Luận án tiến sĩ về đăng ký doanh nghiệp tại Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào

Luận án tiến sĩ luật học nghiên cứu pháp luật về đăng ký doanh nghiệp của cộng hòa dân chủ nhân dân lào, phân tích chuyên sâu, xây dựng mô hình lý thuyết, đề xuất giải pháp khoa

• Tác giả: Vilaxon Vansilalom
• Người hướng dẫn: PGS. Vũ Thị Lan Anh
• Trường học: Trường Đại học Luật Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Kinh Tế
• Đề tài: Pháp Luật Về Đăng Ký Doanh Nghiệp Của Cộng Hòa Dân Chủ Nhân Dân Lào
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC NHỮNG CHỮ VIẾT TẮT
• PHẦN MỞ ĐẦU
• Tính cấp thiết của đề tài
• Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
• Mục đích nghiên cứu
• Nhiệm vụ nghiên cứu
• Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• Đối tượng nghiên cứu
• Phạm vi nghiên cứu
• Phương pháp nghiên cứu
• Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của việc nghiên cứu luận án
• Kết cấu của Luận án
• PHẦN TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI
• Nghiên cứu các vấn đề lý luận về đăng ký doanh nghiệp và pháp luật đăng ký doanh nghiệp
• Tình hình nghiên cứu các vấn đề lý luận đăng ký doanh nghiệp và pháp luật đăng ký doanh nghiệp của Việt Nam và các nước
• Tình hình nghiên cứu các vấn đề lý luận đăng ký doanh nghiệp và pháp luật đăng ký doanh nghiệp của CHDCND Lào
• Nghiên cứu thực trạng pháp luật, thực tiễn thi hành pháp luật về đăng ký doanh nghiệp
• Tình hình nghiên cứu thực trạng pháp luật, thực tiễn thi hành pháp luật về đăng ký doanh nghiệp của Việt Nam và các nước
• Tình hình nghiên cứu thực trạng pháp luật, thực tiễn thi hành pháp luật về đăng ký doanh nghiệp của CHDCND Lào
• Nghiên cứu các giải pháp hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả thi hành pháp luật về đăng ký doanh nghiệp
• Tình hình nghiên cứu các giải pháp hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả thi hành pháp luật về đăng ký doanh nghiệp của Việt Nam và các nước
• Tình hình nghiên cứu các giải pháp hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả thi hành pháp luật về đăng ký doanh nghiệp của CHDCND Lào
• Đánh giá về những vấn đề đã nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án
• Những vấn đề lý luận về đăng ký doanh nghiệp và pháp luật về đăng ký doanh nghiệp
• Những đánh giá về thực trạng pháp luật và thực tiễn thi hành pháp luật về đăng ký doanh nghiệp ở Lào
• Đánh giá thực trạng pháp luật
• Đánh giá thực tiễn thi hành pháp luật
• Định hướng và giải pháp hoàn thiện pháp luật, nâng cao hiệu quả thi hành pháp luật về đăng ký doanh nghiệp ở Lào
• Những vấn đề luận án cần tiếp tục nghiên cứu
• Cơ sở lý thuyết nghiên cứu, câu hỏi nghiên cứu, giả thuyết nghiên cứu
• Cơ sở lý thuyết: là các học thuyết làm nền tảng cho việc nghiên cứu vấn đề đăng ký doanh nghiệp
• Câu hỏi nghiên cứu và giả thuyết nghiên cứu
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ ĐĂNG KÝ DOANH NGHIỆP VÀ PHÁP LUẬT VỀ ĐĂNG KÝ DOANH NGHIỆP
• 1.1. Những vấn đề lý luận về đăng ký doanh nghiệp
• 1.1.1. Khái niệm đăng ký doanh nghiệp
• 1.1.2. Đặc điểm của đăng ký doanh nghiệp
• 1.1.3. Ý nghĩa của đăng ký doanh nghiệp đối với doanh nghiệp và nền kinh tế
• 1.2. Những vấn đề lý luận pháp luật về đăng ký doanh nghiệp
• 1.2.1. Khái niệm pháp luật về đăng ký doanh nghiệp
• 1.2.2. Đặc điểm của pháp luật về đăng ký doanh nghiệp
• 1.2.3. Hệ thống pháp luật về đăng ký doanh nghiệp
• 1.2.4. Nội dung cơ bản của pháp luật về đăng ký doanh nghiệp
• 1.2.5. Vai trò của pháp luật về đăng ký doanh nghiệp đối với nền kinh tế thị trường
• 1.3. Kinh nghiệm điều chỉnh pháp luật về đăng ký doanh nghiệp ở một số quốc gia
• 1.3.1. Pháp luật đăng ký doanh nghiệp của Việt Nam
• 1.3.2. Pháp luật đăng ký doanh nghiệp của Trung Quốc
• 1.3.3. Pháp luật đăng ký doanh nghiệp của Đông Timor
• 1.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VÀ THỰC TIỄN THI HÀNH PHÁP LUẬT VỀ ĐĂNG KÝ DOANH NGHIỆP Ở NƯỚC CỘNG HÒA DÂN CHỦ NHÂN DÂN LÀO
• 2.1. Quá trình phát triển pháp luật về đăng ký doanh nghiệp ở Lào
• 2.2. Thực trạng quy định pháp luật về đăng ký doanh nghiệp ở Lào
• 2.2.1. Điều kiện đăng ký doanh nghiệp
• 2.2.1.1. Điều kiện về chủ thể
• 2.2.1.2. Điều kiện về vốn
• 2.2.1.3. Điều kiện về hồ sơ đăng ký doanh nghiệp
• 2.2.1.4. Điều kiện về ngành, nghề đăng ký kinh doanh
• 2.2.1.5. Điều kiện về đặt tên doanh nghiệp
• 2.2.1.6. Các điều kiện khác khi đăng ký doanh nghiệp
• 2.2.2. Cơ quan thực hiện đăng ký doanh nghiệp
• 2.2.3. Trình tự, thủ tục đăng ký thành lập doanh nghiệp
• 2.2.3.1. Quy trình đăng ký doanh nghiệp
• 2.2.3.2. Trình tự, thủ tục thay đổi nội dung đăng ký doanh nghiệp
• 2.2.4. Giải quyết tranh chấp và xử lý vi phạm trong quá trình đăng ký doanh nghiệp
• 2.3. Thực tiễn thi hành pháp luật về đăng ký doanh nghiệp ở Lào
• 2.3.1. Những kết quả đạt được
• 2.3.2. Những hạn chế, bất cập và nguyên nhân
• 2.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT, NÂNG CAO HIỆU QUẢ THI HÀNH PHÁP LUẬT VỀ ĐĂNG KÝ DOANH NGHIỆP Ở LÀO
• 3.1. Định hướng hoàn thiện pháp luật về đăng ký doanh nghiệp ở Lào
• 3.1.1. Đảm bảo phù hợp với chủ trương của Đảng Nhân dân Cách mạng Lào về phát triển kinh tế
• 3.1.2. Đảm bảo tính thống nhất, đồng bộ trong hệ thống pháp luật
• 3.1.3. Đảm bảo tạo môi trường pháp lý thông thoáng khuyến khích các nhà đầu tư thành lập doanh nghiệp
• 3.1.4. Đảm bảo tính hiện đại và hội nhập quốc tế
• 3.2. Các giải pháp hoàn thiện pháp luật về đăng ký doanh nghiệp ở Lào
• 3.2.1. Hoàn thiện quy định về chủ thể đăng ký doanh nghiệp
• 3.2.2. Hoàn thiện quy định điều kiện về vốn
• 3.2.3. Hoàn thiện quy định về hồ sơ đăng ký doanh nghiệp
• 3.2.4. Hoàn thiện quy định điều kiện về ngành, nghề đăng ký kinh doanh
• 3.2.5. Hoàn thiện quy định về cơ quan thực hiện đăng ký doanh nghiệp
• 3.2.6. Hoàn thiện quy định về quy trình đăng ký doanh nghiệp
• 3.2.7. Hoàn thiện quy định về thay đổi nội dung đăng ký doanh nghiệp
• 3.3. Các giải pháp nâng cao hiệu quả thi hành pháp luật về đăng ký doanh nghiệp ở Lào
• 3.3.1. Cải cách thủ tục hành chính, áp dụng có hiệu quả cơ chế quản lý “một cửa, tại chỗ”
• 3.3.2. Nâng cao chất lượng công tác cán bộ, tăng cường hướng dẫn nghiệp vụ đăng ký doanh nghiệp cho cán bộ, nhân viên thực hiện công việc đăng ký doanh nghiệp
• 3.3.3. Tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục, phổ biến các văn bản pháp luật; quy định rõ trách nhiệm của cá nhân thành lập doanh nghiệp trong đăng ký doanh nghiệp
• 3.3.4. Nâng cao hiệu quả của các trung tâm hỗ trợ doanh nghiệp trên địa bàn các tỉnh tại Lào
• 3.3.5. Đẩy mạnh các dịch vụ công trực tuyến thông qua Cổng thông tin đăng ký doanh nghiệp quốc gia; Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin để cải cách thủ tục đăng ký doanh nghiệp
• 3.3.6. Tăng cường đầu tư cho hoạt động đăng ký doanh nghiệp tại Phòng đăng ký kinh doanh
• 3.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về đăng ký doanh nghiệp tại Lào

Đăng ký doanh nghiệp là một trong những bước quan trọng trong quá trình hình thành và phát triển doanh nghiệp tại Lào. Đăng ký doanh nghiệp không chỉ là thủ tục pháp lý mà còn là sự công nhận của nhà nước đối với sự tồn tại hợp pháp của doanh nghiệp. Theo luật doanh nghiệp Lào, việc đăng ký doanh nghiệp được quy định rõ ràng, nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho các nhà đầu tư trong và ngoài nước. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh Lào đang nỗ lực thu hút đầu tư nước ngoài và phát triển nền kinh tế thị trường. Hệ thống pháp luật về đăng ký doanh nghiệp đã có nhiều cải cách, từ việc đơn giản hóa thủ tục đến việc áp dụng công nghệ thông tin trong quá trình đăng ký. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức trong việc thực thi pháp luật, đặc biệt là trong việc đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả của quy trình đăng ký.

1.1. Tầm quan trọng của đăng ký doanh nghiệp

Đăng ký doanh nghiệp đóng vai trò quan trọng trong việc xác lập quyền lợi và nghĩa vụ của các chủ thể kinh doanh. Đăng ký doanh nghiệp không chỉ giúp doanh nghiệp có được giấy chứng nhận hợp pháp mà còn tạo điều kiện cho việc tiếp cận các nguồn vốn, hợp tác kinh doanh và tham gia vào các hoạt động thương mại. Hệ thống pháp luật về đăng ký doanh nghiệp tại Lào đã được xây dựng nhằm bảo vệ quyền lợi của các nhà đầu tư, đồng thời khuyến khích sự phát triển của các loại hình doanh nghiệp. Việc thành lập công ty và đăng ký kinh doanh là bước đầu tiên để các doanh nghiệp có thể hoạt động hợp pháp và phát triển bền vững trong môi trường kinh tế cạnh tranh.

II. Thực trạng pháp luật về đăng ký doanh nghiệp tại Lào

Pháp luật về đăng ký doanh nghiệp tại Lào đã trải qua nhiều giai đoạn phát triển, từ những quy định ban đầu đến các văn bản pháp luật hiện hành. Luật doanh nghiệp Lào năm 2013 đã đánh dấu một bước tiến quan trọng trong việc hoàn thiện hệ thống pháp luật về đăng ký doanh nghiệp. Tuy nhiên, thực tiễn thi hành pháp luật vẫn còn nhiều bất cập. Các doanh nghiệp thường gặp khó khăn trong việc thực hiện các thủ tục đăng ký doanh nghiệp, từ việc chuẩn bị hồ sơ đến việc tương tác với các cơ quan chức năng. Điều này dẫn đến tình trạng chậm trễ trong việc cấp giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh, ảnh hưởng đến hoạt động của doanh nghiệp. Hơn nữa, sự thiếu đồng bộ trong các quy định pháp luật cũng gây khó khăn cho các doanh nghiệp trong việc tuân thủ các yêu cầu pháp lý.

2.1. Những hạn chế trong thực thi pháp luật

Mặc dù có nhiều cải cách trong hệ thống pháp luật về đăng ký doanh nghiệp, nhưng thực tiễn cho thấy vẫn còn nhiều hạn chế. Các doanh nghiệp thường phải đối mặt với sự phức tạp trong quy trình đăng ký doanh nghiệp, dẫn đến việc không thể hoàn thành thủ tục đúng thời hạn. Ngoài ra, sự thiếu minh bạch trong quy trình và các yêu cầu không rõ ràng từ các cơ quan chức năng cũng là một trong những nguyên nhân chính gây khó khăn cho doanh nghiệp. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến sự phát triển của các doanh nghiệp trong nước mà còn làm giảm sức hấp dẫn của Lào đối với đầu tư nước ngoài.

III. Định hướng và giải pháp hoàn thiện pháp luật về đăng ký doanh nghiệp

Để nâng cao hiệu quả của hệ thống pháp luật về đăng ký doanh nghiệp, cần có những định hướng và giải pháp cụ thể. Trước hết, cần cải cách quy trình đăng ký doanh nghiệp theo hướng đơn giản hóa và minh bạch hơn. Việc áp dụng công nghệ thông tin trong quy trình đăng ký sẽ giúp giảm thiểu thời gian và chi phí cho doanh nghiệp. Bên cạnh đó, cần tăng cường công tác đào tạo và nâng cao năng lực cho cán bộ thực hiện công tác đăng ký doanh nghiệp. Điều này sẽ giúp cải thiện chất lượng dịch vụ và tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp trong quá trình đăng ký. Cuối cùng, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng để đảm bảo tính đồng bộ và hiệu quả trong việc thực thi pháp luật về đăng ký doanh nghiệp.

3.1. Các giải pháp cụ thể

Các giải pháp cụ thể để hoàn thiện pháp luật về đăng ký doanh nghiệp bao gồm việc rà soát và sửa đổi các quy định pháp luật không còn phù hợp, đồng thời xây dựng các hướng dẫn chi tiết cho các doanh nghiệp trong quá trình thực hiện thủ tục đăng ký. Cần thiết lập một hệ thống thông tin điện tử để doanh nghiệp có thể thực hiện đăng ký doanh nghiệp trực tuyến, từ đó giảm thiểu thời gian chờ đợi và tăng cường tính minh bạch. Ngoài ra, việc tổ chức các buổi hội thảo, tập huấn cho doanh nghiệp về quy trình và yêu cầu đăng ký cũng là một giải pháp hữu hiệu nhằm nâng cao nhận thức và khả năng tuân thủ pháp luật của các doanh nghiệp.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Luận án tiến sĩ luật học với đề tài "Pháp luật về đăng ký doanh nghiệp của Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào" được thực hiện bởi nghiên cứu sinh Vilaxon Vansilalom dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS. Vũ Thị Lan Anh, bảo vệ năm 2023 tại Trường Đại học Luật Hà Nội (Bộ Giáo dục và Đào tạo - Bộ Tư pháp). Luận án thuộc chuyên ngành Luật Kinh tế, mã số 9380107. Về hướng tiếp cận nghiên cứu, đây là công trình khoa học pháp lý chuyên sâu theo định hướng định tính, kết hợp phương pháp phân tích quy phạm pháp luật, khảo sát thực tiễn thể chế và phương pháp so sánh luật học; luận án không sử dụng các mô hình định lượng hay phân tích kinh tế lượng.

Về tính cấp thiết, từ năm 1986, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IV của Đảng Nhân dân Cách mạng Lào đã đề ra đường lối đổi mới toàn diện đất nước, chuyển đổi sang phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Để thể chế hóa đường lối này, Nhà nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân (CHDCND) Lào đã từng bước công nhận và bảo hộ chế độ đa sở hữu, khuyến khích các thành phần kinh tế phát triển, đặc biệt là khu vực doanh nghiệp dân doanh. Ngày 02/02/2013, CHDCND Lào chính thức gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), đánh dấu bước chuyển biến trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế và thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài. Trong nền kinh tế thị trường, đăng ký kinh doanh được xác định là thủ tục "khai sinh" thừa nhận tư cách pháp lý của chủ thể kinh doanh khi gia nhập thị trường. Thể chế đăng ký kinh doanh tại Lào đã phát triển qua các mốc lập pháp quan trọng gồm Luật Kinh doanh năm 1994, Luật Doanh nghiệp năm 2005 và Luật Doanh nghiệp năm 2013. Cùng với quá trình cải cách, thủ tục đăng ký kinh doanh được đổi mới theo hướng tích hợp đăng ký kinh doanh đồng thời là đăng ký thuế (doanh nghiệp sử dụng một mã số duy nhất), chuyển đổi thuật ngữ sang "đăng ký doanh nghiệp" và chuyển trọng tâm quản lý sang cơ chế hậu kiểm.

Tuy nhiên, khoảng trống nghiên cứu và thực tiễn thi hành cho thấy hệ thống quy định pháp luật về đăng ký doanh nghiệp của Lào vẫn tồn tại nhiều bất cập, mâu thuẫn và thiếu đồng bộ. Pháp luật hiện hành còn nhiều vướng mắc trong việc điều chỉnh các quan hệ pháp lý liên quan đến sáp nhập, hợp nhất, chuyển đổi, tạm ngừng hoạt động doanh nghiệp; tình trạng thương nhân kinh doanh thực tế nhưng không thực hiện đăng ký doanh nghiệp; hậu quả pháp lý ràng buộc các thành viên sáng lập; cũng như các xung đột pháp lý về đặt tên doanh nghiệp và bảo hộ nhãn hiệu thương mại. Đến thời điểm tác giả thực hiện nghiên cứu, tại Lào chưa có công trình khoa học cấp tiến sĩ nào đánh giá toàn diện, có hệ thống về thực trạng pháp luật và thực tiễn thi hành Luật Doanh nghiệp năm 2013 trong lĩnh vực đăng ký doanh nghiệp.

Mục đích nghiên cứu của luận án là làm rõ các vấn đề lý luận và thực tiễn của pháp luật về đăng ký doanh nghiệp của CHDCND Lào, trên cơ sở đó đề xuất các định hướng và giải pháp cụ thể nhằm hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả thi hành pháp luật về đăng ký doanh nghiệp tại Lào trong thời gian tới.

Để đạt được mục đích trên, luận án xác định 03 nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể:

1. Làm rõ những vấn đề lý luận về đăng ký doanh nghiệp, trong đó xác định đăng ký doanh nghiệp là quyền của các chủ thể kinh doanh và được nhà nước bảo đảm thực hiện bằng các quy định của pháp luật;
2. Phân tích, đánh giá thực trạng quy định pháp luật cũng như thực tiễn thi hành pháp luật về đăng ký doanh nghiệp của CHDCND Lào, chỉ ra những kết quả đạt được, những hạn chế, bất cập và nguyên nhân của những hạn chế đó;
3. So sánh, đối chiếu với kinh nghiệm lập pháp và thực thi của một số quốc gia (Việt Nam, Trung Quốc, Đông Timor), từ đó đưa ra các giải pháp hoàn thiện quy định pháp luật và nâng cao hiệu quả thi hành pháp luật về đăng ký doanh nghiệp trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Lào.

Thông số nghiên cứu	Nội dung xác định từ văn bản luận án
Tên đề tài	Pháp luật về đăng ký doanh nghiệp của Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào
Tác giả & Người hướng dẫn	Vilaxon Vansilalom; PGS. Vũ Thị Lan Anh
Cơ sở đào tạo & Năm	Trường Đại học Luật Hà Nội; 2023
Chuyên ngành & Mã số	Luật Kinh tế; 9380107
Đối tượng nghiên cứu	Các quy định pháp luật về đăng ký doanh nghiệp và thực tiễn thi hành tại CHDCND Lào; pháp luật về đăng ký doanh nghiệp của Việt Nam và một số quốc gia
Phạm vi nội dung	Hệ thống pháp luật Lào về đăng ký doanh nghiệp, trọng tâm là Luật Doanh nghiệp năm 2013 và các văn bản hướng dẫn; kinh nghiệm của Việt Nam, Trung Quốc, Đông Timor
Phạm vi thời gian	Đánh giá thực tiễn thi hành từ khi Luật Doanh nghiệp năm 2013 có hiệu lực đến thời điểm nghiên cứu (năm 2023)
Phạm vi không gian	Hoạt động đăng ký doanh nghiệp thực hiện trên lãnh thổ CHDCND Lào; không nghiên cứu hoạt động đầu tư và đăng ký ra nước ngoài của doanh nghiệp Lào

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Tổng quan tình hình nghiên cứu đề tài trong luận án được tác giả phân chia theo ba nhóm nội dung lớn, khảo sát các công trình khoa học đã công bố tại Việt Nam, Lào và một số tổ chức quốc tế:

Nhóm nghiên cứu về các vấn đề lý luận đăng ký doanh nghiệp và pháp luật đăng ký doanh nghiệp:

• Tại Việt Nam: Luận án tiến sĩ của Nguyễn Thị Thu Thủy (2016) về pháp luật đăng ký kinh doanh; luận văn thạc sĩ của Nguyễn Thanh Hòe (2017) về đăng ký và sử dụng tên doanh nghiệp; luận văn thạc sĩ của Lê Văn Đức (2013) về quy chế pháp lý đăng ký doanh nghiệp tại Nghệ An; luận văn thạc sĩ của Vũ Thị Thùy Dung (2015) và Trần Thị Thu Trang (2015) về đăng ký thành lập và quyền tự do thành lập doanh nghiệp theo Luật Doanh nghiệp 2014; luận văn thạc sĩ của Cao Thanh Huyền (2014) về quy chế thành lập và quản lý nhà nước; luận văn thạc sĩ của Trần Thị Nguyệt Lệ (2016) về thủ tục đăng ký doanh nghiệp; Giáo trình Luật Thương mại Việt Nam tập 1 của Trường Đại học Luật Hà Nội do PGS. Nguyễn Viết Tý, TS. Nguyễn Thị Dung, PGS. Nguyễn Thị Vân Anh đồng chủ biên (2017).
• Tại Lào: Cuốn sách "Pháp luật về doanh nghiệp" của Bộ Công nghiệp và Thương mại Lào (2005); sách "Giải thích pháp luật về doanh nghiệp nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào" do Bộ Tư pháp Lào phối hợp với Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JICA) ban hành năm 2007; Giáo trình Luật Thương mại Lào của Đại học Quốc gia Lào (2016); luận văn thạc sĩ của Anousone Vongphachanh (2016) so sánh quyền thành lập doanh nghiệp giữa Việt Nam và Lào; luận văn thạc sĩ của Bounkhong Chanthalangma (2016) về hoàn thiện pháp luật đăng ký doanh nghiệp của Lào từ kinh nghiệm Việt Nam.

Nhóm nghiên cứu về thực trạng pháp luật và thực tiễn thi hành:

• Các nghiên cứu tại Việt Nam và quốc tế: Bài viết của Trương Thành Thiện (2021) trên Tạp chí Công thương về thực tiễn đăng ký doanh nghiệp tại Thành phố Hồ Chí Minh; luận văn của Trần Nguyễn Đan Quỳnh (2016); bài viết của Đặng Quốc Chương (2014) trên Tạp chí Khoa học pháp lý về bất cập trong cấp và thu hồi giấy chứng nhận; Báo cáo "Doing Business 2013: Smarter regulations for small and medium size enterprises" của Ngân hàng Thế giới (WB) và Tổ chức Tài chính Quốc tế (IFC); bài viết của Dương Văn Mậu (2016) trên Tạp chí Dân chủ và Pháp luật; bài viết của Nguyễn Thị Huyền Trang (2017) trên Tạp chí Tài chính; luận văn của Jeon Yun Sik (2016) về doanh nghiệp có vốn Hàn Quốc tại Bắc Ninh; luận văn của Vũ Thị Thanh Hương (2017) về đăng ký doanh nghiệp qua mạng điện tử tại Hà Nội; luận văn của Đỗ Đức Anh (2005) về doanh nghiệp liên doanh.
• Các nghiên cứu tại Lào: Luận văn của Souliya Phongpadith (2007) và Phouthone Phimmavong (2013) về biện pháp khuyến khích, bảo hộ đầu tư trực tiếp nước ngoài tại Lào.

Nhóm nghiên cứu về các giải pháp hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả thi hành:

• Các công trình quốc tế và Việt Nam: Nghiên cứu của Kristtian Rada và Ursula Blotte (2004) về cải cách thủ tục đăng ký kinh doanh tại Lima - Peru; bài viết của Kiều Anh Vũ (2020) về đơn giản hóa thủ tục theo Luật Doanh nghiệp 2020; bài viết của Hồng Ánh (2020) về Hệ thống thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp; bài viết của Nguyễn Thanh Tùng (2020) về những bất cập thành lập doanh nghiệp.
• Các công trình tại Lào: Bài viết của Xổm xay xỉ Hà Chắc (2000) trên Tạp chí Luật học về hoàn thiện hệ thống pháp luật kinh tế Lào; luận văn của Somphone Sibounheung (2011) về công ty TNHH một thành viên tại Lào; luận văn của Beelee Yearseng (2011) so sánh Luật Doanh nghiệp 2005 của Lào và Việt Nam.

Nhóm tài liệu	Công trình tiêu biểu được trích xuất	Giới hạn nội dung đã công bố
Lý luận & Kinh nghiệm quốc tế	Nguyễn Thị Thu Thủy (2016), WB & IFC (2003/2013), Kristtian Rada & Ursula Blotte (2004)	Nghiên cứu bối cảnh Việt Nam hoặc bình diện kinh tế vĩ mô của nhóm nước phát triển; chưa gắn với đặc thù thể chế của Lào
Pháp luật doanh nghiệp Lào giai đoạn trước	Bộ Công nghiệp và Thương mại Lào (2005), Bộ Tư pháp Lào & JICA (2007)	Giải thích các khái niệm trước năm 2007, căn cứ vào Luật Doanh nghiệp 2005, chưa cập nhật Luật Doanh nghiệp 2013
Nghiên cứu so sánh cấp Thạc sĩ	Bounkhong Chanthalangma (2016), Anousone Vongphachanh (2016), Beelee Yearseng (2011)	Quy mô nghiên cứu bước đầu, phân tích diện hẹp, chưa bao quát toàn diện giai đoạn 10 năm thi hành Luật Doanh nghiệp 2013

Khoảng trống nghiên cứu mà luận án lựa chọn giải quyết tập trung vào 05 vấn đề:

1. Nhận diện và phân tích toàn diện các vấn đề lý luận về đăng ký doanh nghiệp (khái niệm, đặc điểm, ý nghĩa) phù hợp với đặc thù kinh tế - xã hội của Lào dưới tác động của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư;
2. Làm rõ lý luận về pháp luật đăng ký doanh nghiệp, bao gồm cấu trúc văn bản (hình thức), cấu trúc quy phạm (nội dung) và vai trò của pháp luật đăng ký doanh nghiệp trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa tại Lào;
3. Hệ thống hóa và đánh giá toàn diện thực trạng quy định pháp luật cùng thực tiễn thi hành Luật Doanh nghiệp năm 2013 tại Lào từ khi ban hành đến năm 2023, chỉ rõ ưu điểm, hạn chế và nguyên nhân;
4. Khảo sát, so sánh kinh nghiệm điều chỉnh pháp luật của Việt Nam, Trung Quốc và Đông Timor nhằm rút ra các bài học tham chiếu phù hợp với điều kiện thực tế của Lào;
5. Xây dựng hệ thống định hướng và nhóm giải pháp đồng bộ, khả thi nhằm hoàn thiện quy định pháp luật và nâng cao năng lực thi hành pháp luật đăng ký doanh nghiệp tại Lào.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Về cơ sở lý thuyết, luận án dựa trên hệ thống quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước và pháp luật, đặc biệt là lý luận về thực hiện pháp luật và vai trò của công cụ pháp lý trong quản lý kinh tế. Bên cạnh đó, nền tảng lý luận của luận án gắn liền với các chủ trương, đường lối phát triển kinh tế của Đảng Nhân dân Cách mạng Lào qua các kỳ Đại hội:

• Chủ trương đổi mới toàn diện từ Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ IV (năm 1986);
• Quan điểm đổi mới cơ chế quản lý kinh tế, phát triển nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần có sự quản lý của Nhà nước tại Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VI (năm 1996);
• Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ đi lên Chủ nghĩa xã hội và Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI của Đảng Nhân dân Cách mạng Lào;
• Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2020-2025 của CHDCND Lào;
• Nghị quyết số 24/NQ-CP ngày 13/02/2018 của Chính phủ Lào về hỗ trợ và phát triển doanh nghiệp đến năm 2023.

Phương pháp nghiên cứu thực tế của luận án thuần túy là phương pháp nghiên cứu pháp lý định tính, tuyệt đối không sử dụng công cụ thống kê xác suất hay hồi quy toán học. Tác giả vận dụng kết hợp các phương pháp cụ thể sau:

• Phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử: Luận giải bản chất, nguồn gốc phát sinh và sự vận động khách quan của hệ thống quy định pháp luật về đăng ký doanh nghiệp gắn với từng chặng đường phát triển kinh tế - xã hội tại CHDCND Lào;
• Phương pháp so sánh luật học: Được sử dụng xuyên suốt toàn bộ công trình để phân tích, đối chiếu quy định của Lào với pháp luật của Việt Nam, Trung Quốc và Đông Timor, làm rõ điểm tương đồng, sự khác biệt và điều kiện tiếp thu kinh nghiệm lập pháp;
• Phương pháp phân tích - tổng hợp: Xử lý các quy phạm pháp luật thực định, tài liệu học thuật và văn kiện chính sách nhằm làm sáng tỏ khung lý luận và cấu trúc quy phạm của pháp luật đăng ký doanh nghiệp;
• Phương pháp khảo sát và thống kê thực tiễn: Thu thập, tổng hợp các dữ liệu hành chính thực tế từ các cơ quan quản lý nhà nước để minh chứng cho các luận điểm đánh giá về ưu điểm, hạn chế của công tác thi hành pháp luật.

Nguồn tư liệu nghiên cứu bao gồm: các văn bản quy phạm pháp luật thực định của Lào (Luật Kinh doanh năm 1994, Luật Doanh nghiệp năm 2005, Luật Doanh nghiệp năm 2013 và các văn bản hướng dẫn thi hành); các văn kiện chính trị của Đảng Nhân dân Cách mạng Lào và Chính phủ Lào; các báo cáo chuyên đề của Bộ Công nghiệp và Thương mại Lào, Bộ Kế hoạch và Đầu tư Lào, Bộ Tư pháp Lào; các ấn phẩm nghiên cứu hợp tác quốc tế (WB, IFC, JICA); cùng hệ thống văn bản pháp luật của Việt Nam (Luật Doanh nghiệp 2005, 2014, 2020), Trung Quốc và Đông Timor.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Những vấn đề lý luận về đăng ký doanh nghiệp và pháp luật về đăng ký doanh nghiệp

Nội dung Chương 1 tập trung xây dựng cơ sở lý luận nền tảng cho đề tài thông qua ba nhóm vấn đề chính:

Thứ nhất, những vấn đề lý luận về đăng ký doanh nghiệp. Luận án phân tích khái niệm đăng ký doanh nghiệp dưới góc độ pháp lý, làm rõ bản chất đây là hành vi pháp lý hành chính mà qua đó nhà nước ghi nhận sự hình thành, công nhận tư cách pháp lý và quyền tự do kinh doanh của chủ thể gia nhập thị trường. Đăng ký doanh nghiệp mang các đặc điểm đặc thù: là thủ tục hành chính bắt buộc trước khi doanh nghiệp tiến hành hoạt động sản xuất kinh doanh hợp pháp; mang tính công khai, minh bạch; và có giá trị xác lập địa vị pháp lý của doanh nghiệp trước các bên thứ ba và cơ quan công quyền. Hoạt động này có ý nghĩa quan trọng: đối với doanh nghiệp, đây là văn bản pháp lý xác nhận quyền hoạt động và cơ sở bảo vệ quyền lợi hợp pháp; đối với nền kinh tế, đây là công cụ để nhà nước nắm bắt số lượng, cơ cấu thị trường, quản lý vĩ mô, dự báo tình hình kinh tế và ngăn ngừa các rủi ro pháp lý.

Thứ hai, những vấn đề lý luận pháp luật về đăng ký doanh nghiệp. Luận án xác định khái niệm pháp luật về đăng ký doanh nghiệp là hệ thống các quy phạm pháp luật do cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành, điều chỉnh các quan hệ xã hội phát sinh trong quá trình thành lập, đăng ký thay đổi, tổ chức lại và quản lý nhà nước đối với đăng ký doanh nghiệp. Hệ thống pháp luật này được tiếp cận trên cả hai phương diện: cấu trúc hình thức (hệ thống các văn bản quy phạm pháp luật) và cấu trúc nội dung (các chế định điều chỉnh điều kiện, hồ sơ, trình tự, thủ tục, cơ quan có thẩm quyền, xử lý vi phạm). Luận án phân tích vai trò của pháp luật về đăng ký doanh nghiệp trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa: tạo hành lang pháp lý minh bạch cho quyền tự do kinh doanh, bảo đảm bình đẳng giữa các thành phần kinh tế, giảm thiểu chi phí gia nhập thị trường và duy trì trật tự pháp lý kinh doanh.

Thứ ba, kinh nghiệm điều chỉnh pháp luật về đăng ký doanh nghiệp ở một số quốc gia. Luận án khảo sát kinh nghiệm lập pháp của:

• Việt Nam: Quá trình cải cách quy trình đăng ký doanh nghiệp qua các thế hệ Luật Doanh nghiệp; cơ chế liên thông đăng ký kinh doanh và đăng ký thuế thành một thủ tục duy nhất; triển khai Hệ thống thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp cung cấp dịch vụ công trực tuyến cấp độ 4; bãi bỏ quy định ghi ngành nghề kinh doanh trên Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp và tăng cường công tác hậu kiểm;
• Trung Quốc: Các quy định về quản lý điều kiện đăng ký, phân cấp thẩm quyền quản lý thị trường và cơ chế kiểm soát tên doanh nghiệp;
• Đông Timor: Kinh nghiệm của một quốc gia đang phát triển tại khu vực Đông Nam Á trong việc hoàn thiện khung pháp lý và tinh gọn quy trình thủ tục đăng ký kinh doanh.

Chương 2: Thực trạng pháp luật và thực tiễn thi hành pháp luật về đăng ký doanh nghiệp ở nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào

Chương 2 phản ánh bức tranh thực định và thực tế áp dụng pháp luật đăng ký doanh nghiệp tại Lào qua ba tiểu mục:

Thứ nhất, quá trình phát triển pháp luật về đăng ký doanh nghiệp ở Lào. Tác giả tái hiện các giai đoạn lập pháp từ cơ chế kinh tế kế hoạch hóa tập trung trước năm 1986 đến giai đoạn cải cách kinh tế thị trường, đánh dấu bằng Luật Kinh doanh năm 1994, bước phát triển qua Luật Doanh nghiệp năm 2005 và hoàn thiện hơn ở Luật Doanh nghiệp năm 2013, thích ứng với yêu cầu gia nhập WTO.

Thứ hai, thực trạng quy định pháp luật về đăng ký doanh nghiệp ở Lào hiện nay. Luận án mổ xẻ chi tiết các cấu phần quy định theo Luật Doanh nghiệp năm 2013 và các văn bản hướng dẫn:

• Điều kiện đăng ký doanh nghiệp:
  • Điều kiện về chủ thể: Quy định về quyền và những đối tượng bị cấm thành lập, quản lý doanh nghiệp;
  • Điều kiện về vốn: Mức vốn pháp định đối với các ngành nghề đặc thù và yêu cầu góp vốn điều lệ;
  • Điều kiện về hồ sơ đăng ký doanh nghiệp: Danh mục giấy tờ cần thiết đối với từng loại hình doanh nghiệp;
  • Điều kiện về ngành, nghề đăng ký kinh doanh: Phân định ngành nghề kinh doanh tự do, ngành nghề kinh doanh có điều kiện và ngành nghề cấm kinh doanh;
  • Điều kiện về đặt tên doanh nghiệp: Các nguyên tắc đặt tên bằng tiếng Lào, sử dụng tiếng nước ngoài, tên trùng và tên gây nhầm lẫn;
  • Các điều kiện khác có liên quan;
• Cơ quan thực hiện đăng ký doanh nghiệp: Quy định về cơ cấu tổ chức, thẩm quyền của cơ quan đăng ký kinh doanh từ trung ương (Bộ Công nghiệp và Thương mại) đến địa phương (Sở Công nghiệp và Thương mại cấp tỉnh, Phòng Công nghiệp và Thương mại cấp huyện);
• Trình tự, thủ tục đăng ký thành lập và đăng ký thay đổi nội dung doanh nghiệp: Trình tự tiếp nhận, thẩm định hồ sơ, cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp và thủ tục thông báo thay đổi thông tin đăng ký;
• Giải quyết tranh chấp và xử lý vi phạm trong quá trình đăng ký doanh nghiệp: Cơ chế khiếu nại, khởi kiện hành chính và các biện pháp xử phạt đối với hành vi vi phạm pháp luật đăng ký kinh doanh.

Thứ ba, thực tiễn thi hành pháp luật về đăng ký doanh nghiệp ở Lào:

• Những kết quả đạt được: Số lượng doanh nghiệp đăng ký thành lập mới có sự gia tăng; quy trình cấp phép từng bước được chuẩn hóa; tạo điều kiện thuận lợi hơn cho hoạt động đầu tư trong nước và nước ngoài; bước đầu ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý doanh nghiệp;
• Những hạn chế, bất cập và nguyên nhân: Thời gian xử lý hồ sơ trên thực tế còn kéo dài; sự thiếu đồng bộ, liên thông giữa cơ quan đăng ký kinh doanh và cơ quan thuế; thủ tục cấp phép kinh doanh có điều kiện còn phức tạp, tạo gánh nặng tiền kiểm; công tác hậu kiểm còn buông lỏng; cơ sở hạ tầng công nghệ thông tin chưa kết nối thông suốt toàn quốc; trình độ chuyên môn, nghiệp vụ của đội ngũ cán bộ đăng ký kinh doanh cấp địa phương chưa đồng đều; tình trạng kinh doanh không đăng ký hoặc đăng ký sai thực tế vẫn diễn ra phổ biến.

Chương 3: Định hướng và giải pháp hoàn thiện pháp luật, nâng cao hiệu quả thi hành pháp luật về đăng ký doanh nghiệp ở Lào

Chương 3 trình bày các đề xuất hoàn thiện dựa trên kết quả phân tích ở hai chương trước:

Thứ nhất, định hướng hoàn thiện pháp luật:

• Đảm bảo phù hợp với chủ trương của Đảng Nhân dân Cách mạng Lào về phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa;
• Đảm bảo tính thống nhất, đồng bộ trong toàn bộ hệ thống pháp luật (giữa Luật Doanh nghiệp với Luật Thuế, Luật Khuyến khích đầu tư và các luật chuyên ngành);
• Đảm bảo tạo lập môi trường pháp lý thông thoáng, thuận lợi, giảm thiểu chi phí và thời gian gia nhập thị trường cho nhà đầu tư;
• Đảm bảo tính hiện đại và hội nhập quốc tế, tương thích với các cam kết của Lào trong khuôn khổ WTO và Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC).

Thứ hai, các giải pháp hoàn thiện quy định pháp luật:

• Hoàn thiện quy định về chủ thể: Mở rộng và cụ thể hóa quyền thành lập doanh nghiệp, làm rõ các trường hợp cấm thành lập, quản lý nhằm tương thích với pháp luật phòng chống tham nhũng và dân sự;
• Hoàn thiện quy định về vốn: Rà soát, bãi bỏ yêu cầu vốn pháp định không cần thiết, quy định rõ thời hạn và trách nhiệm góp vốn điều lệ;
• Hoàn thiện quy định về hồ sơ đăng ký doanh nghiệp: Tinh giản thành phần hồ sơ, bãi bỏ các giấy tờ trùng lặp;
• Hoàn thiện quy định về ngành, nghề kinh doanh: Minh bạch hóa danh mục ngành nghề kinh doanh có điều kiện, áp dụng phương pháp loại trừ (doanh nghiệp được quyền kinh doanh mọi ngành nghề mà pháp luật không cấm);
• Hoàn thiện quy định về cơ quan thực hiện đăng ký doanh nghiệp: Quy định rõ thẩm quyền, trách nhiệm giải trình và phân cấp quản lý mạch lạc;
• Hoàn thiện quy trình đăng ký doanh nghiệp: Rút ngắn thời hạn giải quyết hồ sơ, chuẩn hóa thủ tục cấp giấy chứng nhận;
• Hoàn thiện quy định về thay đổi nội dung đăng ký doanh nghiệp: Đơn giản hóa thủ tục thay đổi thông tin và chia tách, sáp nhập, chuyển đổi loại hình doanh nghiệp.

Thứ ba, các giải pháp nâng cao hiệu quả thi hành pháp luật:

• Đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, triển khai thực chất và hiệu quả cơ chế quản lý "một cửa, tại chỗ";
• Nâng cao chất lượng công tác cán bộ, tăng cường đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng nghiệp vụ chuyên môn cho nhân sự trực tiếp làm công tác đăng ký kinh doanh;
• Tăng cường tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật; xác định rõ trách nhiệm pháp lý của cá nhân, người thành lập doanh nghiệp về tính trung thực của hồ sơ;
• Phát huy vai trò của các trung tâm hỗ trợ doanh nghiệp tại các tỉnh, thành phố của Lào;
• Đẩy mạnh xây dựng các dịch vụ công trực tuyến thông qua Cổng thông tin đăng ký doanh nghiệp quốc gia, tin học hóa toàn diện quy trình xử lý hồ sơ;
• Tăng cường đầu tư nguồn lực tài chính, cơ sở vật chất kỹ thuật cho hoạt động đăng ký doanh nghiệp tại các Phòng đăng ký kinh doanh địa phương.

Kết quả và những đóng góp mới

Về mặt lý luận, luận án đã xây dựng một cách có hệ thống cơ sở lý luận khoa học về đăng ký doanh nghiệp và pháp luật đăng ký doanh nghiệp trong điều kiện nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa tại CHDCND Lào. Luận án làm sáng tỏ bản chất pháp lý của đăng ký doanh nghiệp dưới góc độ bảo đảm quyền tự do kinh doanh của công dân, mối quan hệ giữa chức năng thừa nhận của nhà nước và vai trò tự định đoạt của chủ thể kinh doanh, đồng thời phân tích chức năng quản lý vĩ mô của nhà nước thông qua sự cân bằng giữa công tác tiền kiểm và hậu kiểm trong thời đại kinh tế số.

Về mặt thực tiễn, đây là công trình khoa học đầu tiên tại Lào nghiên cứu, đánh giá một cách toàn diện và đầy đủ thực trạng quy định pháp luật cùng thực tiễn thi hành Luật Doanh nghiệp năm 2013 trong suốt giai đoạn từ khi luật có hiệu lực đến năm 2023. Luận án đã chỉ rõ những điểm nghẽn về thể chế (quy định về vốn, chủ thể, tên doanh nghiệp, ngành nghề có điều kiện) và những bất cập trong tổ chức thi hành (hệ thống dữ liệu phân tán, thiếu liên thông thuế - đăng ký doanh nghiệp, cán bộ nghiệp vụ chưa đồng đều).

Về kiến nghị và giải pháp, luận án đã đề xuất một hệ thống giải pháp đồng bộ gồm:

• 07 giải pháp hoàn thiện các quy định pháp luật thực định (về chủ thể, điều kiện vốn, hồ sơ, ngành nghề kinh doanh, cơ quan đăng ký, quy trình cấp phép và thay đổi đăng ký);
• 06 giải pháp nâng cao hiệu quả thi hành, tập trung vào: vận hành cơ chế một cửa tại chỗ, xây dựng Cổng thông tin đăng ký doanh nghiệp quốc gia, liên thông cơ sở dữ liệu với cơ quan thuế, chuẩn hóa nghiệp vụ cán bộ và phát triển các trung tâm hỗ trợ doanh nghiệp cấp tỉnh.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Về mặt phạm vi không gian, luận án chỉ giới hạn phạm vi nghiên cứu đối với các quy định pháp luật và hoạt động đăng ký doanh nghiệp diễn ra trên lãnh thổ nước CHDCND Lào. Do đó, các khía cạnh pháp lý liên quan đến hoạt động đầu tư trực tiếp ra nước ngoài và thủ tục đăng ký kinh doanh của các thương nhân, doanh nghiệp Lào tại các quốc gia khác chưa được luận án đi sâu xem xét.

Về phạm vi thời gian và nguồn tư liệu, thực tiễn thi hành pháp luật được đánh giá trọng tâm trong giai đoạn áp dụng Luật Doanh nghiệp năm 2013 đến thời điểm năm 2023. Do hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia về doanh nghiệp tại Lào trong giai đoạn này đang trong quá trình xây dựng, nguồn dữ liệu thống kê điện tử tại một số địa phương vùng sâu, vùng xa chưa được số hóa đầy đủ và đồng bộ, dẫn đến việc khảo sát thực tiễn tại các tỉnh lẻ chủ yếu dựa vào các báo cáo hành chính tổng kết định kỳ.

Hướng nghiên cứu tiếp theo được gợi mở từ luận án là: tiếp tục nghiên cứu các vấn đề pháp lý mới phát sinh đối với việc đăng ký doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực kinh tế số, thương mại điện tử xuyên biên giới; nghiên cứu thể chế đăng ký kinh doanh trong bối cảnh các sửa đổi mới nhất của Luật Doanh nghiệp Lào được Quốc hội thông qua trong các giai đoạn tiếp theo; cũng như mở rộng nghiên cứu cơ chế bảo hộ và quản lý doanh nghiệp Lào đầu tư ra thị trường quốc tế.

Giá trị tham khảo

Luận án là tài liệu chuyên khảo có giá trị ứng dụng thiết thực cho nhiều nhóm đối tượng:

Đối với các cơ quan lập pháp và cơ quan hoạch định chính sách của CHDCND Lào: Các phân tích lý luận, đánh giá bất cập thực tiễn và nhóm 07 giải pháp hoàn thiện quy định pháp luật là nguồn tài liệu tham khảo trực tiếp cho Quốc hội Lào, Bộ Tư pháp Lào, Bộ Công nghiệp và Thương mại Lào trong quá trình rà soát, sửa đổi, bổ sung Luật Doanh nghiệp năm 2013 và xây dựng các văn bản dưới luật.

Đối với các cơ quan thực thi pháp luật và cán bộ nghiệp vụ: Nhóm 06 giải pháp nâng cao hiệu quả thi hành pháp luật, đặc biệt là các đề xuất về cơ chế phối hợp "một cửa, tại chỗ", tích hợp mã số thuế và quy trình dịch vụ công trực tuyến qua Cổng thông tin đăng ký doanh nghiệp quốc gia, cung cấp các gợi ý hành chính giá trị cho cán bộ tại các Sở, Phòng Công nghiệp và Thương mại tại 18 tỉnh, thành phố của Lào.

Đối với công tác đào tạo và nghiên cứu khoa học: Luận án là tài liệu tham khảo chuyên ngành hữu ích phục vụ giảng dạy môn Luật Kinh tế, Luật Thương mại tại Khoa Luật và Khoa học Chính trị - Đại học Quốc gia Lào, Trường Đại học Luật Hà Nội và các cơ sở nghiên cứu pháp lý.

Đối với các nhà đầu tư và cộng đồng doanh nghiệp: Công trình cung cấp bức tranh chi tiết, hệ thống về các điều kiện gia nhập thị trường, thủ tục pháp lý, cơ quan tiếp nhận và rủi ro pháp lý cần lưu ý khi thành lập doanh nghiệp tại Lào, đặc biệt có giá trị cho các nhà đầu tư Việt Nam đang tìm hiểu môi trường kinh doanh tại Lào.

Câu hỏi thường gặp

1. Luận án xác định bản chất pháp lý của đăng ký doanh nghiệp như thế nào?
Luận án xác định đăng ký doanh nghiệp vừa là quyền tự do kinh doanh của cá nhân, tổ chức được pháp luật bảo vệ, vừa là thủ tục hành chính bắt buộc mà qua đó nhà nước thừa nhận tư cách pháp lý của chủ thể kinh doanh, thực hiện việc "khai sinh" hợp pháp cho doanh nghiệp gia nhập thị trường.

2. Vì sao luận án lựa chọn kinh nghiệm của Việt Nam, Trung Quốc và Đông Timor để so sánh?
Luận án lựa chọn ba quốc gia này vì đây đều là các quốc gia thuộc khu vực châu Á có nhiều nét tương đồng về điều kiện chính trị, kinh tế - xã hội hoặc mức độ phát triển thể chế với CHDCND Lào. Trong đó, Việt Nam có sự tương đồng sâu sắc về thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và có mối quan hệ hợp tác đặc biệt, tạo cơ sở thực tiễn cao cho việc chuyển giao kinh nghiệm lập pháp.

3. Ý nghĩa của việc thay đổi thuật ngữ từ "đăng ký kinh doanh" sang "đăng ký doanh nghiệp" tại Lào là gì?
Việc thay đổi thuật ngữ phản ánh sự chuyển đổi trong tư duy quản lý nhà nước: thủ tục đăng ký kinh doanh được cải cách liên thông đồng thời với thủ tục đăng ký thuế, doanh nghiệp chỉ sử dụng một mã số duy nhất là mã số doanh nghiệp; đồng thời nhà nước chuyển trọng tâm từ tiền kiểm sang hậu kiểm, giảm bớt can thiệp hành chính ban đầu.

4. Những nhóm điều kiện đăng ký doanh nghiệp nào được luận án phân tích thực trạng trong Chương 2?
Trong Chương 2, luận án tập trung phân tích 06 nhóm điều kiện cụ thể theo Luật Doanh nghiệp Lào năm 2013: điều kiện về chủ thể thành lập, điều kiện về vốn, điều kiện về hồ sơ đăng ký, điều kiện về ngành nghề kinh doanh, điều kiện về đặt tên doanh nghiệp và các điều kiện pháp lý liên quan khác.

5. Luận án đề xuất giải pháp kỹ thuật công nghệ nào nhằm nâng cao hiệu quả thi hành pháp luật tại Lào?
Luận án đề xuất đẩy mạnh việc cung cấp các dịch vụ công trực tuyến thông qua việc xây dựng và hoàn thiện Cổng thông tin đăng ký doanh nghiệp quốc gia, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin để cải cách thủ tục hành chính, công khai hóa hồ sơ và đầu tư nâng cấp trang thiết bị cho các Phòng đăng ký kinh doanh địa phương.

Kết luận

Luận án tiến sĩ của Vilaxon Vansilalom là công trình khoa học pháp lý chuyên khảo đánh giá toàn diện thể chế đăng ký doanh nghiệp của CHDCND Lào trong giai đoạn thi hành Luật Doanh nghiệp năm 2013 đến năm 2023. Bằng phương pháp nghiên cứu định tính và so sánh luật học với Việt Nam, Trung Quốc và Đông Timor, tác giả đã làm rõ cơ sở lý luận về quyền tự do kinh doanh và hệ thống hóa thực trạng áp dụng pháp luật tại Lào. Công trình đã chỉ rõ những vướng mắc thực tiễn về thủ tục, điều kiện kinh doanh, đồng thời đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ nhằm sửa đổi quy định thực định và nâng cao hiệu quả thi hành qua cơ chế một cửa cùng dịch vụ công trực tuyến. Đây là tài liệu tham khảo có giá trị học thuật và thực tiễn cho công tác lập pháp, giảng dạy và thực thi pháp luật kinh tế tại CHDCND Lào.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Những vấn đề lý luận về đăng ký doanh nghiệp và pháp luật về đăng ký doanh nghiệp. Chương 2: Thực trạng pháp luật và thực tiễn thi hành pháp luật về đăng ký doanh nghiệp ở Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào. Chương 3: Định hướng và giải pháp hoàn thiện pháp luật, nâng cao hiệu quả thi hành pháp luật về đăng ký doanh nghiệp ở Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào. 6 luan an PHẦN TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI 1.

Nghiên cứu các vấn đề lý luận về đăng ký doanh nghiệp và pháp luật đăng ký doanh nghiệp Cùng với sự phát triển của khoa học pháp lý của các quốc gia trên thế giới, vấn đề đăng ký doanh nghiệp ở nước CHDCND Lào và các nước khác được xem xét dưới nhiều góc độ với nhiều quan điểm khác nhau và được thể hiện nội dung qua nhiều hình thức khác nhau như: giáo trình, sách tham khảo, các đề tài nghiên cứu khoa học, các bài viết đăng trên các tạp chí, các luận án, luận văn. Cụ thể như sau: 1. Tình hình nghiên cứu các vấn đề lý luận đăng ký doanh nghiệp và pháp luật đăng ký doanh nghiệp của Việt Nam và các nước Có khá nhiều công trình nghiên cứu nghiên cứu lý luận về đăng ký doanh nghiệp và pháp luật về đăng ký doanh nghiệp ở Việt Nam và các nước trên thế giới, trong đó có thể kể đến: +“Pháp luật về đăng ký kinh doanh ở Việt Nam hiện nay” - Luận án Tiến sĩ Luật học của Nguyễn Thị Thu Thủy, Học viện khoa học xã hội, (2016). Với công trình nghiên cứu này, tác giả luận án đã phân tích chi tiết những vấn đề lý luận về đăng ký kinh doanh như: khái niệm, đặc điểm, ý nghĩa của hoạt động đăng ký kinh doanh; những điều kiện để thực hiện việc đăng ký kinh doanh; các yếu tố ảnh hưởng và chi phối hoạt động đăng ký kinh doanh.

Luận án là tài liệu tham khảo quan trọng đối với tác giả trong việc nghiên cứu các khái niệm về đăng ký doanh nghiệp, đặc điểm và ý nghĩa của hoạt động đăng ký doanh nghiệp. +“Pháp luật Việt Nam về đăng ký sử dụng tên doanh nghiệp trong điều kiện kinh tế thị trường” - Luận văn thạc sĩ luật học của Nguyễn Thanh Hòe, Trường Đại học Luật Hà Nội, (2017). Tại công trình nghiên cứu này, tác giả luận văn đã phân tích rất chi tiết những vấn đề lý luận về đăng ký, sử dụng tên doanh nghiệp và pháp luật về đăng ký, sử dụng tên doanh nghiệp. Trong đó, tác giả phân tích khái quát về hoạt động đăng ký, sử dụng tên doanh nghiệp như: khái niệm tên doanh nghiệp, các yếu tố cấu thành tên doanh nghiệp, đặc điểm 7 luan an tên doanh nghiệp và khái niệm sử dụng tên doanh nghiệp; vai trò của hoạt động đăng ký, sử dụng tên doanh nghiệp và mối quan hệ giữa tên doanh nghiệp với các đối tượng sở hữu công nghiệp.

Luận văn là tài liệu tham khảo quan trọng đối với tác giả trong việc nghiên cứu các khái niệm về đăng ký doanh nghiệp, đặc điểm của hoạt động đăng ký doanh nghiệp và nghiên cứu kinh nghiệm pháp luật về đăng ký doanh nghiệp của một số nước. +“Quy chế pháp lý về đăng ký doanh nghiệp và thực tiễn áp dụng ở Nghệ An” - Luận văn thạc sĩ luật học của Lê Văn Đức, Trường Đại học Luật Hà Nội, (2013). Trong công trình nghiên cứu này, tác giả luận văn đã phân tích rất chi tiết các vấn đề lý luận chung về thành lập và đăng ký doanh nghiệp. Trong đó, tác giả luận văn phân tích khái niệm, mục đích và ý nghĩa của đăng ký thành lập doanh nghiệp; phân tích nội dung pháp luật về thành lập và đăng ký doanh nghiệp theo Luật Doanh nghiệp năm 2005 của Việt Nam, bao gồm: cơ quan có thẩm quyền đăng ký, hồ sơ đăng ký, điều kiện đăng ký, thủ tục thành lập và đăng ký doanh nghiệp.

Công trình nghiên cứu này là tài liệu tham khảo quan trọng đối với tác giả luận án khi nghiên cứu các vấn đề về khái niệm, đặc điểm, ý nghĩa của đăng ký doanh nghiệp. +“Đăng ký thành lập doanh nghiệp theo Luật Doanh nghiệp năm 2014” - Luận văn Thạc sĩ Luật học của Vũ Thị Thùy Dung, Trường Đại học Luật Hà Nội, (2015). Trong công trình nghiên cứu này, tác giả luận văn đã phân tích những vấn đề lý luận chung về đăng ký thành lập doanh nghiệp và pháp luật về đăng ký thành lập như: khái niệm đăng ký thành lập doanh nghiệp, quá trình hình thành và phát triển của pháp luật về đăng ký doanh nghiệp; những chủ trương đổi mới cơ bản về đăng ký thành lập doanh nghiệp, đây là tài liệu tham khảo hữu ích cho tác giả khi phân tích những vấn đề lý luận về đăng ký p theo Luật Doanh nghiệp 2014. Công trình nghiên cứu là tài liệu th doanh nghiệp.

+“Vấn đề hoàn thiện quy chế thành lập doanh nghiệp và quản lý nhà nước về đăng ký kinh doanh trong giai đoạn hiện nay” - Luận văn thạc sĩ luật học của Cao Thanh Huyền, Trường Đại học Luật Hà Nội, (2014). Trong công trình nghiên cứu này, tác giả luận văn đã trình bày những vấn đề lý luận về quy 8 luan an chế thành lập doanh nghiệp và quản lý nhà nước về đăng kinh doanh như: khái quát về thành lập doanh nghiệp và quy chế thành lập doanh nghiệp; khái quát quản lý nhà nước về đăng ký kinh doanh. Công trình nghiên cứu này là tài liệu tham khảo quan trọng để tác giả phân tích khái niệm đăng ký doanh nghiệp và phân tích một số vấn đề lý luận về pháp luật đăng ký doanh nghiệp. +“Quyền tự do thành lập doanh nghiệp theo Luật Doanh nghiệp năm 2014” - Luận văn thạc sĩ luật học của Trần Thị Thu Trang, Trường Đại học Luật Hà Nội, (2015).

Với công trình nghiên cứu này, tác giả luận văn đã phân tích một số vấn đề lý luận về quyền tự do thành lập doanh nghiệp như: khái niệm, nội dung, những yếu tố chi phối quyền tự do thành lập doanh nghiệp; vai trò của pháp luật trong việc đảm bảo quyền tự do thành lập doanh nghiệp. Ngoài ra, tác giả luận văn còn phân tích những nội dung cơ bản của quyền tự do thành lập doanh nghiệp theo quy định của Luật Doanh nghiệp năm 2014. Công trình nghiên cứu này là tài liệu tham khảo quan trọng của tác giả khi nghiên cứu những vấn đề lý luận về đăng ký doanh nghiệp; vai trò của pháp luật về đăng ký doanh nghiệp đối với nền kinh tế thị trường tại Lào trong giai đoạn hiện nay. +“Thủ tục đăng ký doanh nghiệp theo Luật doanh nghiệp năm 2014 và thực tiễn thi hành tại Thành phố Hà Nội” - Luận văn thạc sĩ của Trần Thị Nguyệt Lệ, Trường Đại học Luật Hà Nội, (2016).

Công trình nghiên cứu này đã được tác giả luận văn nghiên cứu, trình bày rất chi tiết các vấn đề tổng quan về thủ tục đăng ký doanh nghiệp như: khái niệm, đặc điểm, vai trò của thủ tục đăng ký doanh nghiệp. Các nội dung của pháp luật về thủ tục đăng ký doanh nghiệp như: khái niệm, đặc điểm, cấu trúc pháp luật, những nội dung cơ bản của pháp luật về thủ tục đăng ký doanh nghiệp; mối liên hệ giữa pháp luật về thủ tục đăng ký doanh nghiệp với các bộ phận khác của pháp luật doanh nghiệp; các yếu tố ảnh hưởng tới pháp luật về thủ tục đăng ký doanh nghiệp. Công trình nghiên cứu trên là tài liệu tham khảo quan trọng đối với tác giải luận án khi nghiên cứu các vấn đề lý luận về đăng ký doanh nghiệp và pháp luật đăng ký doanh nghiệp. +“Giáo trình Luật Thương mại Việt Nam”, tập 1 của Trường Đại học Luật Hà Nội, PGS.

Nguyễn Viết Tý, TS. Nguyễn Thị Dung, PGS. 9 luan an Nguyễn Thị Vân Anh (chủ biên), Nxb Tư pháp, Hà Nội, 2017. Các tác giả của cuốn sách này nghiên cứu những vấn đề lý luận về thành lập doanh nghiệp như: đối tượng có quyền đăng ký doanh nghiệp; điều kiện đăng ký doanh nghiệp; thủ tục đăng ký doanh nghiệp và các thủ tục đầu tư liên quan đến việc đăng ký doanh nghiệp.

Giáo trình trên là tài liệu tham khảo quan trọng của tác giả khi nghiên cứu những vấn đề lý luận về đăng ký doanh nghiệp; vai trò của pháp luật về đăng ký doanh nghiệp đối với nền kinh tế thị trường tại Lào trong giai đoạn hiện nay. Tình hình nghiên cứu các vấn đề lý luận đăng ký doanh nghiệp và pháp luật đăng ký doanh nghiệp của CHDCND Lào Ở Lào, chưa có nhiều công trình nghiên cứu lý luận về đăng ký doanh nghiệp và pháp luật về đăng ký doanh nghiệp. Những ấn phẩm được công bố chủ yếu là sản phẩm của các cơ quan quản lý nhà nước và các luận văn, luận án của công dân Lào, điển hình là: + “Pháp luật về doanh nghiệp” của Bộ Công nghiệp và Thương mại Lào, Nxb Thống kê, Viêng Chăn,(2005). Đây là một công trình của nhiều tác giả dưới sự chủ trì của Bộ Công nghiệp và Thương mại Lào.

Trong cuốn sách này, đã làm rõ các vấn đề lý luận về đăng ký doanh nghiệp, các quy định pháp luật về đăng ký doanh nghiệp đã có hiệu lực và áp dụng vào thời điểm trước năm 2005 tại nước CHDCND Lào. Tuy nhiên, các kết quả nghiên cứu của công trình còn chưa sâu; Các phân tích, kết luận về các quy định pháp luật về đăng ký doanh nghiệp còn chung chung. Tuy nhiên, đây vẫn là tài liệu tham khảo quan trọng về phương diện hệ thống, phân tích các vấn đề lý luận chung về khái niệm, đặc điểm, ý nghĩa của hoạt động đăng ký doanh nghiệp đối với doanh nghiệp và nền kinh tế mà công trình luận án của tác giả đang nghiên cứu. + “Giải thích pháp luật về doanh nghiệp nước Cộng hòa Dân chủ nhân dân Lào”, Sách hợp tác giữa Bộ Tư pháp Lào với Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (Japan Internation Cooperation Agency - JICA) công bố tháng 4/2007.

Với sự hợp tác của các cơ quan chuyên môn về pháp luật, công trình nghiên cứu trên ra đời đã đưa ra nhiều khái niệm nhằm lập luận, giải thích rõ hơn các quy 10 luan an định của Luật Doanh nghiệp (2005) của Lào. Thông qua việc giải thích các khái niệm, các vấn đề mang tính chất lý luận về đăng ký doanh nghiệp và pháp luật theo quan điểm, đường lối của Đảng, Nhà nước Lào, các tác giả đã cho người đọc hiểu rõ hơn thuật ngữ pháp luật về đăng ký doanh nghiệp của nước Lào. Mặc dù đã ra đời khá lâu, công trình nghiên cứu vẫn còn ý nghĩa khoa học trong giai đoạn hiện nay.