Chương 1: Tổng quan các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài Chương 2: Lý luận chung về đầu tư phát triển làng nghề sản xuất đồ gỗ Chương 3: Thực trạng đầu tư phát triển làng nghề sản xuất đồ gỗ trên địa bàn xã Hữu Bằng giai đoạn 2010-2015 Chương 4: Phương hướng và giải pháp nhằm thúc đẩy đầu tư phát triển làng nghề sản xuất đồ gỗ xã Hữu Bằng giai đoạn 2016-2025. 6 CHƢƠNG 2:LÝ LUẬN CHUNG VỀ ĐẦU TƢ PHÁT TRIỂN LÀNG NGHỀ SẢN XUẤT ĐỒ GỖ 2. Khái niệm, vai trò và đặc điểm đầu tƣ phát triển làng nghề, làng nghề sản xuất đồ gỗ 2. Khái niệm làng nghề “Từ trước đến naycó nhiều cách khác nhau định nghĩa về khái niệm làng nghề.
Có nhà nghiên cứu cho rằng "Làng nghề là một thiết chế kinh tế-xã hội ở nông thôn, được cấu thành bởi hai yếu tố làng và nghề, tồn tại trong một không gian địa lý nhất định trong đó bao gồm nhiều hộ gia đình sinh sống bằng nghề thủ công là chính, giữa họ có mối liên kết về kinh tế, xã hội và văn hóa" (Trần Minh Yến, 2004). Một nhà nghiên cứu khác định nghĩa "Làng nghề truyền thống là làng nghề cổ truyền làm nghề thủ công. Ở đấy không nhất thiết tất cả dân làng đều sản xuất hàng thủ công. Người thợ thủ công nhiều trường hợp cũng đồng thời làm nghề nông.
Nhưng yêu cầu chuyên môn hóa cao đã tạo ra những người thợ chuyên sản xuất hàng truyền thống ngay tại làng quê của mình".” “Có nhiều khái niệm về làng nghề được đưa ra,đề tài sử dụng khái niệm làng nghề theo Thông tư 116/2006/TT- BNN của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn: “Làng nghề là một hoặc nhiều cụm dân cư cấp thôn, ấp, bản, làng, buôn, phum, sóc hoặc các điểm dân cư tương tự trên địa bàn một xã, thị trấn có các hoạt động ngành nghề nông thôn, sản xuất ra một hoặc nhiều loại sản phẩm khác nhau”.” Làng nghề được công nhận đáp ứng 03 tiêu chí sau: “Tổng số hộ trên địa bàn tham gia vào các hoạt động ngành nghề nông thôn”tối thiểu là 30%; Có tối thiểu 02 năm hoạt động sản xuất kinh doanh ổn tính đến thời điểm đề nghị công nhận; Các đơn vị hoạt động sản xuất kinh doanh, các hộ trên địa bàn chấp hành tốt chính sách, pháp luật của Nhà nước. Các làng nghề ở Việt Nam có đặc trƣng: + Tại làng nghề không gian sản xuất kinh doanh gắn bó với không gian sinh hoạt của hộ gia đình nông thôn và ngành nông nghiệp: 7 “Với mục đích ban đầu nhằm đáp ứng cho hoạt động sinh hoạt thường ngày của người nông dân và phục vụ mục đích nông nghiệp nên hình thành các làng nghề truyền thống tại các địa phương, do đó điều kiện SXKD gắn bó mật thiết với các hộ gia đình và các ngành nông nghiệp. Hơn nữa chính vùng nông thôn là nơi cung cấp lao động cho làng nghề, cung cấp công cụ lao động, nguyên vật liệu đầu vào là thị trường tiêu thụ các sản phẩm đầu ra.” “Tại các làng nghề lao động chủ yếu tham gia vào nghề nông, họ sản xuất tại chính gia đình mình, tự quản lý và phân công lao động. Người nông dân kết hợp hài hòa giữa sản xuất nông nghiệp lúc mùa vụ và kết hợp tham gia sản xuất nghề thủ công những lúc nhàn rỗi.
Đây chính là điểm cần được quan tâm để có thể sắp xếp lao động tại các làng nghề sao cho hợp lý vì thời gian lao động lệ thuộc nhiều yếu tố mùa vụ do không gian sản xuất diễn ra trực tiếp trên địa bàn nông thôn.” + Sản phẩm làng nghề mang đặc trưng của chính vùng miền đó “Trước đây người thợ thủ công sản xuất sản phẩm của làng nghề nhằm phục vụ nhu cầu đời sống sinh hoạt và sản xuất của chính địa phương mình, do đó sản phẩm sản xuất ra có thể là các vật dụng hàng ngày, có thể là vật dụng trang trí ở nhà, sản phẩm phục vụ mục đích sản xuất nông nghiệp hay đồ dùng có giá trị thẩm mĩ, hay sử dụng ở nơi tôn nghiêm như đình chùa. Chính đặc điểm đó nên“sản phẩm tại làng nghề mang tính chủ quan sáng tạo, hoàn toàn phụ thuộc vào trình độ và bàn tay khéo léo của người thợ”thủ công của địa phương. Dưới bàn tay khéo léo và tài hoa của người thợ thủ công, một số làng nghề sản xuất được những sản phẩm thủ công có giá trị rất lớn mang nét tinh xảo điêu luyện và chứa đựng giá trị nghệ thuật cao.” “Do sản phẩm làng nghề được sản xuất còn mang tính chất thủ công phụ thuộc lớn vào trình độ tay nghề của các nghệ nhân hay người thợ tham gia nên khó sản xuất với số lượng lớn mà sản phẩm mang tính đồng. Nhược điểm này gây khó khăn trong việc thực hiện các đơn hàng có giá trị và số lượng lớn đáp ứng mục tiêu xuất khẩu ra các thị trường lớn.” + Về kỹ thuật công nghệ sản xuất phụ thuộc lao động tại địa phương “Kỹ thuật sản xuất tại làng nghề mặc đặc trưng bởi trình đồ tay nghề khéo léo của người lao động tại địa phương.
Kỹ thuât này mang tính truyền thống do được lưu truyền từ đời trước sang các thế hệ sau. Kinh nghiệm sản xuất chủ yếu được truyền đạt trong quá trình lao động sản xuất mà không được ghi chép hay tổng hợp lại dưới dạng văn bản.” 8 + Mô hình tổ chức sản xuất kinh doanh tại làng nghề chủ yếu là hộ gia đình “Do đặc trưng điều kiện sản xuất tại làng nghề gắn liền với điều kiện sinh hoạt của hộ gia đình nông thôn nên“mô hình tổ chức sản xuất kinh doanh trong các làng nghề hiện nay chủ yếu là hộ gia đình lao động chính là các thành viên trong gia đình, khi vào mùa vụ cao điểm hoặc phát sinh nhiều đơn hàng sẽ thuê thêm lao động ngoài. Các thành viên ở độ tuổi khác nhau đều có thể tham gia vào quá trình sản xuất do có nhiều công đoạn khác nhau. Mỗi gia đình sẽ có người chịu trách nhiệm chính về quản lý và có tay nghề cũng như am hiểu về kỹ thuật sản xuất.
Thường mô hình tổ chức sản xuất tại làng nghề có quy mô nhỏ theo hộ kinh doanh”cá thể.” “Hiện nay mô hình sản xuất theo hộ gia đình phù hợp nhất với cơ sở vật chất ở làng nghề do có đáp ứng được các yêu cầu đặc trưng của sản xuất tại làng nghề như tận dụng thời gian lao động của các thành viên trong gia đình, linh hoạt trong việc sắp xếp phân công lao động sản xuất, thích hợp với quy mộ và trình độ cũng như năng lực của mỗi gia đình. Tuy nhiên cũng không tránh khỏi khó khăn do chủ gia đình còn hạn chế về kiến thức quản lý kinh tế, do sản xuất theo hộ nhỏ lẻ nên sẽ khó tiếp cận với thị trường lớn, chậm đổi mới công nghệ hay các ứng dụng KHCN. Tận dụng lao động tại gia đình nên khó tránh khỏi tình trạng năng suất lao động không đều do ảnh hưởng bởi nhiều công việc khác. Khái niệm làng nghề sản xuất đồ gỗ “Các nghề thuộc ngành gia công chế biến sản phẩm từ gỗ-gọi chung là nghề mộc-có một lịch sử rất lâu đời và một truyền thống vẻ vang.Qua nhiều giai đoạn lịch sử, nghề Mộc dần lan tỏa ra nhiều vùng miền trong cả nước.
Sau này, có rất nhiều làng nghề Mộc được hình thành tại từng địa phương, như: Làng nghề mộc Vạn Điền – Hà Nội, Làng nghề mộc Chàng Sơn – Hà Nội; Làng mộc mỹ nghệ Mỹ Xuyên – Huế; Làng mộc Kim Bồng – Quảng Nam…Theo sự tiến bộ của công nghệ xây dựng nghề nghiệp phát triển dần và biến đổi theo yêu cầu tiến bộ công nghệ chung ngành gia công chế biến sản phẩm từ gỗ được chia thành nhiều chuyên ngành rất khác nhau, như:” - Mộc dân dụng: sản phẩm là các đồ gỗ dùng trong sinh hoạt: bàn ghế, kệ, tủ, giường, …. 9 - Mộc trang trí nội thất: sản phẩm là phần gỗ gắn vào công trình (bọc tường, lát sàn, trần, bọc dầm, cửa sổ, cửa đi, tay vịn cầu thang,…). - Mộc xây dựng: chuyên lát khuôn cho việc đổ bê tông, lắp đặt giàn giáo để chống đỡ công trình…. - Mộc mẫu: chuyên làm hình mẫu các chi tiết cho khuôn đúc thuộc ngành cơ khí.
Khái niệm đầu tƣ phát triển làng nghề sản xuất đồ gỗ Đầu tư phát triểnlà quá trình sử dụng các nguồn lực ở hiện tại để tiến hành các hoạt động nhằm duy trì, tạo ra năng lực mới trong sản xuất kinh doanh, dịch vụ và sinh hoạt đời sống của xã hội.” Đầu tư phát triển làng nghề là một bộ phận của đầu tư phát triển xét trên quan điểm phân công lao động đó là hoạt động đầu tư theo ngành. Theo đó hoạt động đầu tư phát triển làng nghề cũng cần đầy đủ các nguồn lực (tài chính, nhân lực, tài nguyên thiên thiên) để tiến hành các hoạt động nhằm duy trì các giá trị tại làng nghề cũng như tạo ra năng lực sản xuất mới, bảo tồn giá trị làng nghề, phát triển các sản phẩm mới vừa mang đặc trưng làng nghề vừa có giá trị lớn qua đó thúc đẩy giá trị sản xuất địa phương, gia tăng thu nhập cho người dân. Đầu tư phát triển làng nghề cũng mang những đặc trưng nhất định so với các loại đầu tư phát triển khác như tính chất mùa vụ, địa bàn hoạt động gắn liền với vùng nông thôn… Trong các hoạt động đầu tư phát triển làng nghề thì có đầu tư phát triển làng nghề sản xuất đồ gỗ: đó là hình thức đầu tư sử dụng các nguồn lực đầu vào nhằm duy trì và gia tăng năng lực sản xuất ngành gỗ, gia tăng thu nhập cho các thành phần tham gia hoạt động tại làng nghề. Đầu tư phát triển làng nghề sản xuất đồ gỗ cũng mang đầy đủ vai trò của hoạt động đầu tư cơ bản: thúc đẩy tăng trưởng kinh tế địa phương, kinh tế vùng; giúp chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng gia tăng tỷ trọng công nghiệp-tiểu thủ công nghiệp, dịch vụ và giảm tỷ trọng ngành nông nghiệp.”Đầu tư phát triển làng nghề sản xuất đồ gỗ cũng thúc đẩy phát triển khoa học công nghệ và có tác động tới tổng cung và tổng cầu của nền kinh tế.
Hoạt động đầu tư phát triển làng nghề sản xuất đồ gỗ chịu tác động nhiều từ nguồn nguyên liệu đầu vào cũng như nguồn nhân lực bởi sản phẩm đầu tư chịu ảnh hưởng trực tiếp bởi tay nghề của người lao động.