để khuyến cáo và góp phần xây dựng quy trình phòng trị bệnh giun xoăn dạ múi khế cho trâu, bò có hiệu quả cao. ý nghĩa của đề tài - Ý nghĩa khoa học: Kết quả của đề tài là những thông tin khoa học về một số đặc điểm dịch tễ của bệnh giun xoăn dạ múi khế ở trâu, bò. Góp phần xây dựng biện pháp phòng trị bệnh do giun xoăn dạ múi khế gây ra ở trâu, bò.

- Ý nghĩa thực tiễn: Kết quả của đề tài là lời khuyến cáo giúp người chăn nuôi áp dụng được các biện pháp phòng trị bệnh giun xoăn dạ múi khế một cách có hiệu quả, giảm tỷ lệ nhiễm, giảm thiệt hại kinh tế cho người chăn nuôi. 3 Phần 2 Tổng quan tài liệu 2. Cơ sở khoa học của đề tài 2. Giun xoăn dạ múi khế ký sinh ở gia sóc nhai lại 2.

Vị trí của giun xoăn dạ múi khế trong hệ thống phân loại động vật Giun xoăn ký sinh chủ yếu ở dạ múi khế trâu, bò, bê, nghé gồm nhiều giống loài. Nhiều loài giun của 5 giống trong 3 họ phụ này ký sinh ở dạ múi khế và ruột non loài nhai lại (trâu, bò, dê, cừu, hươu). Trong điều kiện tự nhiên, tất cả các loài động vật nhai lại đều bị cảm nhiễm Trichostrongylidae. Cụ thể theo Skrjabin K.I và cs (1963) [27]; Nguyễn Thị Lê và cs (1996) [17]; Nguyễn Thị Kim Lan và cs (2008) [11], giun xoăn dạ múi khế có vị trí trong hệ thống phân loại động vật học nh sau: Ngành Nemathelminthes Schneider, 1873 Líp Nematoda Rudolphi, 1808 Phân líp Rhabditia Pearse, 1942 Bé Strongylida Railliet et Henry, 1913 Phân bé Strongylata Railliet et Henry, 1913 Siêu họ Trichostrongyloidea Cram, 1927 Họ Trichostrongylidae Leiper, 1912 Phân họ Trichostrongylinae Leiper, 1905 Giống Trichostrongylus Looss, 1905 Loài T.

probolurus (Railliet, 1896) Giống Ostertagia Ransom, 1907 Loài O. circumcincta (Stadelmann, 1894) Giống Marshallagia Orloff, 1933 Loài M. marshalli (Ransom, 1907) 4 Phân họ Haemonchinae Skrjabin et Schulz, 1952 Giống Haemonchus Cobbold, 1898 Loài H. similis (Travassos, 1914) Phân họ Cooperinae Skrjabin et Schikhobalova, 1952 Giống Cooperia Ransom, 1907 Loài C.

punctata (Linstow, 1906) Phân họ Nematodirinae Skrjabin et Orloff, 1934 Giống Nematodirus Ransom, 1907 Loài N. skrjabini (Mizkewisch, 1929) Giống Mecistocirrus Railliet et Henry, 1912 Loài M. Thành phần loài giun xoăn dạ múi khế ký sinh ở trâu, bò Nguyễn Thị Kim Lan và cs (1999) [8] cho biết, có 7 giống loài phổ biến gồm trên 100 loài, gia sóc nhai lại nhiễm hỗn hợp các giống này, trong đó có 2 giống gây tác hại lớn là Haemonchus và Mecistocirrus. 7 giống gồm: Tên giống Ký chủ Vị trí ký sinh Haemonchus Cừu, dê, trâu, bò Dạ múi khế, ruột non Mecistocirrus Trâu, bò, dê, cừu, lợn Dạ múi khế, dạ dày lợn Trichostrongylus Trâu, bò, dê, cừu Dạ múi khế, ruột non Osrtertagia Trâu, bò, dê, cừu Dạ múi khế Marshallagia Dê, cừu, bò Dạ múi khế, dạ lá sách Cooperia Dê, cừu, bò Dạ múi khế, ruột non Nematodirus Dê, cừu, bò Ruột non Các loài giun này thường gây bệnh hỗn hợp.

Trong đó có 3 loài Haemonchus contortus, Haemonchus similis và Mecistocirrus digitatus gây tác hại lớn cho ký chủ. 5 Theo Trịnh Văn Thịnh và Đỗ Dương Thái (1978) [21], thành phần loài giun xoăn dạ múi khế ở dạ dày trâu, bò Việt Nam nh sau: Trichostrongylus axei (Cobbold, 1879) Cooperia laterouniformis (Chen, 1937) Haemonchus contortus (Rudolphi, 1803) Mecistocisrrus digitatus (Linstow, 1906) Dẫn liệu của Skrjabin K.M (1963) [27] cho biết, thành phần loài giun xoăn ký sinh trong dạ dày trâu, bò, dê, cừu và các loài nhai lại hoang dại khác gồm: Trichostrongylus axei (Cobbold, 1879) Trichostrongylus colubriformis (Giles, 1892) Ostertagia ostertagi (Stiles, 1892) Ostertagia circuncincta (Stadelmanm, 1894) Marshalla marshalli (Ransom, 1907) Haemonchuscontortus (Rudolphi, 1803) Cooperia curticei (Giles, 1892) Cooperia punctata (Linstow, 1906) Các nghiên cứu đều thống nhất rằng, các loài giun xoăn dạ múi khế của gia sóc nhai lại rất phong phú, chúng đều thuộc họ Trichostrongylidae Leiper, 1912. Giun tròn hình sợi chỉ to hoặc nhỏ. Miệng ở tận cùng đầu, xoang miệng không có, ở một số giun có bao miệng nhỏ nhưng xoang miệng không thể hiện rõ và có thể có răng ở trên thành hoặc ở dưới đáy xoang.

Ở con đực túi sinh dục phát triển tốt, đại đa số thùy bên lớn, thùy lưng thể hiện yếu hoặc không có. Có hai gai giao hợp, có hoặc không có bánh lái. Âm hộ của con cái nằm sau thân. Giun cái đẻ trứng theo phân ra ngoài.

Đặc điểm hình thái, kích thước các loài giun xoăn chủ yếu ở dạ múi khế VÒ hình thái chung, giun xoăn dạ múi khế có thân hình sợi chỉ không phân đốt, cơ thể đối xứng hai bên. Bên ngoài được che phủ một lớp Kitin hay còn gọi là 6 lớp biểu bì có các vân, vân ngang hoặc vân chéo (Trịnh Văn Thịnh, Đỗ Dương Thái, 1978) [21]. Trịnh Văn Thịnh và cs (1982) [22] mô tả cấu tạo của giun xoăn dạ múi khế gồm các bộ phận sau: - Hệ tiêu hóa gồm: miệng, môi, túi miệng, thực quản, ruột, hậu môn. - Hệ thần kinh: đơn giản, có vòng dây thần kinh thực quản và các gai cảm giác toàn thân.

- Hệ bài tiết: gồm 2 ống bài tiết chạy từ phần sau của cơ thể lên đến phần đầu, rồi xuống và đổ ra lỗ huyệt. - Hệ sinh dục của giun đực và giun cái có cơ quan sinh dục đực hoặc cái. * Các loài thuộc giống Haemonchus. cotortus: Theo Nguyễn Thị Lê và cs (1996) [17], loài Haemonchus contortus (Rudolphi, 1803) ký sinh ở dạ múi khế và ruột non của bò, trâu, dê trên phạm vi toàn quốc và phổ biến trên toàn cầu.

Tác giả đã mô tả hình thái H. contortus (theo Kamenskii, 1929): giun đực dài 18,7 - 22,3 mm, rộng nhất 0,352 - 0,416 mm. Trứng có vỏ mỏng, kích thước 0,080 - 0,085 mm x 0,040 - 0,045 mm. Đặc điểm hình thái cấu tạo của loài Haemonchus contortus mà Nguyễn Thị Lê mô tả ở trên phù hợp với sự mô tả của nhiều tác giả khác (Skrjabin K.M, 1963; Trịnh Văn Thịnh, 1978, 1982; Johannes Kaufmann, 1996; Urquharrt, 1996.

similis: Thân nhỏ, màu vàng sẫm. Gai cổ rất rõ. Lỗ bài tiết ở phía trước cách đầu 0,231 mm. Túi miệng rất nhỏ, có răng.

Quanh miệng có môi bao bọc, phần sau thực quản phình to. Giun đực dài 8,000 - 11,000 mm, rộng 0,232 - 0, 265mm. Giun cái dài 12,500 - 21,000 mm, rộng 0,315 - 0,378 mm. Trứng hình bầu dục, có kích thước 0,073 - 0,079 x 0,031 - 0,042 mm (Nguyễn Thị Kim Lan và cs, 1999 [8]).

Vỏ trứng mỏng, có phôi bào (Trịnh Văn Thịnh và cs, 1982) [22]. * Loài Mecistocirrus digitatus Nguyễn Thị Kim Lan và cs (1999) [8] đã mô tả: giun màu hồng nhạt, biểu bì có vân. Túi miệng nhỏ, có 1 răng lớn, thực quản dài 1,600 - 1,800 mm, rất nhỏ, phần sau hơi rộng. Giun đực dài 25,000 - 31,000 mm, giun cái dài 35,000 - 39, 000 mm Trứng dài 0,099 - 0,105 mm, rộng 0,046 - 0,049 mm, có hai lớp vỏ mỏng bao bọc.

7 * Các loài thuộc giống Trichostrongylus. Giống Trichostrongylus gồm nhiều loài, trong đó có một số loài quan trọng ký sinh ở dạ múi khế và ruột non của gia sóc nhai lại. axei (Cobbold, 1879): được phát hiện ở nhiều nơi trên thế giới. Ở Việt Nam, các nhà khoa học đã tìm thấy loài giun này ở các tỉnh Quảng Ninh, Lạng Sơn.

Nhiều tác giả đã mô tả (theo Ransom, 1911): giun đực dài 3,4 - 4,5 mm, rộng nhất 0,05 - 0,07 mm. Giun cái dài 4,6 - 5,5 mm, rộng 0,055 - 0,075 mm. Kích thước trứng 90 - 92 x 35 - 42 m (Drozdz và Malcrewski, 1967; Phan Thế Việt, 1977; Trịnh Văn Thịnh, 1978 Nguyễn Thị Lê, 1996; Nguyễn Thị Kim Lan và cs, 2008). colubriformis: Ngoài loài giun T.

axei còn có một loài, mà theo Skrjabin K.M (1963) [27], điển hình cho giống Trichostrongylus, đó là loài T. Theo nhiều tác giả thì loài giun này phổ biến ở bò, dê, cừu trên phạm vi toàn cầu. Ở nước ta, phát hiện giun ở dạ múi khế và ruột non bò, dê ở các tỉnh phía Bắc. Giun đực dài 4,0 - 6,0 mm, rộng 0,078 - 0,095 mm.

Giun cái dài 5,0 - 6,0 mm; rộng nhất ở vùng lỗ sinh dục (0,080 - 0,100 mm).