HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM VŨ THỊ HỒNG NGHIÊN CỨU ẢNH HƯỞNG CỦA DỒN ĐIỀN ĐỔI THỬA ĐẾN HIỆU QUẢ SỬ DỤNG ĐẤT CỦA HỘ NÔNG DÂN Ở HUYỆN THANH LIÊM, TỈNH HÀ NAM Ngành: Quản lý đất đai Mã số: 8850103 Người hướng dẫn khoa học: PGS. Đỗ Nguyên Hải NHÀ XUẤT BẢN HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP - 2018 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày 27 tháng 9 năm 2018 Tác giả luận văn Vũ Thị Hồng i LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình.
Nhân dịp hoàn thành luận văn, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc của PGS.TS Đỗ Nguyên Hải – Khoa Quản lý đất đai đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Bộ môn Trắc địa bản đồ, Khoa Quản lý đất đai - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể lãnh đạo, cán bộ viên chức Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Thanh Liêm đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài. Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận văn.
Hà Nội, ngày 27 tháng 9 năm 2018 Tác giả luận văn Vũ Thị Hồng ii MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục. iii Danh mục chữ viết tắt. vii Danh mục bảng.
viii Danh mục hình .x Trích yếu luận văn. xi Thesis abstract. Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu nghiên cứu.
Phạm vi nghiên cứu. Những đóng góp mới, ý nghĩa khoa học và thực tiễn. Tổng quan tài liệu. Tổng quan về hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp.
Sử dụng đất nông nghiệp. Hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp liên quan các phương diện xã hội, môi trường và sử dụng đất. Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp. Tổng quan về chính sách quản lý và sử dụng ruộng đất ở Việt Nam.
Chính sách ruộng đất của Đảng và Nhà nước sau cách mạng Tháng Tám đến trước năm 1986. Chính sách ruộng đất sau thời kỳ đổi mới cho đến nay. Tổng quan về dồn điền đổi thửa. Khái quát về ruộng đất manh mún.
Khái quát về dồn điền đổi thửa. Tình hình dồn điền đổi thửa, tích tụ ruộng đất ở một số nước trên thế giới và ở Việt Nam. Tình hình dồn điền đổi thửa, tích tụ ruộng đất ở một số nước trên thế giới. Tình hình dồn điền đổi thửa, tích tụ ruộng đất ở Việt Nam.
Nội dung và phương pháp nghiên cứu. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu. Đánh giá về điều kiện tự nhiên - kinh tế xã hội của huyện Thanh Liêm, tỉnh Hà Nam.
Đánh giá tình hình quản lý đất đai và hiện trạng sử dụng đất của huyện Thanh Liêm, tỉnh Hà Nam giai đoạn 2011 – 2017. Đánh giá thực trạng dồn điền đổi thửa của huyện Thanh Liêm, tỉnh Hà Nam. Ảnh hưởng của công tác dồn điền đổi thửa đến sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn nghiên cứu. Đánh giá hiệu quả sử dụng đất sau khi thực hiện chính sách dồn điền, đổi thửa.
Đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất sau khi thực hiện chính sách dồn điền đổi thửa. Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp chọn điểm nghiên cứu. Phương pháp thu thập số liệu.
Phương pháp xử lý số liệu. Phương pháp so sánh. Phương pháp xác định hệ thống chỉ tiêu để đánh giá hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp. Phương pháp minh họa bằng bản đồ, hình ảnh.
Kết quả và thảo luận. Khái quát điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội huyện Thanh Liêm. Điều kiện tự nhiên. Điều kiện kinh tế - xã hội.
Đánh giá chung về điều kiện tự nhiên, môi trường và xã hội. Tình hình quản lý đất đai và hiện trạng sử dụng đất của huyện Thanh Liêm giai đoạn 2011 – 2017. Tình hình quản lý đất đai của huyện Thanh Liêm giai đoạn 2011 – 2017. Hiện trạng sử dụng đất năm 2017 của huyện Thanh Liêm.
Tình hình biến động các loại đất trong thời gian nghiên cứu. Thực trạng dồn điền đổi thửa của huyện Thanh Liêm, tỉnh Hà Nam. Cơ sở pháp lý tiến hành dồn điền đổi thửa đất nông nghiệp. Quá trình tổ chức thực hiện dồn điền đổi thửa.
Kết quả thực hiện chính sách “dồn điền đổi thửa” đất nông nghiệp của huyện Thanh Liêm. Đánh giá tác động của công tác dồn điền đổi thửa đến sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn nghiên cứu. Dồn điền đổi thửa tạo điều kiện chuyển đổi cơ cấu sử dụng đất nông nghiệp. DĐĐT làm thay đổi kiểu sử dụng đất, thúc đẩy sự chuyển đổi cơ cấu cây trồng và đa dạng hóa sản xuất.
Tác động của công tác DĐĐT đến diện tích, năng suất, sản lượng một số cây trồng chính trước và sau DĐĐT. Dồn điền đổi thửa thay đổi hệ thống giao thông, thuỷ lợi. Tác động của công tác DĐĐT đến việc cơ giới hoá trong sản xuất nông nghiệp. Tác động của DĐĐT đến việc hình thành các trang trại.
Tác động của DĐĐT đến việc quản lý và sử dụng đất công ích. Tạo tâm lý ổn định cho người nông dân yên tâm đầu tư sản xuất. Hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp trước và sau khi thực hiện dồn điền đổi thửa. Dồn điền đổi thửa mang lại giá trị kinh tế.
Dồn điền đổi thửa góp phần nâng cao hiệu quả xã hội. Dồn đổi ruộng đất góp phần bảo vệ môi trường. Nhận xét chung về quá trình dồn điền đổi thửa trên địa bàn huyện Thanh Liêm. Đề xuất các giải pháp để nâng cao hiệu quả sử dụng đất trong công tác dồn điền đổi thửa.
Giải pháp kỹ thuật chuyển dịch cơ cấu sản xuất. Giải pháp về chính sách. Giải pháp tuyên truyền, vận động các nông hộ tích cực thực hiện chủ trương chính sách của Nhà nước. Tăng cường công tác quản lý nhà nước về đất đai.
Kết luận và kiến nghị. 100 Tài liệu tham khảo. 103 vi DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt BCĐ Ban chỉ đạo BTV Ban thường vụ BVTV Bảo vệ thực vật CNH - HĐH Công nghiệp hóa - hiện đại hóa CN – TTCN Công nghiệp – Tiểu thủ công nghiệp CHXHCN Cộng hòa xã hội chủ nghĩa CT/TW Chỉ thị/Trung ương CP Chính phủ DĐĐT Dồn điền đổi thửa ĐBSH Đồng bằng sông Hồng GCNQSDĐ Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất HĐND Hội đồng nhân dân HTX Hợp tác xã HTXNN Hợp tác xã nông nghiệp HUV Huyện ủy viên NLN Nông lâm nghiệp NN & PTNT Nông nghiệp và phát triển nông thôn NTM Nông thôn mới QĐ-TTg Quyết định - Thủ tướng QSDĐ Quyền sử dụng đất TBKT Tiến bộ kỹ thuật TT-HU Thông tư - Huyện ủy TN & MT Tài nguyên và môi trướng KH-UBND Kế hoạch - Ủy ban nhân dân UBND Ủy ban nhân dân vii DANH MỤC BẢNG Bảng 2. Số hộ sử dụng đất sản xuất nông nghiệp phân theo quy mô sử dụng của một số tỉnh thuộc vùng Đồng bằng sông Hồng.
Mức độ manh mún ruộng đất ở một số tỉnh vùng ĐBSH. Đặc điểm manh mún ruộng đất của các kiểu hộ. Mức độ manh mún ruộng đất ở các vùng trong cả nước. Tình hình chuyển đổi ruộng đất ở một số địa phương.
Diện tích các nhóm đất chính của huyện Thanh Liêm năm 2015. Giá trị sản xuất các ngành kinh tế trên địa bàn huyện Thanh Liêm. GDP các ngành kinh tế trên địa bàn huyện Thanh Liêm. Giá trị sản xuất ngành nông nghiệp huyện Thanh Liêm.
Kết quả sản xuất ngành nông nghiệp huyện Thanh Liêm. Giá trị sản xuất ngành công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp và xây dựng huyện Thanh Liêm. Giá trị ngành dịch vụ huyện Thanh Liêm năm 2017. Tình hình biến động dân số huyện Thanh Liêm qua một số năm.
Hiện trạng sử dụng các loại đất huyện Thanh Liêm năm 2017. Tình hình biến động diện tích theo mục đích sử dụng từ năm 2011 đến năm 2017. Kết quả dồn đổi ruộng đất nông nghiệp trên địa bàn huyên Thanh liêm (Đến ngày 31/12/2017). Thực trạng ruộng đất nông nghiệp huyện Thanh Liêm trước và sau dồn điền đổi thửa.
Tình hình sử dụng đất trước và sau DĐĐT tại 3 xã điều tra. Giá trị sản xuất ngành nông nghiệp năm 2011 và năm 2017. Những thay đổi về kiểu sử dụng đất chính trước và sau DĐĐT. Diện tích, năng suất, sản lượng một số cây trồng chính trước DĐĐT (2011) và sau DĐĐT (2017).
Diện tích đất giao thông, thuỷ lợi nội đồng trước và sau DĐĐT. Sự thay đổi vật tư và các thiết bị phục vụ sản xuất sau khi dồn điền đổi thửa. Số trang trại sản xuất nông nghiệp sau dồn đổi ruộng đất. Thực trạng đất công ích thực tế trước và sau dồn điền đổi thửa.
Mức độ đầu tư, chi phí của các hộ trên 1 hai vụ lúa trước và sau dồn điền đổi thửa. Hiệu quả kinh tế sử dụng đất bình quân trên một hecta đất sản xuất nông nghiệp cho hoạt động trồng trọt tại 3 xã điều tra. Kết quả phỏng vấn nông hộ sau dồn điền đổi thửa .92 ix DANH MỤC HÌNH Hình 4. Cơ cấu kinh tế của huyện Thanh Liêm năm 2010.
Cơ cấu kinh tế của huyện Thanh Liêm năm 2017. Cơ cấu sử dụng đất huyện Thanh Liêm năm 2017.