Luận văn thạc sĩ nghiên cứu đặc điểm hệ thực vật tại khu rừng ngọa vân xã an sinh thị xã đông triều tỉnh quảng ninh

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu đặc điểm hệ thực vật tại khu rừng Ngọa Vân, xã An Sinh, thị xã Đông Triều, tỉnh Quảng Ninh, phân tích đa dạng sinh học và giá trị bảo tồn.

• Tác giả: Hoàng Văn Tuệ
• Người hướng dẫn: TS. Vương Duy Hưng
• Trường học: Trường Đại học Lâm nghiệp
• Chuyên ngành: Quản lý tài nguyên rừng
• Đề tài: Nghiên cứu đặc điểm hệ thực vật tại khu rừng Ngọa Vân, xã An Sinh, thị xã Đông Triều, tỉnh Quảng Ninh
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Tình hình nghiên cứu ở nước ngoài
• 1.2. Tình hình nghiên cứu ở trong nước
• 1.3. Các nghiên cứu về thực vật tại khu vực Ngọa Vân
• 2. CHƯƠNG 2: MỤC TIÊU, ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 2.2. Giới hạn vấn đề nghiên cứu
• 2.3. Nội dung nghiên cứu
• 2.4. Phương pháp nghiên cứu
• 2.4.1. Phương pháp thu thập số liệu
• 2.4.2. Phương pháp phỏng vấn
• 2.4.3. Phương pháp điều tra tuyến
• 2.4.4. Phương pháp xử lý số liệu
• 3. MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM KHU VỰC NGHIÊN CỨU
• 3.1. Điều kiện tự nhiên
• 3.2. Vị trí địa lý, địa hình
• 3.3. Nguồn tài nguyên
• 3.4. Điều kiện kinh tế xã hội
• 3.5. Đặc điểm thảm thực vật khu rừng Ngọa Vân
• 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Danh lục và bản chất hệ thực vật tại khu vực nghiên cứu
• 4.2. Danh lục thực vật
• 4.3. Bản chất hệ thực vật tại khu vực nghiên cứu
• 4.4. Yếu tố địa lý của hệ thực vật
• 4.5. Phổ dạng sống của hệ thực vật
• 4.6. Phổ dạng sống tại khu vực nghiên cứu
• 4.7. So sánh với phổ dạng sống của các khu vực khác
• 4.8. Các tác động đến tài nguyên thực vật tại khu vực nghiên cứu
• 4.8.1. Tác động tích cực
• 4.8.2. Tác động tiêu cực
• 4.9. Đề xuất giải pháp bảo tồn
• 4.9.1. Nhóm giải pháp về kỹ thuật
• 4.9.2. Các nhóm giải pháp về mặt xã hội
• 5. KẾT LUẬN, TỒN TẠI, KHUYẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về hệ thực vật rừng Ngọa Vân

Nghiên cứu đặc điểm hệ thực vật tại rừng Ngọa Vân, An Sinh, Đông Triều, Quảng Ninh tập trung vào việc phân tích sự đa dạng sinh học và cấu trúc của hệ sinh thái rừng. Khu vực này được xác định là một trong những khu vực có giá trị cao về tài nguyên thực vật và bảo tồn thiên nhiên. Nghiên cứu này nhằm cung cấp cơ sở khoa học cho việc quản lý và bảo tồn hệ sinh thái rừng tại đây.

1.1. Đặc điểm địa lý và sinh thái

Rừng Ngọa Vân nằm ở vị trí địa lý thuận lợi, với địa hình đồi núi và hệ thống sông ngòi phong phú. Điều kiện tự nhiên này tạo nên một sinh cảnh rừng đa dạng, hỗ trợ sự phát triển của nhiều loài thực vật. Nghiên cứu chỉ ra rằng khu vực này có sự phân bố đa dạng của các loài thực vật, từ cây gỗ lớn đến các loài thực vật phụ sinh.

1.2. Đa dạng sinh học

Hệ thực vật tại rừng Ngọa Vân được đánh giá là có mức độ đa dạng sinh học cao, với nhiều loài thực vật quý hiếm. Nghiên cứu đã liệt kê và phân loại các loài thực vật, bao gồm cả những loài có giá trị kinh tế và dược liệu. Điều này cho thấy tầm quan trọng của việc bảo tồn tài nguyên thực vật tại khu vực này.

II. Phương pháp nghiên cứu và kết quả

Nghiên cứu sử dụng các phương pháp điều tra thực địa, thu thập mẫu vật và phân tích dữ liệu để đánh giá đặc điểm thực vật tại rừng Ngọa Vân. Kết quả nghiên cứu cho thấy sự phong phú về số lượng loài và sự phân bố của chúng trong khu vực.

2.1. Phương pháp điều tra thực địa

Các tuyến điều tra được thiết lập để thu thập mẫu vật và ghi nhận sự phân bố của các loài thực vật. Phương pháp này giúp xác định được phân loại thực vật và sinh cảnh rừng tại khu vực nghiên cứu.

2.2. Kết quả phân tích

Kết quả nghiên cứu cho thấy rừng Ngọa Vân có hơn 500 loài thực vật, trong đó có nhiều loài quý hiếm và có giá trị kinh tế. Nghiên cứu cũng chỉ ra các yếu tố đe dọa đến tài nguyên thực vật, bao gồm khai thác quá mức và sự xâm lấn của con người.

III. Giải pháp bảo tồn và phát triển

Nghiên cứu đề xuất các giải pháp nhằm bảo tồn và phát triển bền vững hệ thực vật tại rừng Ngọa Vân. Các giải pháp bao gồm việc thiết lập khu bảo tồn, nâng cao nhận thức cộng đồng và quản lý hiệu quả tài nguyên thực vật.

3.1. Thiết lập khu bảo tồn

Việc thiết lập khu bảo tồn tại rừng Ngọa Vân là cần thiết để bảo vệ các loài thực vật quý hiếm và duy trì đa dạng sinh học. Nghiên cứu đề xuất các biện pháp quản lý và giám sát chặt chẽ để đảm bảo hiệu quả của khu bảo tồn.

3.2. Nâng cao nhận thức cộng đồng

Nâng cao nhận thức của cộng đồng về giá trị của hệ sinh thái rừng và tài nguyên thực vật là một trong những giải pháp quan trọng. Nghiên cứu khuyến nghị tổ chức các chương trình giáo dục và tuyên truyền để thúc đẩy sự tham gia của người dân trong công tác bảo tồn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Rừng là tài nguyên thiên nhiên quý giá, đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ môi trường sinh thái và duy trì đa dạng sinh học. Tại Việt Nam, rừng chiếm khoảng 75% diện tích đất liền, trong đó rừng tự nhiên và rừng trồng góp phần lớn vào sự đa dạng sinh học và cung cấp nguồn lâm sản thiết yếu. Tuy nhiên, quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa và khai thác rừng quá mức đã gây ra sự suy thoái nghiêm trọng về chất lượng và đa dạng sinh học của các hệ sinh thái rừng. Khu rừng Ngọa Vân, xã An Sinh, thị xã Đông Triều, tỉnh Quảng Ninh, với diện tích rừng tự nhiên khoảng 1.027,9 ha và tổng diện tích đất lâm nghiệp 6.187,17 ha, là một trong những khu vực có giá trị đa dạng sinh học cao và có ý nghĩa văn hóa lịch sử đặc biệt. Rừng Ngọa Vân còn giữ được cảnh quan thiên nhiên hoang sơ, tuy nhiên đang chịu áp lực lớn từ khai thác không kiểm soát và sự lấn chiếm đất rừng, dẫn đến thu hẹp diện tích và suy giảm đa dạng sinh học.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm xây dựng cơ sở khoa học để quản lý, bảo vệ và phát triển bền vững tài nguyên thực vật tại khu rừng Ngọa Vân. Nghiên cứu tập trung xác định đặc điểm hệ thực vật bậc cao có mạch, phân tích các yếu tố địa lý, dạng sống, cũng như đánh giá các tác động đến tài nguyên thực vật trong giai đoạn từ tháng 5 đến tháng 9 năm 2018. Kết quả nghiên cứu sẽ cung cấp dữ liệu quan trọng cho công tác quản lý tài nguyên rừng, bảo tồn đa dạng sinh học và phát triển kinh tế - xã hội địa phương, góp phần nâng cao hiệu quả bảo vệ khu di tích quốc gia đặc biệt Nhà Trần tại Đông Triều.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình phân loại thực vật hiện đại, trong đó hệ thống phân loại của Brummit (1992) được sử dụng để sắp xếp các loài theo ngành, lớp, họ, chi và loài. Lý thuyết địa lý thực vật của Takhtajan và Pócs Tamas được áp dụng để phân tích yếu tố địa lý thực vật, giúp xác định nguồn gốc và phân bố của các loài trong khu vực nghiên cứu. Phổ dạng sống theo phân loại của Raunkiaer (1934) và các biến thể được sử dụng để đánh giá cấu trúc sinh thái của hệ thực vật, bao gồm các nhóm dạng sống như cây chồi trên, cây chồi sát đất, cây một năm, dây leo gỗ, cây bì sinh, v.v. Ngoài ra, công thức Sorenson được áp dụng để đánh giá mức độ tương đồng giữa hệ thực vật khu vực nghiên cứu với các hệ thực vật khác, từ đó đánh giá tính đa dạng và đặc trưng sinh học của rừng Ngọa Vân.

Các khái niệm chính bao gồm: đa dạng sinh học, hệ thực vật bậc cao có mạch, yếu tố địa lý thực vật, phổ dạng sống, và các tác động nhân sinh đến tài nguyên thực vật.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu chính được thu thập qua điều tra thực địa tại 9 tuyến điều tra phân bố đều trong khu vực rừng Ngọa Vân từ tháng 5 đến tháng 9 năm 2018. Tổng số mẫu thu thập là 677 mẫu, được giám định và xác định tên khoa học chính xác. Phương pháp chọn mẫu là điều tra tuyến, đảm bảo bao phủ toàn bộ khu vực nghiên cứu, không trùng lặp và đại diện cho các kiểu thảm thực vật khác nhau.

Phương pháp phân tích bao gồm: phân loại và xây dựng danh lục thực vật theo hệ thống Brummit; phân tích tỷ lệ phần trăm các taxon ở các cấp độ ngành, họ, chi và loài; lập phổ dạng sống theo Raunkiaer; đánh giá yếu tố địa lý thực vật dựa trên phân loại của Nguyễn Nghĩa Thìn; sử dụng công thức Sorenson để so sánh mức độ tương đồng với các hệ thực vật khác; và phân tích các tác động nhân sinh dựa trên phỏng vấn người dân địa phương, cán bộ quản lý và kiểm lâm.

Quá trình nghiên cứu được thực hiện trong vòng 5 tháng, từ tháng 5 đến tháng 9 năm 2018, với sự phối hợp của các chuyên gia thực vật học và cán bộ địa phương nhằm đảm bảo tính chính xác và thực tiễn của dữ liệu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Đa dạng hệ thực vật: Khu rừng Ngọa Vân có 297 loài thực vật bậc cao có mạch, thuộc 219 chi và 173 họ trong 3 ngành chính: Ngọc lan (Magnoliophyta) chiếm 93,94% số loài, Dương xỉ (Polypodiophyta) chiếm 5,39%, và Thông đất (Lycopodiophyta) chiếm 0,67%. Tỷ lệ này phản ánh sự đa dạng sinh học phong phú, phù hợp với đặc điểm khí hậu nhiệt đới ẩm của khu vực.

2. Tỷ trọng lớp Ngọc lan so với Loa kèn: Tỷ trọng số loài của lớp Ngọc lan so với lớp Loa kèn đạt 10,63, tỷ trọng chi là 9,25 và tỷ trọng họ là 6,36, cho thấy hệ thực vật mang đặc trưng nhiệt đới rõ nét, tương đồng với các khu rừng nhiệt đới khác trên thế giới.

3. Đa dạng họ và chi: 10 họ thực vật giàu loài nhất chiếm 53,5% tổng số loài, trong đó họ Thầu dầu (Euphorbiaceae) có 26 loài, họ Cà phê (Rubiaceae) 18 loài, họ Đậu (Fabaceae) 15 loài và họ Long não (Lauraceae) 12 loài. 15 chi đa dạng nhất chiếm 27,9% tổng số loài, với chi Sung (Ficus) có 8 loài và chi Trâm (Syzygium) có 7 loài.

4. Phổ dạng sống: Hệ thực vật chủ yếu thuộc nhóm cây chồi trên (Phanerophytes) với tỷ lệ trên 80%, trong đó cây chồi trên to (Megaphanerophytes) chiếm phần lớn, phản ánh cấu trúc rừng thường xanh mưa ẩm nhiệt đới núi thấp. Các nhóm dạng sống khác như cây chồi sát đất, cây một năm và dây leo gỗ chiếm tỷ lệ nhỏ hơn, phù hợp với điều kiện sinh thái và khí hậu của khu vực.

Thảo luận kết quả

Sự đa dạng cao của ngành Ngọc lan và tỷ trọng lớn so với lớp Loa kèn phản ánh điều kiện khí hậu nhiệt đới ẩm thuận lợi cho sự phát triển của các loài thực vật có hoa, đặc biệt là các loài thân gỗ. Kết quả này tương đồng với các nghiên cứu về hệ thực vật rừng nhiệt đới ở Đông Nam Á và Việt Nam, cho thấy tính đặc trưng sinh học của khu vực Ngọa Vân.

Đa dạng họ và chi cho thấy khu vực có sự phong phú về thành phần loài, trong đó các họ nhiệt đới điển hình như Euphorbiaceae, Rubiaceae và Fabaceae chiếm ưu thế, phù hợp với các đặc điểm sinh thái và địa lý của vùng. Phổ dạng sống chủ yếu là cây chồi trên to và vừa cho thấy rừng có cấu trúc phân tầng rõ rệt, với tầng tán chính là các cây gỗ lớn, tạo môi trường sống đa dạng cho các loài thực vật và động vật.

Các tác động tiêu cực như khai thác rừng không kiểm soát, chuyển đổi mục đích sử dụng đất và sức ép dân số đã làm giảm diện tích rừng tự nhiên và ảnh hưởng đến đa dạng sinh học. So sánh với các hệ thực vật khác trong nước, chỉ số Sorenson cho thấy mức độ tương đồng trung bình, phản ánh sự đặc thù của hệ thực vật khu vực do điều kiện địa hình và khí hậu riêng biệt.

Dữ liệu có thể được trình bày qua các biểu đồ tỷ trọng các taxon, phổ dạng sống và bản đồ phân bố các tuyến điều tra để minh họa rõ nét cấu trúc và đa dạng sinh học của rừng Ngọa Vân.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường công tác bảo vệ rừng: Thực thi nghiêm ngặt các quy định pháp luật về quản lý rừng, ngăn chặn khai thác trái phép và lấn chiếm đất rừng nhằm bảo vệ diện tích rừng tự nhiên, đặc biệt là các khu vực có loài quý hiếm. Thời gian thực hiện: ngay lập tức và liên tục; chủ thể: Ban quản lý khu di tích, chính quyền địa phương, lực lượng kiểm lâm.

2. Phát triển chương trình trồng rừng và phục hồi sinh thái: Áp dụng các biện pháp kỹ thuật trồng rừng phù hợp với đặc điểm sinh thái, ưu tiên các loài bản địa có giá trị bảo tồn và kinh tế để phục hồi diện tích rừng bị suy giảm. Thời gian: 1-3 năm; chủ thể: Công ty lâm nghiệp, các tổ chức bảo tồn, cộng đồng dân cư.

3. Tuyên truyền nâng cao nhận thức cộng đồng: Tổ chức các chương trình giáo dục, truyền thông về vai trò của đa dạng sinh học và bảo vệ rừng, khuyến khích người dân tham gia bảo vệ tài nguyên thiên nhiên. Thời gian: liên tục; chủ thể: chính quyền địa phương, các tổ chức phi chính phủ, trường học.

4. Xây dựng cơ chế chính sách hỗ trợ phát triển kinh tế bền vững: Hỗ trợ người dân phát triển các mô hình kinh tế nông lâm kết hợp, giảm áp lực khai thác rừng tự nhiên, đồng thời tạo điều kiện tiếp cận nguồn vốn và kỹ thuật. Thời gian: 2-5 năm; chủ thể: UBND xã, các cơ quan quản lý nhà nước.

5. Nghiên cứu và giám sát đa dạng sinh học định kỳ: Thiết lập hệ thống giám sát tài nguyên thực vật để theo dõi biến động đa dạng sinh học, đánh giá hiệu quả các biện pháp bảo tồn và điều chỉnh kịp thời. Thời gian: hàng năm; chủ thể: các viện nghiên cứu, trường đại học, Ban quản lý khu di tích.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà quản lý tài nguyên rừng và bảo tồn đa dạng sinh học: Luận văn cung cấp dữ liệu khoa học chi tiết về đặc điểm hệ thực vật và các tác động đến tài nguyên rừng, giúp xây dựng chính sách quản lý hiệu quả.

2. Các nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành lâm nghiệp, sinh thái học: Tài liệu tham khảo quý giá về phương pháp điều tra, phân tích đa dạng sinh học và ứng dụng lý thuyết địa lý thực vật trong nghiên cứu thực địa.

3. Cơ quan chính quyền địa phương và Ban quản lý khu di tích: Hỗ trợ trong việc lập kế hoạch bảo vệ, phát triển bền vững tài nguyên rừng và khai thác du lịch sinh thái tại khu vực Ngọa Vân.

4. Các tổ chức phi chính phủ và cộng đồng dân cư địa phương: Nâng cao nhận thức về bảo vệ môi trường, tham gia vào các hoạt động bảo tồn và phát triển kinh tế xanh, bền vững.

Câu hỏi thường gặp

1. Hệ thực vật tại rừng Ngọa Vân có đặc điểm gì nổi bật?
   Hệ thực vật gồm 297 loài thuộc 219 chi và 173 họ, chủ yếu là ngành Ngọc lan với tỷ trọng trên 90%, phản ánh đặc trưng rừng nhiệt đới ẩm núi thấp. Cấu trúc rừng phân tầng rõ rệt với đa dạng dạng sống phong phú.

2. Phương pháp điều tra được sử dụng trong nghiên cứu là gì?
   Nghiên cứu sử dụng phương pháp điều tra tuyến với 9 tuyến khảo sát, thu thập 677 mẫu thực vật, kết hợp phỏng vấn người dân và cán bộ quản lý để đánh giá đa dạng sinh học và các tác động đến tài nguyên thực vật.

3. Các yếu tố địa lý thực vật ảnh hưởng như thế nào đến hệ thực vật?
   Hệ thực vật chịu ảnh hưởng bởi các yếu tố địa lý như khí hậu nhiệt đới ẩm, địa hình núi thấp, và nguồn gốc phân bố từ các vùng Đông Dương, Nam Trung Quốc và Ấn Độ - Malezia, tạo nên sự đa dạng và đặc trưng sinh học riêng biệt.

4. Những tác động tiêu cực nào đang ảnh hưởng đến rừng Ngọa Vân?
   Khai thác rừng không kiểm soát, chuyển đổi mục đích sử dụng đất, sức ép dân số và nhận thức hạn chế của cộng đồng là những nguyên nhân chính gây suy giảm diện tích và đa dạng sinh học của rừng.

5. Giải pháp bảo tồn nào được đề xuất trong luận văn?
   Tăng cường bảo vệ rừng, phục hồi sinh thái bằng trồng rừng bản địa, nâng cao nhận thức cộng đồng, xây dựng chính sách hỗ trợ phát triển kinh tế bền vững và giám sát đa dạng sinh học định kỳ là các giải pháp trọng tâm.

Kết luận

• Khu rừng Ngọa Vân có hệ thực vật đa dạng với 297 loài thuộc 219 chi và 173 họ, chủ yếu là ngành Ngọc lan, phản ánh đặc trưng rừng nhiệt đới ẩm núi thấp.
• Tỷ trọng lớp Ngọc lan so với Loa kèn cao, cho thấy tính nhiệt đới rõ nét của hệ thực vật khu vực.
• Các họ và chi đa dạng phong phú, trong đó họ Thầu dầu, Cà phê và Đậu chiếm ưu thế, phù hợp với điều kiện sinh thái địa phương.
• Rừng đang chịu tác động tiêu cực từ khai thác và chuyển đổi đất, đòi hỏi các biện pháp bảo vệ và phục hồi kịp thời.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học quan trọng cho quản lý, bảo tồn và phát triển bền vững tài nguyên thực vật tại khu vực Ngọa Vân.

Next steps: Triển khai các giải pháp bảo vệ rừng, tiếp tục nghiên cứu giám sát đa dạng sinh học và nâng cao nhận thức cộng đồng.

Call to action: Các cơ quan quản lý, nhà nghiên cứu và cộng đồng địa phương cần phối hợp chặt chẽ để bảo vệ và phát triển bền vững tài nguyên rừng quý giá này.

Trích đoạn nội dung tài liệu

mở đầu cho thời kỳ nghiên cứu hệ thực vật.I cho rằng “ Chỉ cần điều tra trên một diện tích đủ lớn để có thể bao trùm được sự phong phú của nơi sống nhưng không có sự phân hóa về mặt địa lý”. Ông gọi đó là hệ thực vật cụ thể.I đã đưa ra một nhận định là số loài của một hệ thực vật cụ thể ở vùng nhiệt đới ẩm thường xanh là 1500-2000 loài. Brummit (1992) chuyên gia của Phòng Bảo tàng thực vật hoàng gia Anh, trong cuốn “Vascular plant families and genera” đã thống kê tiêu bản thực vật cao có mạch trên thế giới vào 511 họ, 13.884 chi, 6 ngành là: Khuyết lá thông (Plilotophyta), Thông đá (Lycopodiophyta), Cỏ tháp bút (Equisetophyta), Dương xỉ (Polypodiophyta), Hạt trần (Gymnospermae) và Hạt kín (Angiospermae). Trong đó ngành Hạt kín (Angiospermae) có 13.477 họ, 454 chi và được chia ra hai lớp là : Lớp Hai lá mầm (Dicotyledoneae) bao gồm 10.715 chi, 357 họ và Lớp Một lá mầm (Monocotyledoneae) bao gồm 2.

Takhtajan, Viện sỹ thực vật người Nga đã có những đóng góp lớn cho khoa học phân loại thực vật. Trong cuốn “Diversity and Classifcation of Flowering Plant” (1977), đã thống kê và phân chia toàn bộ thực vật Hạt kín trên thế giới khoảng 260.000 loài, vào khoảng 13.500 chi, 591 họ, 232 bộ thuộc 16 phân lớp và 2 lớp. Trong đó Lớp Hai lá mầm (Dicotyledoneae) gồm 11 phân lớp, 175 bộ, 458 họ, 10.500 chi; không dưới 195.000 loài vào Lớp Một lá mầm (Monocotyledoneae) gồm 6 phân lớp, 57 bộ, 133 họ, trên 3000 chi và khoảng 65. Lê Trần Chấn và cộng sự (1999), đưa ra con số về số lượng loài thực vật ở các vùng như sau, vùng hàn đới (đất mới, 208 loài), vùng ôn đới (Litva, 1.439 loài), cận nhiệt đới (Palextin, 2.334 loài), vùng nhiệt đới ẩm và nhiệt đới gió mùa (Philippin 8.099 loài, Bắc Việt Nam 5.

Trong phạm vi 5 bắc bán cầu, tỷ lệ 10 họ giàu loài nhất của hệ thực vật giảm giần từ vùng bắc cực đến vùng xích đạo (từ gần 75% đến khoảng 40%). Trong khi đó số họ chiếm vị trí nổi bật trong 10 họ giàu loài nhất tăng dần từ vùng nhiệt đới (10%) đến vùng ôn đới, nhất là hàn đới. Sau khi học thuyết tiến hóa của S. Darwin ra đời các cơ sở lý luận của địa lý thực vật cũng được hình thành và phát triển.

Sau đó, trong nửa sau thế kỷ XIX có nhiều công trình nghiên cứu địa lý thực vật xuất hiện và phát triển theo các xu hướng chính, Đánh giá số lượng thực vật, phân vùng địa lý thực vật. Về xác định yếu tố địa lý của từng loài có các tác giả như, Aliochin (1961), Schmidthusen (1976), Pócs Tamás (1965), Takhtajan (1978), K.2 Tình hình nghiên cứu ở trong nƣớc Nằm ở vùng Đông Nam châu Á với diện tích khoảng 330.541 km2, Việt Nam là một trong 16 nước có tính đa dạng sinh học cao trên thế giới (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, 2002- Chiến lược quốc gia quản lý hệ thống khu bảo tồn của Việt Nam 2002-2010). Đặc điểm về vị trí địa lý, khí hậu. của Việt Nam đã góp phần tạo nên sự đa dạng về hệ sinh thái và các loài sinh vật.

Về mặt địa sinh học, Việt Nam là giao điểm của các hệ động, thực vật thuộc vùng Ấn Độ - Miến Điện, Nam Trung Quốc và Inđo-Malaysia. Các đặc điểm trên đã tạo cho nơi đây trở thành một trong những khu vực có tính đa dạng sinh học (ĐDSH) cao của thế giới, với khoảng 10% số loài sinh vật, trong khi chỉ chiếm 1% diện tích đất liền của thế giới (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, 2002-Báo cáo quốc gia về các khu bảo tồn và Phát triển kinh tế). Việt Nam là một trong những trung tâm đa dạng sinh học của thế giới, rừng Việt Nam mang đầy đủ những đặc điểm cơ bản nhất của rừng nhiết đới, nó có cấu trúc phức tạp, phong phú và đa dạng về loài. Rừng nước ta chiếm ¾ 6 diện tích đất đai toàn quốc, trong đó có nhiều gỗ và đặc sản quý hiếm, nhiều dược liệu có giá trị phân bố hầu hết ở các vùng trung du và miền núi.Việc nghiên cứu về tài nguyên rừng Việt Nam đã được tác giả trong và ngoài nước tiến hành nghiên cứu.

Một số danh y đã được biết đến nhờ việc nghiên cứu về thực vật và tìm ra những phương thuốc chữa bệnh như Tuệ Tĩnh, Hải thượng Lãn Ông,… Việc nghiên cứu thực vật theo hướng khoa học mới được biết đến khi Pháp xâm chiếm Việt Nam. Công trình thống kê mô tả thực vật như “Thực vật rừng Nam Bộ” của Pierre (1879-1899), ông đã tìm ra và đặt tên cho nhiều loài mới ở Việt Nam. Cuối thế kỷ XIX A.Chevalier (1919) đã có những nghiên cứu về các hệ sinh thái rừng Bắc Bộ.Maurand 1943, đã nghiên cứu “các kiểu quần thể” của ba vùng sinh thái Bắc Đông Dương. Nam Đông Dương và vùng trung gian.

Dương Hàm Y 1956, công bố nghiên cứu về “Tài nguyên rừng rú ở Việt Nam”. Ngoài ra còn có một số công trình nghiên cứu khác như Loeschau 1960, Thái Văn Trừng 1970, 1978, Trần Ngũ Phương 1970, 2000,… đã nghiên cứu về rừng Bắc Bộ Việt Nam.Richards 1952, đã đi sâu nghiên cứu cấu trúc rừng mưa nhiệt đới về mặt hình thái, tác giả này đã mô tả một số đặc điểm nổi bật của rừng mưa nhiệt đới là tuyệt đại bộ phận thực vật đều thuộc thân gỗ, rừng có nhiều tầng (thường có 3 tầng, ngoại trừ tầng cây bụi và tầng cây thân cỏ), nhiều loài cây leo đủ hình dáng và kích thước, cùng nhiêu thực vật phụ sinh trên thân hoặc cành cây.Baur 1962, nghiên cứu các vấn đề cơ sở sinh thái học trong kinh doanh rừng mưa nói riêng, trong đó ông đã đi sâu nghiên cứu các nhân tố cấu trúc rừng, các kiểu xử lý về mặt lâm sinh áp dụng cho rừng mưa tự nhiên. Theo tác giả, các phương thức xử lý lâm sinh bao gồm: mục tiêu thứ nhất là nhằm cải thiện rừng nguyên sinh vốn thường hỗn loài và không đồng 7 tuổi bằng cách đào thải những cây quá thành thục và vô dụng để tạo không gian thích hợp cho các cây còn lại sinh trưởng. Mục tiêu thứ hai là tạo lập tái sinh bằng cách xúc tiến tái sinh, thực hiện tái sinh nhân tạo không giải phóng lớp cây tái sinh có sẵn có ở trong trạng thái ngủ để thay thế cho những cây đã lấy ra khỏi rừng trong khai thác hoặc chăm sóc và nuôi dưỡng rừng sau đó.

Cuối cùng tác giả đưa ra những tổng kết hết sức phong phú về các nguyên lý tác động xử lý lâm sinh nhằm đem lại rừng cơ bản đều tuổi, rừng không đều tuổi và các phương thức xử lý cải thiện rừng mưa. Công trình Thực vật chí Đông Dương gồm 7 tập chính và 1 tập bổ sung, đã được công bố từ năm 1907 – 1952 bởi nhà thực vật người Pháp H. Lecomte chủ biên. Trong công trình này, tác giả đã thu mẫu, định tên và lập khóa mô tả cho 7004 loài thực vật bậc cao có mạch ở Đông Dương.

Trên cơ sở bộ Thực vật chí Đông Dương, Thái Văn Trừng (1978) trong công trình “Thảm thực vật rừng Việt Nam” đã thống kê ở khu hệ thực vật nước ta có 7004 loài thực vật bậc cao có mạch thuộc 1850 chi và 289 họ. Thía Văn Trừng đã khẳng định ưu thế của ngành Hạt kín trong hệ thực vật Việt Nam với 6336 loài (chiếm 90,9%), 1727 chi (chiếm 93,4%) và 239 họ (chiếm 82,7%). Công trình nghiên cứu của Thái Văn Trừng (1963-1978), Trần Ngũ Phương về thảm thực vật rừng Việt Nam. Các tác giả đã phân chia thảm thực vật rừng nước ta thành các kiểu rừng, kiểu phụ và các ưu hợp, quần hợp thực vật phổ biến.

Trong tác phẩm “Những hệ sinh thái rừng nhiệt đới Việt Nam” 1978, tác giả Thái Văn Trừng đã tiếp tục hoàn thiện quan điểm “Sinh thái phát sinh quần thể trong các kiểu thảm thực vật” rừng ở Việt Nam, mô tả - phân tích cấu trúc và đề xuất những định hướng nhằm phục hồi và bảo vệ các hệ sinh thái rừng nhiệt đới Việt Nam. Aubréville chủ biên, đã công bố bộ Thực vật chí Camphuchia, Lào và Việt Nam do 29 tập nhỏ gồm 74 họ thực vật có mạch. 8 Viện điều tra quy hoạch rừng công bố Cây gỗ rừng Việt Nam (1971 - 1988) gồm 7 tập và cuốn Những loài thực vật rừng quý hiếm cần bảo vệ ở Việt Nam. Phạm Hoàng Hộ (1991-1993), (1999 – 2000) có bộ Cây cỏ Việt Nam tác giả đã thống kê có mô tả và kèm theo hình vẽ của hơn 11.600 loài thực vật Việt Nam.

Tập thể các Nhà thực vật học Việt Nam (2001, 2003, 2005) biên soạn cuốn Danh lục các loài thực vật Việt Nam và bộ Thực vật chí Việt Nam. Hiện nay đã xuất bản được 11 tập. Đây là các tài liệu rất hữu ích cho các nghiên cứu tiếp theo về tài nguyên thực vật Việt Nam. Năm 1969, Phan Kế Lộc đã thống kê và bổ sung số loài ở miền Bắc lên 5.069 loài thực vật Hạt kín và 540 loài thuộc các ngành còn lại.

Thái Văn Trừng đã thống kê thực vật Việt Nam, gồm 7.004 loài, 1850 chi, 289 họ. Nguyễn Nghĩa Thìn (1997) đã chỉ ra hệ thực vật Việt Nam hiện biết 11. Phan Kế Lộc (1998) đã tổng kết hệ thực vật Việt Nam có 9.628 loài cây hoang dại có mạch, 2.010 chi, 291 họ, 733 loài. Lê Trần Chấn nghiên cứu hệ thực vật Việt Nam đã ghi nhận 10.298 chi, 285 họ của 6 ngành thực vật.

Nguyễn Tiến Bân (2005) đã thống kê hệ thực vật Việt Nam hiện biết 11.603 loài, trong đó ngành Ngọc lan với 10. Trần Đình Lý và cộng sự, (1993) 1900 cây có ích ở Việt Nam. Võ Văn Chi, 1997, (2012) Từ điển cây thuốc Việt Nam. Võ Văn Chi và Trần Hợp, (1999) Cây cỏ có ích ở Việt Nam.

Nguyễn Thiện Tịch (2001), Lan Việt Nam. Trần Hợp (2002), Tài nguyên cây gỗ Việt Nam. Đỗ Tất Lợi, (1977) Những cây thuốc và vị thuốc Việt Nam. 9 Nghiên cứu về yếu tố địa lý thực vật Pocs Tamas (1965) đã phân tích và sắp xếp các loài thực vật ở Bắc Việt Nam có 5.