Đa dạng hóa và giá trị doanh nghiệp: Nghiên cứu từ các doanh nghiệp niêm yết trên sàn chứng ...

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ueh đa dạng hóa và giá trị doanh nghiệp nghiên cứu từ các doanh nghiệp niêm yết trên sàn chứng, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất

• Tác giả: Trương Thị Ánh Nguyệt
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Hữu Huy Nhựt
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP.Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Đa Dạng Hóa Và Giá Trị Doanh Nghiệp – Nghiên Cứu Từ Các Doanh Nghiệp Niêm Yết Trên Sàn Chứng Khoán Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Giới thiệu
• 1.2. Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.5. Bố cục luận văn
• 2. CHƯƠNG 2: LÝ LUẬN VÀ CÁC NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM
• 2.1. Các lý thuyết liên quan về mối quan hệ giữa đa dạng hóa và giá trị doanh nghiệp
• 2.1.1. Đa dạng hóa làm tăng giá trị doanh nghiệp
• 2.2. Các nghiên cứu thực nghiệm đánh giá giá trị của các doanh nghiệp đa dạng hóa
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 4. CHƯƠNG 4: NỘI DUNG VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 5. CHƯƠNG 5: ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ GỢI Ý

Tóm tắt

I. Tổng quan về đa dạng hóa và giá trị doanh nghiệp trên sàn chứng khoán Việt Nam

Đa dạng hóa là một chiến lược quan trọng trong quản lý doanh nghiệp, đặc biệt là trong bối cảnh thị trường chứng khoán Việt Nam đang phát triển mạnh mẽ. Nghiên cứu này tập trung vào mối quan hệ giữa đa dạng hóa và giá trị doanh nghiệp. Các doanh nghiệp niêm yết trên sàn chứng khoán Việt Nam đã thực hiện đa dạng hóa để tăng cường khả năng cạnh tranh và tối ưu hóa giá trị. Tuy nhiên, việc đa dạng hóa cũng có thể dẫn đến những rủi ro nhất định, ảnh hưởng đến giá trị doanh nghiệp.

1.1. Định nghĩa và vai trò của đa dạng hóa trong doanh nghiệp

Đa dạng hóa được hiểu là việc mở rộng hoạt động kinh doanh sang các lĩnh vực khác nhau. Vai trò của nó không chỉ giúp doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro mà còn tối ưu hóa giá trị doanh nghiệp thông qua việc khai thác các cơ hội mới.

1.2. Tình hình đa dạng hóa của doanh nghiệp niêm yết tại Việt Nam

Trong những năm gần đây, nhiều doanh nghiệp niêm yết tại Việt Nam đã thực hiện đa dạng hóa để tăng trưởng. Tuy nhiên, không phải tất cả các doanh nghiệp đều đạt được kết quả tích cực, điều này đặt ra câu hỏi về hiệu quả của chiến lược này.

II. Vấn đề và thách thức trong đa dạng hóa doanh nghiệp

Mặc dù đa dạng hóa có thể mang lại nhiều lợi ích, nhưng cũng tồn tại nhiều thách thức mà doanh nghiệp phải đối mặt. Những thách thức này có thể ảnh hưởng đến giá trị doanh nghiệp và khả năng cạnh tranh trên thị trường.

2.1. Rủi ro trong quá trình đa dạng hóa

Rủi ro là một yếu tố không thể tránh khỏi khi thực hiện đa dạng hóa. Doanh nghiệp có thể gặp khó khăn trong việc quản lý các lĩnh vực kinh doanh khác nhau, dẫn đến giảm hiệu quả hoạt động.

2.2. Chi phí đại diện và ảnh hưởng đến giá trị doanh nghiệp

Chi phí đại diện có thể gia tăng khi doanh nghiệp mở rộng hoạt động sang nhiều lĩnh vực khác nhau. Điều này có thể làm giảm giá trị doanh nghiệp nếu không được quản lý hiệu quả.

III. Phương pháp nghiên cứu mối quan hệ giữa đa dạng hóa và giá trị doanh nghiệp

Nghiên cứu này sử dụng các phương pháp phân tích định lượng để đánh giá mối quan hệ giữa đa dạng hóa và giá trị doanh nghiệp. Các mô hình hồi quy sẽ được áp dụng để xác định ảnh hưởng của đa dạng hóa đến giá trị doanh nghiệp.

3.1. Mô hình hồi quy và các biến nghiên cứu

Mô hình hồi quy sẽ được thiết lập với các biến độc lập là mức độ đa dạng hóa và các biến phụ thuộc là giá trị doanh nghiệp. Điều này giúp xác định mối quan hệ giữa các yếu tố này.

3.2. Phân tích dữ liệu và kết quả dự kiến

Dữ liệu sẽ được thu thập từ các báo cáo tài chính của doanh nghiệp niêm yết. Kết quả dự kiến sẽ cung cấp cái nhìn sâu sắc về ảnh hưởng của đa dạng hóa đến giá trị doanh nghiệp.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu sẽ được áp dụng để đưa ra các khuyến nghị cho doanh nghiệp trong việc thực hiện đa dạng hóa. Những ứng dụng này có thể giúp doanh nghiệp tối ưu hóa giá trị doanh nghiệp và nâng cao hiệu quả hoạt động.

4.1. Khuyến nghị cho doanh nghiệp niêm yết

Doanh nghiệp nên xem xét kỹ lưỡng các yếu tố ảnh hưởng đến giá trị doanh nghiệp khi thực hiện đa dạng hóa. Việc lựa chọn lĩnh vực kinh doanh phù hợp là rất quan trọng.

4.2. Kết quả nghiên cứu và ý nghĩa thực tiễn

Kết quả nghiên cứu sẽ cung cấp thông tin hữu ích cho các nhà đầu tư và quản lý doanh nghiệp trong việc ra quyết định liên quan đến đa dạng hóa và giá trị doanh nghiệp.

V. Kết luận và tương lai của đa dạng hóa doanh nghiệp tại Việt Nam

Nghiên cứu này kết luận rằng đa dạng hóa có thể mang lại cả lợi ích và rủi ro cho doanh nghiệp. Tương lai của đa dạng hóa tại Việt Nam sẽ phụ thuộc vào khả năng quản lý và chiến lược của từng doanh nghiệp.

5.1. Tương lai của đa dạng hóa doanh nghiệp

Dự báo rằng đa dạng hóa sẽ tiếp tục là một xu hướng quan trọng trong tương lai, đặc biệt là trong bối cảnh thị trường cạnh tranh ngày càng gay gắt.

5.2. Những nghiên cứu tiếp theo cần thực hiện

Cần có thêm nhiều nghiên cứu để làm rõ hơn mối quan hệ giữa đa dạng hóa và giá trị doanh nghiệp, từ đó đưa ra các khuyến nghị cụ thể cho doanh nghiệp.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn 2006-2011, với sự phát triển mạnh mẽ của nền kinh tế Việt Nam và sự gia nhập WTO năm 2007, các doanh nghiệp trong nước đã có xu hướng mở rộng quy mô và đa dạng hóa ngành nghề kinh doanh. Tuy nhiên, thực tế cho thấy nhiều doanh nghiệp đa ngành gặp phải các vấn đề như thua lỗ, thu hẹp quy mô, cắt giảm nhân sự, ảnh hưởng tiêu cực đến giá trị và hiệu quả kinh doanh. Nghiên cứu này tập trung phân tích tác động của đa dạng hóa đến giá trị doanh nghiệp thông qua khảo sát 102 doanh nghiệp niêm yết trên sàn chứng khoán Việt Nam, với 425 năm-doanh nghiệp làm mẫu nghiên cứu. Mục tiêu chính là đánh giá xem đa dạng hóa có làm tăng hay giảm giá trị và hiệu quả kinh doanh so với doanh nghiệp đơn ngành, đồng thời xác định các yếu tố ảnh hưởng đến sự thay đổi này. Phạm vi nghiên cứu bao gồm các doanh nghiệp trên hai sàn HOSE và HNX trong giai đoạn 2006-2011. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc định hướng chiến lược kinh doanh và quản trị doanh nghiệp, góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực và gia tăng giá trị doanh nghiệp trong bối cảnh thị trường mới nổi.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên hai luồng lý thuyết chính về mối quan hệ giữa đa dạng hóa và giá trị doanh nghiệp. Thứ nhất, đa dạng hóa có thể làm tăng giá trị doanh nghiệp nhờ các lợi ích như giảm chi phí sử dụng vốn, tận dụng hiệu quả thị trường vốn nội bộ, đồng bảo hiểm nợ, kinh tế theo quy mô và sức mạnh thị trường. Các lý thuyết của Williamson (1970, 1975), Stein (1997), Lewellen (1971) và Shleifer & Vishny (1992) hỗ trợ quan điểm này. Thứ hai, đa dạng hóa có thể làm giảm giá trị doanh nghiệp do chi phí đại diện, mâu thuẫn quyền lợi giữa nhà quản lý và cổ đông, sự không hiệu quả của thị trường vốn nội bộ và trợ cấp chéo nguồn lực. Các lý thuyết của Jensen (1986), Shleifer & Vishny (1989), Wulf (1999) và Scharfstein & Stein (2000) minh chứng cho quan điểm này. Ngoài ra, các nghiên cứu thực nghiệm quốc tế cũng cho thấy kết quả trái chiều, trong đó đa số nghiên cứu tại các thị trường mới nổi ghi nhận sự giảm giá trị doanh nghiệp khi đa dạng hóa.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định lượng với dữ liệu bảng (panel data) thu thập từ 102 doanh nghiệp niêm yết trên sàn HOSE và HNX trong giai đoạn 2006-2011, tổng cộng 425 năm-doanh nghiệp. Mẫu nghiên cứu loại trừ các doanh nghiệp dịch vụ tài chính và các doanh nghiệp có thông tin không đầy đủ. Phương pháp phân tích chính là mô hình hồi quy bình phương nhỏ nhất (LS) và mô hình tác động cố định (FEM) để đánh giá ảnh hưởng của đa dạng hóa lên giá trị vượt trội (EXVAL) và hiệu quả vượt trội (EXPER) của doanh nghiệp. Các biến độc lập bao gồm biến giả đa dạng hóa (DDH), quy mô doanh nghiệp (QUYMO), đòn bẩy (DONBAY), biến giả chia cổ tức (CHIACOTUC) và biên độ lợi nhuận (BIENDO). Ngoài ra, hệ số Tobin’s q cũng được sử dụng để kiểm tra đối chiếu kết quả. Dữ liệu được thu thập từ báo cáo tài chính, báo cáo thường niên và các trang web chính thức của các doanh nghiệp niêm yết.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Mối quan hệ giữa đa dạng hóa và giá trị vượt trội: Kết quả hồi quy cho thấy biến giả đa dạng hóa (DDH) có hệ số âm, biểu thị đa dạng hóa làm giảm giá trị vượt trội của doanh nghiệp. Cụ thể, giá trị vượt trội của doanh nghiệp đa ngành giảm khoảng 32% so với doanh nghiệp đơn ngành trong giai đoạn nghiên cứu. Kết quả này phù hợp với các nghiên cứu quốc tế như của Berger và Ofeck (1995) và Andre J.Bate (2007).

2. Hiệu quả vượt trội và giá trị doanh nghiệp: Hiệu quả vượt trội (EXPER) có mối tương quan dương với giá trị vượt trội (EXVAL), cho thấy hiệu quả kinh doanh tốt hơn sẽ góp phần nâng cao giá trị doanh nghiệp. Tuy nhiên, doanh nghiệp đa ngành có xu hướng có hiệu quả vượt trội thấp hơn so với doanh nghiệp đơn ngành.

3. Ảnh hưởng của các biến kiểm soát: Quy mô doanh nghiệp (QUYMO) có mối tương quan dương với giá trị và hiệu quả vượt trội, phản ánh lợi thế quy mô trong kinh doanh. Đòn bẩy (DONBAY) có xu hướng tương quan âm với giá trị vượt trội, cho thấy nợ cao có thể làm giảm giá trị doanh nghiệp. Biến giả chia cổ tức (CHIACOTUC) và biên độ lợi nhuận (BIENDO) không có ảnh hưởng rõ ràng và có ý nghĩa thống kê thấp trong mẫu nghiên cứu.

4. Phân tích theo thời gian: Giá trị vượt trội của doanh nghiệp đơn ngành duy trì ổn định hoặc tăng nhẹ trong khi doanh nghiệp đa ngành giảm mạnh trong giai đoạn 2006-2011, đặc biệt sau khủng hoảng kinh tế toàn cầu 2008.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của sự giảm giá trị doanh nghiệp đa ngành có thể do chi phí đại diện và sự phân bổ nguồn lực không hiệu quả trong thị trường vốn nội bộ, phù hợp với lý thuyết của Jensen (1986) và Scharfstein & Stein (2000). Ngoài ra, các doanh nghiệp đa ngành tại Việt Nam thường mở rộng ngành nghề không liên quan hoặc không có lợi thế cạnh tranh, dẫn đến hiệu quả kinh doanh thấp hơn. So sánh với các nghiên cứu tại New Zealand và Hàn Quốc, kết quả nghiên cứu tại Việt Nam tương đồng với xu hướng giảm giá trị doanh nghiệp đa ngành tại các thị trường mới nổi. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh giá trị vượt trội trung bình theo năm giữa doanh nghiệp đơn ngành và đa ngành, cũng như bảng hồi quy chi tiết các biến ảnh hưởng.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường quản trị nội bộ và giám sát: Doanh nghiệp cần thiết lập hệ thống kiểm soát nội bộ chặt chẽ để giảm chi phí đại diện, đảm bảo phân bổ nguồn lực hiệu quả, đặc biệt trong các doanh nghiệp đa ngành. Thời gian thực hiện: 1-2 năm; Chủ thể: Ban lãnh đạo doanh nghiệp và hội đồng quản trị.

2. Tập trung vào ngành kinh doanh cốt lõi: Khuyến nghị doanh nghiệp đa ngành rà soát, đánh giá lại các ngành kinh doanh không hiệu quả để tái cấu trúc hoặc thoái vốn, nhằm nâng cao hiệu quả và giá trị doanh nghiệp. Thời gian thực hiện: 2-3 năm; Chủ thể: Ban điều hành và các phòng ban chiến lược.

3. Nâng cao năng lực tiếp cận vốn và quản lý đòn bẩy: Doanh nghiệp cần cân đối sử dụng nợ hợp lý, tránh vay nợ quá mức gây áp lực tài chính, đồng thời tận dụng lợi thế quy mô để giảm chi phí vốn. Thời gian thực hiện: liên tục; Chủ thể: Phòng tài chính và kế toán.

4. Đẩy mạnh đầu tư vào tài sản vô hình và đổi mới sáng tạo: Tăng cường đầu tư vào thương hiệu, công nghệ và quản trị để nâng cao hiệu quả kinh doanh và giá trị dài hạn. Thời gian thực hiện: 3-5 năm; Chủ thể: Ban lãnh đạo và phòng nghiên cứu phát triển.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Ban lãnh đạo doanh nghiệp niêm yết: Giúp hiểu rõ tác động của đa dạng hóa đến giá trị doanh nghiệp, từ đó đưa ra quyết định chiến lược phù hợp.

2. Nhà đầu tư và phân tích tài chính: Cung cấp cơ sở đánh giá rủi ro và tiềm năng đầu tư vào các doanh nghiệp đa ngành hoặc đơn ngành trên thị trường chứng khoán Việt Nam.

3. Các nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành Tài chính – Ngân hàng: Là tài liệu tham khảo quý giá về phương pháp nghiên cứu định lượng và mô hình phân tích tác động đa dạng hóa.

4. Cơ quan quản lý và hoạch định chính sách: Hỗ trợ xây dựng chính sách phát triển doanh nghiệp và thị trường vốn phù hợp với đặc thù doanh nghiệp đa ngành tại Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

1. Đa dạng hóa có luôn làm giảm giá trị doanh nghiệp không?
   Không nhất thiết. Nghiên cứu cho thấy đa dạng hóa tại thị trường mới nổi như Việt Nam thường làm giảm giá trị doanh nghiệp do chi phí đại diện và phân bổ nguồn lực không hiệu quả. Tuy nhiên, trong một số trường hợp đa dạng hóa liên kết có thể mang lại lợi ích.

2. Tại sao doanh nghiệp đa ngành lại có hiệu quả kinh doanh thấp hơn doanh nghiệp đơn ngành?
   Doanh nghiệp đa ngành thường phải quản lý nhiều ngành nghề khác nhau, dẫn đến khó khăn trong việc tập trung nguồn lực và kiểm soát hiệu quả, đồng thời có thể đầu tư vào các ngành không thuộc sở trường.

3. Phương pháp nào được sử dụng để đo lường giá trị doanh nghiệp trong nghiên cứu?
   Nghiên cứu sử dụng giá trị vượt trội (EXVAL), hiệu quả vượt trội (EXPER) và hệ số Tobin’s q để đánh giá giá trị và hiệu quả doanh nghiệp.

4. Quy mô doanh nghiệp ảnh hưởng thế nào đến giá trị và hiệu quả?
   Quy mô doanh nghiệp có mối tương quan dương với giá trị và hiệu quả vượt trội, doanh nghiệp lớn thường có lợi thế về vốn và quy mô kinh doanh.

5. Làm thế nào để doanh nghiệp đa ngành cải thiện giá trị?
   Doanh nghiệp cần tập trung vào quản trị hiệu quả, tái cấu trúc ngành nghề không hiệu quả, quản lý đòn bẩy hợp lý và đầu tư vào tài sản vô hình để nâng cao giá trị dài hạn.

Kết luận

• Đa dạng hóa tại các doanh nghiệp niêm yết Việt Nam trong giai đoạn 2006-2011 có xu hướng làm giảm giá trị và hiệu quả kinh doanh so với doanh nghiệp đơn ngành.
• Hiệu quả vượt trội có mối liên hệ tích cực với giá trị vượt trội, nhưng doanh nghiệp đa ngành thường có hiệu quả thấp hơn.
• Quy mô doanh nghiệp là yếu tố tích cực ảnh hưởng đến giá trị và hiệu quả, trong khi đòn bẩy có xu hướng tác động tiêu cực.
• Chi phí đại diện và phân bổ nguồn lực không hiệu quả là nguyên nhân chính dẫn đến giảm giá trị doanh nghiệp đa ngành.
• Các bước tiếp theo bao gồm tăng cường quản trị nội bộ, tập trung ngành cốt lõi, quản lý tài chính và đầu tư đổi mới sáng tạo để nâng cao giá trị doanh nghiệp.

Hành động ngay hôm nay: Các doanh nghiệp và nhà quản lý nên xem xét kỹ lưỡng chiến lược đa dạng hóa, áp dụng các giải pháp quản trị hiệu quả để tối ưu hóa giá trị và hiệu quả kinh doanh trong bối cảnh thị trường cạnh tranh ngày càng khốc liệt.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HỒ CHÍ MINH ---------oOo-------- TRƢƠNG THỊ ÁNH NGUYỆT ĐA DẠNG HÓA VÀ GIÁ TRỊ DOANH NGHIỆP – NGHIÊN CỨU TỪ CÁC DOANH NGHIỆP NIÊM YẾT TRÊN SÀN CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ TP. Hồ Chí Minh – 2013 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐAI HỌC KINH TẾ TP.HỒ CHÍ MINH ---------oOo-------- TRƢƠNG THỊ ÁNH NGUYỆT ĐA DẠNG HÓA VÀ GIÁ TRỊ DOANH NGHIỆP – NGHIÊN CỨU TỪ CÁC DOANH NGHIỆP NIÊM YẾT TRÊN SÀN CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân hàng Mã số: 60340201 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. NGUYỄN HỮU HUY NHỰT TP. Hồ Chí Minh – 2013 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan rằng đây là công trình nghiên cứu của tôi, có sự hỗ trợ từ Thầy Nguyễn Hữu Huy Nhựt. Các nội dung nghiên cứu và kết quả trong đề tài này là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất cứ công trình nào. Những số liệu trong các bảng biểu phục vụ cho việc phân tích, nhận xét, đánh giá được chính tác giả thu thập từ các nguồn khác nhau có ghi trong phần tài liệu tham khảo. Ngoài ra, trong luận văn còn sử dụng một số nhận xét, đánh giá cũng như số liệu của các tác giả khác, và đều có chú thích nguồn gốc sau mỗi trích dẫn để dễ tra cứu, kiểm chứng. Tác giả Trƣơng Thị Ánh Nguyệt LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC BẢNG Bảng 3.1: Bảng tổng hợp các biến phụ thuộc Bảng 3.2: Bảng tổng hợp các biến độc lập Bảng 3.3: Bảng tổng hợp các giả thuyết nghiên cứu Bảng 4.1: Bảng thống kê mô tả các biến của mô hình hồi quy Bảng 4.2 Mô tả biến giá trị vượt trội của doanh nghiệp theo thời gian Bảng 4.1: Kết quả hồi quy của giá trị vượt trội Bảng 4.2: Kết quả hồi quy của hiệu quả vượt trội Bảng 4.3: Mối liên hệ giữa giá trị vượt trội và hiệu quả vượt trội Bảng 4.1: Kết quả mô hình hồi quy khi cố định biến công ty Bảng 4.2: Kết quả mô hình hồi quy khi cố định biến thời gian Bảng 4.3: Kết quả mô hình hồi quy khi cố định biến công ty và biến thời gian Bảng 4.4: Kết quả hồi quy với biến tương tác Bảng 4.5: Kết quả mô hình hồi quy với biến đa dạng hóa Hi Bảng 4.6: Kết quả mô hình hồi quy với biến phụ thuộc Tobin’q DANH MỤC HÌNH Hình 4.1: Kết cấu phân ngành dữ liệu nghiên cứu Hình 4.2: Kết cấu phân ngành của các doanh nghiệp đa ngành LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC TÓM TẮT .2 Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu: .3 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu: .4 Phƣơng pháp nghiên cứu: .5 Bố cục luận văn: . LÝ LUẬN VÀ CÁC NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM 7 2.1 Các lý thuyết liên quan về mối quan hệ giữa đa dạng hóa và giá trị doanh nghiệp: .1 Đa dạng hóa làm tăng giá trị doanh nghiệp: .2 Đa dạng hóa làm giảm giá trị doanh nghiệp:.2 Các nghiên cứu thực nghiệm đánh giá giá trị của các doanh nghiệp đa dạng hóa: .1 Đa dạng hóa làm giảm giá trị doanh nghiệp:.2 Đa dạng hóa làm tăng giá trị doanh nghiệp: .PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU .1 Một số mô hình ứng dụng trong việc đánh giá giá trị của doanh nghiệp:.1 Mô hình theo giá trị doanh nghiệp: .2 Mô hình đánh giá giá trị doanh nghiệp theo bội số (multiplier):.3 Hệ số q của Tobin (Tobin’s Q): .2 Thiết kế và lựa chọn mô hình nghiên cứu: .3 Biến và giả thuyết nghiên cứu: .1 Biến phụ thuộc và biến độc lập trong mô hình nghiên cứu: .2 Các kỳ vọng về kết quả nghiên cứu: .4 Dữ liệu và xử lý dữ liệu: .36 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.1 Nguồn dữ liệu .2 Xử lý dữ liệu và mẫu nghiên cứu.NỘI DUNG VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU .1 Phân tích ngành nghề kinh doanh của các doanh nghiệp trong mẫu nghiên cứu: .2 Phân tích đơn biến .3 Phân tích kết quả mô hình hồi quy .1 Kết quả hồi quy của giá trị vượt trội: .2 Kết quả hồi quy của hiệu quả vượt trội: .3 Mối liên hệ giữa giá trị vượt trội và hiệu quả vượt trội: .4 Kết quả một số mô hình hồi quy khác: .1 Mô hình hồi quy tác động cố định: .2 Ảnh hưởng của chi phí đại diện: .3 Thay đổi biến đo lường mức độ đa dạng hóa: .4 Thay đổi biến đo lường giá trị doanh nghiệp: .5 Kết luận chƣơng 4 .ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ GỢI Ý.1 Kết quả nghiên cứu.3 Những gợi ý và hƣớng nghiên cứu tiếp theo: .60 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] -1- TÓM TẮT Qua nghiên cứu về mức ảnh hưởng của đa dạng hóa đến giá trị doanh nghiệp của 102 doanh nghiệp niêm yết trên sàn chứng khoán Việt Nam trong giai đoạn 2006-2011, tác giả thấy rằng: bước đầu, khi thực hiện phương pháp phân tích đơn biến và phân tích đa biến với phương pháp bình phương bé nhất dữ liệu bảng, kết quả cho thấy giá trị vượt trội và hiệu quả vượt trội có mối tương quan âm với biến đa dạng hóa, đồng thời biến hiệu quả vượt trội lại có mối tương quan dương với giá trị doanh nghiệp. Tiến hành nghiên cứu sâu hơn thì tác giả thấy rằng, yếu tố phát sinh theo thời gian và các động cơ thúc đẩy doanh nghiệp thực hiện đa dạng hóa có thể là nguyên nhân gây nên sự sụt giảm. Tuy nhiên, khi thực hiện một số kiểm chứng cụ thể, chẳng hạn như vấn đề đại diện, thay đổi biến đo lường đa dạng hóa, thay đổi biến đo lường giá trị doanh nghiệp,… tác giả chưa đủ bằng chứng để kết luận do các hệ số tìm được không có ý nghĩa thống kê. Một số từ khóa: đa dạng hóa, giá trị doanh nghiệp, giá trị vượt trội, kinh doanh đa ngành, kinh doanh đơn ngành. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] -2- CHƢƠNG 1. MỞ ĐẦU Trong chương này, tác giả nêu lên cơ sở cho quá trình thực hiện đề tài, bao gồm các nội dung sau:  Giới thiệu.  Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu.  Đối tượng, phạm vi và phương pháp nghiên cứu.  Bố cục đề tài.1 Giới thiệu: Trong 10 năm trở lại đây, số lượng doanh nghiệp trong nước mở rộng quy mô kinh doanh cũng như đa dạng hóa ngành nghề ngày càng nhiều. Những biểu hiện thấy được như báo cáo thua lỗ, loại bỏ một số dự án đầu tư, thu hẹp quy mô kinh doanh, giải thể những công ty con, cắt giảm nhân sự, v.v… tại các doanh nghiệp này xảy ra cũng không ít. Ở góc nhìn bên ngoài, có vẻ như có vấn đề về việc giảm giá trị và hiệu quả kinh doanh tại các doanh nghiệp đa ngành. Tuy nhiên, để đi đến kết luận rằng việc đa dạng hóa có ảnh hưởng đến giá trị và hiệu quả kinh doanh hay không vẫn còn là câu hỏi lớn chưa được giải đáp. Trên thế giới, đến nay đã có rất nhiều công trình nghiên cứu về tác động của đa dạng hóa đến giá trị doanh nghiệp. Theo Campa và Kedia (2002), các doanh nghiệp lựa chọn thực hiện đa dạng hóa khi các lợi ích của đa dạng hóa lớn hơn chi phí của đa dạng hóa. Những lợi ích từ đa dạng hóa có thể phát sinh từ hiệu quả kinh tế do quy mô lớn, gia tăng khả năng vay nợ, hiệu quả phân bổ nguồn lực thông qua các thị trường vốn nội bộ và nhiều yếu tố khác. Các chi phí của đa dạng hóa có thể phát sinh từ sự phân bổ không hiệu quả các nguồn lực thông qua thị trường vốn nội bộ, khó khăn trong việc thúc đẩy các hợp đồng với điều kiện tối đa hóa, khoảng cách thông tin giữa trung tâm quản lý và nhà quản lý bộ phận, những hoạt động rent-secking được thực hiện bởi những nhà quản lý bộ phận. Chính sự chênh lệch giữa những lợi ích và chi phí đó sẽ làm tăng hoặc giảm giá trị của doanh nghiệp, và LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] -3- điều quan trọng đối với các doanh nghiệp khi thực hiện đa dạng hóa là xem xét các đặc tính nào có thể ảnh hưởng đến giá trị cũng như các quyết định đa dạng hóa của doanh nghiệp mình. Các lý thuyết về tài chính khác cũng nhấn mạnh rằng, việc đa dạng hóa có thể mang đến những lợi ích cũng như chi phí cho các doanh nghiệp. Đa dạng hóa có thể mang lại những lợi ích như giảm chi phí phá sản (Shleifer và Vishny, 1992), giảm thuế thông qua tăng tổng nợ (Majd và Myers, 1987; Lewellen, 1971) hay tăng hiệu quả phân bổ nguồn lực (Myers, 1977; Stulz, 1990; Khanna và Tice, 2001). Ngược lại, đa dạng hóa làm phát sinh chi phí, chẳng hạn như vấn đề trợ cấp chéo cho những đơn vị thua lỗ (Milgrom và Roberts, 1992; Rajan, Servaes và Zingales, 2000). Thêm vào đó, những chi phí đại diện mà dẫn đến quyết định thực hiện đa dạng hóa lại là nguyên nhân làm giảm giá trị doanh nghiệp nhiều nhất, chẳng hạn chi phí rent-seeking (Scharfstein và Stein, 2000) hay tham gia vào những dự án đầu tư thua lỗ nhưng lại có mức thưởng hoa hồng cá nhân cao (Denis và Sarin, 1997; Rose và Shepard, 1997), v.v… Mặc dù còn rất nhiều tranh cãi về lợi ích cũng như chi phí của việc thực hiện đa dạng hóa. Nhưng nhìn chung, số lượng nghiên cứu thể hiện sự gia tăng chi phí lại chiếm nhiều ưu thế. Chẳn hạn như Berger và Ofeck (1995) đã nghiên cứu các doanh nghiệp đa dạng hóa của Mỹ và cho thấy giá trị và hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp đa ngành bị giảm đi 13-15% so với doanh nghiệp đơn ngành. Lin và Servaes (1999, 2002) cho thấy sự sụt giảm 10% giá trị của các tập đoàn ở Nhật, giảm khoản 15% giá trị của các doanh nghiệp đa dạng hóa ở Anh và khoảng 7% giá trị của các doanh nghiệp tại thị trường mới nổi. Những lý thuyết được đưa ra đã không giải thích rõ ràng về ảnh hưởng của đa dạng hóa lên giá trị doanh nghiệp, có nhiều cách giải thích trong các nghiên cứu cho thấy rằng việc giảm giá trị của các doanh nghiệp đa ngành thật sự đáng lo ngại. Chẳng hạn như, có nghiên cứu cho rằng, các doanh nghiệp có giá trị và hiệu quả giảm đi không phải là vì việc đa dạng hóa không hiệu quả mà vì các doanh nghiệp lựa chọn thực hiện đa dạng hóa khi lợi ích đạt được từ kinh doanh theo tập đoàn lớn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.