Nghiên Cứu Đặc Điểm và Bảo Tồn Các Loài Chim Tại Khu Bảo Tồn Thiên Nhiên Thượng Tiến

Nghiên cứu đặc điểm sinh thái khu hệ chim tại khu bảo tồn thiên nhiên Thượng Tiến, tỉnh Hòa Bình, góp phần bảo tồn đa dạng sinh học.

• Tác giả: Hoàng Văn Thái
• Người hướng dẫn: TS. Đồng Thanh Hải
• Trường học: Trường Đại Học Lâm Nghiệp
• Chuyên ngành: Quản Lí Tài Nguyên và Môi Trường
• Đề tài: Nghiên Cứu Đặc Điểm và Bảo Tồn Các Loài Chim Tại Khu Bảo Tồn Thiên Nhiên Thượng Tiến
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Lịch sử nghiên cứu Chim nước ngoài
• 1.2. Lịch sử nghiên cứu chim ở Việt Nam
• 1.3. Lịch sử nghiên cứu chim tại khu bảo tồn thiên nhiên Thượng Tiến
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG - ĐỊA ĐIỂM - THỜI GIAN - MỤC TIÊU - NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Mục tiêu chung
• 2.2. Mục tiêu cụ thể
• 2.3. Đối tượng, địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 2.3.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.3.2. Địa điểm nghiên cứu
• 2.3.3. Thời gian nghiên cứu
• 2.4. Nội dung nghiên cứu
• 2.5. Phương pháp nghiên cứu
• 2.5.1. Kế thừa tài liệu
• 2.5.2. Phỏng vấn bán định hướng
• 3. CHƯƠNG 3: ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN-KINH TẾ-XÃ HỘI KHU VỰC NGHIÊN CỨU
• 3.1. Lịch sử hình thành Khu bảo tồn thiên nhiên Thượng Tiến
• 3.2. Điều kiện tự nhiên
• 3.2.1. Vị trí địa lý
• 3.2.2. Khí hậu, thuỷ văn
• 3.2.3. Địa chất, thổ nhưỡng
• 3.3. Điều kiện dân sinh, kinh tế-xã hội
• 3.4. Tài nguyên rừng
• 3.5. Hiện trạng Các khu vực điều tra
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Xác định sự có mặt của các loài chim tại khu bảo tồn thiên nhiên Thượng Tiến
• 4.2. Đặc điểm phân bố các loài chim theo đai cao tại khu vực nghiên cứu
• 4.3. Đặc điểm phân bố của các loài chim theo sinh cảnh
• 4.4. Các mối đe dọa tới các loài chim tại khu bảo tồn thiên nhiên Thượng Tiến
• 4.4.1. Phá hủy sinh cảnh
• 4.5. Xây dựng kế hoạch giám sát một số loài chim quan trọng và sinh cảnh của chúng
• 4.6. Mục tiêu quản lý
• 4.7. Hoạt động quản lý
• 4.8. Giám sát và đánh giá các loài chim
• 4.9. Đề xuất một số giải pháp bảo tồn các loài chim tại khu bảo tồn thiên nhiên Thượng Tiến
• KẾT LUẬN, TỒN TẠI, KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Nghiên Cứu Đặc Điểm Chim Tại Khu Bảo Tồn Thiên Nhiên Thượng Tiến

Khu bảo tồn thiên nhiên Thượng Tiến là một trong những khu vực quan trọng về đa dạng sinh học tại Việt Nam. Nghiên cứu về đặc điểm sinh học của chim tại đây không chỉ giúp hiểu rõ hơn về hệ sinh thái mà còn góp phần vào công tác bảo tồn động vật hoang dã. Với tổng số loài chim đã được ghi nhận lên đến 155, khu vực này đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc bảo tồn và phát triển bền vững.

1.1. Lịch Sử Nghiên Cứu Chim Tại Khu Bảo Tồn

Nghiên cứu về chim tại khu bảo tồn thiên nhiên Thượng Tiến đã bắt đầu từ những năm 1995. Tuy nhiên, các công trình nghiên cứu trước đây chủ yếu chỉ ghi nhận sự có mặt của các loài mà chưa đi sâu vào đặc điểm sinh thái và mối đe dọa đối với chúng.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Nghiên Cứu Đặc Điểm Chim

Việc nghiên cứu đặc điểm sinh thái của khu hệ chim không chỉ giúp nâng cao nhận thức về giá trị của chúng mà còn hỗ trợ trong việc xây dựng các chính sách bảo tồn hiệu quả hơn.

II. Các Vấn Đề và Thách Thức Trong Bảo Tồn Chim Tại Khu Bảo Tồn

Khu bảo tồn thiên nhiên Thượng Tiến đang phải đối mặt với nhiều thách thức trong bảo tồn các loài chim. Các vấn đề như phá hủy sinh cảnh, săn bắn trái phép và biến đổi khí hậu đang đe dọa sự tồn tại của nhiều loài chim quý hiếm. Việc nhận diện và giải quyết các vấn đề này là rất cần thiết để bảo tồn đa dạng sinh học.

2.1. Mối Đe Dọa Từ Hoạt Động Con Người

Hoạt động săn bắn và bẫy bắt chim trái phép đang diễn ra phổ biến, gây áp lực lớn lên khu hệ chim tại khu bảo tồn. Điều này không chỉ làm giảm số lượng loài mà còn ảnh hưởng đến cấu trúc sinh thái của khu vực.

2.2. Biến Đổi Khí Hậu và Tác Động Đến Chim

Biến đổi khí hậu đang làm thay đổi môi trường sống của nhiều loài chim, ảnh hưởng đến môi trường sống và khả năng sinh sản của chúng. Cần có các biện pháp ứng phó kịp thời để giảm thiểu tác động này.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Đặc Điểm Chim Tại Khu Bảo Tồn

Để nghiên cứu đặc điểm sinh thái của chim, các phương pháp như điều tra thực địa, phỏng vấn và phân tích số liệu đã được áp dụng. Những phương pháp này giúp thu thập thông tin chính xác về sự phân bố và tình trạng của các loài chim trong khu bảo tồn.

3.1. Điều Tra Thực Địa

Điều tra thực địa được thực hiện từ tháng 5 đến tháng 9 năm 2015, nhằm xác định sự có mặt của các loài chim và phân bố của chúng theo đai cao và sinh cảnh.

3.2. Phỏng Vấn và Thu Thập Dữ Liệu

Phỏng vấn người dân địa phương và các chuyên gia giúp thu thập thông tin về mối đe dọa và các biện pháp bảo tồn hiện có. Dữ liệu thu thập được sẽ hỗ trợ trong việc xây dựng kế hoạch bảo tồn hiệu quả.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu và Ứng Dụng Thực Tiễn

Kết quả nghiên cứu đã chỉ ra rằng khu bảo tồn thiên nhiên Thượng Tiến có 155 loài chim, trong đó nhiều loài quý hiếm và có giá trị bảo tồn cao. Những thông tin này sẽ được sử dụng để xây dựng các chương trình bảo tồn và quản lý hiệu quả hơn.

4.1. Đặc Điểm Phân Bố Các Loài Chim

Nghiên cứu cho thấy sự phân bố của các loài chim tại khu bảo tồn có sự khác biệt rõ rệt theo đai cao và sinh cảnh. Điều này cho thấy tầm quan trọng của việc bảo tồn các sinh cảnh khác nhau.

4.2. Đề Xuất Giải Pháp Bảo Tồn

Dựa trên kết quả nghiên cứu, các giải pháp bảo tồn như xây dựng kế hoạch giám sát và quản lý các loài chim quan trọng đã được đề xuất. Những giải pháp này nhằm đảm bảo sự tồn tại bền vững của khu hệ chim tại khu bảo tồn.

V. Kết Luận và Tương Lai Của Nghiên Cứu Bảo Tồn Chim

Nghiên cứu về đặc điểm sinh thái của chim tại khu bảo tồn thiên nhiên Thượng Tiến đã cung cấp những thông tin quý giá cho công tác bảo tồn. Tương lai của nghiên cứu này cần được tiếp tục để đảm bảo sự phát triển bền vững của khu hệ chim và đa dạng sinh học tại đây.

5.1. Tầm Quan Trọng Của Bảo Tồn Động Vật Hoang Dã

Bảo tồn động vật hoang dã, đặc biệt là các loài chim, không chỉ có ý nghĩa về mặt sinh thái mà còn góp phần vào phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường.

5.2. Hướng Đi Tương Lai Trong Nghiên Cứu

Cần tiếp tục nghiên cứu và theo dõi tình trạng của các loài chim tại khu bảo tồn, đồng thời phát triển các chương trình giáo dục cộng đồng về bảo tồn động vật hoang dã.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Việt Nam là một trong những trung tâm đa dạng sinh học nhiệt đới với khoảng 874 loài chim được ghi nhận trên toàn quốc, trong đó có nhiều loài đặc hữu và có giá trị bảo tồn quốc tế. Nằm ở cửa ngõ vùng sinh thái Tây Bắc, Khu Bảo tồn Thiên nhiên Thượng Tiến (tỉnh Hòa Bình) được thành lập theo Quyết định số 94/CT ngày 09/08/1986 của Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng và Quyết định số 676/QĐ-UB ngày 30/09/1995 của Ủy ban nhân dân tỉnh Hòa Bình, với tổng diện tích tự nhiên 7.308 ha. Trong đó, diện tích đất có rừng chiếm tới 5.284,80 ha (tương đương 79% tổng diện tích tự nhiên), tạo nên môi trường sống phong phú cho các quần xã động vật hoang dã.

Tuy nhiên, áp lực nhân sinh từ các hoạt động săn bắt trái phép và chuyển đổi đất canh tác nông nghiệp đang đe dọa trực tiếp đến cấu trúc quần xã chim tại khu vực. Nhằm lấp đầy khoảng trống dữ liệu sinh thái học, nghiên cứu này được triển khai tại hai xã trọng điểm là Thượng Tiến và Quý Hòa từ tháng 2 đến tháng 11 năm 2015. Mục tiêu trọng tâm là đánh giá thành phần loài, xác định quy luật phân bố của khu hệ chim theo 4 đai cao và 5 dạng sinh cảnh đặc trưng, đồng thời phân tích các mối đe dọa sinh học để xây dựng kế hoạch quản lý bền vững. Kết quả ghi nhận 87 loài chim thuộc 34 họ, 12 bộ, thiết lập dữ liệu nền tảng cho 11 loài thuộc danh mục ưu tiên bảo tồn theo Nghị định 32/2006/NĐ-CP và Công ước CITES.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu ứng dụng lý thuyết sinh thái học quần xã và lý thuyết sinh thái cảnh quan của MacArthur và Wiens, tập trung vào mối quan hệ tương hỗ giữa độ phức tạp của cấu trúc thảm thực vật với tính đa dạng thành phần loài chim. Khung lý thuyết phân tầng sinh thái theo đai cao và ổ sinh thái vi khí hậu được sử dụng để phân tích sự thay đổi mật độ quần thể.

Các khái niệm then chốt trong nghiên cứu gồm:

• Độ phong phú loài: Số lượng loài chim hiện diện tại một không gian sinh thái xác định.
• Cấu trúc tổ thành thảm thực vật: Sự phân tầng tán rừng, độ tàn che và sinh khối cây gỗ ảnh hưởng trực tiếp đến nguồn thức ăn và nơi làm tổ.
• Đai cao sinh thái: Ranh giới độ cao địa hình tạo ra sự biến thiên về nhiệt độ (trung bình 23°C) và lượng mưa (khoảng 2.255,6 mm/năm).
• Sinh cảnh sống: Các dạng cảnh quan tự nhiên và nhân tạo cung cấp tài nguyên sinh tồn cho chim.
• Áp lực nhân sinh: Tác động tiêu cực từ việc bẫy bắt và phá hủy môi trường sống.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp đa dạng các phương pháp điều tra thực địa nhằm tối ưu hóa độ chính xác:

• Phương pháp điều tra theo tuyến: Thiết lập các tuyến đi bộ qua các đai cao và dạng sinh cảnh theo quy chuẩn của MacKinnon và Phillipps (2000). Mỗi tuyến điều tra lặp lại từ 2 đến 4 lần vào các khung giờ hoạt động cao điểm (sáng sớm đến 12h00 và 15h00 đến 18h00). Quan sát trực tiếp bằng ống nhòm chuyên dụng độ phóng đại 8x42, chụp ảnh định loại và định vị tọa độ GPS cầm tay.
• Phương pháp điều tra lưới mờ: Sử dụng 5 dải lưới mờ kích thước tiêu chuẩn 9x3m và 12x3m tại 4 trạm khảo sát ven suối nhằm bắt gặp các loài tầng thấp, hoạt động ẩn nấp. Cá thể dính lưới được đo đạc, chụp ảnh và thả về tự nhiên ngay sau khi định loại.
• Phương pháp phỏng vấn bán định hướng: Khảo sát mẫu gồm 38 cá nhân, bao gồm 2 cán bộ kiểm lâm và tuần tra rừng, 2 thợ săn địa phương và 36 hộ dân sống tại vùng đệm bằng bộ câu hỏi chuẩn hóa kèm hình ảnh nhận dạng.
• Xử lý dữ liệu không gian: Toàn bộ dữ liệu số học được tổng hợp bằng phần mềm bảng tính, bản đồ tuyến và phân bố loài nguy cấp được số hóa trên phần mềm MapInfo 10.5 và ArcGIS 10.1 dựa trên nền bản đồ lâm nghiệp tỷ lệ 1/25.000.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình điều tra thực địa đã thu nhận các kết quả định lượng cụ thể về khu hệ chim Thượng Tiến:

• Thành phần loài và giá trị bảo tồn: Ghi nhận 87 loài thuộc 34 họ và 12 bộ. Trong đó có 11 loài quý hiếm thuộc Nghị định 32/2006/NĐ-CP và Công ước CITES (chiếm 12,64% tổng số loài), tiêu biểu như Diều hoa Miến Điện, Cắt lưng hung, Vẹt ngực đỏ, Chích chòe lửa và Gà lôi trắng (thuộc nhóm LR trong Sách đỏ Việt Nam 2007).
• Phân bố theo đai cao: Tính đa dạng tập trung cao nhất ở đai 400 - 600m với 60 loài (chiếm 68,97%) và 118 cá thể (chiếm 32,15%). Đai 600 - 800m ghi nhận 51 loài (chiếm 58,62%) và 99 cá thể (chiếm 27,00%). Đai 200 - 400m có 39 loài (chiếm 44,83%) và 109 cá thể (chiếm 29,70%). Đai đỉnh núi 800 - 1000m có độ phong phú thấp nhất với 27 loài (chiếm 31,03%) và 41 cá thể (chiếm 11,15%).
• Phân bố theo sinh cảnh: Rừng nguyên sinh có độ đa dạng vượt trội với 80 loài (chiếm 91,95%), tiếp đến là rừng thứ sinh với 74 loài (chiếm 85,05%), trảng cỏ cây bụi có 37 loài (chiếm 42,53%), rừng trồng có 28 loài (chiếm 32,18%) và khu vực làng bản dân cư có 24 loài (chiếm 27,59%).
• Nhận diện mối đe dọa: Săn bắt trái phép là mối đe dọa lớn nhất, chiếm 60% tỷ lệ tác động tiêu cực, tiếp theo là phá hủy sinh cảnh sống chiếm 30%, các nguyên nhân khác như chăn thả gia súc và ô nhiễm môi trường chiếm 10%.

Thảo luận kết quả

Sự phân hóa rõ rệt của thành phần loài theo đai cao bắt nguồn từ điều kiện lập địa và mức độ tác động của con người. Đai 400 - 600m và 600 - 800m có khí hậu ẩm mát, độ che phủ tầng tán rừng tự nhiên lớn, cung cấp nguồn thức ăn dồi dào từ côn trùng và quả rừng, đồng thời ít bị nhiễu loạn bởi các hoạt động dân sinh. Ngược lại, đai trên 800m có địa hình hiểm trở, thảm thực vật chủ yếu là cây bụi lùn nên chỉ thích hợp với một số loài săn mồi chuyên biệt như Ưng lớn, Cắt và Diều hoa Miến Điện. Xu hướng này có thể được trực quan hóa rõ nét thông qua biểu đồ cột thể hiện tương quan số loài và tỷ lệ cá thể qua 4 đai độ cao.

So sánh với các công bố trước đây, nghiên cứu của Nguyễn Mạnh Hà và cộng sự (2012) ghi nhận 128 loài (13 bộ, 37 họ), trong khi Phạm Thanh Hà (2010) ghi nhận 155 loài. Sự chênh lệch 41 loài so với nghiên cứu năm 2012 chủ yếu do tính mùa vụ của các loài di cư và tần suất lặp lại tuyến khảo sát. Về mặt cảnh quan, bản đồ không gian trích xuất từ ArcGIS cho thấy sinh cảnh rừng nguyên sinh và rừng thứ sinh giữ vai trò cốt lõi trong việc duy trì chuỗi thức ăn tự nhiên. Mức độ đe dọa từ bẫy bắt bằng lưới và súng săn (chiếm tới 70% hình thức săn bắt) đòi hỏi các biện pháp can thiệp có tính hệ thống ngay tại các xã vùng lõi.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả thực địa, 4 nhóm giải pháp chiến lược được đề xuất nhằm nâng cao hiệu quả quản lý:

• Tăng cường tuần tra và triệt phá bẫy bắt trái phép: Thiết lập mạng lưới tuần tra chuyên trách tại 2 xã trọng điểm Thượng Tiến và Quý Hòa. Mục tiêu giảm ít nhất 80% các vụ đặt bẫy và săn bắn chim rừng trong vòng 12 tháng. Chủ thể thực hiện: Ban Quản lý Khu bảo tồn phối hợp liên ngành với Hạt Kiểm lâm Kim Bôi và chính quyền cấp xã.
• Bảo vệ nghiêm ngặt 1.496 ha vùng lõi và phục hồi sinh cảnh suy thoái: Chấm dứt hoàn toàn tình trạng mở nương rẫy mới và khai thác lâm sản ngoài gỗ trái phép tại phân khu bảo vệ nghiêm ngặt. Phấn đấu nâng độ tàn che rừng thứ sinh từ mức 0,6 lên trên 0,8 trong giai đoạn 3 năm tới. Chủ thể thực hiện: Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn tỉnh Hòa Bình chỉ đạo Ban Quản lý Khu bảo tồn.
• Triển khai chương trình sinh kế thay thế cho 356 hộ nghèo: Hỗ trợ kỹ thuật canh tác bền vững, phát triển mô hình nông lâm kết hợp nhằm tăng thu nhập thêm 20% đến 30% cho đồng bào dân tộc Mường (chiếm 97,07% dân số địa phương), giảm áp lực khai thác rừng tự nhiên trong lộ trình 5 năm. Chủ thể thực hiện: Ủy ban nhân dân huyện Kim Bôi và các tổ chức phát triển nông thôn.
• Vận hành quy trình giám sát định kỳ 11 loài chim nguy cấp: Thực hiện quan trắc diễn biến quần thể theo quý đối với các loài thuộc Phụ lục IB và IIB như Diều hoa Miến Điện, Gà lôi trắng bằng hệ thống định vị GPS và bẫy ảnh. Chủ thể thực hiện: Phòng Khoa học và Hợp tác Quốc tế thuộc Ban Quản lý Khu bảo tồn.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu cung cấp giá trị học thuật và thực tiễn cao cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Ban quản lý các khu bảo tồn thiên nhiên và vườn quốc gia: Cung cấp khung phương pháp luận chuẩn hóa về điều tra tuyến, giăng lưới mờ và quy trình xây dựng bản đồ phân bố động vật bằng công nghệ GIS ứng dụng trong quản trị rừng đặc dụng.
• Nhà nghiên cứu và học viên chuyên ngành Điểu học, Quản lý tài nguyên rừng: Cung cấp cơ sở dữ liệu thực chứng về phân tầng sinh thái, tập tính thích nghi của khu hệ chim vùng nhiệt đới và tài liệu tham khảo cho các phân tích đa dạng sinh học so sánh.
• Cơ quan quản lý nhà nước về Lâm nghiệp và Kiểm lâm: Tài liệu hỗ trợ đắc lực cho Chi cục Kiểm lâm và Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn trong việc hoạch định chính sách bảo vệ động vật hoang dã, kiểm soát nạn buôn bán chim cảnh và phân định ranh giới bảo tồn nghiêm ngặt.
• Các tổ chức bảo tồn phi chính phủ và dự án phát triển bền vững: Làm căn cứ khoa học để thiết kế các dự án viện trợ bảo tồn nguồn gen, đánh giá tác động môi trường và xây dựng mô hình sinh kế gắn liền với bảo vệ thiên nhiên tại khu vực Tây Bắc.

Câu hỏi thường gặp

Khu hệ chim tại Khu Bảo tồn Thiên nhiên Thượng Tiến có đặc điểm gì nổi bật về cấu trúc loài? Nghiên cứu đã ghi nhận 87 loài thuộc 34 họ và 12 bộ. Trong đó, có 11 loài chim quý hiếm được bảo vệ theo Nghị định 32/2006/NĐ-CP và Công ước CITES, nổi bật với các loài ăn thịt như Diều hoa Miến Điện và các loài chim cảnh có giá trị sinh thái cao.

Tại sao đai cao 400 - 600m lại có số lượng loài chim tập trung phong phú nhất? Đai cao 400 - 600m ghi nhận 60 loài (chiếm 68,97%) nhờ sở hữu cấu trúc rừng thường xanh 2 đến 3 tầng tán, độ che phủ cao, độ ẩm trung bình đạt 85% và nguồn thức ăn côn trùng dồi dào, đồng thời ít chịu tác động xáo trộn từ các khu dân cư so với đai thấp.

Những hoạt động nào của con người đang gây suy giảm nghiêm trọng nhất đến các loài chim? Săn bắt trái phép chiếm 60% tổng các mối đe dọa với các hình thức như dùng súng săn, bẫy dính và bẫy lồng để phục vụ nuôi cảnh hoặc thương mại. Kế tiếp là hoạt động phá hủy sinh cảnh chiếm 30% do phát nương làm rẫy và khai thác gỗ củi.

Phương pháp điều tra nào giúp phát hiện các loài chim ẩn nấp tầng thấp hiệu quả? Sự kết hợp giữa 5 dải lưới mờ chuyên dụng đặt tại 4 điểm ven suối và phương pháp điều tra theo tuyến đi bộ vào khung giờ 6h00 - 11h00 và 15h00 - 18h00 đã giúp phát hiện chính xác các loài chim thuộc họ Khướu, Chích và Đớp ruồi.

Khu bảo tồn cần ưu tiên nguồn lực cho phân khu nào để bảo vệ chim hiệu quả nhất? Cần tập trung nguồn lực bảo vệ nghiêm ngặt 1.496 ha rừng giàu và trung bình tại phân khu bảo vệ nghiêm ngặt, nơi cư trú của 80 loài chim rừng nguyên sinh, đồng thời ngăn chặn triệt để tình trạng săn bắt tại các xã giáp ranh như Thượng Tiến và Quý Hòa.

Kết luận

• Xác lập danh lục gồm 87 loài chim thuộc 34 họ, 12 bộ tại Khu Bảo tồn Thiên nhiên Thượng Tiến, phát hiện 11 loài ưu tiên bảo tồn cấp quốc gia và quốc tế.
• Khẳng định quy luật phân hóa sinh thái rõ nét với độ phong phú loài đạt đỉnh tại đai cao 400 - 600m (60 loài) và trong sinh cảnh rừng nguyên sinh (80 loài).
• Chỉ rõ 2 mối đe dọa trọng yếu là săn bắt trái phép (chiếm 60%) và phá hủy sinh cảnh sống (chiếm 30%) do các hoạt động dân sinh chưa bền vững.
• Cung cấp giải pháp quản lý tích hợp giữa tuần tra bảo vệ 1.496 ha vùng lõi, nâng cao sinh kế cho 356 hộ nghèo và ứng dụng GIS trong giám sát đa dạng sinh học hàng năm.
• Luận văn là cơ sở khoa học tin cậy kêu gọi các cơ quan quản lý và tổ chức bảo tồn khẩn trương hành động nhằm bảo vệ toàn vẹn nguồn tài nguyên chim quý giá tại Hòa Bình.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Lịch sử nghiên cứu Chim nước ngoài Đã từ lâu, Đông Dương với cảnh quan thiên nhiên phong phú đã được nhiều nhà Điểu học chú ý đến. Việc nghiên cứu các loài động vật hoang dã đặc biệt là các nhà động vật Đông Dương đã có lịch sử hơn 100 năm và có nhiều nhà sinh chọ đến đây nghiên cứu. Mặc dù vậy, cho đến nay những hiểu biết về động vật nói chung và chim nói riêng vẫn còn nhiều hạn chế.

Tài liệu chim đầu tiên là bản mô tả các loài Gà Rừng (Gallus galus) của Line với tiêu bản bắt được ở đảo Côn Lôn (Line 1975 Sysema naturae, 1, tr. Sau đó 30 năm, năm 1788 Gomomolanh mô tả loài thứ 2 bắt được ở Đông Dương, đó là một loài chim xanh nam bộ (Choloropsis cochinensis) (Gmenlin, 1788). Vào khoảng giữa thế kỷ thứ XIX một vài loài chim ở Đông Dương đã được mô tả thêm. Sau khi xâm chiếm ở miền nam Đông Dương người Pháp bắt đầu chú ý đến việc nghiên cứu thêm nhiều vùng này.

Mặc dù vào thời gian đầu họ không tổ chức một cuộc sưu tầm lớn nào, nhưng từ năm 1862 đến năm 1874 nhiều đợt nghiên cứu chim khá quy mô do nhà tự nhiên học nghiệp dư đã sưu tầm một số lượng mẫu vất lướn và được chuyển về Pháp để xác định.Oustales cho xuất bản công trình “chim Campuchia, Lào, Nam bộ và Bắc Bộ Việt Nam” và từ năm 1905 đến năm 1907 Uxtale và Gecmanh cho xuất bản tập: Danh Sách Chim miền Nam Việt Nam, Nam Bộ”. Vào thời điểm đó, Bắc Việt Nam có Butan tổ chức sưu tầm chim và kết quả đã được công bố trong tập “Chim Trung Bộ và Nam Bộ Việt Nam”. Công trình này ghi nhận 235 loài và trong đó có 34 loài mới cho khoa học. Trong khoảng thời gian đó nhiều nhà Điểu học người Nhật Kuroda phân tích bộ sưu tập chim do S.Tikia đã ghi nhận được 130 loài và loài phụ.

Grinuary và đồng nghiệp đã tiến hành 07 cuộc sưu tầm lớn ở nhiều vùng khác nhau trên lãnh thổ Đông Dương, với kết quả đáng nhạc nhiên 23 nghìn tiêu bản đã thu thập đưa về Pháp giám định. Các tiêu bản này sau đó được phân chia cho các viện Bảo tàng lớn ở Pháp, Anh và Mỹ. Năm 1940 Dolacua và Grinuay cho xuất bản danh sách chim thu thập được trong cuộc sưu tầm lần thứ 7 gồm 224 loài và loài phụ. Từ năm 1941 đến năm 1950, một số sưu tập chim lẻ thu thập ở Lào, Lạng Sơn cùng một số địa phương khác ở miền Bắc Việt Nam được gửi về phòng nghiên cứu động vật trường đại học tổng hợp Đông Dương giám định.

Các sưu tập này đã được Buaret phân tích và công bố, đáng chú ý có công trình nghiên cứu chim ở Lào và Bolio. Ông đã thu thập được 6000 tiêu bản, của 505 loài và phân loài. Trong vòng 10 năm cuối nhiều tác giả đã công bố nhiều công trình thu thập về chim ở Đông Nam Á, trong đó có 20 dạng mới sưu tầm được trên lãnh thổ Đông Dương. Dựa vào các công trình mới này vào năm 1951, Dolacua lại cho bổ sung lần thứ 3 danh sách chim Đông Dương (J.

Làn này tác giả mở rộng thêm danh sách đến 1085 loài và loài phụ, trong đó có 2 dạng mới. Năm 1950 đến nay, đã có nhiều ấn phẩm và nghiên cứu đã được xuất bản trong đó có các ấn phẩm được khu vực đông nam á quan tâm như: Sách hướng dẫn phân loại các loài chim khu vực Đông - Nam Á của tác giả Craig Robson xuất bản đầu tiên năm 2005, tái bản và bổ sung thông tin năm 2008 và 2011 1.