Chuyển Dịch Cơ Cấu Kinh Tế Nông Nghiệp Của Tỉnh Viêng Chăn, Nước Cộng Hòa Dân Chủ Nhân Dân Lào

Khám phá chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp tại tỉnh Viêng Chăn, nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào, và những tác động đến phát triển bền vững.

• Tác giả: Đuông Chăn Năn Tha
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Khắc Thanh
• Trường học: Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kinh tế chính trị
• Đề tài: Chuyển Dịch Cơ Cấu Kinh Tế Nông Nghiệp Tại Tỉnh Viêng Chăn, Lào
• Loại tài liệu: Luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 1. Chương 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI CỦA LUẬN ÁN
• 1.1. Những công trình nghiên cứu của tác giả Việt Nam liên quan đến vấn đề lý luận về chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp
• 1.2. Những công trình nghiên cứu về chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp ở Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào
• 1.3. Khái quát những kết quả đã đạt được của các công trình tổng quan và những vấn đề luận án cần tiếp tục nghiên cứu, làm sáng tỏ thêm
• 2. Chương 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ NÔNG NGHIỆP Ở TỈNH VIÊNG CHĂN, NƯỚC CỘNG HÒA DÂN CHỦ NHÂN DÂN LÀO
• 2.1. Cơ cấu kinh tế và cơ cấu kinh tế nông nghiệp
• 2.2. Cơ cấu kinh tế nông nghiệp và chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp
• 2.3. Nội dung chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp, những yếu tố tác động và tiêu chí đánh giá mức độ chuyển dịch
• 2.4. Sự cần thiết của chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp ở nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào và kinh nghiệm trong nước, quốc tế trong chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp
• 3. Chương 3: THỰC TRẠNG CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ NÔNG NGHIỆP CỦA TỈNH VIÊNG CHĂN, NƯỚC CỘNG HÒA DÂN CHỦ NHÂN DÂN LÀO TRONG GIAI ĐOẠN 2015-2020
• 3.1. Điều kiện địa lý - tự nhiên, điều kiện kinh tế - xã hội của tỉnh Viêng Chăn liên quan đến chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp
• 3.2. Quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp của tỉnh Viêng Chăn giai đoạn 2015-2020
• 3.3. Đánh giá quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp của tỉnh Viêng Chăn giai đoạn 2015-2020
• 4. Chương 4: QUAN ĐIỂM, GIẢI PHÁP THÚC ĐẨY CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ NÔNG NGHIỆP CỦA TỈNH VIÊNG CHĂN, NƯỚC CỘNG HÒA DÂN CHỦ NHÂN DÂN LÀO ĐẾN NĂM 2030
• 4.1. Quan điểm thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp của tỉnh Viêng Chăn đến năm 2030
• 4.2. Giải pháp thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp của tỉnh Viêng Chăn đến năm 2030
• 4.3. Một số kiến nghị về chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp của tỉnh Viêng Chăn, nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào trong những năm tới
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC CÔNG TRÌNG ĐÃ CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC CÁC HÌNH, BẢNG

Tóm tắt

I. Tổng quan về chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp tại Viêng Chăn

Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp tại tỉnh Viêng Chăn, Lào, là một vấn đề quan trọng trong bối cảnh phát triển kinh tế hiện nay. Viêng Chăn, với vị trí địa lý thuận lợi và tiềm năng nông nghiệp phong phú, đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc chuyển đổi từ nền kinh tế tự nhiên sang nền kinh tế hàng hóa. Việc hiểu rõ về tình hình hiện tại và các yếu tố tác động đến quá trình chuyển dịch này là rất cần thiết để đưa ra các giải pháp hiệu quả.

1.1. Tình hình nông nghiệp tại tỉnh Viêng Chăn

Nông nghiệp tại Viêng Chăn đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế địa phương. Tuy nhiên, sản xuất nông nghiệp vẫn chủ yếu mang tính tự cung tự cấp, với nhiều phương thức canh tác lạc hậu. Điều này ảnh hưởng đến khả năng phát triển bền vững của ngành nông nghiệp.

1.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp

Có nhiều yếu tố tác động đến quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp tại Viêng Chăn, bao gồm chính sách nông nghiệp, đầu tư cơ sở hạ tầng, và sự tham gia của các thành phần kinh tế. Những yếu tố này cần được phân tích để tìm ra giải pháp phù hợp.

II. Thách thức trong chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp tại Viêng Chăn

Việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp tại Viêng Chăn đang gặp phải nhiều thách thức lớn. Những khó khăn này không chỉ đến từ yếu tố nội tại của ngành nông nghiệp mà còn từ bối cảnh kinh tế xã hội và chính trị của Lào. Việc nhận diện và phân tích các thách thức này là cần thiết để có những giải pháp hiệu quả.

2.1. Khó khăn trong việc tiếp cận thị trường

Nông dân tại Viêng Chăn gặp khó khăn trong việc tiếp cận thị trường tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp. Thiếu thông tin và cơ sở hạ tầng kém phát triển là những nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng này.

2.2. Thiếu nguồn lực đầu tư cho nông nghiệp

Đầu tư cho nông nghiệp tại Viêng Chăn còn hạn chế, ảnh hưởng đến khả năng áp dụng công nghệ mới và cải thiện năng suất. Việc thiếu vốn đầu tư từ cả nhà nước và tư nhân là một thách thức lớn.

III. Phương pháp thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp

Để thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp tại Viêng Chăn, cần áp dụng các phương pháp và giải pháp đồng bộ. Những phương pháp này không chỉ giúp cải thiện năng suất mà còn nâng cao chất lượng sản phẩm nông nghiệp.

3.1. Đầu tư vào công nghệ nông nghiệp

Áp dụng công nghệ mới trong sản xuất nông nghiệp là một trong những giải pháp quan trọng. Việc đầu tư vào công nghệ sẽ giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm, từ đó tăng khả năng cạnh tranh trên thị trường.

3.2. Tăng cường đào tạo và phát triển nguồn nhân lực

Đào tạo nông dân về kỹ thuật canh tác hiện đại và quản lý sản xuất là cần thiết. Việc nâng cao trình độ cho người lao động sẽ giúp cải thiện hiệu quả sản xuất nông nghiệp.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại Viêng Chăn

Các nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn trong chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp tại Viêng Chăn đã cho thấy những kết quả khả quan. Những mô hình sản xuất mới đã được áp dụng và mang lại hiệu quả tích cực cho nông dân.

4.1. Mô hình sản xuất nông nghiệp bền vững

Một số mô hình sản xuất nông nghiệp bền vững đã được triển khai tại Viêng Chăn, giúp cải thiện thu nhập cho nông dân và bảo vệ môi trường. Những mô hình này cần được nhân rộng để đạt hiệu quả cao hơn.

4.2. Kết quả từ các chính sách hỗ trợ nông nghiệp

Chính sách hỗ trợ từ chính phủ đã góp phần quan trọng trong việc thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp. Những chính sách này cần được tiếp tục cải thiện và mở rộng để đáp ứng nhu cầu thực tế.

V. Kết luận và triển vọng tương lai cho nông nghiệp Viêng Chăn

Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp tại Viêng Chăn đang trên đà phát triển, nhưng vẫn cần nhiều nỗ lực để vượt qua các thách thức hiện tại. Tương lai của nông nghiệp tại tỉnh này phụ thuộc vào việc áp dụng các giải pháp hiệu quả và bền vững.

5.1. Tầm nhìn phát triển nông nghiệp bền vững

Tương lai của nông nghiệp Viêng Chăn cần hướng tới sự phát triển bền vững, kết hợp giữa bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng sản phẩm. Điều này sẽ giúp nông nghiệp phát triển lâu dài.

5.2. Đề xuất chính sách hỗ trợ nông nghiệp

Cần có những chính sách hỗ trợ mạnh mẽ hơn cho nông dân, từ việc tiếp cận vốn đến đào tạo kỹ thuật. Những chính sách này sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Luận án tiến sĩ chuyên ngành Kinh tế chính trị (mã số 931 01 02) với đề tài "Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp của tỉnh Viêng Chăn, nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào" được thực hiện bởi nghiên cứu sinh Đuông Chăn Năn Tha, dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS. Nguyễn Khắc Thanh, bảo vệ tại Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh năm 2023. Luận án tiếp cận vấn đề chuyển dịch cơ cấu kinh tế dưới góc độ kinh tế chính trị học, kết hợp phân tích định tính và xử lý các chuỗi số liệu thống kê thứ cấp về thực trạng nông nghiệp địa phương.

Về tính cấp thiết, tác giả luận án khẳng định nông nghiệp là ngành sản xuất vật chất cơ bản cung cấp lương thực, thực phẩm, nguồn nhân lực và tạo tích lũy ban đầu cho quá trình phát triển kinh tế. Đối với nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào, từ năm 1986, Đảng Nhân dân Cách mạng Lào tiến hành công cuộc đổi mới toàn diện, xác định nông nghiệp là mặt trận hàng đầu để chuyển nền kinh tế tự nhiên và nửa tự nhiên sang sản xuất hàng hóa. Viêng Chăn là tỉnh có diện tích lớn ở miền trung Tây Bắc nước Lào, sở hữu vị trí chiến lược và tiềm năng sản xuất nông nghiệp phong phú. Dù địa phương đã có bước chuyển biến nhất định, kinh tế nông nghiệp tỉnh Viêng Chăn vẫn mang tính tự cung tự cấp là chủ yếu, phương thức canh tác chậm đổi mới, lực lượng sản xuất phát triển ở trình độ thấp, quy mô hàng hóa nhỏ lẻ và tốc độ chuyển dịch còn chậm so với yêu cầu phát triển. Do đó, việc nghiên cứu một cách toàn diện quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp tại địa bàn tỉnh là đòi hỏi cấp thiết từ thực tiễn.

Khoảng trống nghiên cứu được luận án chỉ ra là: trước thời điểm đề tài được thực hiện, chưa có một công trình khoa học nào nghiên cứu một cách có hệ thống, toàn diện và chuyên sâu về chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp trên địa bàn tỉnh Viêng Chăn dưới giác độ chuyên ngành Kinh tế chính trị.

Mục đích nghiên cứu của luận án là: Trên cơ sở làm rõ những vấn đề lý luận và thực tiễn về chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp, luận án phân tích thực trạng chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp ở tỉnh Viêng Chăn trong giai đoạn 2015-2020; từ đó xác định yêu cầu và đề xuất hệ thống giải pháp đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp của tỉnh Viêng Chăn đến năm 2030.

Để hoàn thành mục đích trên, luận án xác định 4 nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể:

1. Tổng quan những công trình nghiên cứu liên quan đến chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp nói chung và chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp ở nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào nói riêng; từ đó chỉ ra những vấn đề luận án cần tiếp tục nghiên cứu và làm sáng tỏ thêm.
2. Làm rõ những vấn đề lý luận và thực tiễn về chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp ở tỉnh Viêng Chăn, nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào.
3. Phân tích, đánh giá thực trạng chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp ở tỉnh Viêng Chăn, nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào giai đoạn 2015-2020 và chỉ ra nguyên nhân của thực trạng đó.
4. Chỉ ra yêu cầu và đề xuất các quan điểm, giải pháp chủ yếu nhằm đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp ở tỉnh Viêng Chăn đến năm 2030.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận án được xác định rõ:

• Đối tượng nghiên cứu: Quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp trên địa bàn tỉnh Viêng Chăn, nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào.
• Phạm vi không gian: Nghiên cứu tập trung tại tỉnh Viêng Chăn, có sự liên hệ, đối sánh với kinh nghiệm chuyển dịch của một số địa phương tại Lào và các quốc gia trong khu vực.
• Phạm vi thời gian: Khảo sát, đánh giá thực trạng chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp giai đoạn 2015-2020 và xây dựng định hướng, giải pháp phát triển đến năm 2030.

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Luận án đã tổng quan các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước liên quan trực tiếp đến đề tài, phân chia thành hai nhóm nội dung chính:

Các công trình nghiên cứu của các tác giả Việt Nam và quốc tế

• Nhóm đề tài khoa học và luận án tiến sĩ: Lê Quốc Doanh (2006) nghiên cứu luận cứ khoa học chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp, nông thôn theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa; Trần Quang Minh (2010) đánh giá chính sách nông nghiệp của Hàn Quốc giai đoạn 1998-2008 và bài học kinh nghiệm; Viện Nghiên cứu Quản lý kinh tế Trung ương (2015) phân tích các yếu tố tác động đến chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn Việt Nam; Nguyễn Hữu Đức (1996) nghiên cứu tác động của cơ chế quản lý kinh tế; Phạm Hùng (2001) nghiên cứu chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn miền Đông Nam Bộ; Nguyễn Đăng Bằng (2001) nghiên cứu khu vực Bắc Trung Bộ; Trần Xuân Châu (2002) hệ thống hóa lý luận phát triển nông nghiệp hàng hóa; Phạm Ngọc Dũng (2002) nghiên cứu mối quan hệ ngành công - nông nghiệp vùng đồng bằng Sông Hồng; Phạm Thị Khanh (2003) phân tích vấn đề huy động vốn phát triển nông nghiệp; Đoàn Xuân Thủy (2011) đánh giá chính sách hỗ trợ nông nghiệp theo chuẩn mực quốc tế; Ngô Thái Hà (2015) nghiên cứu chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng phát triển bền vững; Lê Bá Tâm (2016) nghiên cứu chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp bền vững tại tỉnh Nghệ An.
• Nhóm sách chuyên khảo và bài báo tạp chí: Đỗ Hoài Nam (1999) phân tích cơ cấu ngành và phát triển ngành trọng điểm; Vũ Đình Thắng (2005) hệ thống hóa lý luận kinh tế nông nghiệp; Trương Thị Tiến (2009) tổng kết đổi mới cơ chế quản lý nông nghiệp Việt Nam; Bùi Tất Thắng (2007) phân tích các nhân tố ảnh hưởng cơ cấu ngành thời kỳ công nghiệp hóa; Phan Ngọc Mai Hương (2006) khảo sát tỉnh Thái Nguyên; Đức Phường (2008) nghiên cứu nông nghiệp công nghệ cao của Thái Lan; Trần Anh Phương (2009) chỉ ra các mâu thuẫn trong chuyển dịch cơ cấu; Bùi Chí Bửu (2009) nghiên cứu nông nghiệp gắn với an ninh lương thực và công nghệ sinh học; Phan Hải Thu (2014) khảo sát thực trạng tỉnh Gia Lai; Hoàng Minh Thảo (2015) phân tích thách thức toàn cầu hóa; Đào Ngọc Lâm (2015) phân tích cơ cấu ngành và cảnh báo phát triển; Nguyễn Thị Mai Hương và Bùi Thị Sen (2020) nghiên cứu giải pháp chuyển dịch nông nghiệp Việt Nam; Hà Xuân Bình (2021) phân tích kinh nghiệm chuyển dịch hướng tới xuất khẩu; Bùi Thanh Giang (2021) rút ra bài học từ Thành phố Hồ Chí Minh; các nghiên cứu về đầu tư công và chính sách tín dụng của Vũ Trọng Bình (2012), Lê Du Phong và Lê Huỳnh Mai (2012), Vương Đình Huệ (2012), Nguyễn Đức Hưởng (2013), Nguyễn Thị Hồng (2013). Về tài liệu quốc tế, luận án tham khảo công trình của Shin'ichi Shigetomi (1998) về tổ chức cộng đồng nông thôn tại Thái Lan và dự án hợp tác của Đại học Tây Nguyên với các tổ chức AECI, ETEA, AIDA.

Các công trình nghiên cứu về nông nghiệp tại Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào

• Khăm Pao (1993) nghiên cứu phát triển nông nghiệp hàng hóa Lào qua kinh nghiệm Việt Nam; Khiển Sy Thôn Thông Đam (1998) đề xuất giải pháp ứng dụng khoa học - công nghệ trong nông nghiệp Lào; Bun Thi Khưa Mi Xay (1999) nghiên cứu phát triển thị trường nông thôn Lào; Humpheng Xaynasin (2001) nghiên cứu chuyển dịch kinh tế nông nghiệp Lào giai đoạn 1975-2001; Buakhon Nammavông (2001) nghiên cứu vai trò của công nghiệp chế biến và dịch vụ; Phômma Phăn tha Lăng Sỷ (2002) khảo sát nông nghiệp hàng hóa tại tỉnh Khăm Muộn; Bunlot Chănthachon (2009) nghiên cứu chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp sản xuất hàng hóa tại tỉnh Salavan; Phansay Phengkhammay (2014) làm rõ vai trò quản lý của Nhà nước đối với nông nghiệp hàng hóa Lào.

Khoảng trống luận án lựa chọn giải quyết

Tác giả nhận định các công trình trước đây đã làm rõ khung lý luận chung và phân tích thực tiễn ở cấp độ toàn quốc hoặc tại các địa phương khác (như Khăm Muộn, Salavan), nhưng chưa có nghiên cứu nào phân tích một cách có hệ thống về chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp tại tỉnh Viêng Chăn. Luận án kế thừa các kết quả lý luận đi trước, xây dựng khung phân tích áp dụng cho cấp tỉnh và giải quyết bài toán thực tiễn chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp tỉnh Viêng Chăn giai đoạn 2015-2020, tầm nhìn 2030.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý luận và các khái niệm sử dụng

Luận án dựa trên nền tảng lý luận của chủ nghĩa Mác-Lênin, đường lối đổi mới kinh tế của Đảng Nhân dân Cách mạng Lào và lý thuyết hệ thống trong kinh tế học.

Tác giả đưa ra các định nghĩa và khung lý thuyết nền tảng:

• Cơ cấu kinh tế: Là tổng thể các ngành, lĩnh vực, bộ phận kinh tế với vị trí, tỷ trọng tương ứng và mối quan hệ hữu cơ tương đối ổn định giữa chúng hợp thành. Cơ cấu kinh tế có 4 đặc trưng: mang tính khách quan, mang tính lịch sử, luôn vận động hoàn thiện, và vận động theo hướng mở rộng phân công lao động trong nước lẫn quốc tế.
• Chuyển dịch cơ cấu kinh tế: Là sự thay đổi cơ cấu kinh tế từ trạng thái này sang trạng thái khác cho phù hợp với môi trường phát triển trong từng giai đoạn nhất định, tuân thủ 3 nguyên tắc: (1) Phù hợp với sự phát triển của sức sản xuất và quan hệ sản xuất; (2) Đáp ứng yêu cầu về quy mô, chất lượng, cạnh tranh và phát triển bền vững; (3) Diễn ra tuần tự hoặc nhảy vọt tùy bối cảnh.
• Cơ cấu kinh tế nông nghiệp: Là tổng thể các mối quan hệ, các yếu tố hợp thành nền nông nghiệp theo các quan hệ tỷ lệ nhất định và có sự tác động lẫn nhau gắn với các điều kiện lịch sử cụ thể (tự nhiên, công nghệ, phân công lao động, quản lý...) nhằm đạt mục tiêu xác định.
• Cấu thành cơ cấu kinh tế nông nghiệp: Bao gồm 5 bộ phận:
  1. Cơ cấu ngành (tỷ lệ giữa trồng trọt, chăn nuôi và các phân ngành nhỏ).
  2. Cơ cấu vùng lãnh thổ (chuyên môn hóa sản xuất gắn với lợi thế so sánh).
  3. Cơ cấu thành phần kinh tế (hộ nông dân tự chủ, kinh tế trang trại, hợp tác xã, doanh nghiệp nhà nước).
  4. Cơ cấu kỹ thuật (giống, phân bón, thủy lợi, cơ giới hóa).
  5. Cơ cấu kinh tế tổ chức (hộ nông dân, hợp tác xã, trạm trại giống, tổ chức khuyến nông).
• Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp: Là sự vận động của các yếu tố cấu thành kinh tế nông nghiệp theo các quy luật khách quan dưới sự tác động của con người theo những mục tiêu nhất định; xu hướng cốt lõi là tăng tỷ trọng các sản phẩm có giá trị kinh tế cao (cây công nghiệp, cây ăn quả, gia súc, thủy sản), hình thành các vùng chuyên canh hàng hóa lớn.

Phương pháp nghiên cứu

Luận án sử dụng phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử, phối hợp với các phương pháp cụ thể phân bổ theo từng chương:

• Chương 1: Phương pháp phân tích, tổng hợp tài liệu, so sánh, đối chiếu và khái quát hóa các công trình nghiên cứu trước.
• Chương 2: Phương pháp phân tích, tổng hợp, trừu tượng hóa khoa học nhằm hoàn thiện cơ sở lý luận.
• Chương 3: Phương pháp thống kê, phân tích số liệu kinh tế, phương pháp lịch sử và logic, so sánh và tổng kết thực tiễn nhằm đánh giá thực trạng nông nghiệp tỉnh Viêng Chăn.
• Chương 4: Phương pháp khái quát hóa, dự báo kinh tế và tổng hợp thực tiễn để xây dựng hệ thống quan điểm, giải pháp và kiến nghị.

Nguồn tư liệu và dữ liệu

Dữ liệu của luận án sử dụng nguồn tài liệu thứ cấp chính thống, bao gồm các văn kiện Đại hội Đảng Nhân dân Cách mạng Lào, báo cáo kinh tế - xã hội của tỉnh Viêng Chăn, niên giám thống kê và số liệu ngành nông lâm nghiệp của tỉnh Viêng Chăn giai đoạn 2015-2020.

---

Nội dung chính theo từng chương

Luận án được kết cấu thành 4 chương với 12 tiết nội dung:

Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài của luận án

Chương 1 điểm luận có hệ thống các công trình nghiên cứu tại Việt Nam, Lào và quốc tế về chuyển dịch cơ cấu kinh tế, cơ cấu nông thôn và nông nghiệp hàng hóa. Tác giả tổng hợp 3 nhóm kết quả chính từ các nghiên cứu đi trước: (1) Hệ thống hóa lý luận về bản chất, nội dung của cơ cấu kinh tế nông nghiệp; (2) Chỉ ra các trở ngại về thị trường, kết cấu hạ tầng, liên kết chuỗi giá trị và năng lực kinh tế hộ tại các nước đang phát triển; (3) Đề xuất các nhóm giải pháp về chính sách, khoa học công nghệ và thể chế. Trên cơ sở đó, chương khẳng định tính độc lập của đề tài khi tập trung giải quyết khoảng trống thực tiễn tại tỉnh Viêng Chăn.

Chương 2: Cơ sở lý luận và thực tiễn về chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp ở tỉnh Viêng Chăn, nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào

Chương 2 làm rõ khung lý thuyết về cơ cấu kinh tế nông nghiệp và chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp. Tác giả phân tích tính tất yếu của việc chuyển từ nền nông nghiệp tự nhiên, tự cấp tự túc sang nền nông nghiệp sản xuất hàng hóa đa dạng, thâm canh và gia tăng giá trị. Nội dung chương xác định chi tiết 5 bộ phận cấu thành cơ cấu nông nghiệp (ngành, vùng, thành phần kinh tế, kỹ thuật, tổ chức), các nhân tố ảnh hưởng (điều kiện tự nhiên, thị trường, khoa học kỹ thuật, chính sách của Nhà nước) và hệ thống tiêu chí đánh giá mức độ chuyển dịch, kết hợp phân tích bài học kinh nghiệm từ thực tiễn trong nước và quốc tế.

Chương 3: Thực trạng chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp của tỉnh Viêng Chăn, nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào trong giai đoạn 2015-2020

Chương 3 phân tích điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của tỉnh Viêng Chăn và đánh giá thực trạng chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp giai đoạn 2015-2020 thông qua hệ thống dữ liệu thống kê.

Dưới đây là bảng danh mục các số liệu và bảng biểu thực chứng được tác giả sử dụng để phân tích thực trạng:

Ký hiệu bảng	Tên bảng biểu thống kê trong luận án	Trang trong văn bản
Bảng 3.1	Chuyển dịch cơ cấu kinh tế của các ngành của tỉnh Viêng Chăn giai đoạn 2015 - 2020	Tr. 82
Bảng 3.2	Tình hình chuyển dịch lao động của tỉnh Viêng Chăn giai đoạn 2016 - 2020	Tr. 84
Bảng 3.3	Giá trị và cơ cấu sản xuất ngành trồng trọt của tỉnh Viêng Chăn giai đoạn 2016 - 2020	Tr. 98
Bảng 3.4	Tốc độ phát triển của ngành trồng trọt ở tỉnh Viêng Chăn giai đoạn 2016 - 2020	Tr. 99
Bảng 3.5	Quy mô đàn gia súc, gia cầm của tỉnh Viêng Chăn giai đoạn 2015 - 2020	Tr. 101
Bảng 3.6	Giá trị và cơ cấu sản xuất ngành thủy sản của tỉnh Viêng Chăn giai đoạn 2016 - 2020	Tr. 103
Bảng 3.7	Tốc độ phát triển ngành thủy sản của tỉnh Viêng Chăn giai đoạn 2016 - 2020	Tr. 103
Bảng 3.8	Giá trị và cơ cấu sản xuất nông nghiệp ở 3 vùng của tỉnh Viêng Chăn giai đoạn 2016 - 2020	Tr. 106
Bảng 3.9	Tốc độ phát triển sản xuất nông nghiệp ở 3 vùng của tỉnh Viêng Chăn giai đoạn 2016 - 2020	Tr. 107

Dựa trên các bảng số liệu, luận điểm chính của chương 3 chỉ ra:

• Cơ cấu kinh tế chung và cơ cấu lao động của tỉnh Viêng Chăn đã có bước chuyển dịch tích cực nhưng tốc độ còn chậm.
• Ngành trồng trọt vẫn giữ vai trò chủ đạo nhưng đang từng bước dịch chuyển theo hướng mở rộng diện tích cây trồng có giá trị kinh tế.
• Chăn nuôi gia súc, gia cầm và nuôi trồng thủy sản có sự gia tăng về quy mô và giá trị sản xuất qua các năm.
• Sản xuất nông nghiệp có sự phân hóa rõ rệt giữa 3 vùng sinh thái của tỉnh về giá trị, cơ cấu và tốc độ tăng trưởng.
• Hạn chế cơ bản là trình độ lực lượng sản xuất còn thấp, hạ tầng nông nghiệp và công nghiệp chế biến chưa phát triển, tính chất tự cung tự cấp còn phổ biến, liên kết tiêu thụ sản phẩm chưa chặt chẽ.

Chương 4: Quan điểm, giải pháp thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp của tỉnh Viêng Chăn, nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào đến năm 2030

Chương 4 xác định phương hướng phát triển nông nghiệp tỉnh Viêng Chăn đến năm 2030 dựa trên các quan điểm: bám sát đường lối phát triển của Đảng Nhân dân Cách mạng Lào, khai thác hiệu quả tiềm năng đất đai và lao động địa phương, gắn sản xuất với thị trường và ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật.

Nội dung giải pháp và kiến nghị tập trung vào các nhóm nhiệm vụ trọng tâm:

1. Quy hoạch lại các vùng sản xuất nông nghiệp chuyên canh theo 3 vùng sinh thái gắn với lợi thế so sánh.
2. Đẩy mạnh ứng dụng khoa học kỹ thuật, cơ giới hóa, thủy lợi hóa và chuyển giao kỹ thuật giống cây trồng, vật nuôi năng suất cao.
3. Củng cố, phát triển các hình thức tổ chức sản xuất: nâng cao năng lực kinh tế hộ nông dân tự chủ, phát triển kinh tế trang trại và các mô hình hợp tác xã kiểu mới.
4. Mở rộng thị trường tiêu thụ nông sản, phát triển hệ thống giao thông vận tải và công nghiệp chế biến nông sản tại chỗ để nâng cao giá trị gia tăng.
5. Hoàn thiện các chính sách hỗ trợ của Nhà nước về đất đai, vốn tín dụng ưu đãi, đào tạo nguồn nhân lực nông thôn và nâng cao năng lực quản lý của bộ máy chính quyền cấp tỉnh, cấp huyện.

---

Kết quả và những đóng góp mới

Luận án tự xác định các đóng góp mới về mặt học thuật và thực tiễn:

Đóng góp về lý luận

• Hệ thống hóa và làm sáng tỏ thêm những vấn đề lý luận về cơ cấu kinh tế nông nghiệp và chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp, bao gồm nội hàm khái niệm, đặc trưng, 5 bộ phận cấu thành và 3 nguyên tắc chuyển dịch cơ bản trong điều kiện của nền kinh tế đang phát triển.
• Xây dựng khung lý thuyết và hệ thống tiêu chí phù hợp để đánh giá quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp cho các địa phương cấp tỉnh tại nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào.

Đóng góp về thực tiễn

• Cung cấp bức tranh toàn diện, có căn cứ số liệu khoa học về thực trạng chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế, cơ cấu lao động, nội bộ ngành nông nghiệp (trồng trọt, chăn nuôi, thủy sản) và cơ cấu 3 vùng sản xuất của tỉnh Viêng Chăn giai đoạn 2015-2020.
• Chỉ rõ các nguyên nhân kìm hãm sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp tại địa phương.
• Đề xuất hệ thống quan điểm, giải pháp đồng bộ và các kiến nghị cụ thể nhằm thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp tỉnh Viêng Chăn đến năm 2030, có giá trị làm tài liệu tham khảo cho các tỉnh có điều kiện tương đồng tại Lào.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của luận án: Do giới hạn về phạm vi nghiên cứu được xác định, luận án tập trung khảo sát trên địa bàn tỉnh Viêng Chăn và số liệu thực trạng dừng ở mốc giai đoạn 2015-2020. Việc phân tích chuỗi giá trị và thị trường xuất khẩu quốc tế của một số mặt hàng nông sản mới ở mức khái quát dựa trên các nguồn dữ liệu thống kê thứ cấp hiện có.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng phạm vi nghiên cứu đánh giá biến động cơ cấu kinh tế nông nghiệp của tỉnh Viêng Chăn trong giai đoạn phục hồi sau năm 2020; phân tích sâu hơn tác động của các tuyến hành lang kinh tế và hạ tầng giao thông mới mở (như đường sắt Lào - Trung Quốc) đối với sự chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp hàng hóa của tỉnh; so sánh đối chiếu mô hình chuyển dịch cơ cấu giữa tỉnh Viêng Chăn với các tỉnh thuộc khu vực Bắc và Nam Lào.

---

Giá trị tham khảo

Luận án là tài liệu tham khảo hữu ích cho nhiều đối tượng:

• Cơ quan quản lý và hoạch định chính sách: Cung cấp luận cứ khoa học thực chứng cho Tỉnh ủy, Ủy ban chính quyền tỉnh Viêng Chăn, Sở Nông Lâm nghiệp tỉnh Viêng Chăn và Bộ Nông Lâm nghiệp Lào trong việc xây dựng quy hoạch vùng sản xuất, chính sách tín dụng, đất đai và đề án cơ cấu lại ngành nông nghiệp đến năm 2030.
• Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học: Phục vụ công tác giảng dạy, nghiên cứu chuyên ngành Kinh tế chính trị, Kinh tế phát triển, Quản lý kinh tế nông nghiệp khi nghiên cứu về kinh tế Lào hoặc so sánh kinh tế các nước trong khu vực Đông Nam Á. Các chương 2 và chương 3 là phần đáng tham khảo về phương pháp xây dựng khung đánh giá và kỹ thuật xử lý dữ liệu cấp tỉnh.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Luận án định nghĩa chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp như thế nào?
Luận án xác định chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp là sự vận động của các yếu tố cấu thành của kinh tế nông nghiệp theo các quy luật khách quan dưới sự tác động của con người vào các nhân tố ảnh hưởng đến chúng theo những mục tiêu nhất định. Đây là quá trình chuyển đổi toàn diện cả cơ cấu ngành, cơ cấu vùng lãnh thổ và cơ cấu thành phần kinh tế.

2. Cơ cấu kinh tế nông nghiệp theo luận án bao gồm những bộ phận cấu thành nào?
Theo luận án, cơ cấu kinh tế nông nghiệp gồm 5 bộ phận hợp thành: (1) Cơ cấu ngành (trồng trọt, chăn nuôi, thủy sản...); (2) Cơ cấu vùng lãnh thổ (gắn với lợi thế so sánh từng vùng); (3) Cơ cấu thành phần kinh tế (kinh tế hộ tự chủ, kinh tế trang trại, kinh tế tập thể, doanh nghiệp nhà nước); (4) Cơ cấu kỹ thuật (giống, phân bón, cơ giới hóa, thủy lợi); (5) Cơ cấu kinh tế tổ chức (các mô hình sản xuất, hợp tác xã, trạm khuyến nông).

3. Giai đoạn thực trạng được luận án tập trung khảo sát là giai đoạn nào?
Luận án tập trung thu thập số liệu và phân tích thực trạng chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp của tỉnh Viêng Chăn trong giai đoạn từ năm 2015 đến năm 2020.

4. Dữ liệu thực trạng nông nghiệp tỉnh Viêng Chăn được luận án phân tích theo những khía cạnh nào?
Dữ liệu thực trạng được phân tích chi tiết qua 9 bảng biểu chính thống (từ Bảng 3.1 đến Bảng 3.9), bao gồm: cơ cấu các ngành kinh tế của tỉnh, chuyển dịch lao động, giá trị và cơ cấu ngành trồng trọt, tốc độ phát triển trồng trọt, quy mô đàn gia súc - gia cầm, giá trị và tốc độ phát triển ngành thủy sản, cùng cơ cấu và tốc độ phát triển sản xuất nông nghiệp phân theo 3 vùng sinh thái của tỉnh.

5. Mục tiêu đề xuất giải pháp của luận án hướng đến mốc thời gian nào?
Hệ thống quan điểm, giải pháp và kiến nghị nhằm đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp của tỉnh Viêng Chăn được luận án xây dựng với tầm nhìn định hướng đến năm 2030.

---

Kết luận

Luận án tiến sĩ của tác giả Đuông Chăn Năn Tha đã hoàn thành mục tiêu nghiên cứu về chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp tại tỉnh Viêng Chăn, nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào dưới góc độ Kinh tế chính trị học. Công trình đã hệ thống hóa cơ sở lý luận về 5 bộ phận và 3 nguyên tắc chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp, đồng thời phản ánh khách quan bức tranh thực trạng giai đoạn 2015-2020 qua hệ thống 9 bảng số liệu thống kê. Hệ thống giải pháp được đề xuất đến năm 2030 tập trung vào quy hoạch 3 vùng sinh thái, đổi mới tổ chức sản xuất, áp dụng khoa học kỹ thuật và hoàn thiện chính sách hỗ trợ của Nhà nước.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, nội dung chính của luận án được kết cấu gồm 4 chương, 12 tiết. 6 Chƣơng 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI CỦA LUẬN ÁN 1. NHỮNG CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CỦA TÁC GIẢ VIỆT NAM LIÊN QUAN ĐẾN VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ NÔNG NGHIỆP 1. Các đề tài nghiên cứu khoa học, luận án tiến sĩ Tác giả Lê Quốc Doanh (chủ nhiệm) (2006) với Đề tài nghiên cứu khoa học: “Nghiên cứu luận cứ khoa học để chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp, nông thôn theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa” [14].

Trong Báo cáo tổng hợp kết quả nghiên cứu, đề tài khẳng định: Chiến lược đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp, nông thôn theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa đã được xác định rõ ràng trong các nghị quyết của Đảng và Nhà nước Việt Nam từ sau đổi mới 1986. Mặc dù vậy, chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp, nông thôn Việt Nam hiện còn có nhiều bất cập [14, tr. Bằng việc phân tích sâu sắc bản chất của quá trình chuyển dịch và các ngành có lợi thế của từng vùng, đề tài đã xác định được các yếu tố cơ bản ảnh hưởng tới quá trình chuyển dịch. Từ đó làm cơ sở đề xuất những định hướng và những giải pháp, chính sách nhằm thúc đẩy quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp, nông thôn trong thời gian tới, phù hợp với tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Việt Nam.

Đề tài này cũng đã chỉ ra khó khăn lớn nhất của nông dân Việt Nam trong quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp, nông thôn, phát triển mạnh nông nghiệp hàng hóa, là thiếu thị trường và các thể chế thị trường để có một thị trường quốc gia hoàn chỉnh. Ngoài ra, lại có một thách thức lớn là sự dư thừa dân số nông nghiệp ở nông thôn. Đô thị hóa và di dân không được khuyến khích 7 ngành nghề nông thôn không được phát triển mạnh. Việc thiếu việc làm ở nông thôn là một trở ngại lớn.

Đề tài cũng chỉ ra mối quan hệ giữa giảm nghèo và chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp, nông thôn. Theo tác giả: Muốn giảm nghèo phải chuyển được các hộ nông dân tự cấp sang sản xuất hàng hóa đang còn chiếm đến khoảng 50% số hộ. Quá trình này đòi hỏi phải giúp họ tiếp cận với thị trường mà còn cần các thể chế phi thị trường hỗ trợ nông dân dựa chủ yếu trên sự tương trợ. Các hộ nông dân nghèo nếu muốn tăng thu nhập họ phải dựa vào đa dạng hóa sản xuất.

Nhưng phát triển nông nghiệp hướng vào xuất khẩu lại đòi hỏi phải chuyên môn hóa, chuyên canh hóa. Nhiều vùng không tìm được thị trường xuất khẩu, hướng vào thị trường trong nước lại đa dạng hóa được sản xuất và giảm nghèo nhanh hơn [14, tr. Tất cả các tình hình trên cho thấy chỉ có tăng trưởng nhanh không phải giải quyết được vấn đề mà cần phải có chất lượng của sự tăng trưởng. Đây chính là yêu cầu đặt ra cho chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp nông thôn.

Tác giả Trần Quang Minh với Đề tài nghiên cứu khoa học cấp Bộ: “Nông nghiệp Hàn Quốc trên đường phát triển” (năm 2010) [42] đã phân tích và đánh giá thực trạng phát triển nông nghiệp Hàn Quốc và những chính sách nông nghiệp của Hàn Quốc mà áp dụng trong giai đoạn 1998-2008. Tác giả khẳng định: Những thành công của các chính sách nông nghiệp mà Chính phủ Hàn Quốc đã sử dụng, mang lại sự phát triển vượt bậc cho nông nghiệp Hàn Quốc như: chính sách mở rộng chương trình chi trả trực tiếp, bảo vệ thu nhập nông nghiệp trước các thiên tai, ổn định giá cả sản phẩm nông nghiệp, phát triển và mở rộng các nguồn thu phi nông nghiệp và các chính sách nâng cao năng lực cạnh tranh nông nghiệp [42, tr. 8 Từ đó, tác giả đã đưa ra các bài học kinh nghiệm cho Việt Nam trong việc phát triển nông nghiệp. Đó là những gợi ý trong việc vận dụng các chính sách phát triển nông nghiệp ở Việt Nam.

Viện Nghiên cứu Quản lý kinh tế Trung ương với đề tài: “Các yếu tố tác động đến quá trình chuyển dịch cơ cấu nông thôn Việt Nam” (năm 2015) [66] đã nghiên cứu và đánh giá thực trạng chuyển dịch cơ cấu lao động nông thôn giai đoạn từ năm 2010 đến năm 2015, chỉ ra các yếu tố ngăn cản và thúc đẩy quá trình chuyển dịch cơ cấu lao động nông thôn. Trong đó, có bàn về các nhân tố chi phối và nhận định về xu hướng chuyển dịch cơ cấu lao động nông thôn Việt Nam trong giai đoạn 1990-2005. Đây là tài liệu có thể tham khảo cho nghiên cứu lý luận, thực tiễn chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn trong quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp Việt Nam. Đề tài khẳng định: Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nói chung và cơ cấu kinh tế nông nghiệp nói riêng là quá trình phức tạp, những yếu tố tác động có thể là lợi thế so sánh, thị trường, các tiến bộ khoa học kỹ thuật, mức tăng nhu cầu tiêu dùng, khả năng tích lũy vốn đầu tư, thể chế hay vai trò của nhà nước.

Ngoài ra còn các yếu tố kinh tế xã hội khác như vấn đề phân phối thu nhập, các giá trị truyền thống, những tác động bất thường từ bên ngoài hay bên trong của nền kinh tế [66, tr. Tác giả Nguyễn Hữu Đức với công trình “Tác động của cơ chế quản lý kinh tế đối với việc thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp”, Luận án tiến sĩ khoa học kinh tế, quản lý và kế hoạch (năm 1996) [18]. Công trình này đã đi sâu nghiên cứu các cơ chế quản lý tác động đến cơ cấu kinh tế được hình thành trong địa bàn nông thôn. Các vấn đề lý luận tác giả đã nêu lên không chỉ tập trung trong vấn đề cơ chế hoạt động, quản lý mà còn nêu rõ khái niệm kinh tế, những đặc trưng của kinh tế nông thôn tại địa bàn nông thôn.

Nhưng do cơ cấu kinh tế có đặc điểm khác nhau, lại luôn vận động, do vậy tài liệu này cũng 9 chỉ là tài liệu tham khảo giúp cho một số định hướng nghiên cứu trên một số mặt của chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp. Tác giả Phạm Hùng với công trình “Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn theo định hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở miền Đông Nam Bộ hiên nay”, Luận án tiến sĩ chuyên ngành Kinh tế chính trị, (năm 2001) [24]. Luận án đã trình bày cơ sở lý luận về chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa; đã phân tích, đánh giá tình hình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn ở một số nước và lãnh thổ trong khu vực châu Á; đã rút ra những bài học kinh nghiệm đối với Việt Nam nói chung và miền Đông Nam Bộ nói riêng. Luận án cũng phân tích tiềm năng và lợi thế so sánh mang tính đặc thù miền Đông Nam Bộ từ khi chuyển sang cơ chế thị trường, chỉ ra mặt tích cực và vấn đề tồn tại trong quá trình phát triển của các ngành nông, lâm, ngư nghiệp, công nghiệp, thương nghiệp và dịch vụ ở nông thôn miền Đông Nam bộ; đã đề xuất phương hướng và những giải pháp cơ bản nhằm thúc đẩy quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn theo định hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở miền Đông Nam bộ.

Tác giả Nguyễn Đăng Bằng với công trình “Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn Bắc Trung Bộ theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa, Luận án tiến sĩ, (năm 2001) [1]. Luận án đã nghiên cứu về cơ cấu kinh tế nông thôn và chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa, phân tích những đặc điểm tự nhiên, kinh tế, xã hội ảnh hưởng trực tiếp đến cơ cấu kinh tế nông thôn ở Bắc Trung bộ; phân tích thực trạng quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn Bắc Trung bộ. Tác giả Trần Xuân Châu với công trình “Đẩy nhanh sự phát triển nông nghiệp hàng hóa ở Việt Nam hiện nay”, Luận án Tiến sĩ kinh tế, (năm 2002) [10]. Luận án đã hệ thống hóa lý luận phát triển nông nghiệp hàng hóa.

Tìm hiểu kinh nghiệm một số nước trong quá trình đẩy nhanh sự phát triển nền nông nghiệp hàng hóa chỉ ra các điểm tương đồng và các vấn đề mới đặt ra; xây dựng 10 phương hướng, giải pháp có tính khả thi nhằm đẩy nhanh sự phát triển nền nông nghiệp hàng hóa ở Việt Nam trong năm tới. Tác giả Phạm Ngọc Dũng với công trình “Sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành công nông nghiệp ở vùng lãnh thổ đồng bằng Sông Hồng - thực trạng và giải pháp”, Luận án tiến sĩ (năm 2002) [15]. Về mặt lý luận, luận án đã phân tích sâu vào quá trình biến đổi có tính quy luật của cơ cấu kinh tế nông nghiệp về các mối quan hệ tất yếu giữa phát triển nông nghiệp với công nghiệp trong sản xuất hàng hóa: hệ thống hóa và phân tích rõ mối quan hệ tương tác giữa lực lượng sản xuất, tổ chức kinh tế và quản lý kinh tế trong sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế công nông nghiệp bắt đầu từ nông nghiệp; về mặt thực tiễn luận án đã đưa ra những đánh giá khách quan tiến bộ và phân tích nguyên nhân của các hạn chế trong quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế công nông nghiệp ở đồng bằng Sông Hồng thời kỳ 1986-2000; đồng thời đã đưa ra các giải pháp có tính hệ thống phù hợp với sự phân công lao động xã hội ở đồng bằng Sông Hồng ở thời kỳ 2000-2010. Tác giả Phạm Thị Khanh với công trình “Huy động vốn phát triển nông nghiệp vùng đồng bằng Sông Hồng hiện nay”, Luận án Tiến sĩ kinh tế (năm 2003) [31].

Luận án đã hệ thống hóa cơ sở khoa học về vốn và huy động vốn phát triển nông nghiệp; luận án đã phân tích bài học kinh nghiêm rút ra từ thực tiễn huy động vốn phát triển nông nghiệp của một số nước và vùng lãnh thổ châu Á; góp phần làm rõ tiềm năng, thế mạnh cũng như khó khăn trong phát triển nông nghiệp vùng đồng bằng Sông Hồng; đã phân tích thực trạng huy động vốn trong nước phát triển nông nghiệp vùng đồng bằng Sông Hồng, rút ra các hạn chế và nguyên nhân cần khắc phục giải quyết; đề xuất những phương hướng, giải pháp nhằm đẩy mạnh huy động vốn trong nước phát triển nông nghiệp vùng đồng bằng Sông Hồng.