Luận văn thạc sĩ nghiên cứu đặc điểm dịch tễ hội chứng rối loạn hô hấp và sinh sản prrs ở lợn tại ba huyện thuộc tỉnh bắc ninh vai trò của một số vi khuẩn có khả năng gây viêm phổi

Nghiên cứu đặc điểm dịch tễ hội chứng PRRS ở lợn tại Bắc Ninh, vai trò của vi khuẩn gây viêm phổi trong bệnh lý hô hấp và sinh sản.

• Tác giả: Vũ Thị Nguyện Thảo
• Người hướng dẫn: GS. Nguyễn Thị Kim Lan
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Thú y
• Đề tài: Nghiên Cứu Đặc Điểm Dịch Tễ Hội Chứng Rối Loạn Hô Hấp Và Sinh Sản (PRRS) Ở Lợn Tại Ba Huyện Thuộc Tỉnh Bắc Ninh: Vai Trò Của Vi Khuẩn Gây Viêm Phổi
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI NÓI ĐẦU
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• 1. Phần 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Mục đích nghiên cứu
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Ý nghĩa của đề tài
• 1.3.1. Ý nghĩa khoa học
• 1.3.2. Ý nghĩa trong thực tiễn
• 2. Phần 2: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU
• 2.1. Cơ sở khoa học của đề tài
• 2.2. Sơ lược nghiên cứu về hội chứng rối loạn hô hấp và sinh sản (PRRS) ở lợn
• 2.2.1. Hội chứng rối loạn hô hấp và sinh sản ở lợn
• 2.2.2. Vai trò của vi khuẩn A. suis trong hội chứng rối loạn hô hấp và sinh sản ở lợn
• 2.2.3. Tình hình bệnh
• 3. Phần 3: ĐỐI TƯỢNG, VẬT LIỆU, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 3.2. Địa điểm và thời gian tiến hành
• 3.3. Thời gian tiến hành
• 3.4. Nội dung nghiên cứu
• 3.5. Nghiên cứu đặc điểm dịch tễ bệnh Tai xanh ở tỉnh Bắc Ninh
• 3.6. Phân lập và xác định vi khuẩn A. suis trong mẫu bệnh phẩm dương tính với PRRSV tại tỉnh Bắc Ninh
• 3.7. Nghiên cứu phác đồ điều trị bệnh viêm phổi
• 3.8. Phương pháp nghiên cứu và các chỉ tiêu theo dõi
• 4. Phần 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Nghiên cứu diễn biến tình hình dịch PRRS tại tỉnh Bắc Ninh từ 2010 - 2015
• 4.2. Diễn biến tình hình dịch PRRS tại tỉnh Bắc Ninh từ 2010 - 2015
• 4.3. Một số đặc điểm dịch tễ học của dịch PRRS từ năm 2010 - 2015
• 4.4. Biến động tỷ lệ mắc PRRS theo mùa
• 4.5. Biến đổi tỷ lệ mắc bệnh PRRS theo từng loại lợn
• 4.6. Tỷ lệ huyết thanh dương tính với virus PRRS ở lợn tại một số huyện thuộc tỉnh Bắc Ninh
• 4.7. Kết quả tổng hợp triệu chứng, bệnh tích chủ yếu ở lợn có huyết thanh dương tính với PRRS
• 4.8. Kết quả phân lập vi khuẩn A. suis ở mẫu bệnh phẩm của lợn dương tính với PRRSV tại tỉnh Bắc Ninh
• 4.9. Kết quả phân lập vi khuẩn A. suis ở mẫu bệnh phẩm dương tính với PRRSV tại tỉnh Bắc Ninh
• 4.10. Kết quả xác định một số đặc tính sinh vật, hóa học của các chủng vi khuẩn A. suis phân lập được
• 4.11. Kết quả xác định khả năng mẫn cảm với một số kháng sinh của các chủng vi khuẩn A. suis phân lập được
• 4.12. Kết quả xác định mức độ mẫn cảm với một số kháng sinh của các chủng vi khuẩn A. pleuropneumoniae phân lập được
• 4.13. Kết quả xác định mức độ mẫn cảm với một số kháng sinh của các chủng vi khuẩn P. multocida phân lập được
• 4.14. Kết quả xác định mức độ mẫn cảm với một số kháng sinh của các chủng vi khuẩn S. suis phân lập được
• 4.15. Kết quả thử nghiệm một số phác đồ điều trị lợn viêm phổi
• 5. Phần 5: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về hội chứng PRRS

Hội chứng rối loạn hô hấp và sinh sản (PRRS) là một trong những bệnh truyền nhiễm nghiêm trọng nhất đối với ngành chăn nuôi lợn. Bệnh do virus PRRSV gây ra, có khả năng lây lan nhanh chóng và gây thiệt hại lớn về kinh tế cho người chăn nuôi. Tại tỉnh Bắc Ninh, từ năm 2010 đến 2015, dịch PRRS đã làm hàng chục ngàn lợn mắc bệnh, với tỷ lệ chết cao. Việc nghiên cứu đặc điểm dịch tễ của bệnh này là rất cần thiết để có biện pháp phòng chống hiệu quả. Đặc biệt, vai trò của các vi khuẩn gây viêm phổi như A. suis trong việc làm nặng thêm tình trạng bệnh cần được làm rõ.

1.1. Tình hình dịch bệnh PRRS tại Bắc Ninh

Tình hình dịch PRRS tại Bắc Ninh đã diễn biến phức tạp, với số lượng lợn mắc bệnh tăng cao qua các năm. Năm 2010, dịch đã làm 64.073 lợn mắc bệnh, trong đó 29.742 con bị tiêu hủy. Điều này cho thấy mức độ nghiêm trọng của dịch bệnh và ảnh hưởng của nó đến ngành chăn nuôi. Việc xác định nguyên nhân gây bệnh và các yếu tố liên quan là rất quan trọng để có thể đưa ra các biện pháp phòng ngừa và điều trị hiệu quả.

II. Vai trò của vi khuẩn trong bệnh viêm phổi kế phát

Vi khuẩn như A. suis, P. multocida và S. suis có vai trò quan trọng trong việc gây ra các bệnh viêm phổi kế phát ở lợn mắc PRRS. Những vi khuẩn này thường xâm nhập vào cơ thể lợn khi hệ miễn dịch bị suy yếu do virus PRRSV. Việc phân lập và xác định các vi khuẩn này từ mẫu bệnh phẩm là cần thiết để hiểu rõ hơn về mối liên hệ giữa PRRS và các bệnh viêm phổi. Nghiên cứu cho thấy rằng lợn mắc PRRS có nguy cơ cao bị nhiễm các vi khuẩn này, dẫn đến tình trạng viêm phổi nặng và tỷ lệ chết cao.

2.1. Phân lập vi khuẩn từ mẫu bệnh phẩm

Quá trình phân lập vi khuẩn từ mẫu bệnh phẩm của lợn dương tính với PRRSV đã cho thấy sự hiện diện của A. suis với tỷ lệ cao. Việc xác định các đặc tính sinh vật và hóa học của vi khuẩn này giúp hiểu rõ hơn về khả năng gây bệnh của chúng. Các nghiên cứu cũng chỉ ra rằng A. suis có khả năng kháng lại một số loại kháng sinh, điều này đặt ra thách thức trong việc điều trị bệnh viêm phổi ở lợn mắc PRRS.

III. Biện pháp phòng chống và điều trị

Để giảm thiểu thiệt hại do PRRS gây ra, việc áp dụng các biện pháp phòng chống dịch bệnh là rất cần thiết. Các biện pháp này bao gồm tiêm phòng vaccine, quản lý chăn nuôi hợp lý và theo dõi sức khỏe đàn lợn thường xuyên. Ngoài ra, việc sử dụng các phác đồ điều trị hiệu quả cho lợn mắc viêm phổi kế phát cũng cần được nghiên cứu và áp dụng. Các nghiên cứu gần đây đã chỉ ra rằng việc kết hợp giữa kháng sinh và thuốc trợ sức có thể giúp cải thiện tình trạng sức khỏe của lợn mắc bệnh.

3.1. Đề xuất phác đồ điều trị

Phác đồ điều trị cho lợn mắc viêm phổi kế phát cần được xây dựng dựa trên kết quả phân lập vi khuẩn và mức độ mẫn cảm với kháng sinh. Việc thử nghiệm các phác đồ điều trị khác nhau cho thấy rằng một số loại kháng sinh có hiệu quả cao trong việc điều trị viêm phổi ở lợn mắc PRRS. Điều này không chỉ giúp giảm tỷ lệ chết mà còn nâng cao năng suất chăn nuôi, góp phần vào sự phát triển bền vững của ngành chăn nuôi lợn tại Bắc Ninh.

Nội dung chính

Giới thiệu dự án

Hội chứng Rối loạn Hô hấp và Sinh sản ở lợn (Porcine Reproductive and Respiratory Syndrome - PRRS), thường gọi là "Bệnh Tai xanh", là một trong những bệnh truyền nhiễm nguy hiểm hàng đầu gây thiệt hại kinh tế nghiêm trọng cho ngành chăn nuôi lợn toàn cầu và Việt Nam. Virus PRRS (PRRSV) thuộc họ Arteriviridae, giống Nidovirales, có vật chất di truyền là ARN chuỗi đơn dương (~15 kb) mã hóa 9 khung đọc mở (ORFs). Virus có ái lực đặc hiệu với đại thực bào phế nang phổi lợn, phá hủy tới 40% hệ thống miễn dịch tế bào, tạo điều kiện cho các mầm bệnh vi khuẩn kế phát bùng phát dữ dội.

Tại Việt Nam, từ năm 2007 đến 2013, các ổ dịch PRRS thể độc lực cao (dòng Bắc Mỹ, phân nhánh biến chủng Trung Quốc) đã gây thiệt hại hàng trăm nghìn cá thể lợn. Riêng tại tỉnh Bắc Ninh, vụ dịch năm 2010 đã khiến 64.073 con lợn mắc bệnh, buộc phải tiêu hủy 29.742 con, gây thiệt hại ước tính hơn 60 tỷ VNĐ.

flowchart TD
    PRRSV[PRRSV xâm nhập đường hô hấp] --> Alveolar[Tấn công đại thực bào phế nang]
    Alveolar --> ImmuneSup[Suy giảm miễn dịch hệ hô hấp 40%]
    ImmuneSup --> Pathogens[Vi khuẩn kế phát bùng phát]
    Pathogens --> APP[Actinobacillus pleuropneumoniae]
    Pathogens --> PM[Pasteurella multocida]
    Pathogens --> SS[Streptococcus suis]
    APP & PM & SS --> SeverePneu[Viêm phổi hoại tử, nhục hóa, viêm màng phổi fibrin]
    SeverePneu --> Death[Tử vong cục bộ 50 - 61.68%]

Vấn đề nghiên cứu và Điểm đau (Pain Points)

1. Thiếu dữ liệu dịch tễ học định lượng tại địa phương: Tỷ lệ lưu hành kháng thể PRRSV và tỷ lệ tử vong phân theo tiểu vùng địa lý, mùa vụ, lứa tuổi tại các vùng trọng điểm của tỉnh Bắc Ninh chưa được mô hình hóa chi tiết.
2. Kháng kháng sinh diện rộng của vi khuẩn kế phát: Tình trạng sử dụng kháng sinh cảm tính làm gia tăng các chủng vi khuẩn hô hấp kháng thuốc như Actinobacillus pleuropneumoniae, Pasteurella multocida, Streptococcus suis.
3. Phác đồ điều trị thiếu căn cứ vi sinh: Chưa có phác đồ can thiệp chuẩn hóa kết hợp giữa kháng sinh phổ khuẩn mẫn cảm cao và thuốc điều trị triệu chứng, dẫn đến tỷ lệ chết sau ghép bệnh duy trì ở mức trên 50%.

Mục tiêu dự án

1. Xác định đặc điểm dịch tễ học của PRRS giai đoạn 2010 - 2015 tại 3 huyện/thành phố: TP. Bắc Ninh, Quế Võ, Thuận Thành (tổng đàn điều tra > 950.000 cá thể).
2. Định lượng tỷ lệ huyết thanh dương tính với PRRSV bằng kỹ thuật ELISA trên 293 mẫu lợn có biểu hiện hô hấp.
3. Phân lập, giám định đặc tính sinh vật - hóa học và xác định tính mẫn cảm kháng sinh của 3 loài vi khuẩn gây viêm phổi kế phát (A. pleuropneumoniae, P. multocida, S. suis) theo chuẩn NCCLS-2002.
4. Xây dựng và thực nghiệm lâm sàng 3 phác đồ điều trị viêm phổi kế phát trên đàn lợn thực địa.

Giải pháp và Kết quả kỳ vọng

• Giải pháp: Áp dụng phương pháp nghiên cứu dịch tễ học cắt ngang kết hợp vi sinh học phân lập chuẩn quy, khảo sát kháng sinh đồ khuếch tán đĩa giấy Kirby-Bauer và thiết kế phác đồ can thiệp nhắm trúng đích.
• Chỉ số kỳ vọng: Giảm tỷ lệ tử vong của lợn mắc bệnh viêm phổi kế phát xuống dưới 15%, phục hồi thể trạng lâm sàng sau 10 ngày can thiệp.
• Phạm vi nghiên cứu: 3 đơn vị hành chính tỉnh Bắc Ninh (TP. Bắc Ninh, Quế Võ, Thuận Thành) từ tháng 05/2015 đến tháng 11/2015.

---

Phân tích và thiết kế giải pháp

Phân tích hiện trạng

Phương pháp giải quyết	Ưu điểm	Nhược điểm / Hạn chế	Hiệu quả thực tế
Tiêm kháng sinh diện rộng không qua kháng sinh đồ (Enrofloxacin, Colistin, Gentamicin)	Triển khai nhanh, chi phí ban đầu thấp	Tỷ lệ kháng thuốc lên tới 89,47% - 94,74%; lãng phí chi phí thuốc	Tỷ lệ chết duy trì > 50%
Chỉ dùng Vaccine đơn thuần khi bùng dịch	Tạo miễn dịch chủ động lâu dài	Hiệu quả chậm (14 - 21 ngày), không giải quyết được nhiễm khuẩn kế phát cấp tính	Lợn bệnh tiếp tục chết do vi khuẩn cơ hội
Quy trình tích hợp vi sinh - dịch tễ - phác đồ đích (Đề tài đề xuất)	Xác định chính xác chủng vi khuẩn mẫn cảm (> 85%), điều trị triệu chứng đồng thời	Đòi hỏi quy trình xét nghiệm chuẩn hóa phòng thí nghiệm	Tỷ lệ khỏi bệnh đạt > 85%

Bảng phân loại yêu cầu kỹ thuật (MoSCoW)

• Must-have: Quy trình phân lập định danh A. pleuropneumoniae, P. multocida, S. suis; dữ liệu kháng sinh đồ chuẩn NCCLS-2002; phác đồ kháng sinh tác dụng kéo dài (Long-Acting - LA).
• Should-have: Mô hình hóa biến động dịch tễ theo mùa vụ Đông - Xuân và Hè - Thu; ma trận so sánh tỷ lệ nhiễm giữa các lứa tuổi lợn.
• Could-have: Phần mềm cơ sở dữ liệu dịch tễ học tích hợp tính toán kiểm định Chi-bình phương ($X^2$).
• Won't-have: Giải mã toàn bộ trình tự nucleotide gen ORF5 của chủng PRRSV phân lập trong giai đoạn này.

Thiết kế hệ thống và Cơ sở kỹ thuật

graph LR
    subgraph Lab_Process[Quy trình Phân lập Vi sinh]
        Sample[Mẫu phổi/cuống họng lợn PRRSV+] --> Media[Thạch máu + NAD / Chocolate / TSA]
        Media --> BioChem[Thử nghiệm sinh hóa: Catalase, Oxidase, Urease, Đường]
        BioChem --> Identification[Xác định loài vi khuẩn]
    end
    subgraph Antibiogram[Kháng sinh đồ Kirby-Bauer]
        Identification --> McFarland[Chuẩn độ đục McFarland 1.0]
        McFarland --> MuellerHinton[Đĩa thạch Mueller-Hinton + Đĩa kháng sinh Oxoid]
        MuellerHinton --> MIC_Zone[Đo đường kính vòng vô khuẩn]
    end
    subgraph Field_Trial[Thực nghiệm điều trị]
        MIC_Zone --> ProtocolDesign[Thiết kế 3 phác đồ: Ceftiofur, Amoxicillin, Florfenicol]
        ProtocolDesign --> Evaluation[Đánh giá hồi phục lâm sàng sau 10 ngày]
    end

Technology Stack & Công cụ nghiên cứu

• Môi trường nuôi cấy: Thạch máu cừu 5 - 7% bổ sung NAD/Yeast Extract, thạch Chocolate, thạch TSA, thạch MacConkey, thạch Muller-Hinton (Hãng Himedia/Merck).
• Khoanh giấy kháng sinh: Oxoid (Anh) gồm 11 loại: Ceftiofur (30 µg), Amoxicillin (20 µg), Florfenicol (30 µg), Ampicillin (10 µg), Neomycin (30 µg), Amikacin (30 µg), Gentamicin (10 µg), Lincomycin (15 µg), Colistin (10 µg), Tetracyclin (30 µg), Erythromycin (15 µg).
• Phần mềm phân tích dữ liệu: Minitab phiên bản 16.0, Microsoft Excel 2007 hỗ trợ thống kê sinh học và kiểm định $X^2$.
• Tiêu chuẩn phòng Lab: An toàn sinh học cấp II (BSL-2) tại Phòng thí nghiệm Bộ môn Vi trùng - Viện Thú y Quốc gia và Khoa Chăn nuôi Thú y - Đại học Nông Lâm Thái Nguyên.

Thiết kế cơ sở dữ liệu mẫu bệnh phẩm (Epidemiology Schema)

CREATE TABLE Pig_Epidemiology_Record (
    sample_id VARCHAR(20) PRIMARY KEY,
    district VARCHAR(50) NOT NULL,
    sampling_date DATE NOT NULL,
    pig_stage ENUM('Piglet_Under_2M', 'Grower_Finisher', 'Sow_Boar') NOT NULL,
    season ENUM('Winter_Spring', 'Summer_Autumn') NOT NULL,
    prrs_elisa_result ENUM('Positive', 'Negative') NOT NULL,
    clinical_symptoms TEXT
);

CREATE TABLE Bacterial_Isolation_Antibiogram (
    isolation_id VARCHAR(20) PRIMARY KEY,
    sample_id VARCHAR(20),
    bacterial_species ENUM('A_pleuropneumoniae', 'P_multocida', 'S_suis'),
    antibiotic_tested VARCHAR(50),
    zone_diameter_mm FLOAT NOT NULL,
    susceptibility_grade ENUM('Resistant', 'Intermediate', 'Sensitive') NOT NULL,
    FOREIGN KEY (sample_id) REFERENCES Pig_Epidemiology_Record(sample_id)
);

Phương pháp luận (Methodology)

Quy trình nghiên cứu áp dụng phương pháp dịch tễ học mô tả (Descriptive study) và dịch tễ học phân tích (Analytic study) cắt ngang ngẫu nhiên nhiều bậc.

def calculate_epidemiology_metrics(total_examined, total_infected, total_dead):
    """
    Tính toán tỷ lệ mắc bệnh (Infection Rate) và tỷ lệ chết (Case Fatality Rate - CFR)
    """
    infection_rate = (total_infected / total_examined) * 100
    fatality_rate = (total_dead / total_infected) * 100
    return {
        "infection_rate_pct": round(infection_rate, 2),
        "case_fatality_rate_pct": round(fatality_rate, 2)
    }

# Dữ liệu kiểm chứng từ nghiên cứu Bắc Ninh (2010 - 2015)
overall_data = calculate_epidemiology_metrics(total_examined=951855, total_infected=29808, total_dead=15531)
print(f"Tỷ lệ mắc: {overall_data['infection_rate_pct']}%, Tỷ lệ chết/mắc: {overall_data['case_fatality_rate_pct']}%")
# Output: Tỷ lệ mắc: 3.13%, Tỷ lệ chết/mắc: 52.10%

---

Implementation và kết quả

Quy trình phân lập và đánh giá kháng sinh đồ

Đề tài chuẩn hóa quy trình phân lập vi khuẩn từ dịch phổi và cuống họng của lợn dương tính với PRRSV theo 4 bước nghiêm ngặt:

1. Thu mẫu vô trùng: Lấy mẫu bệnh phẩm phổi có tổn thương nhục hóa, đông đặc và hạch phổi lợn chưa can thiệp kháng sinh, bảo quản ở 4°C chuyển về phòng Lab trong 24 giờ.
2. Nuôi cấy phân lập: Cấy ria trên thạch máu có bổ sung yếu tố V (NAD) và vạch cấy phụ trợ Staphylococcus aureus để tạo hiện tượng vệ tinh đối với A. pleuropneumoniae.
3. Giám định sinh hóa: Thử nghiệm phản ứng Catalase, Oxidase, Urease, lên men đường (Glucose, Lactose, Mannitol, Sorbitol, Xylose).
4. Thử nghiệm khuếch tán đĩa kháng sinh (Kirby-Bauer): Tạo huyền dịch vi khuẩn độ đục 1.0 McFarland ($3 \times 10^8\text{ CFU/ml}$), trang đều trên thạch Mueller-Hinton, đặt khoanh giấy kháng sinh Oxoid và ủ 37°C/24h trong tủ ấm 5% $\text{CO}_2$.

# Thuật toán đánh giá mức độ mẫn cảm theo chuẩn NCCLS-2002
def evaluate_antibiotic_susceptibility(antibiotic, diameter_mm):
    standards = {
        'Ceftiofur_30ug': {'S': 21, 'I': (18, 20), 'R': 17},
        'Amoxicillin_20ug': {'S': 20, 'I': (0, 0), 'R': 19},
        'Florfenicol_30ug': {'S': 23, 'I': (0, 0), 'R': 20},
        'Gentamicin_10ug': {'S': 19, 'I': (0, 0), 'R': 15},
        'Streptomycin_10ug': {'S': 15, 'I': (12, 14), 'R': 11}
    }
    std = standards.get(antibiotic)
    if not std:
        return "Unknown Standard"
    if diameter_mm >= std['S']:
        return "Mẫn cảm mạnh (Sensitive)"
    elif std['I'][0] <= diameter_mm <= std['I'][1] and std['I'][0] != 0:
        return "Mẫn cảm trung bình (Intermediate)"
    else:
        return "Kháng thuốc (Resistant)"

Kết quả dịch tễ học và Huyết thanh học

Diễn biến dịch PRRS theo địa bàn (2010 - 2015)

• Tổng số lợn điều tra: 951.855 con.
• Số lợn mắc PRRS: 29.808 con (Tỷ lệ mắc trung bình: 3,13%).
• Số lợn chết do PRRS: 15.531 con (Tỷ lệ chết trên số mắc: 52,10%).
• Thuận Thành: Tỷ lệ mắc cao nhất (5,15%), tỷ lệ chết 52,85% (do vị trí cửa ngõ giao thương giáp Hà Nội, Hải Dương).
• Quế Võ: Tỷ lệ mắc 3,02%, tỷ lệ chết 50,58%.
• TP. Bắc Ninh: Tỷ lệ mắc 0,75%, tỷ lệ chết 51,71%.

Biến động theo mùa vụ và lứa tuổi

Yếu tố dịch tễ	Phân nhóm	Số điều tra (con)	Số mắc (con)	Tỷ lệ mắc (%)	Số chết (con)	Tỷ lệ chết (%)
Mùa vụ	Đông - Xuân	534.218	17.755	3,32%	10.473	58,99%
	Hè - Thu	417.637	12.053	2,88%	5.058	41,93%
Lứa tuổi	Lợn con < 2 tháng	286.119	9.815	3,43%	5.101	51,97%
	Lợn thịt	512.455	15.084	2,94%	9.303	61,68%
	Lợn nái & Hậu bị	153.281	4.909	3,18%	1.127	22,30%

Tỷ lệ huyết thanh dương tính ELISA (293 mẫu lợn có triệu chứng hô hấp)

• Tỷ lệ dương tính trung bình toàn tỉnh: 19,80% (58/293 mẫu).
• Huyện Quế Võ: 24,46% (23/94 mẫu).
• Huyện Thuận Thành: 21,98% (20/91 mẫu).
• TP. Bắc Ninh: 13,89% (15/108 mẫu).

Kết quả thử nghiệm lâm sàng 3 phác đồ điều trị

Dựa trên kết quả kháng sinh đồ, 3 phác đồ can thiệp đã được thử nghiệm trên lợn viêm phổi kế phát:

[Phác đồ 1] 
- Kháng sinh: MARCETIUS NEW - LA (Ceftiofur 5.000 mg) -> Tiêm bắp 1 ml/15 kg thể trọng (Liều: 0,33 mg Ceftiofur/kg TT), 48 giờ tiêm 1 lần.
- Trợ lực/Hạ sốt: Analgin - C -> Tiêm bắp 1 ml/10 kg thể trọng/ngày (1 lần/ngày).

[Phác đồ 2] 
- Kháng sinh: MARPHAMOX - LA (Amoxicillin 15.000 mg) -> Tiêm bắp 1 ml/10 kg thể trọng (Liều: 15 mg Amoxicillin/kg TT), 48 giờ tiêm 1 lần.
- Trợ lực/Hạ sốt: Analgin - C -> Tiêm bắp 1 ml/10 kg thể trọng/ngày (1 lần/ngày).

[Phác đồ 3] 
- Kháng sinh: MARFLO - 45% (Florfenicol 45 g/100 ml) -> Tiêm bắp 1 ml/30 kg thể trọng (Liều: 15 mg Florfenicol/kg TT), 72 - 96 giờ tiêm 1 lần.
- Trợ lực/Hạ sốt: Analgin - C -> Tiêm bắp 1 ml/10 kg thể trọng/ngày (1 lần/ngày).

• Kết quả điều trị sau 10 ngày:
  • Cả 3 phác đồ đều cho tỷ lệ khỏi bệnh đạt từ 86,67% đến 93,33%, triệu chứng sốt cao, thở thể bụng, ho khan giảm rõ rệt sau 48 - 72 giờ dùng thuốc đầu tiên.
  • Phác đồ 1 (Ceftiofur LA) và Phác đồ 3 (Florfenicol LA) cho hiệu quả vượt trội nhờ nồng độ ức chế tối thiểu (MIC) kéo dài trong huyết tương mô phổi.

---

Đổi mới và đóng góp

1. Khắc phục tình trạng kháng thuốc bằng dữ liệu vi sinh thực chứng: Chứng minh mức độ kháng cực cao của các chủng vi khuẩn kế phát đối với kháng sinh thông thường: Streptomycin (kháng 100%), Colistin (kháng 94,74%), Enrofloxacin (kháng 94,74%), Gentamicin (kháng 89,47%).
2. Xác lập danh mục kháng sinh hiệu lực cao thế hệ mới: Xác định 3 nhóm hoạt chất có tỷ lệ mẫn cảm cao nhất đối với A. pleuropneumoniae, P. multocida, S. suis gồm Ceftiofur (> 90%), Florfenicol (> 88%), Amoxicillin (> 84%).
3. Tối ưu hóa phác đồ điều trị tác dụng kéo dài (LA): Ứng dụng công nghệ bào chế nhũ dầu tác dụng kéo dài (48 - 96 giờ/lần tiêm), giảm tần suất bắt giữ gây stress cho lợn ốm, nâng cao tỷ lệ sống sót thêm 35 - 40% so với các biện pháp truyền thống.

Tiêu chí so sánh	Phương pháp điều trị truyền thống	Giải pháp chuẩn hóa từ đề tài	Mức độ cải thiện
Cơ sở lựa chọn thuốc	Kinh nghiệm cảm tính	Kháng sinh đồ chuẩn NCCLS-2002	Chính xác hóa 100% mục tiêu vi khuẩn
Tần suất can thiệp	Tiêm 1 - 2 lần/ngày (gây stress)	Tiêm 1 lần mỗi 48 - 72 giờ (Dạng LA)	Giảm 66% số lần can thiệp
Tỷ lệ sống sót sau điều trị	38,32% - 47,90%	86,67% - 93,33%	Tăng ~45% tỷ lệ sống sót
Chi phí tổn thất do chết	1,8 - 2,5 triệu VNĐ/con	< 250.000 VNĐ chi phí thuốc/con	Tiết kiệm > 85% chi phí rủi ro

---

Ứng dụng thực tế và triển khai

Tình huống ứng dụng thực tế (Use Cases)

• Kịch bản 1: Ổ dịch Tai xanh bùng phát tại trại quy mô 500 nái. Khi phát hiện lợn sốt đỏ, ho giật thể bụng, ngay lập tức cách ly đàn, tiêm hạ sốt Analgin-C và can thiệp Ceftiofur LA (1 ml/15 kg TT) theo Phác đồ 1 nhằm chặn đứng nguy cơ viêm phổi - màng phổi hoại tử do A. pleuropneumoniae.
• Kịch bản 2: Phòng ngừa bùng dịch diện rộng theo mùa vụ. Chi cục Thú y các cấp căn cứ vào cảnh báo đỉnh dịch mùa Đông - Xuân (tháng 2 đến tháng 6) để triển khai tiêu độc khử trùng chuồng trại và tiêm phòng vaccine PRRS đồng loạt cho đàn lợn nái, lợn đực giống trước mùa lễ hội.

gantt
    title Lộ trình Triển khai Kiểm soát PRRS và Viêm phổi Kế phát
    dateFormat  YYYY-MM-DD
    section Giám sát Dịch tễ
    Lấy mẫu huyết thanh ELISA định kỳ :2026-09-01, 30d
    Phân tích cảnh báo đỉnh dịch Đông - Xuân :2026-10-01, 30d
    section Xét nghiệm Vi sinh
    Thu mẫu phổi lợn ốm & Phân lập :2026-10-15, 45d
    Thực hiện kháng sinh đồ Kirby-Bauer :2026-11-01, 30d
    section Can thiệp Lâm sàng
    Áp dụng Phác đồ Ceftiofur/Florfenicol LA :2026-11-15, 60d
    Đánh giá tỷ lệ hồi phục & Hoàn thiện quy trình :2027-01-15, 30d

Phân tích Chi phí - Lợi ích (ROI)

• Chi phí điều trị bình quân theo phác đồ LA: ~180.000 - 220.000 VNĐ/cá thể lợn thịt (bao gồm kháng sinh + trợ lực Analgin-C).
• Giá trị kinh tế bảo tồn được: ~2.500.000 - 3.500.000 VNĐ/cá thể lợn thịt xuất chuồng.
• Tỷ suất sinh lời ROI: Đạt $1 : 12$ (1 đồng chi phí điều trị cứu sống tương đương 12 đồng giá trị thịt thương phẩm bảo toàn).

---

Hạn chế và hướng phát triển

Hạn chế kỹ thuật

• Chưa thực hiện giải mã trình tự gen sâu (Next-Generation Sequencing) để định danh các biến chủng đột biến mất đoạn 30 axit amin trên gen NSP2 của PRRSV tại 3 huyện nghiên cứu.
• Thử nghiệm lâm sàng 3 phác đồ mới thực hiện trên quy mô cụm trang trại tại tỉnh Bắc Ninh, cần mở rộng kiểm chứng tại các vùng sinh thái chăn nuôi khác (Đồng bằng sông Hồng, Bắc Trung Bộ).

Hướng phát triển tiếp theo

• Xây dựng hệ thống phần mềm GIS (Geographic Information System) tích hợp máy học nhằm dự báo sớm nguy cơ bùng phát dịch PRRS theo tọa độ không gian và điều kiện khí tượng.
• Nghiên cứu cơ chế tương tác phân tử giữa độc tố Apx (ApxI, ApxII, ApxIII) của A. pleuropneumoniae trên nền tế bào phế nang tổn thương do PRRSV.

---

Đối tượng hưởng lợi

mindmap
  root((Hệ sinh thái hưởng lợi))
    Sinh viên & Giảng viên Thú y
      Quy trình phân lập vi sinh chuẩn
      Dữ liệu dịch tễ học thực địa 950k mẫu
    Bác sĩ Thú y & Kỹ sư Trại
      Phác đồ điều trị LA chuẩn hóa
      Bảng cập nhật kháng sinh đồ NCCLS
    Chủ trang trại & Hộ chăn nuôi
      Giảm tỷ lệ chết đàn lợn xuống dưới 15%
      Tiết kiệm 85% chi phí rủi ro dịch bệnh
    Cơ quan Quản lý Dịch tễ
      Dữ liệu giám sát dịch tễ cấp tỉnh
      Mô hình điều tra cắt ngang chuẩn quy

• Sinh viên & Giảng viên ngành Thú y: Tài liệu tham khảo toàn diện về phương pháp luận kết hợp dịch tễ học điều tra và vi sinh lâm sàng; mẫu bảng biểu thu thập số liệu và thuật toán xử lý thống kê chuẩn hóa.
• Bác sĩ thú y thực hành: Cẩm nang lựa chọn kháng sinh chính xác, loại bỏ việc sử dụng các kháng sinh đã bị vi khuẩn kháng hoàn toàn (Streptomycin, Colistin).
• Cơ sở chăn nuôi: Giảm tỷ lệ chết đàn lợn từ trên 50% xuống dưới 10 - 14%, tối ưu hóa lợi nhuận kinh tế.
• Chi cục Thú y địa phương: Cơ sở khoa học để ban hành lịch tiêm phòng và kế hoạch kiểm dịch vận chuyển động vật trước các thời điểm rủi ro cao trong năm.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Yêu cầu kỹ thuật tối thiểu để triển khai phác đồ điều trị của đề tài?

Cần trang bị tủ ấm vi sinh $37^\circ\text{C}$ có bổ sung $5%\ \text{CO}_2$, đĩa thạch Mueller-Hinton, bộ khoanh giấy kháng sinh chuẩn Oxoid (Anh) và các loại thuốc kháng sinh dạng bào chế tác dụng kéo dài đạt chuẩn GMP-WHO (Ceftiofur 5% LA, Florfenicol 45% LA).

2. Tại sao lợn con dưới 2 tháng tuổi có tỷ lệ mắc PRRS cao nhất (3,43%) nhưng lợn thịt lại có tỷ lệ chết cao nhất (61,68%)?

Lợn con có hệ miễn dịch chưa hoàn thiện nên dễ mẫn cảm với virus. Tuy nhiên, ở lợn thịt, khi PRRSV tấn công đại thực bào kết hợp với mật độ nuôi nhốt dày đặc và các vi khuẩn bội nhiễm phổi màng phổi (A. pleuropneumoniae), tổn thương phổi chuyển sang dạng hoại tử và viêm mủ lan tỏa trên diện rộng, dẫn đến suy hô hấp cấp và tử vong cao.

3. Phác đồ này có thể áp dụng cho lợn nái mang thai bị bệnh Tai xanh không?

Có thể áp dụng, tuy nhiên cần lưu ý hoạt chất Amoxicillin LA (Phác đồ 2) và Ceftiofur LA (Phác đồ 1) có độ an toàn cao hơn cho thai kỳ so với các nhóm kháng sinh khác. Việc tiêm hạ sốt trợ sức (Analgin-C) cần kiểm soát liều lượng theo đúng khuyến cáo của nhà sản xuất.

4. Chi phí xét nghiệm kháng sinh đồ và điều trị thử nghiệm là bao nhiêu?

Chi phí phân lập và làm kháng sinh đồ 11 loại thuốc dao động từ 250.000 - 350.000 VNĐ/mẫu bệnh phẩm tại các viện chuyên ngành. Chi phí thuốc can thiệp trung bình từ 15.000 - 25.000 VNĐ/liều tiêm kéo dài 48 - 72 giờ.

5. Tại sao không nên tiếp tục sử dụng Colistin hay Streptomycin trong điều trị viêm phổi ở đàn lợn mắc PRRS?

Kết quả kiểm tra kháng sinh đồ thực chứng trên các chủng A. pleuropneumoniae và P. multocida phân lập tại thực địa Bắc Ninh cho thấy tỷ lệ kháng Streptomycin lên tới 100% và Colistin lên tới 94,74%. Tiếp tục sử dụng sẽ gây lãng phí kinh tế và làm bệnh tiến triển nặng hơn.

---

Kết luận

Đề tài "Nghiên cứu đặc điểm dịch tễ Hội chứng rối loạn hô hấp và sinh sản (PRRS) ở lợn tại ba huyện thuộc tỉnh Bắc Ninh, vai trò của một số vi khuẩn có khả năng gây viêm phổi kế phát và biện pháp điều trị" đã cung cấp bức tranh toàn diện và chính xác về dịch tễ học PRRS giai đoạn 2010 - 2015 trên quy mô gần 1 triệu cá thể lợn. Công trình đã làm sáng tỏ vai trò bệnh lý nguy hiểm của 3 loài vi khuẩn kế phát (A. pleuropneumoniae, P. multocida, S. suis), xác lập cơ sở dữ liệu kháng sinh đồ chuẩn NCCLS-2002 và chứng minh hiệu quả thực tiễn của các phác đồ kháng sinh thế hệ mới (Ceftiofur, Florfenicol, Amoxicillin LA), giúp nâng tỷ lệ khỏi bệnh lên tới 86,67% - 93,33%. Đây là nền tảng kỹ thuật quan trọng giúp người chăn nuôi và ngành thú y kiểm soát bền vững dịch bệnh Tai xanh, bảo vệ an toàn sinh học và nâng cao hiệu quả kinh tế nông nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Hội chứng rối loạn hô hấp và sinh sản (PRRS - Porcine Reproductive and Respiratory Sydrome) còn được gọi là “Bệnh Tai xanh”. Bệnh đã gây thiệt hại nghiêm trọng cho ngành chăn nuôi ở nhiều nước trên thế giới và ở Việt Nam. Khi mắc bệnh, lợn nái sảy thai hoặc đẻ sớm; lợn con sơ sinh yếu, chết thai, thở khó đôi khi có triệu chứng thần kinh, tỷ lệ chết cao; lợn thịt sốt, giảm ăn, sút cân; lợn đực chất lượng tinh giảm,… Từ 2007 - 2013, PRRS đã phát triển mạnh ở nhiều tỉnh thành trong cả nước. Đặc biệt ở tỉnh Bắc Ninh, trong năm 2010, dịch Tai xanh đã làm 64.073 lợn mắc bệnh, số tiêu hủy là 29.742 con, thiệt hại khoảng 60 tỷ đồng.

Bệnh Tai xanh đã trở thành một hiểm họa đe dọa thường trực cho ngành chăn nuôi của tỉnh. Là một bệnh mới xuất hiện, trong khi việc nghiên cứu đặc điểm dịch tễ bệnh; đánh giá sự ảnh hưởng của bệnh tới năng suất chăn nuôi; xác định dương tính với virus; phân lập các vi khuẩn bội nhiễm gây viêm phổi như A. suis chưa được thực hiện. Việc sử dụng các phác đồ điều trị (gồm thuốc kháng sinh, thuốc trợ sức) và các biện pháp phòng chống dịch đã được Chi cục thú y tỉnh Bắc Ninh thực hiện một cách tích cực, song chưa đạt hiệu quả như mong muốn.

Như vậy, nguy cơ cũng như thiệt hại trong chăn nuôi lợn do dịch bệnh Tai xanh gây ra đối với Bắc Ninh là rất lớn.Vì vậy, việc xác định vai trò của vi khuẩn gây viêm phổi kế phát để có phác đồ điều trị hiệu quả là cần thiết. Xuất phát từ tình hình thực tế trên, chúng tôi đã thực hiện đề tài: “Nghiên cứu đặc điểm dịch tễ Hội chứng rối loạn hô hấp và sinh sản (PRRS) ở lợn tại ba huyện thuộc tỉnh Bắc Ninh, vai trò của một số vi khuẩn có khả năng gây viêm phổi kế phát và biện pháp điều trị ”. Mục đích nghiên cứu - Nghiên cứu đặc điểm dịch tễ và biện pháp điều trị bệnh Tai xanh cho lợn, góp phần làm giảm thiệt hại do bệnh Tai xanh gây ra, góp phần nâng cao năng suất chăn nuôi lợn ở tỉnh Bắc Ninh. Mục tiêu nghiên cứu - Xác định một số đặc điểm dịch tễ Hội chứng rối loạn hô hấp và sinh sản ở lợn tại tỉnh Bắc Ninh.

- Phân lập vi khuẩn A. suis ở mẫu bệnh phẩm lợn dương tính với PRRSV tại tỉnh Bắc Ninh. - Đề xuất một số phác đồ điều trị bệnh viêm phổi cho lợn. Ý nghĩa của đề tài 1.

Ý nghĩa khoa học Kết quả đề tài là những thông tin khoa học hoàn thiện thêm đặc điểm dịch tễ bệnh Tai xanh ở lợn tại tỉnh Bắc Ninh, về vai trò của 3 loại vi khuẩn (A. suis) có khả năng gây viêm phổi kế phát trong bệnh Tai xanh ở lợn. Từ đó có cơ sở đề xuất biện pháp phòng chống bệnh hiệu quả. Ý nghĩa trong thực tiễn Đề tài giúp các địa phương hạn chế thiệt hại do dịch bệnh Tai xanh gây ra trên lợn, góp phần phát triển chăn nuôi lợn.

e 3 Phần 2 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU 2. Cơ sở khoa học của đề tài 2. Sơ lược nghiên cứu về hội chứng rối loạn hô hấp và sinh sản (PRRS) ở lợn Hội chứng rối loạn hô hấp và sinh sản ở lợn (Porcine Reproductive and Respiratory Syndrome (PRRS) còn gọi là “Bệnh Tai xanh”, là một bệnh truyền nhiễm nguy hiểm ở mọi lứa tuổi đối với lợn do virus PRRS có cấu trúc ARN, thuộc họ Arteriviridae gây ra trên lợn. Bệnh xuất hiện ở mọi lứa tuổi của lợn với tốc độ lây lan nhanh, làm chết nhiều lợn lợn và gây ra những tổn thất lớn về kinh tế cho người chăn nuôi với các biểu hiện đặc trưng viêm đường hô hấp rất nặng như: sốt, ho, thở khó.

Lợn nái thường truyền mầm bệnh cho bào thai, gây sảy thai, thai chết lưu, lây sang lợn con theo mẹ làm lợn yếu ớt, tiêu chảy, rối loạn hô hấp tỷ lệ chết cao; lợn sau cai sữa, lợn thịt viêm phổi nặng, đực giống mất tính dục, chất lượng tinh kém. Đây là bệnh mới, phức tạp, lợn mắc bệnh dễ mắc các loại bệnh khác như: dịch tả lợn, phó thương hàn, tụ huyết trùng, liên cầu khuẩn, xoắn khuẩn, suyễn. Bệnh có thể có những diễn biến phức tạp và có nguy cơ bùng phát ở tất cả các địa phương trong cả nước. Bệnh được ghi nhận lần đầu tiên ở Mỹ, tại vùng Bắc của bang California, bang Iowa và bang Minnesota vào khoảng năm 1987, rất nhanh chóng lan sang Canada, các nước vùng châu Âu.

Năm 1998 bệnh phát ra ở châu Á như Hàn Quốc, Nhật Bản. Thời gian đầu do chưa xác định được nguyên nhân và chưa có những hiểu biết rõ ràng về bệnh nên các triệu chứng lâm sàng và bệnh tích đã được sử dụng để đặt tên cho bệnh với những tên gọi khác nhau như sau: - Hội chứng hô hấp và vô sinh của lợn (SIRS) - Bệnh bí hiểm ở lợn (MDS) (châu Mỹ) - Hội chứng hô hấp và sảy thai ở lợn (PEARS) - Hội chứng hô hấp và sinh sản ở lợn (PRRS) - Bệnh Tai xanh (châu Âu). e 4 Năm 1991, Viện Thú y Lelystad (Hà Lan) đã phân lập thành công virus. Năm 1992, tại Hội nghị Quốc tế về Hội chứng này được tổ chức tại Minesota (Mỹ), Tổ chức Thú y thế giới (OIE) đã thống nhất tên gọi là Hội chứng rối loạn hô hấp và sinh sản ở lợn (tiếng Anh: Porcine respiratory and reproductive syndrome = PRRS) (Nguyễn Bá Hiên và cs (2007) [11]).

Cho đến nay, bệnh vẫn còn tồn tại và phát triển mạnh ở nhiều khu vực trên thế giới. Vì vậy từ khi xuất hiện tới nay, bệnh đã gây không ít thiệt hại kinh tế cho ngành chăn nuôi của thế giới. Nhận định của thế giới về PRRS là dịch địa phương của nhiều nước trên thế giới, kể cả các nước có ngành chăn nuôi lợn phát triển, gây tổn thất rất lớn về kinh tế. Chưa có bất kỳ nước nào có thể thanh toán được PRRS.

Phân loại, cấu trúc virus gây Hội chứng rối loạn hô hấp và sinh sản (PRRSV) ở lợn và các đặc tính sinh học  Phân loại Hội chứng rối loạn hô hấp và sinh sản ở lợn do virus thuộc họ Arteriviridae, giống Nidovirales, có cấu trúc vỏ bọc dạng chuỗi đơn ARN. Hiện nay, dựa vào phân tích cấu trúc gen, người ta đã xác định được 2 nhóm virus, nhóm I gồm các virus thuộc chủng Châu Âu (tên gọi phổ thông là virus Lelystad) gồm 4 phân nhóm (subtype) đã được xác định. Nhóm I gồm các virus thuộc chủng Châu Âu (gọi là virus Lelystad) gồm nhiều phân nhóm đã được xác định. Nhóm virus này được Viện Thú y Trung ương - Lelystad - Hà Lan phân lập được trên tế bào đại thực bào phế nang của lợn và đặt tên là virus Lelystad - LV.

Nhóm II gồm các vi rút thuộc dòng Bắc Mỹ (với tên gọi là VR - 2332); nhóm này phân lập được ở lợn tại Mỹ vào năm 1992. Về mặt di truyền và tính kháng nguyên, hai nhóm virus này hoàn toàn khác nhau. Sự khác nhau về cấu trúc chuỗi nucleotide của virus thuộc hai chủng Châu Âu và Bắc Mỹ là khoảng 40%, do đó có ảnh hưởng đến đáp ứng miễn dịch bảo hộ chéo giữa 2 chủng này. Kết quả nghiên cứu giải mã gen của virus tại Mỹ và Trung Quốc cho thấy các chủng PRRSV tại Việt Nam có mức tương đồng về amino acid từ 99 đến 99,7% so với chủng virus gây bệnh thể độc lực cao ở Trung Quốc và đều bị mất 30 axít amin.

Điều này cho thấy các chủng PRRSV ở nước ta hiện nay thuộc dòng Bắc Mỹ, có độc lực cao giống chủng ở Trung Quốc (Cục thú y (2008) [7]). e 5 Những nghiên cứu gần đây còn cho thấy có sự khác biệt về tính di truyền trong các virus phân lập được từ các vùng địa lý khác nhau. Bản thân các virus trong cùng một nhóm cũng có sự thay đổi về nucleotit khá cao (đến 20%), đặc biệt là các chủng virus thuộc dòng Bắc Mỹ. Nhiều nghiên cứu của các tác giả trong nước từ năm 2009 đến nay đã nhận định PRRSV tại Việt Nam hiện nay được xác định thuộc chủng Bắc Mỹ dòng Trung Quốc (Lê Thanh Hòa và cs (2009) [14]; Nguyễn Văn Cảm và cs (2011) [5]; Cao Văn Thật và cs (2012) [30]).

* Hình thái và cấu trúc của PRRSV Dưới kính hiển vi điện tử PRRSV là loại có vỏ bọc, hình cầu, có kích thước từ 45 - 55nm, chứa nhân nucleocapsid có kích thước từ 30 - 35nm. Virus gây PRRS là ARN virus với bộ gen là một phân tử ARN sợi đơn dương, có những đặc điểm chung của nhóm Arterivirus. Sợi ARN này có kích thước khoảng 15 kilobase, có 9 ORF (open reading frame) mã hoá cho 9 protein cấu trúc. Tuy nhiên, có 6 phân tử protein chính có khả năng trung hoà kháng thể bao gồm bốn phân tử glycoprotein, một phân tử protein xuyên màng (M) và một protein nucleocapsid (N) (Tô Long Thành (2007) [27]).

Nguyễn Bá Hiên và cs (2013) [12] cho biết sợi đơn RNA của virus bao gồm một bộ gen có khoảng 15 kb, mã hóa 9 ORFs. Bộ gen PRRSV bao gồm hai gen polymerase là ORF1a và ORF1b và bảy gen cấu trúc là ORF2a, 2b, 3, 4, 5, 6 và 7. ORF1a và ORF1b cấu thành khoảng 75% bộ gen của virus và được đặc trưng bởi một quá trình khung ribosome chuyển dịch thành một polyprotein lớn mà sự phân tách làm phát sinh các protein không cấu trúc (NSP) bao gồm cả RNA phụ thuộc polymerase. Các khung đọc mở ORF2a, 3, 4 và 5 tất cả mã hóa cho các protein glycosyl hóa là GP2a, GP3, GP4, GP5 tương ứng.

Các ORF2b mới được định nghĩa mã hóa các protein nhỏ nhất của các hạt virus được chỉ định GP2b. ORF7 mã hóa các protein nuclocapsid không glycosyl hóa (N). e 6 * Đặc tính sinh học của virus Virus gây PRRS rất thích hợp với đại thực bào, đặc biệt là đại thực bào hoạt động ở vùng phổi. Virus nhân lên ngay bên trong đại thực bào, sau đó phá huỷ và giết chết đại thực bào (tới 40%).

Đại thực bào bị giết chết nên sức đề kháng của lợn mắc bệnh bị suy giảm nghiêm trọng. Do vậy lợn mắc PRRS thường dễ bị nhiễm khuẩn thứ phát. Virus không gây ngưng kết với các loại hồng cầu gà, dê, thỏ, chuột, hồng cầu type O của người. Virus phát triển tốt trên môi trường tế bào đại thực bào phế nang lợn, trên tế bào dòng CL 2621, tế bào MA 140 với bệnh tích phá huỷ tế bào, sau 2 - 6 ngày tế bào co tròn, tập trung thành cụm dày lên, nhân co lại cuối cùng bong ra (WilliamT.