Đặt vấn đề Mít (Artocarpus heterophyllus) là loài thực vật ăn quả, mọc phổ biến ở Đông Nam Á và Brasil. Mít thuộc họ Dâu tằm (Moraceae) và được cho là có nguồn gốc từ Ấn Độ. Cây mít thuộc loại cây gỗ nhỡ cao từ 8 đến 15 m. Cây mít ra quả sau ba năm tuổi và quả của nó là loại quả phức, ăn được.
Mít được coi là loại cây ăn trái với quả chín lớn nhất lớn trong các loài thảo mộc. Mít có giá trị thương mại. Mỗi trái khá lớn hình bầu dục kích thước 30–60 cm x 20–30 cm. Vỏ mít sù sì, có gai nhỏ.
Mít ra quả vào khoảng giữa mùa xuân và chín vào cuối mùa hè (tháng 7-8), là một loại quả ngọt nhiệt đới. Ở vùng ôn đới thì mít thường bán trong dạng đóng hộp với xi rô nhưng sau này ở Mỹ và Âu châu cũng nhập cảng mít tươi. Ngoài dạng mít đóng lon, mít còn được chế biến bằng cách sấy khô hoặc cắt thành lát mỏng rồi chiên giòn. Giá trị dinh dưỡng Cụ thể, trong 165g mít cung cấp các thành phần dinh dưỡng sau: Calo: 155; Carbs: 40g; Chất xơ: 3g; Protein: 3g; Vitamin A: 10% liều lượng khuyến cáo (RDI); Vitamin C: 18% RDI, Riboflavin: 11% RDI; Magie: 15% RDI; Kali: 14% RDI; Đồng: 15% RDI; Mangan: 16% RD.
Mít chứa hàm lượng protein cung cấp hơn 3g so với 0 – 1g trong các loại trái cây tương tự khác như táo và xoài. Trái mít cũng rất giàu một số loại chất chống oxy hóa mang nhiều lợi ích cho sức khỏe. Quả mít là loại trái cây lành mạnh cung cấp một lượng calo vừa phải, nhiều chất xơ, vitamin, khoáng chất và chất chống oxy hóa Quá trình chọn lựa, nghiên cứu thu thập cây để nhân giống các loại mít cũng rất quan trọng. Cây mít được trồng nhiều vì vốn đầu tư thấp và là giống cây dễ trồng, ít công chăm sóc, không cần sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, thời gian sinh trưởng 1 ngắn, cho thu hoạch nhanh, năng suất cao, đậu trái quanh năm, khả năng chịu hạn tốt.
Để cây mít thực sự mang lại hiệu quả cao, cần phải đề cao việc chọn giống cây mít cho đến tham khảo các kỹ thuật trồng và chăm sóc. Cần chọn loại mít phù hợp với điều kiện khí hậu, môi trường nơi bạn định trồng, cây giống được chọn phải khỏe mạnh, không bị sâu bệnh. Có nhiều phương pháp nhân giống dành cho mít để người trồng lựa chọn như: Nhân giống bằng hạt, giâm cành, ghép cây, chiết cành hay là phương pháp nuôi cấy mô mít. Trước kia thường trồng mít theo phương pháp truyền thống là nhân giống bằng hạt vì phương pháp này rất dễ làm.
Nhưng hiện nay phương pháp nhân giống bằng hạt không được áp dụng đối với những người trồng mít để kinh doanh vì nó chậm ra quả và dễ bị phân li. Hiện nay phương pháp nhân giống được ưa chuộng nhất là trồng bằng cây chiết, cây ghép. Việc tìm ra thu thập và nghiên cứu các cách ghép cách phân loại các loại ghen các giống cây mít đã thu nhận được đạt hiệu quả sinh trưởng phát triển tốt nhất tại địa phương huyện Bá Thước là yêu cầu rất được người nông dân cũng như các nhà vườn các nông trại quan tâm trong tình hình hiện tại địa phư. Xuất phát từ thực tế đó vào được sự cho phép của bộ môn Canh tác học thuộc khoa nông học, Học viện nông nghiệp Việt Nam.
Dưới sự hướng dẫn của TS. Nguyễn Mai Thơm tôi thực hiện nghiên cứu đề tài: Nghiên cứu thu thập và nhân giống nguồn gen cây mít (Artocarpus heterophyllus) đặc sản địa phương tại huyện Bá Thước tỉnh Thanh Hóa, về nhân giống tại Gia Lâm Hà Nội 1. Mục đích và yêu cầu. Mục đích Thu thập một số giống mít dai và mít mật có chất lượng cao tại huyện Bá Thước tỉnh Thanh Hóa, đánh giá và nhân giống nhằm bảo tồn nguồn gen quí tại Thanh Hóa và nhân giống mít tại Học viện Nông nghiệp Việt Nam Gia Lâm, Hà Nội.
Yêu cầu - Thu thập được giống mít ngon qua khảo sát tại địa phương - Nhân giống các giống đã thu thập được bằng các phương pháp phổ biến hiện nay Theo dõi cây sau khi ghép thu thập đánh giá ghi chép các chỉ tiêu quá trình chăm sóc cây sau khi ghép Đánh giá tỉ lệ thành công đạt hiệu quả của phương pháp đối với giống cây mít đã thu thập được So sánh các thông số sau khi làm thực tiễn và cơ sở lí thuyết tìm hiểu trước đó và đưa ra đánh giá. 3 PHẦN II: TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. NGUỒN GỐC VÀ PHÂN LOẠI MÍT 2. Nguồn gốc Cây Mít (Artocarpus heterophyllus) là loài thực vật ăn quả, mọc phổ biến ở Đông Nam Á và Brasil.
Mít thuộc họ Dâu Tằm (Moraceae) và được cho là có nguồn gốc từ Ấn Độ. Một vài loài trong chi Mít có quả ăn được và được trồng khá phổ biến, như Mít (Artocarpus heterophyllus), Sa kê (Artocarpus altilis), Mít tố nữ (Artocarpus integer), và Marang (Artocarpus odoratissimus) Hiện nay, cây Mít được trồng phổ biến ở các vùng nhiệt đới như: Ấn Độ, Bangladesh, Nepal, Sri Lanka, Campuchia, Việt Nam, Thái Lan, Malaysia, Indonesia, và Philippines. Cây Mít cũng được tìm thấy trên khắp Châu Phi (như ở Cameroon, Uganda, Tanzania, Madagascar, và mauritius cũng như ở nhiều nước nhiệt đới Nam và Trung Mỹ như Brazil, Jamaica… Quả Mít và các sản phẩm từ quả Mít là một mặt hàng thực phẩm phổ biến trên khắp các châu lục khi giao thương Quốc tế ngày càng mở rộng. Tuy nhiên văn hóa ẩm thực từ quả Mít và các sản phẩm từ quả mít phong phú nhất ở Nam Á và Đông Nam Á.
Phân loại Mít thuộc họ Dâu Tằm (Moraceae) và được cho là có nguồn gốc từ Ấn Độ. Chi Mít hay chi Chay (Artocarpus) là một chi của khoảng 60 loài cây thân gỗ sinh sống trong khu vực Đông Nam Á và các đảo trên Thái Bình Dương, thuộc về họ Dâu tằm (Moraceae). Chi này có quan hệ gần và khó phân biệt với chi Ficus chứa các loài đa, sanh, si, sung, đề. Tên gọi chung phổ biến của các loài là Mít, Chay hay Sa Kê.
Cây mít nói chung và các cây thuộc họ Dâu Tằm nói riêng đều là chứa các loài cây thân gỗ hay cây bụi, thường xanh hoặc rụng lá theo mùa. Cây thường có nhựa mủ màu trắng như sữa. Lá mọc cách, đơn lá kèm bọc lấy chồi, sớm rụng để lại vết sẹo 4 Hoa đơn tính cùng cây hay khác cây, hợp thành cụm hoa xim, bông đuôi sóc, hay hình đầu nằm trên một trục chung lồi như mít , dâu tằm ) hay lõm bọc lấy hoa ở bên trong (như sung, ngái ). Bao hoa có 2 - 4 mảnh, nhị bằng số mảnh bao hoa và mọc đối diện với bao hoa.
Bộ nhụy gồm 2 lá noãn mà một thường sớm tiêu giảm, bầu 1 buồng chứa một noãn đảo hay cong, bầu noãn thượng, đôi khi là hạ. quả phức do nhiều quả đơn dính lại với nhau. Hạt phần lớn có nội nhũ, đôi khi không có Hiện nay Việc xác định các giống Mít khác nhau hiện vẫn còn là vấn đề chính ảnh hưởng đến phát triển sản xuất Mít trên thế giới. Phương pháp xác định và phân biệt nguồn gen dựa vào đặc điểm hình thái học, phân tích isozyme và ADN.
Tuy nhiên, thiếu những dữ liệu chứng minh vùng xuất xứ chính xác của Mít làm ảnh hưởng đến nghiên cứu phân loại không đầy đủ hiện nay. Tuy nhiên, thiếu những dữ liệu chứng minh vùng xuất xứ chính xác của Mít làm ảnh hưởng đến nghiên cứu phân loại không đầy đủ hiện nay. Gần đây, một số kết quả nghiên cứu sinh học phân tử đã cung cấp những gợi ý quan trọng về khả năng một số loài tham gia đóng góp vào vốn gen sơ cấp và thứ cấp của Mít, nhưng công việc mới đạt được ở bước sơ bộ vì nghiên cứu chỉ được thực hiện ở Nhật Bản, Thái Lan và Hoa Kỳ với một số lượng hạn chế mẫu nguồn gen tham gia trong phân tích. Mít số nữ Artocarpus interger Được thuần hóa đang được trồng ở Malaysia, Indonesia và Việt Nam.
Ngoài ra còn 2 loài được thuần hóa là A. odoratissimus blanco ở Borneo và loài A.rigidus Blume từ quần đảo Malesian( Malaysia, Indonesia và kéo dài đến papua New Guinea) là 1 loài trồng trọt phổ biến khác không rõ nguồn gốc Theo Phạm Hoàng Hộ (1993) ở Việt Nam có 15 loài phụ thuộc chi Artocarpus Hiện tại mít được phân loại như sau: theo như Jean-Baptiste Lamarck 5 Phân loại khoa học Giới (regnum) Plantae (không phân hạng) Angiospermae (không phân hạng) Eudicots Bộ (ordo) Rosales Họ (familia) Moraceae Chi (genus) Artocarpus Loài (species) A. heterophyllus Danh pháp hai phần Artocarpus heterophyllus LAM., 1789 Một số giống mít trồng ở nước ta: • Mít cổ truyền: Giống mít này được trồng phổ biến, lâu đời ở các tỉnh. Cây mít cao, búp và lá non không có lông, trái to, vài ba kg đến 10 - 20 kg.
• Mit nghệ: Giống mít nghệ cao sản: Giống mít nghệ cao sản là giống mít chịu khô hạn tốt, chống được giông bão, trái to, múi thơm, giòn, ngọt, thích hợp ăn tươi hoặc chế biến xuất khẩu rất tốt. Ngoài ra có thể sử dụng làm thức ăn chăn nuôi và lấy gỗ. Mít nghệ dễ trồng, ít công chăm sóc, ít sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, cho năng suất cao. • Mít tố nữ: cây mít tố nữ cao đến 20 m và có thể cho trái 2 lần mỗi năm.
Cây khoảng 3 đến 5 tuổi thì bắt đầu cho trái. Cây rất sai có hàng trăm trái. Mùa 6 mít chín kéo dài khoảng 6 tuần. Cây không khác mít thường nhiều nhưng trên lá và trên ngọn non có những lông màu nâu dựng đứng.
-Vỏ có xơ dính liền có thể bổ bằng một nhát dao dọc, rồi tách múi khỏi vỏ dễ dàng, múi thường dính vào lõi. - Trái mít tố nữ dạng hình trứng dài, kích thước chiều dài khoảng 22 đến 50 cm, bề ngang khoảng 10 đến 17 cm, trọng lượng từ 1 đến 6 kg nhưng thông thường dưới 2 kg. Múi mít màu xanh, vàng hoặc cam, bên trong có hạt lớn. Mùi vị mít tố nữ giống mít ướt pha với mùi sầu riêng.
Vỏ mít dầy, dẻo với gai dẹp, tiết diện hình lục giác, tương tự vỏ mít ướt. • Mít Thái Changai: Thời gian sinh trưởng ngắn, cho thu hoạch nhanh, năng suất cao đặc biệt cây trồng phù hợp với vùng đất đồi.Cây có thể cao 20m, lá dài, rộng, mọc cách, bìa lá thẳng. Mít thích hợp với khí hậu nóng ẩm, chịu được hạn, nhưng không chịu được ngập úng. thích ứng với nhiều loại đất: đất đỏ Bazan, phù sa, đất xám…Mít Thái là cây cho quả sớm.
Ở những vùng không có rét, mít Thái cho quả từ 8 - 12 tháng sau khi trồng.