Nghiên Cứu Di Cư Tại Tỉnh Long An

Khóa luận phân tích di dân và tác động của nó đến sự phát triển kinh tế xã hội tỉnh Long An, cung cấp cái nhìn sâu sắc về vấn đề này.

• Tác giả: Nguyễn Thị Thúy Binh
• Người hướng dẫn: Ths. Trương Văn Tuấn
• Trường học: Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Địa lý
• Đề tài: Nghiên Cứu Di Cư Tại Tỉnh Long An: Thực Trạng và Xu Hướng
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BIỂU ĐỒ, BẢN ĐỒ
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ DI DÂN
• 1.1. Một số thuyết tiêu biểu về di dân
• 1.2. Khái niệm chung về di dân
• 1.2.1. Di dân theo nghĩa rộng
• 1.2.2. Di dân theo nghĩa hẹp
• 1.3. Phân loại di dân
• 1.3.1. Theo mục đích di dân
• 1.3.2. Theo địa bàn di dân
• 1.3.3. Theo độ dài thời gian cư trú
• 1.3.4. Theo tính chất của tổ chức di dân
• 1.3.5. Xét theo hành vi di dân
• 1.4. Các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình di dân
• 1.4.1. Nhóm nhân tố các điều kiện tự nhiên
• 1.4.2. Nhóm nhân tố các điều kiện kinh tế - xã hội
• 1.5. Đặc điểm chung của dân di cư
• 1.6. Tác động của di dân
• 1.6.1. Tác động tích cực
• 1.6.1.1. Tác động tích cực đến tự nhiên
• 1.6.1.2. Tác động tích cực đến nền kinh tế - xã hội
• 1.6.2. Tác động tiêu cực
• 1.6.2.1. Tác động tiêu cực đến tự nhiên
• 1.6.2.2. Tác động tiêu cực đến nền kinh tế - xã hội
• 2. CHƯƠNG 2: HIỆN TRẠNG DI DÂN VÀ ẢNH HƯỞNG CỦA NÓ ĐẾN PHÁT TRIỂN KINH TẾ - XÃ HỘI TỈNH LONG AN
• 2.1. Khai quát chung về tỉnh Long An
• 2.2. Hiện trạng di cư của tỉnh Long An
• 2.2.1. Lịch sử di cư
• 2.2.2. Biến động dân số của tỉnh Long An
• 2.2.3. Mức độ di cư của tỉnh Long An
• 2.3. Hiện trạng di cư ngoại tỉnh
• 2.3.1. Các nhân tố ảnh hưởng đến trình độ di cư ngoại tỉnh
• 2.3.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 2.3.1.2. Khí hậu - thời tiết
• 2.3.1.3. Tốc độ phát triển kinh tế
• 2.3.2. Cơ cấu kinh tế và chuyên dịch cơ cấu kinh tế
• 2.4. Hiện trạng nhập cư của tỉnh Long An
• 2.4.1. Hiện trạng nhập cư của tỉnh Long An qua các thời kỳ
• 2.4.2. Đặc điểm của người dân nhập cư
• 2.4.2.1. Cơ cấu lứa tuổi của lượng dân nhập cư
• 2.4.2.2. Cơ cấu giới tính của lượng dân nhập cư
• 2.4.2.3. Nguồn gốc của người dân nhập cư
• 2.4.2.4. Sự phân bổ của người dân nhập cư
• 2.4.2.5. Cơ cấu văn hóa nghề nghiệp của người dân nhập cư
• 2.4.2.6. Tình trạng lao động của người dân nhập cư
• 2.4.2.7. Tình trạng hôn nhân gia đình của dân nhập cư tỉnh Long An
• 2.4.2.8. Điều kiện sinh hoạt của dân nhập cư
• 2.4.2.9. Đánh giá quá trình nhập cư vào tỉnh Long An
• 2.5. Hiện trạng xuất cư ngoại tỉnh
• 2.5.1. Hiện trạng xuất cư của tỉnh Long An qua các thời kỳ
• 2.5.2. Sự phân bổ nơi đến của dân xuất cư
• 2.5.3. Cơ cấu tuổi và giới tính của người xuất cư
• 2.5.4. Trình độ học vấn, chuyên môn kỹ thuật của dân xuất cư
• 2.5.5. Tình trạng lao động và nghề nghiệp của người dân xuất cư
• 2.5.6. Tình trạng hôn nhân gia đình của dân xuất cư
• 2.5.7. Điều kiện sinh hoạt của dân xuất cư
• 2.5.8. Đánh giá chung về tình hình xuất cư tại Long An
• 2.6. Tác động của di dân đến phát triển kinh tế xã hội tỉnh
• 2.6.1. Tác động của dân nhập cư
• 2.6.2. Tác động tiêu cực
• 3. CHƯƠNG 3: DỰ BÁO VÀ GIẢI PHÁP ĐỐI VỚI VẤN ĐỀ DI DÂN Ở TỈNH LONG AN
• 3.1. Dự báo về phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Long An
• 3.1.1. Dự báo về phát triển kinh tế
• 3.1.2. Dự báo về phát triển xã hội
• 3.2. Dự báo về di dân tỉnh Long An
• 3.3. Giải pháp đối với vấn đề di dân tỉnh Long An
• 3.3.1. Đối với Nhà nước
• 3.3.2. Đối với dân nhập cư vào tỉnh
• 3.3.3. Đối với dân xuất cư của tỉnh
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Nghiên Cứu Di Cư Tại Tỉnh Long An

Nghiên cứu di cư tại tỉnh Long An là một chủ đề quan trọng trong bối cảnh phát triển kinh tế - xã hội hiện nay. Tỉnh Long An, nằm ở vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, đã chứng kiến sự gia tăng đáng kể về dân số do di cư. Việc hiểu rõ thực trạng di cư sẽ giúp các nhà hoạch định chính sách đưa ra các giải pháp phù hợp nhằm phát triển bền vững.

1.1. Khái Niệm và Đặc Điểm Di Cư Tại Long An

Di cư tại Long An không chỉ đơn thuần là sự di chuyển của dân cư mà còn liên quan đến nhiều yếu tố như kinh tế, xã hội và môi trường. Các đặc điểm này cần được phân tích để hiểu rõ hơn về xu hướng di cư hiện nay.

1.2. Tình Hình Dân Số Tại Tỉnh Long An

Tình hình dân số tại Long An đang có sự biến động lớn, với nhiều người từ các tỉnh khác đến sinh sống và làm việc. Điều này tạo ra áp lực lên hạ tầng và dịch vụ xã hội, cần có các biện pháp quản lý hiệu quả.

II. Thực Trạng Di Cư Tại Tỉnh Long An Vấn Đề và Thách Thức

Thực trạng di cư tại Long An đang đối mặt với nhiều thách thức, từ việc quản lý dân số đến việc cung cấp dịch vụ công. Sự gia tăng dân số do di cư đã tạo ra áp lực lớn lên các nguồn lực và cơ sở hạ tầng của tỉnh.

2.1. Nguyên Nhân Chính Dẫn Đến Di Cư

Nguyên nhân di cư chủ yếu tại Long An bao gồm tìm kiếm việc làm, điều kiện sống tốt hơn và sự phát triển của các khu công nghiệp. Những yếu tố này đã thu hút nhiều người từ các tỉnh khác đến Long An.

2.2. Tác Động Của Di Cư Đến Kinh Tế Xã Hội

Di cư có tác động tích cực và tiêu cực đến kinh tế - xã hội của Long An. Mặc dù di cư giúp tăng trưởng kinh tế, nhưng cũng gây ra nhiều vấn đề như quá tải hạ tầng và dịch vụ xã hội.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Di Cư Tại Long An Cách Tiếp Cận Hiệu Quả

Để nghiên cứu di cư tại Long An, cần áp dụng các phương pháp nghiên cứu đa dạng, từ thống kê đến phân tích định tính. Việc này giúp có cái nhìn toàn diện về tình hình di cư và các yếu tố ảnh hưởng.

3.1. Phương Pháp Thống Kê Dân Số

Phương pháp thống kê dân số giúp thu thập dữ liệu chính xác về số lượng và đặc điểm của người di cư. Dữ liệu này là cơ sở để phân tích và đưa ra các giải pháp phù hợp.

3.2. Phân Tích Định Tính Về Di Cư

Phân tích định tính giúp hiểu rõ hơn về động cơ và nhu cầu của người di cư. Các cuộc phỏng vấn và khảo sát sẽ cung cấp thông tin quý giá cho nghiên cứu.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Nghiên Cứu Di Cư Tại Long An

Nghiên cứu di cư tại Long An không chỉ mang tính lý thuyết mà còn có ứng dụng thực tiễn trong việc xây dựng chính sách. Các kết quả nghiên cứu có thể giúp cải thiện chất lượng cuộc sống cho người dân.

4.1. Chính Sách Di Cư Tại Long An

Chính sách di cư cần được xây dựng dựa trên các nghiên cứu thực tiễn để đảm bảo quyền lợi cho người di cư và phát triển bền vững cho tỉnh Long An.

4.2. Kết Quả Nghiên Cứu và Ứng Dụng

Kết quả nghiên cứu sẽ được áp dụng vào thực tiễn để cải thiện các dịch vụ công, từ giáo dục đến y tế, nhằm đáp ứng nhu cầu của dân cư đang gia tăng.

V. Kết Luận Về Nghiên Cứu Di Cư Tại Tỉnh Long An

Nghiên cứu di cư tại Long An là một vấn đề phức tạp nhưng cần thiết để phát triển bền vững. Việc hiểu rõ thực trạng và xu hướng di cư sẽ giúp các nhà hoạch định chính sách đưa ra các giải pháp hiệu quả.

5.1. Tương Lai Của Di Cư Tại Long An

Tương lai của di cư tại Long An sẽ phụ thuộc vào các chính sách và biện pháp quản lý hiệu quả. Cần có sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng để đảm bảo sự phát triển bền vững.

5.2. Đề Xuất Giải Pháp Đối Với Di Cư

Đề xuất các giải pháp nhằm quản lý di cư hiệu quả, bao gồm cải thiện hạ tầng, nâng cao chất lượng dịch vụ công và tạo điều kiện thuận lợi cho người di cư.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khóa luận tốt nghiệp "Di dân và ảnh hưởng của nó tới phát triển kinh tế xã hội tỉnh Long An" được thực hiện bởi sinh viên Nguyễn Thị Thúy Bình dưới sự hướng dẫn khoa học của ThS. Trương Văn Tuấn tại Khoa Địa lý, Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh (năm 2011). Nghiên cứu thuộc chuyên ngành Địa lý học (chuyên hướng Địa lý kinh tế - xã hội và Dân cư).

Về bối cảnh thực tiễn, di dân là hiện tượng mang tính quy luật lịch sử và diễn ra thường xuyên trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội. Tại Việt Nam, các dòng di chuyển dân cư trải qua nhiều giai đoạn gắn liền với biến động lịch sử: từ các cuộc di dân do chiến tranh, chính trị trong các năm 1954 - 1956 đến làn sóng di chuyển khai hoang kinh tế mới sau năm 1975. Riêng tại tỉnh Long An, lịch sử từng ghi nhận đợt di dân quy mô lớn vào năm 1955 - 1956 khi chính quyền thời bấy giờ đưa 100.000 đồng bào Công giáo vào vùng Mộc Hóa, Tân Thạnh, Vĩnh Hưng để lập 16 khu dinh điền và 5 xã mới dọc biên giới Việt Nam - Campuchia, đồng thời đưa dân từ miền Trung vào vùng Đồng Tháp Mười. Nếu như các đợt di dân trước đây chủ yếu phục vụ khai phá đất hoang phát triển nông nghiệp, thì giai đoạn sau đổi mới — đặc biệt từ năm 2000 trở lại đây — động lực kinh tế và tiến trình công nghiệp hóa, đô thị hóa đã trở thành nguyên nhân chi phối các dòng di chuyển dân cư.

Thực tế biến động dân cư tại Long An diễn ra phức tạp dưới tác động của các khu, cụm công nghiệp tập trung. Tuy nhiên, các công trình trước đó, tiêu biểu như "Dự án quy hoạch, bố trí dân cư tỉnh Long An giai đoạn 2004 - 2010" của Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, chỉ giới hạn khảo sát các vấn đề di dân nội tỉnh nhằm phục vụ nông nghiệp, chưa đánh giá thỏa đáng hiện tượng di dân ngoại tỉnh và mối liên hệ với Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài được xác định cụ thể:

• Mục đích nghiên cứu: Đánh giá thực trạng, tìm hiểu nguyên nhân di dân ở tỉnh Long An và tác động của nó đối với sự phát triển kinh tế - xã hội; trên cơ sở đó đề xuất các giải pháp nhằm hạn chế mặt tiêu cực và phát huy mặt tích cực của quá trình này.
• Nhiệm vụ nghiên cứu:
  1. Phân tích hiện trạng, nguồn gốc, sự phân bố và đặc điểm dân di cư giữa các huyện trong tỉnh, giữa Long An với các tỉnh trong vùng.
  2. Phân tích, đánh giá những ảnh hưởng tích cực và tiêu cực của quá trình di cư đến sự phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Long An.
  3. Đưa ra các cơ sở dự báo và tìm hiểu các giải pháp, chủ trương, chính sách của tỉnh đối với vấn đề di dân.

Phạm vi nghiên cứu:

• Không gian lãnh thổ: Địa bàn tỉnh Long An, đồng thời đặt trong mối quan hệ không gian với Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam và vùng Đồng bằng sông Cửu Long.
• Thời gian nghiên cứu: Tập trung phân tích dữ liệu quá trình di dân và biến động kinh tế - xã hội giai đoạn từ năm 2000 đến năm 2009 (năm Tổng điều tra dân số và nhà ở), kết hợp đối chiếu chuỗi số liệu lịch sử từ các mốc Tổng điều tra năm 1979, 1989 và 1999.
• Nội dung: Tập trung vào hiện trạng di cư nội tỉnh, di cư ngoại tỉnh (nhập cư và xuất cư), tác động hai mặt đến kinh tế - xã hội và các định hướng giải pháp quản lý.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết của đề tài được xây dựng trên hệ thống quan điểm địa lý học và các lý thuyết nhân khẩu học kinh điển:

• Hệ thống quan điểm nghiên cứu:
  • Quan điểm tổng hợp lãnh thổ: Đặt quá trình di dân của Long An trong mối tương tác đa chiều với các nhân tố tự nhiên, kinh tế và xã hội, đồng thời xem xét mối liên kết lãnh thổ với Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.
  • Quan điểm hệ thống: Nhìn nhận tỉnh Long An như một hệ thống kinh tế - xã hội mở, bên trong gồm các hệ thống phân cấp thứ cấp (cấp huyện) có sự tương tác qua lại và quy định chiều hướng di dân.
  • Quan điểm sinh thái và phát triển bền vững: Đánh giá tác động của di dân nông nghiệp và công nghiệp tới tài nguyên môi trường, đất ngập nước, đất phèn nhằm định hướng giải pháp khai thác không làm tổn hại hệ sinh thái.
• Các lý thuyết di dân được vận dụng:
  • Lý thuyết Ravenstein: Vận dụng các quy luật cơ bản gồm phần lớn di dân diễn ra ở cự ly ngắn; nữ giới chiếm đa số trong cự ly ngắn; mỗi dòng di dân đều có dòng di dân ngược chiều; di chuyển từ nông thôn ra đô thị diễn ra theo từng bước; động cơ kinh tế là động lực chi phối.
  • Lý thuyết Everett S. Lee ("A Theory of Migration", 1966): Phân tích 4 nhóm nhân tố ảnh hưởng gồm các yếu tố gắn với nơi đi (nơi xuất phát), yếu tố gắn với nơi đến, các trở ngại trung gian và yếu tố cá nhân của người di cư.
  • Mô hình lực hút và lực đẩy (Push - Pull): Xác định các yếu tố đẩy tại nơi xuất phát (thiếu đất canh tác, thiên tai, lũ lụt, thiếu việc làm) và lực hút tại nơi đến (thu nhập cao, cơ hội việc làm tại khu công nghiệp, điều kiện hạ tầng và dịch vụ xã hội).
• Khái niệm và công thức tính toán: Đề tài phân định khái niệm di dân theo nghĩa rộng (mọi sự di động không gian) và nghĩa hẹp (dựa theo định nghĩa của Liên Hợp Quốc năm 1973: người di dân dài hạn là người chuyển đến nơi ở mới từ 12 tháng trở lên và có ý định định cư ổn định, loại trừ di dân con lắc, di chuyển mùa vụ và học sinh sinh viên tạm trú). Các công thức nhân khẩu học cơ bản được sử dụng gồm:
  • Tỷ suất xuất cư: $ER = (\text{Số người xuất cư} / \text{Dân số trung bình}) \times 1000$ (‰)
  • Tỷ suất nhập cư: $IR = (\text{Số người nhập cư} / \text{Dân số trung bình}) \times 1000$ (‰)
  • Tỷ suất di dân thuần túy: $NMR = IR - ER$ (‰)

Phương pháp nghiên cứu thực tế đã sử dụng:

• Phương pháp thống kê: Thu thập, phân loại, đồng nhất hóa số liệu từ các cơ quan quản lý chuyên ngành.
• Phương pháp phân tích so sánh: Đối chiếu các luồng di cư giữa hai giai đoạn 1994 - 1999 và 2004 - 2009; so sánh cơ cấu kinh tế, mật độ dân số và mức độ di cư giữa 3 tiểu vùng trong tỉnh và giữa Long An với các tỉnh lân cận.
• Phương pháp toán học: Tính toán các chỉ số cơ học, tỷ suất di cư, tỷ số giới tính, cơ cấu lứa tuổi và lao động.
• Phương pháp bản đồ - biểu đồ: Trực quan hóa dữ liệu không gian về phân bố dân cư, bản đồ phân bố dân nhập cư và biểu đồ nguồn gốc luồng di cư.
• Phương pháp dự báo: Dựa trên xu thế lịch sử và định hướng quy hoạch phát triển công nghiệp để dự phóng quy mô xuất - nhập cư.

Nguồn dữ liệu: Số liệu Tổng điều tra Dân số và Nhà ở các năm 1979, 1989, 1999 và thời điểm 01/4/2009; Niên giám thống kê tỉnh Long An; số liệu chuyên ngành từ Cục Thống kê tỉnh Long An, Chi cục Di dân (Chi cục Phát triển nông thôn), Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Sở Tài nguyên và Môi trường, Sở Kế hoạch và Đầu tư, Sở Công an tỉnh Long An.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về di dân

Chương này tập trung hệ thống hóa cơ sở lý luận về hiện tượng di dân trong khoa học dân số và địa lý kinh tế - xã hội. Tác giả phân tích các học thuyết tiêu biểu (Ravenstein, Lee, mô hình lực hút - lực đẩy) và làm rõ các tiêu chí phân loại di dân: theo mục đích (sản xuất, phi sản xuất); theo địa bàn cư trú (quốc tế, nội địa gồm nông thôn - nông thôn, nông thôn - thành thị, thành thị - nông thôn, thành thị - thành thị; luồng Bắc - Nam); theo thời gian cư trú (dài hạn trên 12 tháng, tạm thời dưới 6 tháng, ngắn hạn, mùa vụ, di chuyển kiểu con lắc); theo tính chất tổ chức (có tổ chức, tự do) và theo hành vi pháp lý (hợp pháp, bất hợp pháp, cưỡng bức).

Về các nhân tố ảnh hưởng, tác giả quy về hai nhóm chính:

• Nhóm nhân tố tự nhiên: Vị trí địa lý, địa hình, tài nguyên đất, nguồn nước và khí hậu giữ vai trò quan trọng trong việc tạo lực hút hoặc lực đẩy ban đầu đối với định cư nông nghiệp.
• Nhóm nhân tố kinh tế - xã hội: Giữ vai trò quyết định trong xã hội hiện đại, trong đó động cơ việc làm và thu nhập là chủ đạo (chiếm trên 52,7% lý do di cư nói chung và 89% đối với nhóm di cư tạm thời theo khảo sát thực tế dẫn chứng trong lý luận). Bên cạnh đó, các yếu tố chính trị, chiến tranh, tôn giáo và chính sách quy hoạch của nhà nước cũng tác động trực tiếp đến dòng di dân.

Đặc điểm chung của dân di cư được tổng kết gồm: khả năng thích nghi cao; có sự chọn lọc mạnh mẽ về lứa tuổi (tập trung ở độ tuổi 15 - 39, riêng nhóm 20 - 39 tuổi chiếm tỷ trọng áp đảo); trình độ học vấn của người di chuyển dài hạn thường cao hơn nhóm tạm thời; thời gian tìm kiếm việc làm nhanh (trung bình người nhập cư chỉ mất 2 tuần, riêng nhóm tạm thời mất 5 ngày để tìm việc nhờ sẵn sàng nhận các công việc giản đơn trong khu vực dịch vụ hoặc nghề phi chính quy). Tác động của di dân được phân tích toàn diện trên cả hai mặt tích cực (khai thác tài nguyên, phân bố lại lao động, cung ứng nhân lực cho công nghiệp hóa, đa dạng hóa văn hóa) và tiêu cực (suy thoái tài nguyên đất, xói mòn, ô nhiễm môi trường, gia tăng áp lực hạ tầng đô thị, thất nghiệp, tệ nạn xã hội và làm thiếu hụt lao động trẻ tại khu vực nông thôn xuất cư).

Chương 2: Hiện trạng di dân và ảnh hưởng của nó đến phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Long An

Chương 2 là nội dung trọng tâm của luận văn, trình bày chi tiết về vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên, cơ cấu kinh tế và thực trạng di chuyển dân cư tại địa phương:

• Khái quát địa bàn: Long An nằm ở tọa độ 10°21' - 12°19' Bắc và 105°30' - 106°59' Đông; phía Bắc giáp Tây Ninh và tỉnh Svay Rieng (Campuchia) với đường biên giới dài 137 km; phía Nam giáp Tiền Giang; phía Tây giáp Đồng Tháp; phía Đông giáp Thành phố Hồ Chí Minh. Toàn tỉnh gồm 1 thành phố (Tân An) và 13 huyện (Bến Lức, Cần Đước, Cần Giuộc, Châu Thành, Đức Hòa, Đức Huệ, Mộc Hóa, Tân Hưng, Tân Thạnh, Tân Trụ, Thạnh Hóa, Thủ Thừa, Vĩnh Hưng) với 189 đơn vị hành chính cấp xã (165 xã, 9 phường, 15 thị trấn). Dân số thời điểm 01/4/2009 đạt 1.436.066 người (hoặc 1.438.838 người theo số liệu công bố năm 2010), mật độ 320 - 323 người/km², tỷ lệ giới tính xấp xỉ 49,5% nam / 50,5% nữ.
• Tiến trình biến động dân số: Qua 4 kỳ Tổng điều tra, quy mô dân số Long An tăng liên tục: năm 1979 đạt 949.200 người; năm 1989 đạt 1.122.840 người; năm 1999 đạt 1.308.838 người và năm 2009 đạt 1.436.066 người. Tỷ lệ tăng dân số bình quân năm giai đoạn 1989 - 1999 là 1,66%, giai đoạn 1999 - 2009 giảm xuống còn 1,0%/năm (bình quân tăng 13.000 người/năm).
• Các yếu tố chi phối quá trình di dân:
  • Tự nhiên: Tài nguyên đất kém thuận lợi cho sản xuất lúa nước năng suất cao do đất phèn chiếm diện tích lớn nhất với 208.411 ha (46,41% diện tích tự nhiên), đất xám chiếm 94.093 ha (20,95%), trong khi đất phù sa chỉ có 74.550 ha (16,61%). Khí hậu có lượng mưa trung bình năm thấp (1.550 mm), số tháng nắng kéo dài từ 8 - 9 tháng/năm dẫn đến tình trạng thiếu nước ngọt nghiêm trọng vào mùa khô, trong khi mùa mưa thường xuyên chịu ảnh hưởng ngập lũ từ hai hệ thống sông Vàm Cỏ Đông và Vàm Cỏ Tây.
  • Kinh tế: Tốc độ tăng trưởng GDP bình quân hàng năm giai đoạn 2001 - 2005 đạt 9,3%, giai đoạn 2006 - 2010 đạt 11,1%. Cơ cấu kinh tế chuyển dịch theo hướng công nghiệp hóa: tỷ trọng nông - lâm - thủy sản giảm từ 42,7% (năm 2005) xuống 37,1% (năm 2010); công nghiệp - xây dựng tăng từ 27,5% lên 33,8%; dịch vụ đạt 29,1%. Tính đến thời điểm nghiên cứu, toàn tỉnh có 12 khu công nghiệp đi vào hoạt động và khoảng 8 khu công nghiệp đang triển khai xây dựng. Lực lượng lao động từ 15 tuổi trở lên năm 2009 đạt 850.108 người (chiếm 59,2% dân số), trong đó có 823.919 người có việc làm và 26.189 người thất nghiệp. Mạng lưới hạ tầng giao thông có 156/188 xã có đường ô tô đến trung tâm (đạt 83%), còn lại 32 xã thuộc 7 huyện đường sá đi lại khó khăn.
• Thực trạng di cư ngoại tỉnh giai đoạn 2004 - 2009:
  • Nhập cư: Số người nhập cư từ tỉnh khác vào Long An là 39.814 người, đạt tỷ suất nhập cư (IR) là 29,3‰. Nguồn gốc nhập cư chủ yếu đến từ các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long (chiếm 50,0%, tập trung từ Bến Tre, Đồng Tháp...) và vùng Đông Nam Bộ (chiếm 30,0%, từ TP.HCM, Đồng Nai, Tây Ninh, Bình Dương...). Đáng chú ý, 83,7% tổng số dân nhập cư tập trung tại 5 huyện thuộc vùng kinh tế trọng điểm của tỉnh — nơi có tốc độ đô thị hóa nhanh và tập trung các khu công nghiệp. Về cơ cấu tuổi, 63,7% người nhập cư nằm trong độ tuổi 20 - 39 (nhóm 20 - 24 tuổi chiếm 24,4%; nhóm 25 - 29 tuổi chiếm 19,8%; nhóm 30 - 39 tuổi chiếm 19,4%).
  • Xuất cư: Số người rời tỉnh Long An đi tỉnh khác là 64.924 người, đạt tỷ suất xuất cư (ER) là 49,0‰. Điểm đến lớn nhất của luồng xuất cư là Thành phố Hồ Chí Minh (tiếp nhận 73,3% tổng số người xuất cư), kế tiếp là Bình Dương, Đồng Nai và Tiền Giang.
  • Cân bằng di cư: Tỷ suất di cư thuần (NMR) của tỉnh Long An trong thời kỳ 2004 - 2009 là số âm: $-19,7‰$ ($29,3‰ - 49,0‰$). Long An thuộc nhóm địa phương xuất siêu dân số do lực hút kinh tế từ trung tâm TP.HCM lấn át sức hút công nghiệp nội tỉnh.
• Di cư phân theo luồng giữa thành thị và nông thôn:

Luồng di cư	Giai đoạn 1994 - 1999 (%)	Giai đoạn 2004 - 2009 (%)	Tỷ số giới tính 2004 - 2009 (Nam/100 Nữ)
Nông thôn - Nông thôn	58,3	58,8	83,1
Nông thôn - Thành thị	19,2	14,0	90,0
Thành thị - Nông thôn	14,3	19,2	84,6
Thành thị - Thành thị	8,2	8,0	85,3
Tổng số	100,0	100,0	85,1

Dữ liệu cho thấy tỷ lệ di cư theo chiều thành thị về nông thôn tăng thêm 4,9 điểm phần trăm (từ 14,3% lên 19,2%), cao hơn tỷ lệ di cư từ nông thôn sang thành thị (14,0%). Tác giả chỉ ra nguyên nhân là do quá trình công nghiệp hóa phân tán về địa bàn nông thôn tại các huyện giáp ranh đã thu hút lao động dịch chuyển về các khu công nghiệp ngoại thành. Đồng thời, nữ giới tham gia di cư nhiều hơn nam giới ở tất cả các luồng (tỷ số giới tính chung là 85,1 nam/100 nữ).

• Thực trạng di cư nội tỉnh: Người di cư nội bộ giữa các huyện chiếm 51,6% tổng số người di cư trong tỉnh. Mật độ dân số có sự phân hóa sâu sắc theo 3 vùng kinh tế:
  • Vùng kinh tế trọng điểm (các huyện phía Nam): Chiếm 58,1% dân số trên 27,3% diện tích tự nhiên, mật độ dân số đạt mức cao nhất tỉnh với 680 người/km².
  • Vùng Đồng Tháp Mười (vùng trũng sâu, ngập lũ): Chiếm 60,3% diện tích toàn tỉnh nhưng chỉ chiếm 24,7% dân số, mật độ trung bình thấp nhất với 131 người/km².
  • Vùng còn lại: Có mật độ dân số trung bình 444 người/km²; riêng Thành phố Tân An có mật độ tập trung cao nhất đạt 1.626 người/km².

Chương 3: Dự báo và giải pháp đối với vấn đề di dân ở tỉnh Long An

Trên cơ sở các quy luật biến động dân số và định hướng phát triển công nghiệp hóa của tỉnh đến năm 2020, chương này đưa ra:

• Dự báo phát triển kinh tế - xã hội và quy mô luồng di cư: Dự báo xu hướng tiếp tục gia tăng dòng nhập cư vào các huyện trọng điểm công nghiệp (Đức Hòa, Bến Lức, Cần Giuộc) do sự mở rộng của các khu, cụm công nghiệp mới; đồng thời áp lực xuất cư sang TP.HCM vẫn tiếp diễn nếu mức thu nhập và điều kiện làm việc tại chỗ chưa cạnh tranh được với các trung tâm công nghiệp lớn của vùng Đông Nam Bộ.
• Hệ thống giải pháp đề xuất:
  • Giải pháp đối với Nhà nước: Hoàn thiện chính sách quy hoạch phân bố lại dân cư và lực lượng lao động theo lãnh thổ; cải cách thủ tục đăng ký hộ khẩu, tạm trú; tăng cường vốn ngân sách bảo trì, nâng cấp các tuyến đường liên xã, đặc biệt là hệ thống cầu tải trọng thấp tại 32 xã vùng sâu; đẩy mạnh chính sách phát triển nông thôn mới để giảm chênh lệch phát triển giữa vùng kinh tế trọng điểm và vùng Đồng Tháp Mười.
  • Giải pháp đối với dân nhập cư: Xây dựng quy hoạch nhà ở xã hội, ký túc xá công nhân tại các khu công nghiệp tập trung (khắc phục tình trạng nhà trọ chật hẹp, thiếu tiện nghi sinh hoạt); bảo đảm quyền tiếp cận dịch vụ y tế, giáo dục cho con em người nhập cư; tăng cường công tác đăng ký tạm trú và quản lý trật tự an toàn xã hội.
  • Giải pháp đối với dân xuất cư: Đẩy mạnh các cơ sở đào tạo nghề kỹ thuật cao tại địa phương nhằm đáp ứng yêu cầu của các doanh nghiệp trong tỉnh, giảm tỷ lệ lao động trẻ rời địa phương tìm việc; thiết lập mạng lưới thông tin thị trường lao động để quản lý, hỗ trợ quyền lợi hợp pháp cho lao động Long An làm việc tại TP.HCM và các tỉnh lân cận.

Kết quả và đóng góp

• Kết quả chính từ số liệu thực tế:
  • Xác lập được bức tranh cơ học về dân số Long An qua kết quả Tổng điều tra 2009: trong giai đoạn 2004 - 2009, tỉnh tiếp nhận 39.814 người nhập cư ($IR = 29,3‰$) nhưng có tới 64.924 người xuất cư ($ER = 49,0‰$), dẫn tới tỷ suất di dân thuần túy âm $-19,7‰$.
  • Phát hiện xu hướng đảo chiều cục bộ trong cơ cấu luồng di chuyển: luồng di cư từ thành thị về nông thôn tăng lên 19,2%, vượt tỷ lệ luồng di cư từ nông thôn ra thành thị (14,0%), chứng minh tác động trực tiếp của chính sách phát triển các khu công nghiệp tại vùng nông thôn ngoại vi.
  • Định lượng mức độ mất cân đối không gian lãnh thổ: 83,7% người nhập cư ngoại tỉnh chỉ tập trung tại 5 huyện vùng kinh tế trọng điểm phía Nam (mật độ 680 người/km²), trong khi vùng Đồng Tháp Mười dù chiếm tới 60,3% diện tích tự nhiên nhưng chỉ có mật độ dân số 131 người/km².
  • Xác định nguồn gốc và điểm đến: 50% người nhập cư đến từ các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long và 30% từ Đông Nam Bộ; ngược lại, 73,3% người xuất cư từ Long An chọn điểm đến là Thành phố Hồ Chí Minh.
  • Phác họa đặc trưng nhân khẩu của người di cư: Nữ giới chiếm đa số trong các luồng di cư (tỷ số 85,1 nam/100 nữ); nhóm tuổi lao động trẻ từ 20 - 39 tuổi chiếm 63,7% tổng số người di cư.
• Đóng góp khoa học của luận văn:
  • Đây là công trình nghiên cứu chuyên khảo thuộc ngành địa lý nhân văn đánh giá toàn diện cả hai thành phần di dân nội tỉnh và di cư ngoại tỉnh tại Long An, khắc phục hạn chế của các dự án quy hoạch trước đó vốn chỉ khảo sát di dân nội vùng phục vụ nông nghiệp.
  • Cung cấp hệ thống luận cứ thực chứng và dữ liệu định lượng cụ thể từ cấp huyện để các cơ quan hoạch định chính sách của tỉnh điều chỉnh quy hoạch phân bố dân cư, phát triển hạ tầng kỹ thuật và giải quyết an sinh xã hội cho người lao động tại các khu công nghiệp.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của đề tài:
  • Dữ liệu di cư chủ yếu được khai thác từ cuộc Tổng điều tra Dân số và Nhà ở thời điểm 01/4/2009 thông qua câu hỏi nơi cư trú cách thời điểm điều tra 5 năm (những người từ 5 tuổi trở lên), do đó chưa phản ánh liên tục biến động hằng năm và chưa đo lường hết các luồng di chuyển ngắn hạn, di cư mùa vụ hoặc di cư kiểu con lắc (sáng đi tối về giữa Long An và TP.HCM).
  • Nguồn số liệu thống kê giữa các cơ quan, sở ban ngành trong tỉnh còn thiếu tính đồng nhất, đòi hỏi tác giả phải chọn lọc và thay thế số liệu mới nhất hiện có, gây khó khăn cho việc phân tích chuỗi thời gian dài ở quy mô cấp xã.
• Hướng nghiên cứu tiếp:
  • Khảo sát vi mô chuyên sâu về điều kiện sống, tiền lương, mức độ tích lũy và khả năng tiếp cận dịch vụ công của lao động nhập cư tự do tại các khu nhà trọ tư nhân quanh các khu công nghiệp trọng điểm (Đức Hòa, Bến Lức, Cần Giuộc).
  • Đánh giá tác động của làn sóng mở rộng công nghiệp sau năm 2011 đối với sự chuyển dịch cơ cấu sử dụng đất nông nghiệp và biến đổi sinh kế của các hộ nông dân mất đất tại chỗ.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tài liệu hữu ích cho:

• Sinh viên, học viên cao học và cán bộ nghiên cứu chuyên ngành Địa lý kinh tế - xã hội, Dân số học, Xã hội học, Kinh tế phát triển khi tìm kiếm phương pháp luận và mô hình nghiên cứu di dân cấp tỉnh gắn với vùng kinh tế trọng điểm.
• Các cơ quan quản lý nhà nước tại tỉnh Long An (Sở Kế hoạch và Đầu tư, Sở Lao động - Thương binh và Xã hội, Sở Xây dựng, Cục Thống kê, Ban Quản lý Khu kinh tế) sử dụng các bảng số liệu phân tích về cơ cấu tuổi, giới tính và phân bố dân nhập cư để xây dựng quy hoạch phát triển nhà ở xã hội, mạng lưới y tế, trường học và hạ tầng kỹ thuật đô thị.
• Các chương trình nghiên cứu liên kết vùng giữa Thành phố Hồ Chí Minh và vùng Đồng bằng sông Cửu Long trong việc điều tiết thị trường lao động và kiểm soát luồng di cư tự do.

Câu hỏi thường gặp

Tỷ suất di dân thuần túy của tỉnh Long An giai đoạn 2004 - 2009 là bao nhiêu và thể hiện đặc điểm gì?

Tỷ suất di dân thuần túy (NMR) của tỉnh Long An giai đoạn 2004 - 2009 là số âm, đạt $-19,7‰$ (tỷ suất nhập cư đạt 29,3‰ trong khi tỷ suất xuất cư lên tới 49,0‰). Điều này phản ánh Long An là một địa bàn "xuất siêu" dân số, lượng người chuyển cư khỏi tỉnh (64.924 người) cao hơn đáng kể so với lượng người từ các tỉnh khác chuyển đến cư trú tại Long An (39.814 người).

Điểm đến lớn nhất của luồng người xuất cư khỏi tỉnh Long An là địa phương nào?

Thành phố Hồ Chí Minh là điểm đến lớn nhất của luồng dân xuất cư từ Long An, tiếp nhận tới 73,3% tổng số người xuất cư của tỉnh. Phần còn lại phân tán sang các tỉnh có nền công nghiệp phát triển trong vùng như Bình Dương, Đồng Nai và địa phương lân cận Tiền Giang.

Dân nhập cư vào Long An giai đoạn 2004 - 2009 tập trung chủ yếu ở những khu vực nào?

Khoảng 83,7% tổng số dân nhập cư vào Long An tập trung tại 5 huyện thuộc vùng kinh tế trọng điểm phía Nam của tỉnh (gồm các địa bàn tập trung nhiều khu công nghiệp và có tốc độ đô thị hóa nhanh như Đức Hòa, Bến Lức, Cần Giuộc, Cần Đước...). Về nguồn gốc, 50,0% dân nhập cư đến từ các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long (nhiều nhất là Bến Tre, Đồng Tháp...) và 30,0% đến từ vùng Đông Nam Bộ.

Sự phân bố dân cư giữa vùng kinh tế trọng điểm phía Nam và vùng Đồng Tháp Mười của tỉnh Long An chênh lệch ra sao?

Mật độ dân số toàn tỉnh phân hóa rất lớn giữa các vùng lãnh thổ: vùng kinh tế trọng điểm phía Nam tập trung tới 58,1% dân số toàn tỉnh nhưng chỉ chiếm 27,3% diện tích tự nhiên, mật độ dân số đạt 680 người/km²; ngược lại, vùng Đồng Tháp Mười chiếm tới 60,3% diện tích tự nhiên nhưng chỉ có 24,7% dân số sinh sống, mật độ trung bình chỉ đạt 131 người/km² (riêng Thành phố Tân An có mật độ cao nhất đạt 1.626 người/km²).

Đặc điểm cơ cấu luồng di cư giữa nông thôn và thành thị tại Long An giai đoạn 2004 - 2009 có điểm gì đáng chú ý?

Luồng di cư nông thôn - nông thôn vẫn chiếm tỷ trọng lớn nhất với 58,8%. Tuy nhiên, tỷ lệ di cư theo hướng từ thành thị về nông thôn đã tăng từ 14,3% (giai đoạn 1994 - 1999) lên 19,2% (giai đoạn 2004 - 2009), cao hơn tỷ lệ di cư từ nông thôn sang thành thị (14,0%), cho thấy tác động rõ rệt của quá trình đưa các khu công nghiệp về địa bàn nông thôn của tỉnh.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Thị Thúy Bình đã hệ thống hóa toàn diện các lý thuyết di dân địa lý và áp dụng thành công vào phân tích thực trạng biến động dân cư tỉnh Long An giai đoạn 2000 - 2009. Nghiên cứu chỉ rõ Long An vừa chịu sức hút mạnh mẽ làm thoát một lượng lớn lao động về trung tâm Thành phố Hồ Chí Minh, vừa là điểm tiếp nhận lao động từ các tỉnh Tây Nam Bộ đổ về các khu công nghiệp tập trung ở vùng kinh tế trọng điểm phía Nam. Các dữ liệu định lượng và phát hiện trong đề tài cung cấp luận cứ khoa học thực tiễn, phục vụ công tác quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội, điều tiết lao động và giải quyết các bài toán an sinh trên địa bàn tỉnh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VE DI DẪN 1.1 Một số thuyết tiêu hiểu về di dân Ly thuyết Ravenstein Trong những thập niên của thể ky XIX. khi nghiên cửu các cuộc di cư ở Anh, E.Ravenstein nhận thay sự di dan có mỗi quan hệ với quy mô, mat do dan số va khoảng cách di chuyển. Qua đỏ ông đã xảy dựng những lý thuyết mang tinh chat tong quát trong đỏ co những nội dung cơ bản: Phan lớn các cuộc di chuyên diễn ra trên một khoảng cách ngắn. Giới nữ chiếm da số trong số các di chuyển khoảng cách ngăn.

Đổi với mỗi dòng di dân đều có những dòng di dan ngược. Sự di chuyển từ các vùng sâu vùng xa vào thành pho thường phan lớn điển ra theo các giai đoạn. Động cơ chỉnh của qua trinh di dân là động cơ kinh tế. Lý thuyết Lee Trên co sử nghiên cứu và tỏm lược các quy luật động thai dan số của E.Lee đã đưa ra học thuyết vẻ di dan thé hiện trong tác phẩm “Lý thuyết di dân” (A Theory of Migration, 1966).

Trong tac phẩm của mình Lee đã phan loại các nhân tổ ảnh hưởng đến sự di dan và chia thành những nhóm như: Nhom nhẫn tổ gan lién với nơi xuất phat, nơi gốc của di dân. Nhóm nhân tổ gan lién với nơi đến của di dan. Nhóm trở ngại. trở lực xuất hiện giữa hai nơi xuất phat va nơi đến và người di dân phải vượt qua.

Ong gọi là những trử ngại trung gian. Những nhãn tô mang tinh chat cá nhãn, tinh chất riêng của di dân, Thực tế cho thay con người di chuyên vì nhiều lý do khác nhau. Có the là do ly hôn hay ly dị. học tập hoặc làm việc, hoặc có thẻ do những trở ngại ve phong tục tạp quản.

những phiên toái vẻ pháp luat.Moi ly do đều diễn ra ở nơi đang sinh sống 14 khiến người ta không hai lòng và phải chuyên đi. Hoặc nơi đến là nơi hap dan hơn so với nơi dag song, hoặc sự di ccư là do ca hai: nơi gắc và nơi đến cùng gay ảnh hưởng. chúng tôi trên quan điểm của địa ly học cho rằng. dù các nhân to ảnh hưởng đến di dân củ diễn ra ở đâu đi nữa thi vẫn có thé phân thành hai nhóm chính: nhỏm các nhân tổ thuộc về điều kiện tự nhiền va nhóm các nhân té thuộc về điều kiện kinh tế - xã hội.

Các nhỏm nhân tổ trên cùng tac động vào quá trình di dân và có ảnh hưởng lẫn nhau theo hai xu thể tăng cường hoặc hạn chế lẫn nhau. Quan niệm như trên sẽ rất thuận lợi khi tim các biện phap chế ngự hoặc kích thích hiện tượng di dan theo hoạch định. Lý thuyết theo lực hút và lực day Theo lý thuyết này, quả trình di dân xảy ra khi có sự khác biệt nhất định giữa hai vùng đi và đến vẻ một số yêu tổ đặc trưng: kinh tẻ, việc lam, thu nhập. tải nguyên thiên nhiên va môi trường, yeu to dân cư va xã hội; sự thay đổi về tién bộ kỹ thuật va công nghệ.

Ngoài ra yeu to lực hút và lực day còn bao gom những yếu t6 ca nhân như: tinh trạng hôn nhân, gia đình, thay đổi nghề nghiệp, việc lam., các yếu tổ xã hội khác như: thiết chế xã hội. Lý thuyết đã làm rõ quy luật chung của đi dân là: người đi chuyển từ nơi có đời sống thấp den nơi có đời sống cao hơn; tir vùng có điều kiện tự nhiên kém thuận lợi đến nơi có điều kiện thuận lợi hơn. Quy luật biển động của dân cư cũng đã chỉ rõ y nghĩa của ly thuyết trên là:Phong trào di dan ngày cảng mạnh theo sự tien bộ ngảy cảng cao của xã hội, Chính sự thay đổi vẻ tiên bộ khoa học kỹ thuật dẫn đến sự hình thành các vùng trung tâm phát triển như khu công nghiệp. hiện đại hoá sản xuất nông nghiệp.

sẽ thu hút các dong di dân cũng như trong từng điều kiện cụ thể sẽ giải phỏng một bộ phan lực lượng lao động. Theo tinh than cơ bản của lý thuyết nảy rất lợi cho việc liệt kẽ các nhân tổ tác động đến quyết định di chuyển mặc đủ nó chưa phải là lý thuyết hoàn chỉnh.2 Khai niệm chung về di dân 1.1 Di dan theo nghĩa rộng Di dân được hiểu dong nhất với khái niệm “sy vận động của dan cư”, nghĩa là bat cứ hay toàn bộ sự di chuyên nao của con người trong không gian. Baranow va Breev: Di dân là bat kỳ một sự di chuyển nào của con người giữa các vùng lãnh thỏ có gắn liên với sự thay đổi vị trí. dạng hoạt động lao động va ngành có su dụng lao động.

Nói theo kiểu khác 1M Kozurov cho ring: Di dân gắn liền với sự thay đổi nơi lam việc trong phạm vi một vùng dan cư nhất định hay mang tới các vùng khác.Xtapoverop định nghĩa: Di dân được hiểu là sự thay đổi vị trí của con người vẻ mặt địa lý do có sự di chuyên thường xuyên hoặc tạm thời của họ từ một cộng đồng kinh tế xã hội nay sang cộng dong kinh tế xã hội khác, trở vẻ cộng đồng hoặc có sự thay đôi vị trí không gian của toàn bộ cộng đồng nói chung. Các khái niệm trên coi di dân la sự chuyển động trong không gian của con người ma chưa chú ¥ dung mức đến sự thay đổi nơi cư trủ, mục địch va thời gian di chuyển cũng không được đẻ cập đến. Theo Liên hiệp quốc: Di dân là sự dịch chuyển bắt kỳ của con người trong một khoảng không gian va thời gian nhất định. kém theo sự thay đổi nơi cư trú tạm thời hay vĩnh viễn.

Với khái niệm này di dân đồng nhất với sự di động dân cư. Thời gian cư trú nhất định ở đây được xác định có ý nghĩa phận biệt đâu 1a di dân. dau là di chuyển. Dé giải quyết van đẻ thời gian, năm 1973, Liên Hiệp Quốc đưa ra định nghĩa coi người di dan dai hạn được hiểu là người cỏ ý định ở lại nơi mới từ 12 tháng trở lên.

một người vượt ra khỏi đường ranh giới di chuyển đã xác định trong một khoảng thời gian quy định sẻ được xác định là di cư.2 Di dân theo nghĩa hẹp Di dân là sự đi chuyển dân cư từ một đơn vị lãnh thô này đến một đơn vị lãnh thỏ khác nhằm thiết lập một nơi cư trú mới trong một khoảng thời gian nhất định. Khải niệm nay khang định mỗi liên hệ giữa sự di chuyên với việc thiết lập nơi cư trú mới. Tóm lại di cư dù theo nghĩa nao đi nữa thi phải la sự di chuyên dan cư từ một đơn vị lãnh thé nảy đến một đơn vị lãnh thé khác nhằm thiết lập một nơi cư trú mới trong một khoảng thời gian cư trú nhất định. theo định nghĩa của Liên Hiệp Quốc là người di dan dai hạn (ơ lại nơi đến từ 12 tháng trở lên), 16 Như vậy những người đựơc coi lả din di cư khi họ phải là những người chuyên đến nơi ở mới từ 12 tháng trở lẻn và phải là những người có ý định định cư lâu dài những người có hộ khẩu mới.

có quốc tịch mới tại nơi minh chuyển đến. với quan niệm như trên thi những người di học.(những người di chuyển vả cư trú tạm thời) không được coi là dân di cư. Đồng thời đã loại ra được những người sống lang thang. dan du mục.

di din theo mùa và di dan theo kiểu “con lắc" tức là đi về hằng ngày. Liên quan đến khái niệm trên cần phân biệt hai bộ phận cấu thành của một qua trình di dan, Đó là xuất cư và nhập cu: Xuất cư La việc đi chuyển nơi cư trủ từ nơi này sang nơi khác. quốc gia nay sang quốc gia khác đẻ sinh sông tạm thời hay vĩnh viễn, thời gian ngắn hoặc dai. Tỷ suất xuất cư: ER (`) ER = (số người di chuyên ra ngoài vùng / dân số trung bình) x 1000 Nhập cư là việc di chuyên đến một nơi khác, một quốc gia khác.

Tỷ suất nhập cư: IR (⁄„) IR = (số người di chuyển đến vùng / dân số trung bình năm) x 1000 Sự chénh lệch nhập cư và xuất cư gọi là di dân thuần tuý hay biển động cơ học của dan số (la đương nêu số người xuất cư lớn hơn nhập cu, là ảm nêu ngược lại). Ty suất gia tăng cơ học (ty suất di dan thuần tuý): NMR (°/) NMR = ty suất nhập cư - ty suất xuất cư = (so người chuyên đến — so người chuyền di) / dan so trung bình năm x 1000 1.3 Phân loại di dan Có nhiều cách phân loại di dan 1.1 Theo mục đích di cư Mọi cuộc chuyển cư đều có mục tiêu di chuyển cụ thể. Căn cứ vào mục dich di cư: đi dân có thẻ phân thành hai loại: Di dan dé sản xuất: Đó là các dang di dân đẻ phát triển nông nghiệp. các ngành nghẻ khác.

Di dân nông nghiệp có tô chức. xây dựng các vùng kinh tế mới ở nước ta là thuộc loại di dan nay. 1? Di dân làm những công việc không sản xuất: Như các công việc dịch vụ. học tap, các ngành phi sản xuất vật chất khác.2 Theo địa bàn di dân Di dân quốc tế La sự di dan ra khỏi biên giới của một quốc gia.

tức là di dan từ nước này sang nước khác. Trong đó có thé bao gồm: các déng di chuyển của dân tj nạn, hợp tác va xuất khâu lao động cũng như các dòng di cư kiêu “di dan thuộc địa”. Theo Liên Hiệp Quốc thì di dan quốc tế ngăn hạn với thời gian đưới một năm, còn di dan quốc tế theo kiểu dai hạn thì tinh từ hơn một năm trở lên. Những cuộc di dân quốc tế bước đầu gắn với sự thám hiểm, khai thác các vùng đất mới.

thời kỷ sau đó gắn liền với sự xâm chiếm thuộc địa. di dân vi kinh tế, tôn giáo va chính tri. Di dân nội địa La di dan giữa các vùng trong nội bộ cua một nước. Tuy theo đơn vị hành chính của mỗi nước mà có thẻ phân chia khác nhau.

Ở Việt Nam có thé phan chia thành di dân nội vùng (chia thành 7 tiểu vùng kinh tế); ngoại ving: nội tỉnh: ngoại tỉnh; nội và ngoại huyện. đa số các nước thong kẻ di dan chỉ xét tới đơn vị cấp tinh. Tuy thuộc vào mục đích sử dụng và cắp hành chính mà có thẻ thống kê di dân theo từng cắp khác nhau.